Μπορεί η Ευρώπη να ξεπεράσει την κρίση του υπερτουρισμού;

Οι δια­μαρ­τυ­ρίες κατά του υπερ­του­ρι­σμού που πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­καν πέρυσι έγιναν πρω­το­σέ­λιδο σε όλο τον κόσμο. Αυτό το καλο­καίρι, οι εντά­σεις επα­νέρ­χο­νται, αλλά το ίδιο και οι ιδέες για τη βελ­τί­ωση του συστή­μα­τος.

Χιλιά­δες άνθρω­ποι βγήκαν στους δρόμους των Κανα­ρίων Νήσων φέτος για να δια­μαρ­τυ­ρη­θούν ενάντια στον μαζικό του­ρι­σμό. Τώρα, ένα νέο κύμα δια­μαρ­τυ­ριών κατά του του­ρι­σμού προ­γραμ­μα­τί­ζε­ται σε όλη τη νότια Ευρώπη. Θα ήταν δικαιο­λο­γη­μένο να νιώθετε ότι τίποτα δεν έχει αλλάξει από πέρυσι, όταν η απο­γο­ή­τευση για τις υπερ­πλή­ρεις πόλεις, τις ραγδαία αυξα­νό­με­νες τιμές των κατοι­κιών και την κακή συμπε­ρι­φορά των ταξι­διω­τών εξερ­ράγη σε δημόσια οργή.

Οι αλλαγές στον του­ρι­στικό κλάδο είναι συχνά αργές, καθώς απαι­τούν συναί­νεση από ένα ευρύ φάσμα ενδια­φε­ρο­μέ­νων, καθώς και χρόνο για την εφαρ­μογή των σχεδίων. Ωστόσο, υπάρ­χουν ενδεί­ξεις προόδου. Σε όλη την Ευρώπη, μια σειρά από νέες πρω­το­βου­λίες στο­χεύ­ουν στην εξι­σορ­ρό­πηση του του­ρι­σμού με τις ανάγκες των κατοί­κων της περιο­χής, αντι­με­τω­πί­ζο­ντας τις περι­βαλ­λο­ντι­κές, κοι­νω­νι­κές και οικο­νο­μι­κές πιέσεις που δημιουρ­γεί ο υπερ­του­ρι­σμός.

Χάρη στους εντυ­πω­σια­κούς τίτλους των εφη­με­ρί­δων και την μεγα­λύ­τερη ευαι­σθη­το­ποί­ηση για τα ζητή­ματα αυτά, οι ταξι­διώ­τες γίνο­νται όλο και πιο συνει­δη­τοί του αντί­κτυ­που που έχουν. Εν τω μεταξύ, οι τοπικές κοι­νό­τη­τες έχουν εντεί­νει την πίεση στις αρχές να λάβουν ουσια­στικά μέτρα. Ακο­λου­θούν τρεις προ­ο­ρι­σμοί που αντα­πο­κρί­νο­νται με νέες ιδέες για μια πιο βιώσιμη του­ρι­στική περίοδο, όπως γράφει το BBC.

Το εθνικό σιδη­ρο­δρο­μικό δίκτυο της Ελβε­τίας θα λει­τουρ­γεί εξ ολο­κλή­ρου με υδροη­λε­κτρική ενέρ­γεια φέτος, στο πλαίσιο της νέας στρα­τη­γι­κής Swisstainable, η οποία στο­χεύει στην πιο ομοιό­μορφη κατα­νομή του του­ρι­σμού σε όλη τη χώρα και σε όλο το έτος. Με τις χιο­νο­δρο­μι­κές περιό­δους να απει­λού­νται από την αύξηση της θερ­μο­κρα­σίας και τους παγε­τώ­νες να κιν­δυ­νεύ­ουν από κατάρ­ρευση – όπως φάνηκε στην πρό­σφατη τρα­γω­δία στο Blatten – η Ελβετία γνω­ρί­ζει πολύ καλά τη σημασία της ισορ­ρο­πίας μεταξύ του­ρι­σμού και περι­βάλ­λο­ντος. Η χώρα εστιά­ζει στις δημό­σιες συγκοι­νω­νίες. Δια­θέ­τει μερικά από τα πιο προ­σβά­σιμα με δημό­σιες συγκοι­νω­νίες βουνά στον κόσμο, με ορεινά τρένα που εξυ­πη­ρε­τούν τις κορυφές τους για περισ­σό­τερα από 150 χρόνια. Ο ιστό­το­πος Swisstainable προ­σφέ­ρει έκπτωση 33% στις δημό­σιες συγκοι­νω­νίες κατά την κράτηση σε ξενο­δο­χείο με πιστο­ποί­ηση βιω­σι­μό­τη­τας Swisstainable ή έκπτωση 25% για οποια­δή­ποτε διαμονή σε ξενο­δο­χείο Swisstainable.

