Ιάκωβος Κολαΐνης: Η Ρόδος δεν χρειάζεται απλώς περισσότερη ανάπτυξη, αλλά καλύτερη και ποιοτικότερη ανάπτυξη

• Ο συντονιστής του Τομέα Ανάπτυξης & Οικονομίας της «Ανοιχτής Ατζέντας» με επικεφαλής τον Κώστα Χρυσοχοΐδη, μιλά για το μοντέλο ανάπτυξης που χρειάζεται η Ρόδος, την προστασία του περιβάλλοντος, τις υποδομές, τον χωροταξικό σχεδιασμό και την ανάγκη για μια νέα κουλτούρα συνεργασίας στην Τοπική Αυτοδιοίκηση

Με μακρά εμπειρία στη δημόσια διοίκηση και βαθιά γνώση των αναπτυξιακών ζητημάτων της Δωδεκανήσου, ο Ιάκωβος Κολαΐνης καταθέτει στη συνέντευξή του μια σαφή άποψη για τη Ρόδο του αύριο. Ως συντονιστής του Τομέα Ανάπτυξης & Οικονομίας της «Ανοιχτής Ατζέντας», θέτει στο επίκεντρο όχι την άκριτη αύξηση των αριθμών, αλλά την ποιότητα της ανάπτυξης και την πραγματική αξία που αυτή δημιουργεί για τον τόπο και τους ανθρώπους του. Από την τουριστική ανάπτυξη και τη σύνδεσή της με την πρωτογενή παραγωγή έως το ζήτημα του ανθρώπινου δυναμικού, ο κ. Κολαΐνης περιγράφει μια οικονομία που θα πρέπει να γίνει περισσότερο παραγωγική, εξωστρεφής και ανθεκτική.
Παράλληλα, αναδεικνύει τις πιέσεις που δέχεται το νησί από την υπερφόρτωση των υποδομών, την κλιματική κρίση και την περιβαλλοντική υποβάθμιση, υπογραμμίζοντας ότι η πρόληψη και ο σχεδιασμός δεν μπορούν πλέον να αποτελούν ζητούμενα της επόμενης ημέρας. Ιδιαίτερη έμφαση δίνει στην εφαρμογή του νέου χωροταξικού σχεδιασμού, στη φέρουσα ικανότητα των επιμέρους περιοχών και στην ανάγκη οι επενδύσεις να συμβαδίζουν με τις δυνατότητες των υποδομών. Νερό, αποχέτευση, απορρίμματα, οδικό δίκτυο, κυκλοφοριακό και προστασία του φυσικού περιβάλλοντος, όπως επισημαίνει, δεν είναι απλώς ζητήματα καθημερινότητας, αλλά παράγοντες που καθορίζουν το ίδιο το μέλλον του τουριστικού προορισμού.
Με την εμπειρία 36 ετών στη δημόσια διοίκηση, ο Ιάκωβος Κολαΐνης μιλά ακόμη για την ανάγκη ενός διαφορετικού μοντέλου λειτουργίας του Δήμου, ενώ τέλος, δεν αποφεύγει να αναφερθεί και στην πολιτική κουλτούρα που απαιτείται για να αντιμετωπιστούν τα μεγάλα προβλήματα της Ρόδου. Χωρίς προσωπικές αξιολογήσεις και κομματικές αντιπαραθέσεις, επισημαίνει ότι οι μόνιμες συγκρούσεις μεταξύ θεσμών και φορέων έχουν κόστος για τον τόπο και υποστηρίζει πως τα μεγάλα ζητήματα απαιτούν διάλογο, συνεργασία, αντικειμενικότητα και προτεραιότητα στο δημόσιο συμφέρον.
