ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ

Θοδωρής Ασβεστάς: «Η δύναμη της αυθεντικότητας της Λέρου απέναντι στην αβεβαιότητα»

Νατάσα Παμπρή 9 λεπτά ανάγνωση
ΑΣΒΕΣΤΑΣ ΛΕΡΟΣ
Η δύναμη της αυθεντικότητας της Λέρου απέναντι στην αβεβαιότητα

ΘΟΔΩΡΗΣ ΑΣΒΕΣΤΑΣ

✦ Σύνοψη ⌄
  • Τα μικρά νησιά του Αιγαίου, όπως η Λέρος, δεί­χνουν ανθε­κτι­κό­τητα στις κρίσεις επεν­δύ­ο­ντας στην ποιό­τητα και την εμπι­στο­σύνη των επι­σκε­πτών.
  • Ο Θοδωρής Ασβε­στάς υπο­γραμ­μί­ζει τη σημασία της στα­θε­ρής σχέσης με τους επι­σκέ­πτες που επι­στρέ­φουν, αντί της εξάρ­τη­σης από τον μαζικό του­ρι­σμό.
  • Εναλ­λα­κτι­κές μορφές του­ρι­σμού, όπως ο πολι­τι­στι­κός και ο αθλη­τι­κός, καθώς και το yachting, συμ­βάλ­λουν στη δια­τή­ρηση της του­ρι­στι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας καθ' όλη τη διάρ­κεια του έτους.
  • Ο ξενο­δό­χος επι­ση­μαί­νει τις προ­κλή­σεις όπως το υψηλό κόστος μετα­κί­νη­σης και τη συν­δε­σι­μό­τητα, προ­τεί­νο­ντας στο­χευ­μέ­νες πολι­τι­κές για την ενί­σχυση των μικρών επι­χει­ρή­σεων.
  • Η αυθε­ντι­κό­τητα της Λέρου ανα­δει­κνύ­ε­ται ως το ισχυ­ρό­τερο πλε­ο­νέ­κτημά της, προ­σφέ­ρο­ντας μια ήπια και αυθε­ντική ζωή στους επι­σκέ­πτες.
  • Ο ξενοδόχος και αντιπρόεδρος του Τμήματος Τουρισμού του ΕΒΕΔ, εξηγεί γιατί τα μικρά νησιά αντέχουν στις κρίσεις, επενδύοντας στην ποιότητα, τον άνθρωπο και την εμπιστοσύνη των επισκεπτών

Σε μια περίοδο όπου οι γεω­πο­λι­τι­κές εξε­λί­ξεις επη­ρε­ά­ζουν άμεσα την του­ρι­στική ψυχο­λο­γία και δημιουρ­γούν εύλογη επι­φυ­λα­κτι­κό­τητα στις διε­θνείς αγορές, τα μικρό­τερα νησιά του Αιγαίου δεί­χνουν να ακο­λου­θούν έναν δια­φο­ρε­τικό δρόμο ανθε­κτι­κό­τη­τας. Ο ξενο­δό­χος Θοδωρής Ασβε­στάς, με πολυετή παρου­σία στον του­ρι­στικό κλάδο της Λέρου, αντι­πρό­ε­δρος της Ένωσης Ξενο­δό­χων του νησιού, ανα­πλη­ρω­τής πρό­ε­δρος του Του­ρι­στι­κού Τομέα του Εμπο­ρι­κού και Βιο­μη­χα­νι­κού Επι­με­λη­τη­ρίου Δωδε­κα­νή­σου (ΕΒΕΔ) και μέλος της Ένωσης Του­ρι­στι­κών Γρα­φείων Δωδε­κα­νή­σου, κατα­θέ­τει μια συγκρα­τη­μένα αισιό­δοξη οπτική για τη σεζόν του 2026, εστιά­ζο­ντας όχι στους αριθ­μούς, αλλά στην ουσία της φιλο­ξε­νίας.

