GSI: Το γεωπολιτικό σκέλος κλείνει – Ξεκινά εκ νέου η δύσκολη διαπραγμάτευση με τους Κύπριους για τα οικονομικά

Η διε­ξα­γωγή των βυθο­με­τρι­κών ερευνών για την ηλε­κτρική δια­σύν­δεση Ελλάδας-Κύπρου Great Sea Interconnector (GSI) απο­τε­λεί σημα­ντικό, αλλά όχι το τελευ­ταίο δύσκολο βήμα προς την ολο­κλή­ρωση του έργου.

Ακόμα και με την υπόθεση ότι οι έρευνες του γαλ­λι­κού πλοίου για τον GSI θα ολο­κλη­ρω­θούν ομαλά, απο­μέ­νει μια σειρά από άλλες εκκρε­μό­τη­τες της ηλε­κτρι­κής δια­σύν­δε­σης που πρέπει να λυθούν.

Παρόλο που το γεω­πο­λι­τικό σκέλος της υπό­θε­σης θα έχει θεω­ρη­τικά λήξει με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, απο­μέ­νει η οικο­νο­μική διά­σταση.

Οι αιτιά­σεις της Κύπρου

Την προη­γού­μενη διετία παρα­τη­ρή­θη­καν σημα­ντι­κές δια­φο­ρές ανάμεσα σε Λευ­κω­σία και Αθήνα στο συγκε­κρι­μένο σκέλος. Η κυπριακή κυβέρ­νηση έχει εγείρει ερω­τή­ματα σχετικά με την εμπο­ρική βιω­σι­μό­τητα του έργου, το κόστος του και κατά πόσο συμ­φέ­ρει τελικά την Κυπριακή Δημο­κρα­τία.

Να σημειώ­σουμε ότι η βιω­σι­μό­τητα και το κόστος απο­τε­λούν δύο αλλη­λέν­δετα ζητή­ματα, καθώς ένας αυξη­μέ­νος προ­ϋ­πο­λο­γι­σμός επη­ρε­ά­ζει μοιραία και την επι­βά­ρυνση του καθενός από τα δύο κράτη και αντί­στοιχα των κατα­να­λω­τών τους.

Σε πρώτη φάση, η Λευ­κω­σία καλεί­ται να προ­χω­ρή­σει άμεσα στην καθυ­στε­ρη­μένη πληρωμή προς την κοι­νο­πρα­ξία του GSI για το περσινό έτος, ύψους 25 εκατ. ευρώ. Άλλωστε, δεσμέ­υ­τηκε ότι θα το πράξει μόλις ξεκα­θα­ρι­στεί το γεω­πο­λι­τικό πρό­βλημα και ξεκι­νή­σουν οι βυθο­με­τρι­κές έρευνες.

Αυτό είναι ενδε­χο­μέ­νως το απλό κομμάτι και ένα θετικό πρώτο βήμα. Το δύσκολο έχει να κάνει με το αν θα θέσει εκ νέου η Κύπρος την ανα­θε­ώ­ρηση του προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού του GSI, που αρχικά προσ­διο­ρί­στηκε σε 1,9 δισ. ευρώ. Από αυτά τα χρήματα, 657 εκατ. ευρώ είναι ευρω­παϊκά κεφά­λαια, 440 εκατ. ευρώ ανα­λο­γούν στην Ελλάδα και 749 εκατ. ευρώ στην Κύπρο.

Στελέχη της κυπρια­κής κυβέρ­νη­σης έχουν δηλώσει επα­νει­λημ­μένα ότι πλέον το πραγ­μα­τικό κόστος εκτι­μά­ται αρκετά ψηλό­τερα, δίχως όμως να τεκ­μη­ριώ­νουν το ακριβές ποσό. Η Λευ­κω­σία περιο­ρί­στηκε στο να επι­κα­λεί­ται αόρι­στες ιδιω­τι­κές μελέτες δίχως να τις δημο­σιεύ­σει.

Μια μερική απά­ντηση σε αυτό το ερώτημα ενδέ­χε­ται να δώσει η νέα μελέτη της Ευρω­παϊ­κής Τρά­πε­ζας Επεν­δύ­σεων (ΕΤΕπ), που ανα­μέ­νε­ται να παρου­σια­στεί ως τα τέλη του φετινού έτους μετά από κοινό αίτημα των δύο κυβερ­νή­σεων. Πέρα από το ενδε­χό­μενο νέας ευρω­παϊ­κής χρη­μα­το­δό­τη­σης, η εν λόγω μελέτη πιθανώς θα ρίξει κάποιο φως και στα οικο­νο­μικά του έργου υπό τις νέες συν­θή­κες. Πάντως, οι εκτι­μή­σεις στην Αθήνα είναι ότι η ΕΤΕπ θα “πατήσει” πάνω στις ήδη εγκε­κρι­μέ­νες μελέτες για να κατα­λή­ξει στα πορί­σματά της.

