Στεφανία Παπακωνσταντίνου: «2.500 στειρώσεις, 3.000 γάτες και 566.000 ευρώ: οι απορίες που ζητούν απαντήσεις»

Το νέο Επιχειρησιακό Πρόγραμμα του Δήμου Ρόδου για τη διαχείριση των αδέσποτων ζώων βρίσκεται στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης. Η πρόεδρος της Φιλοζωικής Ρόδου, Στεφανία Παπακωνσταντίνου, εκφράζει τις επιφυλάξεις της για τον σχεδιασμό, την τεκμηρίωση και την αποτελεσματικότητά του, υποστηρίζοντας ότι το σχέδιο αφήνει περισσότερα ερωτήματα παρά απαντήσεις. Στη συνέντευξη που ακολουθεί αναλύει τους λόγους της κριτικής της, εστιάζοντας στα στοιχεία που παρουσιάζονται, στις προβλεπόμενες δράσεις και στην ανάγκη για έναν ρεαλιστικό και επιστημονικά τεκμηριωμένο σχεδιασμό.
• Διαβάσατε το Επιχειρησιακό Πρόγραμμα του Δήμου Ρόδου για τα αδέσποτα. Ποια είναι η πρώτη σας εντύπωση;
Η πρώτη μου εντύπωση ήταν απογοήτευση. Όχι γιατί διαφωνώ με τους στόχους. Όλοι θέλουμε λιγότερα αδέσποτα, περισσότερες στειρώσεις και καλύτερη ευζωία. Η απογοήτευση προέρχεται από το γεγονός ότι περίμενα ένα σχέδιο προσαρμοσμένο στις ανάγκες της Ρόδου και βρήκα ένα κείμενο γεμάτο γενικότητες, αντιγραφές από άλλους δήμους και ελάχιστη τεκμηρίωση.
• Τι εννοείτε όταν μιλάτε για αντιγραφές;
Το ίδιο το έγγραφο αναφέρει ότι αξιοποιήθηκαν τα επιχειρησιακά προγράμματα του Βελβεντού και της Ορεστιάδας. Το ερώτημα είναι αν κάποιος έκατσε να προσαρμόσει αυτά τα δεδομένα στη Ρόδο. Το Βελβεντό και η Ορεστιάδα έχουν εντελώς διαφορετική γεωγραφία, διαφορετικά προβλήματα και διαφορετικό πληθυσμό ζώων. Εκεί πράγματι συναντά κανείς φαινόμενα που σχετίζονται με αγέλες τσοπανόσκυλων και διαφορετικές συνθήκες υπαίθρου. Δεν μπορείς να παίρνεις έτοιμα μοντέλα και να τα βαφτίζεις σχέδιο για τη Ρόδο.
• Σας ενόχλησε ιδιαίτερα η αναφορά στις «αγέλες»;
Πράγματι, το σχέδιο μιλά για διάσπαση αγελών και έλεγχο αγελών. Στη Ρόδο ποιες ακριβώς είναι αυτές οι αγέλες; Οι γάτες λειτουργούν σε αποικίες, όχι σε αγέλες. Αν μιλάμε για σκύλους, θα ήθελα να μας υποδείξουν πού βρίσκονται οι οργανωμένες αγέλες αδέσποτων σκύλων που δικαιολογούν τέτοια αναφορά. Αυτό είναι πρόβλημα άλλων περιοχών της Ελλάδας, όχι της Ρόδου. Δίνει την αίσθηση ότι χρησιμοποιήθηκαν όροι από άλλα κείμενα χωρίς να εξεταστεί αν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα του νησιού.