Μέσα από τη συνέ­ντευξή του στη «δ», ανα­δει­κνύει το πλε­ο­νέ­κτημα ενός προ­ο­ρι­σμού που δεν εξαρ­τά­ται από τον μαζικό του­ρι­σμό, αλλά από τη σταθερή σχέση εμπι­στο­σύ­νης με επι­σκέ­πτες που επι­στρέ­φουν ξανά και ξανά. Παράλ­ληλα, υπο­γραμ­μί­ζει τον ρόλο των εναλ­λα­κτι­κών μορφών του­ρι­σμού, όπως ο πολι­τι­στι­κός και ο αθλη­τι­κός, καθώς και τη συμβολή του yachting στη δια­τή­ρηση της του­ρι­στι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας καθ’ όλη τη διάρ­κεια του έτους.

Ο ίδιος δεν παρα­βλέ­πει τις σημε­ρι­νές προ­κλή­σεις. Το υψηλό κόστος μετα­κί­νη­σης, τη συν­δε­σι­μό­τητα, αλλά και την ανάγκη για στο­χευ­μέ­νες πολι­τι­κές που θα ενι­σχύ­σουν τη βιω­σι­μό­τητα των μικρών επι­χει­ρή­σεων και θα επι­μη­κύ­νουν τη σεζόν. Με σαφείς ανα­φο­ρές στη σημασία της συνερ­γα­σίας εντός της Δωδε­κα­νή­σου και με επί­κε­ντρο τον άνθρωπο -εργαζόμενο και επισκέπτη- σκια­γρα­φεί ένα μοντέλο του­ρι­στι­κής ανά­πτυ­ξης που επεν­δύει στην ποιό­τητα και όχι στην ποσό­τητα. Σε έναν κόσμο που αλλάζει, η Λέρος προ­βάλ­λει, σύμφωνα με τον ίδιο, ως ένα αυθε­ντικό κατα­φύ­γιο. Και ίσως τελικά, αυτή η αυθε­ντι­κό­τητα να είναι το ισχυ­ρό­τερό της πλε­ο­νέ­κτημα.

Ανα­λυ­τικά η συνέ­ντευξη:

Κύριε Ασβεστά δηλώ­νετε αισιό­δο­ξος για τη σεζόν 2026. Ο πόλεμος έχει επι­φέ­ρει στα­σι­μό­τητα στις κρα­τή­σεις στα μεγάλα νησιά, εσείς πού στη­ρί­ζετε αυτή την θετική εκτί­μηση;

Είναι λογικό κα. Παμπρή να υπάρχει ανη­συ­χία, αλλά η αισιο­δο­ξία μου για τη Λέρο πηγάζει από το γεγονός ότι δεν βασι­ζό­μα­στε στον μαζικό του­ρι­σμό, αλλά σε ανθρώ­πους που μας ξέρουν και μας αγαπούν χρόνια. Τα μεγάλα νησιά επη­ρε­ά­ζο­νται άμεσα από το κλίμα του πολέμου γιατί χρειά­ζο­νται τερά­στιους αριθ­μούς επι­σκε­πτών. Εμείς, με το μέγεθός μας και τις ποιο­τι­κές υπο­δο­μές που έχουμε χτίσει στον πολι­τι­σμό, τον αθλη­τι­σμό και τις συνε­δρια­κές δυνα­τό­τη­τες -όπως στο Crithoni’s Paradise- μπο­ρούμε να καλύ­ψουμε τις ανάγκες μας πολύ πιο εύκολα. Είμαστε στην καρδιά του Αιγαίου, προ­σφέ­ρουμε μια ήπια και αυθε­ντική ζωή, και αυτό είναι που αναζητά ο κόσμος στις δύσκο­λες στιγμές. Με τα έως τώρα δεδο­μένα, πιστεύω ότι η Λέρος θα αντέξει και αυτή τη σεζόν, γιατί η εμπι­στο­σύνη των φίλων μας είναι η πιο γερή βάση.

Οι γεω­πο­λι­τι­κές εντάσεις- λέτε όλοι οι του­ρι­στι­κοί παράγοντες- επη­ρε­ά­ζουν την ψυχο­λο­γία των επι­σκε­πτών. Εσείς βλέπετε αλλαγή στη συμπε­ρι­φορά των ξένων αγορών, όπως η ελβε­τική ή η ιταλική;