Αναλυτικά η συνέντευξη:
• Στην Ανοιχτή Ατζέντα αναλάβατε ρόλο συντονιστή στον Τομέα Ανάπτυξης & Οικονομίας, άρα δεν μπορώ να αποφύγω την κλισέ προσέγγιση για το πώς βρεθήκατε επίλεκτο μέλος της ομάδας και ποιες είναι οι προτεραιότητες του τομέα σας;
Με τον Κώστα Χρυσοχοϊδη με συνδέει οικογενειακή φιλία και κατά καιρούς ανταλλάσαμε απόψεις για τα προβλήματα της Ρόδου, όπου κάθε φορά διαπίστωνα ότι είχαμε κοινές απόψεις πάνω σε πολλά θέματα. Επίσης, στις συζητήσεις μας διέκρινα την αγάπη και τη θέλησή του για προσφορά για το καλό της Ρόδου και της Ροδιακής κοινωνίας, έτσι όταν με κάλεσε να μου περιγράψει το όραμα του για την Ανοιχτή Ατζέντα, ήταν σαν να ήμουν έτοιμος από καιρό και χωρίς δεύτερη σκέψη ανταποκρίθηκα στο κάλεσμά του.
Στην Ανοιχτή Ατζέντα το κοινό καλό και η ανιδιοτέλεια είναι η πυξίδα βάσει της οποίας πορευόμαστε και ενεργούμε.
Ασφαλώς για εμένα είναι ιδιαίτερα τιμητικό που έχω αναλάβει επικεφαλής στην ομάδα ανάπτυξης και οικονομίας. Προτεραιότητα μας αρχικά είναι να απαντήσουμε τι οικονομία θέλουμε να έχει η Ρόδος την επόμενη δεκαετία; Γιατί η Ρόδος δεν χρειάζεται υποχρεωτικά περισσότερη ανάπτυξη. Χρειάζεται καλύτερη, ποιοτικότερη ανάπτυξη. Αν ο επισκέπτης μένει δύο ώρες στο μποτιλιάρισμα ή κάνει 40 λεπτά να περάσει τα φανάρια στα Κολύμπια ερχόμενος από Λίνδο, αν δεν υπάρχει επάρκεια νερού και αν η εικόνα του δημόσιου χώρου υποβαθμίζεται, τότε τελικά υπονομεύουμε το ίδιο το τουριστικό μας προϊόν και εν τέλει συνολικά τον τόπο μας.
Για εμάς, ανάπτυξη δεν σημαίνει απλώς περισσότερες επενδύσεις ή περισσότερες ξενοδοχειακές κλίνες. Σημαίνει μια οικονομία που δημιουργεί περισσότερη αξία για τη Ρόδο και τους ανθρώπους της. Το μεγάλο στοίχημα είναι να περάσουμε σταδιακά από την αύξηση των αριθμών στην αύξηση της αξίας και της ποιότητας. Το να λέμε ότι αυξήθηκαν οι αφίξεις και οι διανυκτερεύσεις δεν σημαίνει υποχρεωτικά και μεγαλύτερα έσοδα και εισοδήματα για τους εργαζόμενους και τους επιχειρηματίες, ούτε βέβαια και καλύτερη ποιότητα ζωής για τους Ροδίτες και τις Ροδίτισσες.
Ιδιαίτερη σημασία έχει για εμάς και η καλύτερη σύνδεση του τουρισμού με την πρωτογενή παραγωγή. Η Ρόδος παράγει προϊόντα που μπορούν να αποκτήσουν μεγαλύτερη αξία, ισχυρότερη ταυτότητα και καλύτερη πρόσβαση στην τουριστική αγορά. Το ξενοδοχείο, το εστιατόριο, ο παραγωγός και η τοπική επιχείρηση δεν πρέπει να λειτουργούν ως διαφορετικοί κόσμοι, αλλά ως κρίκοι της ίδιας οικονομικής αλυσίδας.
Υπάρχει επίσης ένα ζήτημα που θεωρούμε κρίσιμο για τα επόμενα χρόνια: το ανθρώπινο δυναμικό. Μια οικονομία δεν μπορεί να αναπτύσσεται πραγματικά όταν οι επιχειρήσεις δυσκολεύονται να βρουν εργαζόμενους και οι νέοι άνθρωποι δυσκολεύονται να βρουν τις επαγγελματικές ευκαιρίες που θα τους κρατήσουν στον τόπο τους. Χρειάζεται καλύτερη σύνδεση της εκπαίδευσης και της κατάρτισης με τις πραγματικές ανάγκες της τοπικής οικονομίας.