• Τι λέτε για τον αριθμό των 3.000 αδέσποτων γατών;
Αυτό είναι ίσως το πιο ανησυχητικό σημείο. Σε ένα επιχειρησιακό σχέδιο οι αριθμοί πρέπει να τεκμηριώνονται. Από πού προκύπτουν οι 3.000 γάτες; Ποια μελέτη έγινε; Ποια καταγραφή; Ποια μεθοδολογία ακολουθήθηκε; Εγώ, όταν κάνω μια εκτίμηση, μπορώ να εξηγήσω πώς την έκανα. Χρησιμοποίησα συγκριτικά δεδομένα από τη Σύρο, πληθυσμιακές αναγωγές και διαθέσιμες επιστημονικές μελέτες. Με βάση αυτά, μια συντηρητική εκτίμηση για την πόλη της Ρόδου κυμαίνεται μεταξύ 4.000 και 7.000 αδέσποτων γατών, ενώ για ολόκληρο το νησί ο αριθμός είναι προφανώς πολλαπλάσιος. Δεν ισχυρίζομαι ότι αυτή είναι η απόλυτη αλήθεια. Ισχυρίζομαι όμως ότι μπορώ να εξηγήσω πώς κατέληξα σε αυτή την εκτίμηση. Ο Δήμος μπορεί να εξηγήσει πώς κατέληξε στις 3.000; Και εδώ προκύπτει μία ακόμη αντίφαση. Στο ίδιο το επιχειρησιακό σχέδιο γίνεται αναφορά σε περίπου 2.500 στειρώσεις γατών που πραγματοποιήθηκαν το προηγούμενο διάστημα από τις Flying Cats. Αν λοιπόν οι αδέσποτες γάτες της Ρόδου είναι μόλις 3.000, τότε θεωρητικά βρισκόμαστε ήδη πολύ κοντά στον πλήρη έλεγχο του πληθυσμού τους. Με απλά λόγια, αν οι αριθμοί αυτοί είναι σωστοί, σχεδόν τελειώσαμε το πρόβλημα. Όμως όλοι όσοι βρισκόμαστε καθημερινά στο πεδίο γνωρίζουμε ότι κάτι τέτοιο δεν ισχύει. Βλέπουμε συνεχώς νέες γεννήσεις, νέες αποικίες και νέες ανάγκες για στειρώσεις. Γι’ αυτό ακριβώς λέω ότι οι αριθμοί πρέπει να βασίζονται σε πραγματική καταγραφή και όχι σε αυθαίρετες εκτιμήσεις. Διότι όταν τα ίδια τα στοιχεία ενός σχεδίου δεν συμφωνούν μεταξύ τους, είναι απολύτως λογικό να γεννώνται ερωτήματα για την αξιοπιστία ολόκληρου του σχεδιασμού.
• Το πρόγραμμα δίνει ιδιαίτερη έμφαση στις στειρώσεις.
Και εκεί ακριβώς αρχίζουν τα ερωτήματα. Στο ίδιο το έγγραφο αναφέρεται ότι οι 2.542 στειρώσεις γατών πραγματοποιήθηκαν μέσω της συνεργασίας με τις Flying Cats. Αναφέρεται επίσης ότι και οι μελλοντικές στειρώσεις γατών θα γίνουν σε συνεργασία με τις Flying Cats. Άρα ποιο είναι ακριβώς το νέο στοιχείο που εισφέρει ο Δήμος;
Και αν οι στειρώσεις συνεχίσουν να πραγματοποιούνται από τους ίδιους ανθρώπους και τις ίδιες οργανώσεις που τις πραγματοποιούν ήδη σήμερα, τότε ο πολίτης εύλογα αναρωτιέται τι ακριβώς αλλάζει με το νέο επιχειρησιακό σχέδιο. Διότι οι Flying Cats ήδη κάνουν το έργο αυτό. Οι εθελοντές ήδη μεταφέρουν ζώα. Οι εθελοντές ήδη εντοπίζουν αποικίες. Οι εθελοντές ήδη φροντίζουν τα ζώα. Επομένως το ερώτημα παραμένει: πού θα κατευθυνθούν ουσιαστικά οι πόροι;
• Αναφέρεστε στον προϋπολογισμό των περίπου 566.000 ευρώ;
Ακριβώς. Πρόκειται για ένα εντυπωσιακό ποσό. Όμως όταν διαβάζει κανείς τον προϋπολογισμό, δεν βλέπει σαφή κατανομή για τις στειρώσεις γατών που αποτελούν το βασικό εργαλείο ελέγχου του πληθυσμού. Ο πολίτης δικαιούται να γνωρίζει πόσα χρήματα θα πάνε στις στειρώσεις, πόσα στην περίθαλψη, πόσα στις τροφές και πόσα στις υπόλοιπες δράσεις. Πρόκειται για δημόσιο χρήμα και οφείλει να υπάρχει απόλυτη διαφάνεια στη διάθεσή του.