Οι γεω­πο­λι­τι­κές εντά­σεις σίγουρα προ­βλη­μα­τί­ζουν, αλλά στη Λέρο βλέ­πουμε ότι η συμπε­ρι­φορά των Άγγλων, Γερ­μα­νών και των Ιταλών φίλων μας παρα­μέ­νει σταθερή. Αυτές οι αγορές δεν μας βλέπουν ως έναν απλό «του­ρι­στικό προ­ο­ρι­σμό», αλλά ως ένα κατα­φύ­γιο ασφά­λειας και αυθε­ντι­κό­τη­τας. Αντί για ακυ­ρώ­σεις, βλέ­πουμε μια ανάγκη για επι­στροφή σε μέρη γνώριμα, μακριά από τη μαζι­κό­τητα. Οι επι­σκέ­πτες αυτοί εκτι­μούν την ηρεμία και τις ποιο­τι­κές υπο­δο­μές μας, και η εμπι­στο­σύνη που έχουμε χτίσει τόσα χρόνια απο­δει­κνύ­ε­ται πιο δυνατή από την προ­σω­ρινή ανα­στά­τωση της επι­και­ρό­τη­τας».

Από την εμπει­ρία σας πόσο γρήγορα «ανα­κάμ­πτει» η ζήτηση μετά από τέτοιες κρίσεις;

Η δυνα­μική μας δεν είναι απο­σπα­σμα­τική· πηγάζει από την καρδιά της Δωδε­κα­νή­σου, τη Ρόδο, και τους εξαι­ρε­τι­κούς συνερ­γά­τες μας στο Επι­με­λη­τή­ριο και στον του­ρι­στικό κλάδο. Εκεί χτυπά η “μηχανή” του του­ρι­σμού μας, με στελέχη που δια­θέ­τουν την εμπει­ρία και τη γνώση να σχε­διά­ζουν πλάνα άμεσης αντί­δρα­σης για κάθε συγκυ­ρία. Αυτή η στενή συνερ­γα­σία και η ετοι­μό­τητα των ανθρώ­πων στη Ρόδο να παρέμ­βουν ανά πάσα στιγμή, θωρα­κί­ζουν την οικο­νο­μία όλων των νησιών μας. Ξέρουμε ότι υπάρχει το στρα­τη­γικό σχέδιο που προ­στα­τεύει το προϊόν μας, επι­τρέ­πο­ντάς μας να αντι­δρούμε ακα­ριαία προς όφελος της Δωδε­κα­νή­σου, μετα­τρέ­πο­ντας την αβε­βαιό­τητα σε στα­θε­ρό­τητα.

Ποιος είναι ο ρόλος του εγχώ­ριου του­ρι­σμού σε σχέση με τον διεθνή; Φαί­νε­ται το βόρειο συγκρό­τημα να απο­τε­λεί ακόμη ελκυ­στικό προ­ο­ρι­σμό για τους Έλληνες, προ­φα­νώς παίζει σημα­ντικό ρόλο και η προσ­δο­κία;

Για εμάς στη Λέρο και στα βόρεια Δωδε­κά­νησα, ο Έλληνας επι­σκέ­πτης είναι ο φιλο­ξε­νού­με­νος που αναζητά την αυθε­ντι­κό­τητα. Καθώς δεν βασι­ζό­μα­στε στο μοντέλο του μαζικού του­ρι­σμού, επεν­δύ­ουμε δια­χρο­νικά στον Έλληνα που θέλει να νιώσει τη γνήσια ελλη­νική ατμό­σφαιρα και την αρχο­ντιά του νησιού μας. Σε αυτό έχει παίξει καθο­ρι­στικό ρόλο το Κέντρο Πολι­τι­σμού, Έρευνας και Ανά­πτυ­ξης Λέρου «Άρτεμις», το οποίο εδώ και δεκα­ε­τίες ανοίγει δια­δρό­μους για τον πολι­τι­στικό του­ρι­σμό. Πλέον, αυτή η προ­σπά­θεια πλαι­σιώ­νε­ται και από άλλους φορείς, ενώ τα τελευ­ταία χρόνια έχει προ­στε­θεί με μεγάλη επι­τυ­χία και ο αθλη­τι­σμός. Αυτές οι δράσεις συν­δρά­μουν καθο­ρι­στικά, ιδιαί­τερα στις περιό­δους εκτός αιχμής, απο­δει­κνύ­ο­ντας ότι η Λέρος έχει ζωή και ενδια­φέ­ρον όλο τον χρόνο. Είναι η στιγμή που ο επι­σκέ­πτης μπορεί να απο­λαύ­σει την ηρεμία μας και να γίνει ένα με τους ντό­πιους στα σοκάκια, εκεί που οι μυρω­διές από τις κου­ζί­νες των σπιτιών παρα­μέ­νουν αυθε­ντι­κές.