Από την πλευρά της, η κυπριακή ρυθ­μι­στική αρχή ενέρ­γειας (ΡΑΕΚ) έχει δηλώσει πως στα 1,9 δισ. ευρώ δεν περι­λαμ­βά­νο­νται οι λει­τουρ­γι­κές δαπάνες του έργου. Εκπρό­σω­πος της Αρχής ανέφερε πρό­σφατα ότι θα ήταν «αφέλεια» να θεω­ρη­θεί δεδο­μένο πως το κόστος θα παρα­μεί­νει στο συγκε­κρι­μένο επίπεδο. Η ΡΑΕΚ έφερε ως παρά­δειγμα την ηλε­κτρική δια­σύν­δεση Αττικής – Κρήτης που αρχικά κοστο­λο­γή­θηκε γύρω στα 700 εκατ. ευρώ και στο τέλος στοί­χισε 1,2 δισ., δηλαδή 71,4% περισ­σό­τερα.

Κατ’ επέ­κταση, προ­κύ­πτει το ερώτημα αν η Κύπρος θα επι­μεί­νει στις ενστά­σεις της και τί θα σήμαινε στην πράξη ένας επα­νυ­πο­λο­γι­σμός του κόστους.

Οι παρά­γο­ντες που επη­ρε­ά­ζουν την εξίσωση

Να σημειώ­σουμε, επίσης, ότι η Κύπρος έχει ζητήσει από την κοι­νο­πρα­ξία του έργου τις λεπτο­μέ­ρειες της συμ­φω­νίας για την είσοδο της γαλ­λι­κής Meridiam στο μετο­χικό σχήμα, όπως και ενη­μέ­ρωση ανα­φο­ρικά με τα κόστη.

Προς το παρόν, η συμ­με­τοχή του γαλ­λι­κού ομίλου δεν δείχνει να έχει αλλάξει ουσιω­δώς τη στάση της κοι­νο­πρα­ξίας, με τον ΑΔΜΗΕ να δια­τη­ρεί την τεχνική ηγεσία. Ο ελλη­νι­κός δια­χει­ρι­στής κράτησε αυστηρή γραμμή το προη­γού­μενο διά­στημα, ζητώ­ντας την τήρηση των συμ­φω­νη­θέ­ντων από την πλευρά της Κύπρου.

Νωρί­τερα φέτος ο ΑΔΜΗΕ είχε υπο­βά­λει αίτημα έγκρι­σης της επέν­δυ­σης στους ρυθ­μι­στές Ελλάδας και Κύπρου, επι­ση­μαί­νο­ντας ότι οι ήδη ολο­κλη­ρω­μέ­νες μελέτες επι­βε­βαιώ­νουν την οικο­νο­μική βιω­σι­μό­τητα του έργου σε όλες τις περι­πτώ­σεις. Ταυ­τό­χρονα, στάθηκε στα πολ­λα­πλά ενερ­γειακά οφέλη που θα έχει το καλώδιο, τα οποία εξα­κο­λου­θούν να ισχύουν παρά την πάροδο ορι­σμέ­νων ετών.

Θα πρέπει να προ­σθέ­σουμε ότι όντως τα τελευ­ταία χρόνια έχει αυξηθεί σημα­ντικά το κόστος της εφο­δια­στι­κής αλυ­σί­δας και της εργο­λα­βι­κής εργα­σίας που αφορά ενερ­γειακά έργα, ανάμεσά τους και στα δίκτυα. Από την άλλη, η ενερ­γειακή κρίση έχει αυξήσει κατα­κό­ρυφα το κόστος ηλε­κτρι­σμού για όλα τα ευρω­παϊκά κράτη, ενώ αυξη­τική τάση παρα­τη­ρεί­ται και στο κόστος του φυσικού αερίου που θα μπο­ρούσε να προ­μη­θευ­τεί η Κύπρος μέσω νέων υπο­δο­μών εν απουσία δικής της παρα­γω­γής. Οι ηλε­κτρι­κές δια­συν­δέ­σεις προ­βάλ­λο­νται ως ένας από τους τρόπους που μπορεί να εξο­μα­λύ­νει τις τιμές, με τη μια χώρα να επω­φε­λεί­ται από το πλε­ό­να­σμα της άλλης ανά πάσα στιγμή.

Πρό­κει­ται για δια­στά­σεις που αμφό­τε­ρες επη­ρε­ά­ζουν τη λογική της υλο­ποί­η­σης έργων όπως ο GSI. Η εξίσωση είναι, λοιπόν, ιδιαί­τερα σύνθετη.

Από όλα τα παρα­πάνω προ­κύ­πτει ότι τα ανοικτά μέτωπα είναι αρκετά και θα πρέπει να κλεί­σουν μέσω δια­πραγ­μα­τεύ­σεων από εδώ και στο εξής, ώστε το έργο του GSI να ολο­κλη­ρω­θεί εγκαί­ρως μέχρι το 2031.

Πηγή: newmoney.gr