Επαναφορά των ορειχάλκινων πλακών της Φιλερήμου με νέα εκμαγεία

• Μετά τη βίαιη αφαί­ρε­ση και διά­σω­ση των ιστο­ρι­κών έργων του Antonio Maraini, ξε­κι­νά η ανα­πα­ρα­γω­γή και το­πο­θέ­τη­ση αντι­γρά­φων στις αρ­χι­κές τους θέ­σεις

Στην καρ­διά της Ρόδου, ο λόφος της Φι­λε­ρή­μου υπήρ­ξε για δε­κα­ε­τί­ες τόπος συ­νά­ντη­σης ιστο­ρί­ας, τέ­χνης και θρη­σκευ­τι­κού συ­ναι­σθή­μα­τος. Οι δε­κα­τέσ­σε­ρις ορει­χάλ­κι­νες πλά­κες που απει­κο­νί­ζουν σκη­νές από τα Πάθη του Ιησού, έργα του Ιτα­λού γλύ­πτη Antonio Maraini, απο­τε­λού­σαν ανα­πό­σπα­στο στοι­χείο της ταυ­τό­τη­τας του χώρου.

Με προ­γραμ­μα­τι­κή σύμ­βα­ση με­τα­ξύ του Υπουρ­γεί­ου Πο­λι­τι­σμού και της Πε­ρι­φέ­ρειας Νο­τί­ου Αι­γαί­ου ανοί­γει ο δρό­μος για την πλήρη απο­κα­τά­στα­ση αυτής της ιδιαί­τε­ρης πο­λι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς, έπει­τα από την πε­ρι­πε­τειώ­δη αφαί­ρε­σή τους το 2024.

Από τη δη­μιουρ­γία στην απώ­λεια

Οι πλά­κες το­πο­θε­τή­θη­καν το 1935, στο πλαί­σιο της δια­μόρ­φω­σης του βό­ρειου πλα­τώ­μα­τος του αρ­χαιο­λο­γι­κού χώρου της Φι­λε­ρή­μου, από τις ιτα­λι­κές αρχές που τότε διοι­κού­σαν τη Δω­δε­κά­νη­σο. Ο Antonio Maraini, δια­κε­κρι­μέ­νος γλύ­πτης και δια­νο­ού­με­νος της επο­χής, φι­λο­τέ­χνη­σε τις ανά­γλυ­φες σκη­νές με σκοπό να δη­μιουρ­γή­σει μια δια­δρο­μή τύπου «Via Crucis» που θα οδη­γού­σε σε έναν επι­βλη­τι­κό σταυ­ρό, συν­δυά­ζο­ντας το θρη­σκευ­τι­κό στοι­χείο με την αι­σθη­τι­κή της επο­χής.

Για σχε­δόν ενε­νή­ντα χρό­νια, οι πλά­κες αυτές απο­τέ­λε­σαν ση­μείο ανα­φο­ράς για την το­πι­κή κοι­νω­νία, τους επι­σκέ­πτες και τους προ­σκυ­νη­τές, εν­σω­μα­τώ­νο­ντας στο τοπίο τη μνήμη και την καλ­λι­τε­χνι­κή αξία μιας ιδιαί­τε­ρης ιστο­ρι­κής πε­ριό­δου.

Όλα αυτά δια­κό­πη­καν από­το­μα τον Φε­βρουά­ριο του 2024, όταν άγνω­στοι προ­κά­λε­σαν σοκ αφαι­ρώ­ντας βίαια επτά από τις δε­κα­τέσ­σε­ρις πλά­κες. Η άμεση κι­νη­το­ποί­η­ση της Αστυ­νο­μί­ας οδή­γη­σε στον εντο­πι­σμό και την ασφα­λή φύ­λα­ξη των έργων, ενώ η Αρ­χαιο­λο­γι­κή Υπη­ρε­σία, για λό­γους προ­στα­σί­ας, απο­μά­κρυ­νε και τις υπό­λοι­πες επτά.