Επι­πλέον, οι καμπά­νιες με πρω­τα­γω­νι­στή τον Ρότζερ Φέντε­ρερ προ­ω­θούν τα ταξίδια εκτός σεζόν, παρου­σιά­ζο­ντας την εικόνα της χώρας πέρα από τη σεζόν του σκι και τις καλο­και­ρι­νές πεζο­πο­ρίες. Οι ανα­βα­τή­ρες σκι σε όλη τη χώρα θα λει­τουρ­γούν για μεγα­λύ­τερα χρονικά δια­στή­ματα και τα επο­χιακά ξενο­δο­χεία θα επε­κτεί­νουν επίσης τις ημε­ρο­μη­νίες λει­τουρ­γίας τους, καθι­στώ­ντας την Ελβετία πιο προ­σβά­σιμη όλο το χρόνο.

Αν και η Ελβετία δεν βρί­σκε­ται στην πρώτη δεκάδα των πιο του­ρι­στι­κών προ­ο­ρι­σμών της Ευρώπης (η Ζάκυν­θος, η Ίστρια και η Φου­ερ­τε­βε­ντούρα βρί­σκο­νται στην κορυφή της λίστας, σύμφωνα με πρό­σφατη έκθεση του Which? ), αντι­με­τω­πί­ζει πίεση σε δημο­φι­λείς προ­ο­ρι­σμούς όπως η πόλη Lauterbrunnen, πλούσια σε καταρ­ρά­κτες, και η λίμνη Brienz, όπου γυρί­στηκε η κορε­α­τική σειρά του Netflix Crash Landing on You. Σύμφωνα με μια έρευνα του 2024, οι ντόπιοι θεωρούν τον του­ρι­σμό του Instagram – μια επι­φα­νειακή, περα­στική κατα­νά­λωση του πολι­τι­σμού και της τοπικής ζωής – ένα ιδιαί­τερο πρό­βλημα.

«Έχουμε jet-setting – αλλά όχι με την καλή έννοια», δήλωσε ο Alexander Herrmann, Διευ­θυ­ντής του Οργα­νι­σμού Του­ρι­σμού Ελβε­τίας για το Ηνωμένο Βασί­λειο και την Ιρλαν­δία. «Μπορεί να σε πιάσει απρο­ε­τοί­μα­στο όταν φτάνουν τερά­στιοι αριθμοί ανθρώ­πων. Ο τρόπος που το σκε­φτή­καμε είναι: πώς μπο­ρούμε να επω­φε­λη­θούμε λίγο, χρη­σι­μο­ποιώ­ντας [τον αριθμό των επι­σκε­πτών] για να χτί­σουμε υπο­δο­μές, τουα­λέ­τες και χώρους στάθ­μευ­σης; Συνέβη πολύ γρήγορα και πρέπει να βρεις έναν τρόπο να δια­χει­ρι­στείς την κατά­σταση».

Οι λύσεις του Οργα­νι­σμού Του­ρι­σμού της Ελβε­τίας περι­λαμ­βά­νουν έναν του­ρι­στικό φόρο 5 ελβε­τι­κών φράγκων (4,50 λίρες) για όσους επι­σκέ­πτο­νται την απο­βά­θρα που εμφα­νί­ζε­ται στην κορε­α­τική σειρά, με τα χρήματα να δαπα­νώ­νται για την τοπική συντή­ρηση και υποδομή. Επι­πλέον, δημιουρ­γή­θηκε ένας νέος χώρος στάθ­μευ­σης έξω από το Lauterbrunnen, ο οποίος συν­δέ­ε­ται με μια εύκολη σιδη­ρο­δρο­μική σύνδεση με την πόλη και τους καταρ­ρά­κτες της, βοη­θώ­ντας έτσι τη ροή των του­ρι­στών στον υπερ­φορ­τω­μένο μονό­δρομο.

Το μήνυμά τους: εξε­ρευ­νή­στε εκτός σεζόν και με τα μέσα μαζικής μετα­φο­ράς και να είστε προ­ε­τοι­μα­σμέ­νοι να πλη­ρώ­σετε περισ­σό­τερα για τα πιο δημο­φιλή μέρη.