Παρόλο που δεχό­μα­στε διεθνή κίνηση μέσω της Κω, ο Έλληνας παρα­μέ­νει στην καρδιά του σχε­δια­σμού μας. Φυσικά, υπάρ­χουν αντι­κει­με­νι­κές δυσκο­λίες στη ναυ­τι­λία, όπως το κόστος των εισι­τη­ρίων και τα περιο­ρι­σμένα δρο­μο­λό­για. Είναι ένα ζήτημα που μας απα­σχο­λεί έντονα, καθώς πρέπει να βρεθούν λύσεις για να διευ­κο­λυν­θεί ο Έλληνας να φτάσει μέχρι εδώ. Εμείς από την πλευρά μας, με εκπτώ­σεις και κίνητρα, κάνουμε τα πάντα ώστε η Λέρος να παρα­μέ­νει ένας προ­σι­τός και ποιο­τι­κός προ­ο­ρι­σμός για όσους ανα­ζη­τούν το αληθινό Αιγαίο.

Πώς συμ­βάλ­λουν το yachting και ο αθλη­τι­κός του­ρι­σμός στην ανθε­κτι­κό­τητα μιας επι­χεί­ρη­σης όπως η οικο­γε­νειακή σας στην Λέρο; Με το πάθος που τα διεκ­δι­κείτε στο νησί μόνο η Euroleage σας έχει ξεφύγει.

Η ανθε­κτι­κό­τητα μιας οικο­γε­νεια­κής επι­χεί­ρη­σης, αλλά και ολό­κλη­ρου του νησιού, χτί­ζε­ται πάνω σε γερά θεμέλια και η Λέρος δια­θέ­τει τα καλύ­τερα: τις φυσικές και τεχνι­κές υπο­δο­μές της. Το yachting είναι πνεύ­μο­νας για εμάς. Η Λέρος προ­σφέ­ρει ασφαλές κατα­φύ­γιο σε κάθε της πλευρά, με σπου­δαί­ους όρμους και τρεις μεγάλες μαρίνες υψηλών προ­δια­γρα­φών που φιλο­ξε­νούν σκάφη όλο τον χρόνο. Αυτό δημιουρ­γεί μια σταθερή κίνηση που δεν εξαρ­τά­ται μόνο από το καλο­καίρι. Παράλ­ληλα, ο αθλη­τι­σμός έρχεται να συμπλη­ρώ­σει αυτή την ανθε­κτι­κό­τητα. Με το στάδιο ολυ­μπια­κών δια­στά­σεων και το κλειστό μας γυμνα­στή­ριο -το οποίο ανα­και­νί­ζε­ται ριζικά για να γίνει ένα υπερ­σύγ­χρονο κέντρο αθλη­τι­κών και πολι­τι­στι­κών γεγονότων-μπορούμε να προ­σελ­κύ­σουμε κόσμο σε περιό­δους που η υπό­λοιπη Ελλάδα «κοι­μά­ται» του­ρι­στικά. Τώρα, όσο για την Euroleague, μπορεί να μην φέραμε ακόμα τη διορ­γά­νωση στο γήπεδό μας, αλλά ο στόχος μας είναι εφικτός: θέλουμε η Λέρος να γίνει ο προ­ο­ρι­σμός που θα επι­λέ­γουν οι πρω­τα­γω­νι­στές του Final Four για να ξεκου­ρα­στούν και να γεμί­σουν μπα­τα­ρίες μετά τη σεζόν. Γιατί ακόμα και οι κορυ­φαίοι αθλητές ανα­ζη­τούν την ποιό­τητα και την ηρεμία που προ­σφέ­ρει η δική μας φιλο­ξε­νία!

