Λειψυδρία: Αναζητείται το κατάλληλο πακέτο λύσεων, οι αφαλατώσεις σε πρώτο πλάνο

Εντεί­νο­νται οι συζη­τή­σεις γύρω από το ζήτημα της λει­ψυ­δρίας, καθώς η Ελλάδα καλεί­ται να χαράξει μια συνε­κτική στρα­τη­γική για τη δια­χεί­ριση των υδα­τι­κών της πόρων, σε συν­θή­κες αυξα­νό­με­νης πίεσης. Χθες, Παρα­σκευή 13 Ιουνίου, πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε διυ­πουρ­γική σύσκεψη υπό τον αντι­πρό­ε­δρο της κυβέρ­νη­σης Κωστή Χατζη­δάκη, με βασική ατζέντα την υιο­θέ­τηση ενός Εθνικού Σχεδίου για τα Ύδατα και τη συνο­λική αντι­με­τώ­πιση του φαι­νο­μέ­νου της λει­ψυ­δρίας.

Όπως δήλωσαν πηγές στο energygame.gr, η συνά­ντηση είχε κυρίως ενη­με­ρω­τικό χαρα­κτήρα και δεν ελή­φθη­σαν απο­φά­σεις σε αυτό το στάδιο. Ωστόσο, το πλαίσιο έχει πλέον δια­μορ­φω­θεί και η κυβέρ­νηση δηλώνει έτοιμη να περάσει στην επόμενη φάση. «Τα δεδο­μένα είναι στο τραπέζι, ξέρουμε ποιο είναι το μοντέλο έργων και είμαστε έτοιμοι να προ­χω­ρή­σουμε», ανέ­φε­ραν χαρα­κτη­ρι­στικά κύκλοι που συμ­με­τεί­χαν στη σύσκεψη. Η πρόθεση είναι να ορι­στι­κο­ποι­η­θεί το Εθνικό Σχέδιο εντός των επό­με­νων μηνών, με στόχο να απο­τε­λέ­σει μια ουσια­στική διαρ­θρω­τική τομή — ικανή να ανα­χαι­τί­σει τα πολ­λα­πλά μέτωπα κρίσης που σχε­τί­ζο­νται με τη δια­θε­σι­μό­τητα, τη χρήση και την ποιό­τητα του νερού. Το σχέδιο καλεί­ται να καλύψει τις ανάγκες ύδρευ­σης, άρδευ­σης, του­ρι­στι­κής ανά­πτυ­ξης, βιο­μη­χα­νίας και ενερ­γεια­κής παρα­γω­γής.

Παρά ταύτα, η δια­χεί­ριση της λει­ψυ­δρίας στη χώρα παρα­μέ­νει απο­σπα­σμα­τική, με την Πολι­τεία να υιο­θε­τεί σε μεγάλο βαθμό μια «πυρο­σβε­στική» λογική που δεν αγγίζει τις βαθύ­τε­ρες αιτίες του προ­βλή­μα­τος. Στη νησιω­τική χώρα, προ­ω­θεί­ται η επι­τά­χυνση εγκα­τά­στα­σης μονάδων αφα­λά­τω­σης, ενώ για την Αττική επα­νέρ­χε­ται στο προ­σκή­νιο η προ­ο­πτική εκτρο­πής νερού από δύο ακόμη ποτάμια της Ευρυ­τα­νίας, προ­κει­μέ­νου να ενι­σχυ­θεί η υδρο­δό­τηση της πρω­τεύ­ου­σας. Το ρίσκο δεν περι­μέ­νεις να το δεις μπροστά σου. Το μελετάς, το προ­ε­τοι­μά­ζεις, το σχε­διά­ζεις», τόνισε χαρα­κτη­ρι­στικά, ο ο Γενικός Γραμ­μα­τέας Αιγαίου και Νησιω­τι­κής Πολι­τι­κής, Μανώλης Στ. Κου­του­λά­κης στο πλαίσιο του συνε­δρίου Greek Water Summit 2025.