Ισπανία: Χρήση δεδο­μέ­νων για την ανα­κα­τεύ­θυνση των του­ρι­στών

Η Ισπανία έχει βρεθεί στο επί­κε­ντρο της συζή­τη­σης για τον υπερ­του­ρι­σμό τα τελευ­ταία δύο χρόνια και συνε­χί­ζει να είναι εξαι­ρε­τικά δημο­φι­λής ως ο νούμερο ένα προ­ο­ρι­σμός για τους Βρε­τα­νούς του­ρί­στες το 2024 και η δεύτερη πιο δημο­φι­λής χώρα στην Ευρώπη. Ωστόσο, εν μέσω της αυξα­νό­με­νης ανη­συ­χίας για τον υπερ­του­ρι­σμό – ειδικά στις Κανα­ρί­ους Νήσους και τις Βαλε­α­ρί­δες Νήσους – η χώρα ενεργεί γρήγορα.

Ήδη φέτος, έχει ζητήσει την κατάρ­γηση σχεδόν 66.000 μη ρυθ­μι­ζό­με­νων κατα­χω­ρί­σεων στο Airbnb και έχει ανα­στεί­λει τις εκστρα­τείες των influencer στα μέσα κοι­νω­νι­κής δικτύ­ω­σης που προ­σελ­κύ­ουν του­ρί­στες που θέλουν να βγάλουν selfie στις μικρές και εύκολα υπερ­πλή­ρεις παρα­λίες της. Και υπάρ­χουν και άλλα.

«Εργα­ζό­μα­στε με ένα μοντέλο βιώ­σι­μου του­ρι­σμού που βασί­ζε­ται στην έξυπνη τεχνο­λο­γία», δήλωσε η Τζέσικα Χάρβεϊ, υπεύ­θυνη Τύπου του Ισπα­νι­κού Γρα­φείου Του­ρι­σμού. «Έχουμε ανα­πτύ­ξει μια ψηφιακή πλατ­φόρμα που παρα­κο­λου­θεί τον αριθμό των ατόμων που βρί­σκο­νται στις παρα­λίες, καθώς και την ποιό­τητα του αέρα, τη θερ­μο­κρα­σία της θάλασ­σας, τις και­ρι­κές συν­θή­κες και ακόμη και τις μέδου­σες στο νερό».

Οι του­ρι­στι­κές υπη­ρε­σίες και οι ξενο­δό­χοι έχουν πρό­σβαση στις πλη­ρο­φο­ρίες αυτές μέσω της εφαρ­μο­γής Smart Destinations, η οποία τους βοηθά – και κατά συνέ­πεια τους επι­σκέ­πτες – να λαμ­βά­νουν πιο έξυπνες απο­φά­σεις σχετικά με το πού να πάνε και τι να κάνουν.

Πρό­κει­ται για μία από τις πολλές πρω­το­βου­λίες που λαμ­βά­νο­νται στην Ισπανία, όπου, σύμφωνα με την Χαρβεϊ, μόνο πέντε περι­φέ­ρειες της χώρας – οι Κανα­ρίες Νήσοι, οι Βαλε­α­ρί­δες Νήσοι, η Βαλέν­θια, η Κατα­λο­νία και η Ανδα­λου­σία – δέχο­νται το 85% των επι­σκε­πτών. Οι ταξι­διω­τι­κοί πρά­κτο­ρες και τα ταξι­διω­τικά γραφεία εισά­γο­νται σε νέες περιο­χές για να απο­φευ­χθούν τα μπο­τι­λια­ρί­σματα σε δημο­φι­λείς προ­ο­ρι­σμούς, ενώ σε ορι­σμέ­νες περιο­χές, όπως οι Βαλε­α­ρί­δες Νήσοι, έχουν τεθεί σε εφαρ­μογή του­ρι­στι­κοί φόροι που μειώ­νο­νται για δια­μο­νές μεγα­λύ­τε­ρης διάρ­κειας, προς όφελος όσων μένουν περισ­σό­τερο.

Η κυβέρ­νηση επεν­δύει επίσης σημα­ντικά στην πολι­τι­στική κλη­ρο­νο­μιά μέσω της πρω­το­βου­λίας Paradores of Spain, μιας κρα­τι­κής αλυ­σί­δας πολυ­τε­λών ξενο­δο­χείων που χρη­σι­μο­ποιεί ιστο­ρικά κτίρια, όπως κάστρα και αρχο­ντικά, για να προ­σελ­κύ­σει ταξι­διώ­τες πέρα από τις παρα­λίες.