Ποιες είναι οι βασικές προ­κλή­σεις που αντι­με­τω­πί­ζουν τα μικρό­τερα νησιά, όπως η Λέρος; Τι χρειά­ζο­νται τα μικρά κατα­λύ­ματα για να ενι­σχύ­σουν την βιω­σι­μό­τητά τους;

Η μεγα­λύ­τερη πρό­κληση για τα μικρά νησιά είναι ότι δεν μπο­ρούμε να αντι­με­τω­πι­ζό­μα­στε με ένα “γενικό πλάνο”· οι ανάγκες μας είναι πολύ συγκε­κρι­μέ­νες. Στη Λέρο έχουμε το προ­νό­μιο ακόμα και τα μικρά κατα­λύ­ματα να είναι πολύ υψηλών προ­δια­γρα­φών. Το γεγονός ότι τα δια­χει­ρί­ζο­νται οι ίδιοι οι ιδιο­κτή­τες και όχι απρό­σω­πες εται­ρείες, δημιουρ­γεί μια προ­σω­πική σχέση που μετα­τρέ­πει τον επι­σκέ­πτη στον καλύ­τερο δια­φη­μι­στή μας. Για να ενι­σχυ­θεί η βιω­σι­μό­τητά μας, απαι­τού­νται στο­χευ­μέ­νες κινή­σεις: Πρώτον, η στήριξη της συν­δε­σι­μό­τη­τας. Η Dodekanisos Seaways απο­τε­λεί τον πραγ­μα­τικό στυ­λο­βάτη του νησιού μας. Χωρίς αυτά τα σκάφη, που συν­δέ­ουν καθη­με­ρινά τα λιμάνια και τα αερο­δρό­μια της περιο­χής, η Λέρος και άλλα μικρά νησιά θα βρι­σκό­ταν σε πολύ δυσμε­νέ­στερη θέση όσον αφορά στην πρό­σβαση των επι­σκε­πτών. Δεύ­τε­ρον, χρεια­ζό­μα­στε μέτρα που θα διευ­κο­λύ­νουν τις επι­χει­ρή­σεις μας να αντε­πε­ξέλ­θουν στο κόστος προ­ε­τοι­μα­σίας. Είναι απα­ραί­τητο να υπάρ­χουν επι­δο­τή­σεις για τη δια­τή­ρηση εξει­δι­κευ­μέ­νου προ­σω­πι­κού πριν την έναρξη της σεζόν, ώστε να μπο­ρούμε να εξα­σφα­λί­ζουμε το υψηλό επίπεδο υπη­ρε­σιών που προ­σφέ­ρουμε. Τέλος, παρα­μέ­νει ως μεγάλη πρό­κληση το υψηλό κόστος μετα­φο­ράς συνο­λικά. Ο μεμο­νω­μέ­νος επι­σκέ­πτης που επι­λέ­γει την αυθε­ντι­κό­τητα ενός μικρού νησιού επι­βα­ρύ­νε­ται δυσα­νά­λογα σε σχέση με το οργα­νω­μένο μαζικό γκρουπ. Είναι ένα ζήτημα που η Πολι­τεία πρέπει να εξε­τά­σει σοβαρά, ώστε η νησιω­τι­κό­τητα να μην απο­τε­λεί εμπόδιο για τον ταξι­διώτη.

Τι χρειά­ζε­ται κ. Ασβεστά για να λει­τουρ­γή­σει καλύ­τερα το νησί; Πού υστερεί σε σύγκριση με άλλους προ­ο­ρι­σμούς;

Για να κάνει η Λέρος το επόμενο βήμα, πρέπει να επεν­δύ­σει στην ιδιαι­τε­ρό­τητά της. Το γεγονός ότι δεν δια­θέ­τουμε μεγάλο αερο­δρό­μιο μπορεί εκ πρώτης όψεως να μοιάζει με έλλειμμα, όμως στην πραγ­μα­τι­κό­τητα είναι η ασπίδα μας. Μας επι­τρέ­πει να απο­φεύ­γουμε τη μαζι­κό­τητα που συχνά αλλοιώ­νει την ποιό­τητα του κοινού και του περι­βάλ­λο­ντος, δια­τη­ρώ­ντας το υψηλό επίπεδο των επι­σκε­πτών μας. Η μεγάλη πρό­κληση όμως είναι η επι­μή­κυνση της σεζόν. Για να μείνουν οι επι­χει­ρή­σεις μας ανοι­χτές επτά μήνες -από τα ξενο­δο­χεία μέχρι την εστίαση-δεν αρκεί μόνο η δική μας πρόθεση. Χρειά­ζο­νται συγκε­κρι­μένα βοη­θη­τικά εργα­λεία και ειδικά προ­γράμ­ματα που θα επι­δο­τούν τη λει­τουρ­γία μας στις “άκρες” της περιό­δου, τον Απρίλιο ή τον Οκτώ­βριο.