Να σημειω­θεί πως το υδατικό έλλειμμα της Αττικής υπο­λο­γί­ζε­ται σήμερα στα 225 εκατ. κυβικά μέτρα, ενώ τα δια­θέ­σιμα απο­θέ­ματα στους τέσ­σε­ρις βασι­κούς ταμιευ­τή­ρες (Εύηνος, Μόρνος, Υλίκη και Μαρα­θώ­νας) έχουν περιο­ρι­στεί στα 604,9 εκατ. κυβικά — σχεδόν 250 εκατ. κυβικά λιγό­τερα σε σύγκριση με την αντί­στοιχη περίοδο πέρυσι, σύμφωνα με τις τελευ­ταίες μετρή­σεις. Για την κάλυψη αυτού του ελλείμ­μα­τος, προ­κρί­νε­ται ως καταλ­λη­λό­τερη λύση η ενί­σχυση του ταμιευ­τήρα του Ευήνου μέσω υδρο­λη­ψίας από δύο ποτάμια της Ευρυ­τα­νίας. Το σχέδιο προ­βλέ­πει αρχικά τη σύνδεση με τον Κρι­κε­λο­πό­ταμο, μέσω σήραγ­γας 12 χιλιο­μέ­τρων, και στη συνέ­χεια με τον Καρ­πε­νη­σιώτη ποταμό, με δεύτερη σήραγγα μήκους 7 χιλιο­μέ­τρων. Το έργο, συνο­λι­κού προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού 450 εκατ. ευρώ, βρί­σκε­ται ακόμη σε φάση προ­με­λέ­της, με στόχο η πρώτη φάση — η κατα­σκευή των σηράγ­γων — να ολο­κλη­ρω­θεί εντός τριών έως τεσ­σά­ρων ετών.

Παράλ­ληλα, η ΕΥΔΑΠ σχε­διά­ζει να διε­ρευ­νή­σει και το ενδε­χό­μενο κατα­σκευής μονάδων αφα­λά­τω­σης και στην Αττική, οι οποίες θα λει­τουρ­γούν ως στρα­τη­γική εφε­δρεία, εφόσον η κατά­σταση επι­δει­νω­θεί περαι­τέρω.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο επεί­γου­σας κινη­το­ποί­η­σης, το νέο σχέδιο νόμου που επε­ξερ­γά­ζε­ται η κυβέρ­νηση προ­βλέ­πει την ανάθεση κρί­σι­μων έργων ύδρευ­σης και δια­χεί­ρι­σης της λει­ψυ­δρίας στην ΕΥΔΑΠ και την ΕΥΑΘ, με δια­δι­κα­σίες fast track, αντί­στοι­χες εκείνων που εφαρ­μό­ζο­νται στις στρα­τη­γι­κές επεν­δύ­σεις. Στόχος είναι να ξεμπλο­κά­ρουν παρεμ­βά­σεις που θεω­ρού­νται «επεί­γου­σες» — αν και, για πολλούς, ο τρόπος με τον οποίο προ­σεγ­γί­ζο­νται αυτές οι πρω­το­βου­λίες θυμίζει περισ­σό­τερο δια­χεί­ριση κρίσης παρά εφαρ­μογή ενός ολο­κλη­ρω­μέ­νου, οργα­νω­μέ­νου σχεδίου.

Όσο δεν επεν­δύ­ουμε στις υπο­δο­μές, όσο δεν προ­χω­ρούν τα σχέδια από τα χαρτιά στην πράξη, τόσο η χώρα θα αιφ­νι­διά­ζε­ται από προ­βλέ­ψι­μες κρίσεις. Και αυτή τη φορά, δεν θα υπάρχει άλλοθι, σχο­λί­ασε στο πλαίσιο του ιδιου συνε­δρίου ο Λουκάς Γεωρ­γα­λάς, Προϊ­στά­με­νος Δ/νσης Σχε­δια­σμού & Δια­χεί­ρι­σης Υπη­ρε­σιών Ύδατος Υπουρ­γείο Περι­βάλ­λο­ντος & Ενέρ­γειας.