«Θέλουμε να καλω­σο­ρί­ζουμε όλους», δήλωσε ο Harvey. «Θέλουμε απλώς να αλλά­ξουμε το μοντέλο του του­ρι­σμού, ώστε να γίνει πιο βιώσιμο μακρο­πρό­θε­σμα».

Βερο­λίνο: Επι­βρά­βευση των βιώ­σι­μων του­ρι­στών

Ακο­λου­θώ­ντας τα βήματα της περ­σι­νής πρω­το­βου­λίας CopenPay στην Κοπεγ­χάγη – η οποία έχει επε­κτα­θεί και βελ­τιω­θεί για το καλο­καίρι του 2025 – το Βερο­λίνο ανα­πτύσ­σει το δικό του σύστημα επι­βρά­βευ­σης για τους βιώ­σι­μους του­ρί­στες.

«Ο στόχος είναι να χρη­σι­μο­ποι­ή­σουμε στο­χευ­μένα κίνητρα για να κάνουμε τη βιώσιμη συμπε­ρι­φορά πιο ελκυ­στική για τους επι­σκέ­πτες», εξήγησε η Sabine Wendt, διευ­θύ­νουσα σύμ­βου­λος της visitBerlin. «Αυτά θα μπο­ρού­σαν να περι­λαμ­βά­νουν δωρεάν ξενα­γή­σεις, εκπτώ­σεις ή είσοδο σε αξιο­θέ­ατα, αν οι επι­σκέ­πτες του Βερο­λί­νου συμ­με­τά­σχουν σε εκστρα­τείες φύτευ­σης ή συλ­λο­γής απορ­ριμ­μά­των το επόμενο έτος».

Το Βερο­λίνο προωθεί τις πρά­σι­νες πιστο­ποι­ή­σεις του μέσω εκστρα­τειών με influencers και ενός αυξα­νό­με­νου κατα­λό­γου οικο­λο­γι­κών ξενο­δο­χείων, βιώ­σι­μων κατα­στη­μά­των ανα­μνη­στι­κών και ποδη­λα­τι­κών δια­δρο­μών. Η του­ρι­στική αρχή έχει επίσης ανα­πτύ­ξει ένα ασυ­νή­θι­στο concept 15 λεπτών πόλης, που σημαί­νει ότι τα ξενο­δο­χεία που συμ­με­τέ­χουν έχουν όλα όσα χρειά­ζε­στε σε από­σταση 15 λεπτών με τα πόδια ή με ποδή­λατο, βοη­θώ­ντας τους ταξι­διώ­τες να μειώ­σουν το απο­τύ­πωμα τους ενώ εξε­ρευ­νούν την περιοχή σαν ντόπιοι.

Τι γίνεται με τις πτήσεις και τις κρουα­ζιέ­ρες;

Παρά τις πολλά υπο­σχό­με­νες προ­σπά­θειες, δύο μεγάλα προ­βλή­ματα παρα­μέ­νουν: οι αερο­πο­ρι­κές μετα­φο­ρές και οι κρουα­ζιέ­ρες. Ακόμη και οι πιο προ­σε­κτι­κές στρα­τη­γι­κές προ­ο­ρι­σμού δεν μπορούν να αντι­σταθ­μί­σουν τον αντί­κτυπο της αύξησης των του­ρι­στι­κών αφίξεων από τη θάλασσα και τον αέρα. Χωρίς περιο­ρι­σμούς στον αριθμό των επι­σκε­πτών, τα πιο δημο­φιλή μέρη της Ευρώπης είναι πιθανό να συνε­χί­σουν να αισθά­νο­νται την πίεση – και οι δια­μαρ­τυ­ρίες είναι πιθανό να συνε­χι­στούν.

«Αυτό το καλο­καίρι θα γίνουν δια­δη­λώ­σεις κατά του του­ρι­σμού στην Ισπανία», είπε η Χάρβεϊ. «Οι λύσεις χρειά­ζο­νται χρόνο για να απο­δώ­σουν. Η επι­κοι­νω­νία είναι το κλειδί: πρέπει να κατα­λά­βουμε γιατί συμ­βαί­νουν αυτά τα πράγ­ματα. Δεν απευ­θύ­νο­νται στους Βρε­τα­νούς του­ρί­στες – πρό­κει­ται για τη δια­σφά­λιση ότι η ποιό­τητα ζωής των ντόπιων δεν θα επη­ρε­α­στεί».

«Θα μιλάμε ακόμα για υπερ­του­ρι­σμό στις Κανα­ρί­ους Νήσους σε 10 χρόνια; Ας περι­μέ­νουμε να δούμε».

Πηγή: newmoney.gr