Αυτό είναι κρίσιμο όχι μόνο για την οικο­νο­μία, αλλά κυρίως για το προ­σω­πικό μας. Οι εργα­ζό­με­νοι είναι το πρόσωπό μας στα μάτια του πελάτη. Όταν ένας εργα­ζό­με­νος νιώθει ασφαλής, δου­λεύ­ο­ντας επτά μήνες αντί για πέντε, είναι πιο χαρού­με­νος και απο­δο­τι­κός. Για εμάς, η ευτυχία του προ­σω­πι­κού μετα­φρά­ζε­ται άμεσα σε καλύ­τερη φιλο­ξε­νία. Το επόμενο βήμα λοιπόν είναι ένα συνο­λικό σχέδιο που θα στη­ρί­ζει όλη την αλυσίδα του του­ρι­σμού, ώστε η Λέρος να παρα­μεί­νει ένας ζωντα­νός, ποιο­τι­κός και αυθε­ντι­κός προ­ο­ρι­σμός για μεγα­λύ­τερο μέρος του χρόνου. Κλεί­νο­ντας, θα ήθελα να τονίσω ότι η συμ­με­τοχή μου στο Επι­με­λη­τή­ριο Δωδε­κα­νή­σου, δίπλα στον πρόεδρο Γιάννη Πάππου και στον Χρήστο Μιχα­λάκη και σε εκλε­κτούς συνερ­γά­τες, έχει ανοίξει έναν ουσια­στικό δίαυλο επι­κοι­νω­νίας με τη Ρόδο, τη «ναυαρ­χίδα» του του­ρι­σμού μας. Αυτή η συνερ­γα­σία, που συν­δυά­ζει τη δική τους τερά­στια εμπει­ρία με τη δική μας αγάπη για τη Λέρο, δίνει στον τόπο μας την προ­ο­πτική που του αξίζει.

Για εμάς, ο στόχος παρα­μέ­νει στα­θε­ρός: η διαρκής ανα­βάθ­μιση των υπο­δο­μών μας, ώστε να στέ­κο­νται επάξια δίπλα στις κορυ­φαίες επι­χει­ρή­σεις του Αιγαίου, και η φρο­ντίδα των ανθρώ­πων μας, που είναι η ψυχή της φιλο­ξε­νίας μας. Όταν οι εργα­ζό­με­νοι είναι καλά, ο επι­σκέ­πτης το εισπράτ­τει. Σας ευχα­ρι­στώ κα. Παμπρή που μου δώσατε την ευκαι­ρία μέσα από την έγκριτη εφη­με­ρίδα «δημο­κρα­τική» να μοι­ρα­στώ το πνεύμα του νησιού μας. Σας περι­μέ­νουμε σύντομα στη Λέρο, γιατί οι δια­κο­πές εδώ δεν είναι απλώς του­ρι­σμός, είναι εμπει­ρία ζωής.

Πώς σας φάνηκε το άρθρο;

Ένα πάτημα, χωρίς λογαριασμό. Μία ψήφος ανά συσκευή.

Σχολιασμός άρθρου

Προσθέστε ένα σχόλιο

Εμφανίζεται μετά από έγκριση · το e-mail δεν δημοσιεύεται0 / 2000

Τα σχόλια εκφράζουν τον σχολιαστή, όχι τη Δημοκρατική. Όροι σχολιασμού

Τα σχόλια εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Η Δημοκρατική δεν υιοθετεί αυτές τις απόψεις. Διατηρούμε το δικαίωμα να διαγράψουμε όποια σχόλια θεωρούμε προσβλητικά ή περιέχουν ύβρεις, χωρίς καμία προειδοποίηση. Χρήστες που δεν τηρούν τους όρους χρήσης αποκλείονται. Τα σχόλια δημοσιεύονται μετά από έγκριση· το e-mail δεν δημοσιεύεται.

Γίνετε ο πρώτος που θα σχολιάσει.