Το κρίσιμο στοί­χημα με τις αφα­λα­τώ­σεις

Υπό το βάρος των υφι­στά­με­νων πιέσεων, η αφα­λά­τωση ανα­δει­κνύ­ε­ται σε κρίσιμο εργα­λείο ενί­σχυ­σης της υδα­τι­κής ασφά­λειας. Όπως επι­ση­μαί­νει ο Αλέ­ξαν­δρος Υφαντής, Πρό­ε­δρος και Διευ­θύ­νων Σύμ­βου­λος της SYCHEM, η αφα­λά­τωση δεν είναι πανά­κεια, αλλά απο­τε­λεί ανα­πό­σπα­στο μέρος ενός εθνικού υδρο­στρα­τη­γι­κού σχε­δια­σμού — δίπλα σε φράγ­ματα, λιμνο­δε­ξα­με­νές, γεω­τρή­σεις, εξοι­κο­νό­μηση και επα­να­χρη­σι­μο­ποί­ηση. «Δεν υπάρχει μία λύση για όλες τις περιο­χές. Άλλες ανάγκες έχει η Σαντο­ρίνη, άλλες η Κρήτη, άλλες η Αθήνα. Πρέπει να σχε­διά­σουμε με βάση τις ιδιαι­τε­ρό­τη­τες της κάθε περιο­χής και να ξέρουμε από πριν πού θα πάμε όταν έρθει η δίψα — γιατί θα έρθει», σημειώ­νει χαρα­κτη­ρι­στικά.

Ο Υφαντής ξεκα­θα­ρί­ζει ότι το βασικό εμπόδιο για την ανά­πτυξη έργων αφα­λά­τω­σης δεν είναι ούτε το κόστος, ούτε οι περι­βαλ­λο­ντι­κές επι­πτώ­σεις, όπως συχνά υπο­στη­ρί­ζε­ται. Το πραγ­μα­τικό πρό­βλημα είναι η χωρο­θέ­τηση: «Δεν μπο­ρούμε να μιλάμε για σχέδιο αφα­λά­τω­σης αν δεν έχουμε πρώτα εξα­σφα­λί­σει τον χώρο όπου θα εγκα­τα­στα­θεί μια μονάδα», τονίζει. «Σήμερα το μεγα­λύ­τερο πρό­βλημα είναι να βρεθούν οι κατάλ­λη­λες θέσεις και να απο­κτή­σουν εγκαί­ρως τις απα­ραί­τη­τες άδειες. Όλα τα υπό­λοιπα μπορούν να προ­χω­ρή­σουν πολύ γρήγορα».

Αν και έχουν εκπο­νη­θεί αρκετές μελέτες — ιδίως μέσω της ΕΥΔΑΠ και της ΕΥΔΑΠ Νήσων — ελά­χι­στες έχουν φτάσει στο στάδιο υλο­ποί­η­σης, ακριβώς επειδή λείπει μια θεσμικά θωρα­κι­σμένη και τεχνικά επαρκής δια­δι­κα­σία χωρο­θέ­τη­σης. Για τον λόγο αυτόν, προ­τεί­νει τη δημιουρ­γία πρό­τυ­που τεύχους εφαρ­μο­γής για τις ανα­θέ­του­σες αρχές – ΔΕΥΑ, δήμους, κρα­τι­κούς φορείς – που θα προ­βλέ­πει ελά­χι­στες απαι­τή­σεις χωρο­θέ­τη­σης, τεχνι­κές προ­δια­γρα­φές, περι­βαλ­λο­ντι­κές παρα­μέ­τρους και ενιαία δια­δι­κα­σία fast track.

Οι μονάδες αφα­λά­τω­σης σήμερα δεν χρη­σι­μο­ποιούν χημικά, ούτε απορ­ρί­πτουν «τοξικά αρμό­νερα», ένας όρος που, σύμφωνα με τον ίδιο, είναι παρα­πλα­νη­τι­κός. Το παρα­γό­μενο από­βλητο είναι απλώς συμπυ­κνω­μένο θαλασ­σινό νερό με αλα­τό­τητα αυξη­μένη κατά περίπου 25%. Όταν η δια­σπορά γίνεται σωστά, η επί­δραση στο θαλάσ­σιο περι­βάλ­λον είναι αμε­λη­τέα. «Αν μετρή­σει κανείς λίγα μόλις μέτρα από το σημείο απόρ­ρι­ψης, τα χαρα­κτη­ρι­στικά του νερού έχουν ήδη επα­νέλ­θει στα φυσιο­λο­γικά επίπεδα», υπο­στη­ρί­ζει.

Πηγή: powergame.gr