Αυτό είναι για εμάς το πραγματικό περιεχόμενο της ανάπτυξης. Η Ρόδος μας να γίνεται πιο παραγωγική, πιο εξωστρεφής, πιο ανθεκτική και να μοιράζει περισσότερες ευκαιρίες στους ανθρώπους που ζουν και εργάζονται εδώ.
• Διάβασα ένα άρθρο σας προ ημερών στον τύπο που αναφέρεται στην υποβάθμιση και υπερεκμετάλλευση του περιβάλλοντος στον πλανήτη μας και στις συνέπειες που προκαλούν την κλιματική αλλαγή. Μπορείτε να μου το μεταφέρετε σε τοπικό επίπεδο;
Γνωρίζετε καλά, κυρία Παμπρή, την ευαισθησία που έχω στο θέμα του περιβάλλοντος και για αυτό αναφέρομαι συχνά σε αυτό. Η κλιματική κρίση δεν είναι κάτι μακρινό από εμάς. Τις συνέπειές της τις βλέπουμε πλέον και στη χώρα μας, με ολοένα συχνότερα ακραία φαινόμενα και καταστροφικές πυρκαγιές. Η Ρόδος, μάλιστα, έχει τη δική της πολύ πρόσφατη και οδυνηρή εμπειρία.
Η κατάσταση αυτή δεν μπορεί να συνεχιστεί. Πρέπει να επενδύσουμε πολύ περισσότερα στην πρόληψη και στη φύλαξη της υπαίθρου.
Στη φύλαξη της υπαίθρου πρέπει να συμπεριληφθούν και οι καλλιεργούμενες εκτάσεις. Η προστασία του κόπου και του μόχθου των ανθρώπων που ασχολούνται με την αγροτική παραγωγή έχει αφεθεί στο έλεος του θεού. Η κατάσταση αυτή θα πρέπει να λάβει τέλος. Άλλωστε είναι αποδεδειγμένο ότι οι οργωμένοι και καλλιεργημένοι αγροί αποτελούν συγχρόνως αντιπυρικές ζώνες για τα κοντινά δάση. Ο Δήμος για όλα τα παραπάνω θα πρέπει να έχει ενεργό και πρωτεύοντα ρόλο , έτσι ώστε να μην έχουμε ξανά πυρκαγιές, όπως αυτές του 2023.
Σε ένα νησί όπως η Ρόδος, που γνωρίζει πλέον από πρώτο χέρι τι σημαίνει μια μεγάλη φυσική καταστροφή, δεν έχουμε την πολυτέλεια να συζητάμε για την πρόληψη αφού έχει συμβεί το κακό. Χρειάζεται σχέδιο, συνεχής φροντίδα της υπαίθρου και ουσιαστικός συντονισμός όλων των εμπλεκόμενων φορέων
• Η υπογραφή του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου σηματοδοτεί το τέλος μιας μακράς περιόδου κανονιστικής ασάφειας, λένε οι αισιόδοξοι καθώς για πρώτη φορά η χώρα αποκτά ένα ολοκληρωμένο εθνικό σχέδιο που καθορίζει πού, με ποιους όρους και σε ποια κλίμακα μπορεί να αναπτύσσεται η τουριστική δραστηριότητα. Συμφωνείτε σε αυτή την εκτίμηση;
Σε ό,τι αφορά στο ειδικό χωροταξικό, θα έλεγα ότι πάντα υπήρχε και θα συνεχίσει να υπάρχει η λεγόμενη δημιουργική ασάφεια.