Η νέα προ­γραμ­μα­τι­κή σύμ­βα­ση

Με γνώ­μο­να την απο­κα­τά­στα­ση της ιστο­ρι­κής ει­κό­νας του μνη­μεί­ου, το Υπουρ­γείο Πο­λι­τι­σμού και η Πε­ρι­φέ­ρεια Νο­τί­ου Αι­γαί­ου υπέ­γρα­ψαν σύμ­βα­ση που προ­βλέ­πει την κα­τα­σκευή δε­κα­τεσ­σά­ρων εκ­μα­γεί­ων από ακρυ­λι­κή ρη­τί­νη υψη­λής ποιό­τη­τας. Το έργο, συ­νο­λι­κού προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού 35.888 ευρώ, θα υλο­ποι­η­θεί σε διά­στη­μα έξι μηνών.

Η υλο­ποί­η­ση ανα­τί­θε­ται στην Εφο­ρεία Αρ­χαιο­τή­των Δω­δε­κα­νή­σου, η οποία θα εφαρ­μό­σει εξει­δι­κευ­μέ­νες τε­χνι­κές, ώστε τα αντί­γρα­φα να είναι αν­θε­κτι­κά στις και­ρι­κές συν­θή­κες και να ανα­πα­ρά­γουν πιστά την υφή και την πα­τί­να των πρω­το­τύ­πων.

Το τε­χνι­κό σκέ­λος της απο­κα­τά­στα­σης

Η δια­δι­κα­σία προ­βλέ­πει πολ­λα­πλά στά­δια:

• Προ­κα­ταρ­κτι­κός κα­θα­ρι­σμός των αυ­θε­ντι­κών πλα­κών από φερτά υλικά και σκόνη.

• Εφαρ­μο­γή προ­στα­τευ­τι­κού βερ­νι­κιού για την ασφά­λεια των πρω­το­τύ­πων πριν την εκ­μά­γευ­ση.

• Επι­κά­λυ­ψη με φύλλα κασ­σι­τέ­ρου ώστε να δια­σφα­λι­στεί η ακε­ραιό­τη­τα της επι­φά­νειας.

• Κα­τα­σκευή κα­λου­πιών από λά­στι­χο σι­λι­κό­νης και γύψο καλ­λι­τε­χνί­ας.

• Χύ­τευ­ση ρη­τί­νης στα κα­λού­πια, με προ­σθή­κη πα­τί­νας που μι­μεί­ται το αυ­θε­ντι­κό χρώμα.

• Συ­σκευα­σία και με­τα­φο­ρά των αντι­γρά­φων στον χώρο το­πο­θέ­τη­σης.

• Τε­λι­κή το­πο­θέ­τη­ση στα προ­σκυ­νη­τά­ρια, στις ακρι­βείς θέ­σεις των πρω­το­τύ­πων.

Οι­κο­νο­μι­κή και θε­σμι­κή διά­στα­ση

Η Πε­ρι­φέ­ρεια Νο­τί­ου Αι­γαί­ου ανα­λαμ­βά­νει πλή­ρως τη χρη­μα­το­δό­τη­ση, χωρίς καμία οι­κο­νο­μι­κή επι­βά­ρυν­ση για το Υπουρ­γείο Πο­λι­τι­σμού. Η πα­ρα­κο­λού­θη­ση της πο­ρεί­ας του έργου θα γίνει από τρι­με­λή επι­τρο­πή, με εκ­προ­σώ­πους και των δύο φο­ρέ­ων, δια­σφα­λί­ζο­ντας την τή­ρη­ση του χρο­νο­δια­γράμ­μα­τος και των τε­χνι­κών προ­δια­γρα­φών.

Η επι­στρο­φή των πλα­κών στην Φι­λέ­ρη­μο δεν απο­τε­λεί απλώς μια πράξη αι­σθη­τι­κής απο­κα­τά­στα­σης. Είναι μια συμ­βο­λι­κή και ου­σια­στι­κή κί­νη­ση υπέρ της προ­στα­σί­ας της πο­λι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς, ένα μή­νυ­μα ότι τα μνη­μεία και τα έργα τέ­χνης δεν είναι απλά δια­κο­σμη­τι­κά στοι­χεία, αλλά φο­ρείς μνή­μης, ταυ­τό­τη­τας και συλ­λο­γι­κής υπε­ρη­φά­νειας.

Η ανα­πα­ρα­γω­γή των έργων του Maraini θα επι­τρέ­ψει στους επι­σκέ­πτες να βιώ­σουν και πάλι την ατμό­σφαι­ρα της «Via Crucis», ενώ τα αυ­θε­ντι­κά έργα θα δια­φυ­λα­χθούν σε ασφα­λείς συν­θή­κες για τις επό­με­νες γε­νιές.