• Το σχέδιο αναφέρει δίκτυο σπιτιών, ταϊστρών και ποτιστρών. Ποια είναι η εικόνα που έχετε;
Εδώ τα πράγματα γίνονται ακόμη πιο ενδιαφέροντα. Στο σχέδιο γίνεται αναφορά σε περίπου 50 σημεία με ταΐστρες, ποτίστρες και υποδομές για αδέσποτα ζώα. Ως άνθρωπος που βρίσκεται καθημερινά στο πεδίο και συνεργάζεται με εθελοντές σε ολόκληρη τη Ρόδο, οφείλω να πω ότι αυτή η αναφορά με εξέπληξε. Γι’ αυτό και απευθύνω μια πολύ απλή πρόκληση προς τον Δήμο: να θέσει στη διάθεση του συλλόγου και των εθελοντών έναν χάρτη με αυτά τα 50 σημεία. Να δούμε πού βρίσκονται οι ταΐστρες, οι ποτίστρες και οι σχετικές υποδομές που αναφέρονται στο σχέδιο. Προσωπικά έχω αιτηθεί εδώ και δύο χρόνια την τοποθέτηση ταΐστρας σε συγκεκριμένο σημείο και η απάντηση που λάμβανα ήταν ότι δεν υπάρχει η σχετική δυνατότητα. Επιπλέον, τα περισσότερα σπιτάκια που γνωρίζουμε σήμερα στη Ρόδο έχουν τοποθετηθεί είτε από φιλοζωικές οργανώσεις είτε από εθελοντές είτε από προηγούμενες δημοτικές πρωτοβουλίες. Ακόμη και στο Νοσοκομείο Ρόδου, οι παρεμβάσεις έγιναν χάρη στις προσπάθειες της φιλοζωικής κοινότητας. Αν πράγματι υπάρχουν 50 οργανωμένα από τον Δήμο σημεία, θα χαρώ ειλικρινά να τα δω καταγεγραμμένα. Γιατί μέχρι σήμερα ούτε εγώ ούτε οι περισσότεροι εθελοντές που δραστηριοποιούνται καθημερινά στο νησί έχουμε αυτή την εικόνα.
• Πώς σχολιάζετε το «Γαλάζιο Πατούσι»;
Εδώ πραγματικά δυσκολεύομαι να πάρω στα σοβαρά τη συγκεκριμένη πρόταση. Η ιδέα να επιβραβεύονται επιχειρήσεις που βοηθούν τα αδέσποτα είναι θετική. Όμως το «Γαλάζιο Πατούσι» παρουσιάζεται ως η καινοτόμος δράση σε ένα επιχειρησιακό σχέδιο που υποτίθεται ότι θα λύσει ένα από τα σοβαρότερα προβλήματα του νησιού. Ειλικρινά, το Γαλάζιο Πατούσι μου θύμισε περισσότερο μια σχολική άσκηση από το βιβλίο “Σκέφτομαι και Γράφω” της Δ΄ Δημοτικού, γραμμένη από τον μικρό Γιαννάκη, παρά μια πρόταση που προέκυψε από σοβαρό σχεδιασμό για τη διαχείριση των αδέσποτων ζώων. Τη στιγμή που περιμένουμε επιστημονική τεκμηρίωση, καταγραφή πληθυσμών, στόχους στειρώσεων και συγκεκριμένες παρεμβάσεις, η κορυφαία καινοτομία που παρουσιάζεται είναι ένα σήμα πιστοποίησης επιχειρήσεων. Συγχωρέστε με, αλλά αυτό δεν είναι το επίπεδο σχεδιασμού που αξίζει η Ρόδος. Και επιτρέψτε μου μια μικρή παρατήρηση: μετά τις απώλειες των Γαλάζιων Σημαιών από τις παραλίες του νησιού, ίσως θα ήμουν πιο προσεκτική στη χρήση του επιθέτου «γαλάζιο» ως συμβόλου επιτυχίας.
• Ποιο είναι τελικά το συμπέρασμά σας;
Ότι η Ρόδος χρειάζεται πράγματι ένα σοβαρό επιχειρησιακό σχέδιο για τα αδέσποτα. Χρειάζεται περισσότερες στειρώσεις, καλύτερη περίθαλψη, ελέγχους στα κυνηγόσκυλα, στήριξη των εθελοντών και πραγματική καταγραφή του προβλήματος. Αυτό που διάβασα, όμως, δεν μου δίνει την αίσθηση ενός ώριμου και τεκμηριωμένου σχεδίου. Μου δίνει περισσότερο την αίσθηση μιας επικοινωνιακής παρουσίασης παρά ενός επιχειρησιακού σχεδίου. Και αυτό είναι κρίμα, γιατί τα αδέσποτα ζώα δεν χρειάζονται επικοινωνία. Χρειάζονται καταγραφή, στειρώσεις, περίθαλψη, έλεγχο και συνέπεια. Τα αδέσποτα της Ρόδου δεν χρειάζονται άλλα σχέδια επί χάρτου, άλλες παρουσιάσεις και άλλες εξαγγελίες. Χρειάζονται αποτελέσματα.