Είναι γνωστό ότι από τη δεκαετία του 1980, ίσχυε κανονιστική υπουργική απόφαση με την οποία η πόλη της Ρόδου χαρακτηριζόταν τουριστικά κορεσμένη περιοχή. Όμως αυτό δεν στάθηκε εμπόδιο στη δημιουργία νέων ξενοδοχειακών μονάδων μέσα στην πόλη. Είναι εύκολο να διαπιστώσει κανείς τι έγινε και τι γίνεται από τότε μέχρι και σήμερα προκειμένου να εξάγει τα ανάλογα συμπεράσματα.
Σίγουρα, κατά την άποψή μου, με τον νέο χωροταξικό σχεδιασμό, τα οικόπεδα που βρίσκονται σε αναπτυγμένες ή αναπτυσσόμενες τουριστικά περιοχές και των οποίων το εμβαδόν είναι μικρότερο από αυτό που προβλέπεται στο νέο χωροταξικό, απαξιώνονται και χάνουν τρόπο τινά την επενδυτική τους αξία.
Το νέο χωροταξικό είναι γεγονός, από εδώ και πέρα το θέμα είναι η εφαρμογή του. Όπως σωστά είπε και η Τσαμπίκα Διαμαντή, επικεφαλής της ομάδα Πολεοδομικού Σχεδιασμού της Ανοιχτής Ατζέντας, ο Δήμος πρέπει να επιμείνει στη συνεργασία με την Πολιτεία ώστε να επιταχυνθούν οι διαδικασίες και να διασφαλιστεί ότι οι ιδιαιτερότητες της Ρόδου θα ληφθούν ουσιαστικά υπόψη. Δεν μπορούμε να εφαρμόζουμε οριζόντιες πολιτικές σε ένα νησί με τόσο έντονη τουριστική ανάπτυξη, σημαντικό φυσικό πλούτο και διαφορετικές ανάγκες από άλλες περιοχές της χώρας.
Το ουσιαστικό ζήτημα σήμερα δεν είναι μόνο πόσες νέες κλίνες μπορεί να δημιουργήσει η Ρόδος, αλλά ποια είναι η φέρουσα ικανότητα κάθε περιοχής και κατά πόσο οι υποδομές μπορούν να υποστηρίξουν πρόσθετη τουριστική ανάπτυξη χωρίς να επιβαρύνονται υπέρμετρα το περιβάλλον και η ποιότητα ζωής των κατοίκων.
Ο χωροταξικός σχεδιασμός πρέπει επομένως να συνδέεται με πραγματικά δεδομένα: επάρκεια νερού, αποχέτευση, διαχείριση απορριμμάτων, οδικό δίκτυο, ενεργειακές υποδομές, κυκλοφοριακό φόρτο και περιβαλλοντικές αντοχές. Διαφορετικά, υπάρχει κίνδυνος η ανάπτυξη να αποβεί σε βάρος της τοπικής κοινωνίας.
Σε κάθε περίπτωση, το πραγματικό αποτέλεσμα ενός χωροταξικού σχεδιασμού δεν κρίνεται από το κείμενό του αλλά από την εφαρμογή του. Και αυτό θα το δείξει ο χρόνος.
• Έχετε υπηρετήσει την δημόσια διοίκηση, προφανώς ουδείς μπορεί να αμφισβητήσει ότι η γραφειοκρατία ταλαιπωρεί τους πολίτες. Σε σχέση με την διαχείριση του δήμου τι θα αλλάζατε;
Έχω υπηρετήσει 36 χρόνια στη δημόσια διοίκηση και συγκεκριμένα στην Υπηρεσία Περιφερειακής Ανάπτυξης Δωδεκανήσου. Είχα λοιπόν την ευκαιρία να δω από πολύ κοντά τόσο τις δυνατότητες όσο και τις αδυναμίες του δημόσιου τομέα.
Πιστεύω, όμως, ότι σήμερα το ζήτημα δεν είναι μόνο η κλασική γραφειοκρατία που γνωρίζαμε στο παρελθόν. Η ψηφιοποίηση έχει ασφαλώς περιορίσει την ανάγκη φυσικής παρουσίας του πολίτη στις δημόσιες υπηρεσίες, αλλά δεν σημαίνει ότι εξαφάνισε και τη γραφειοκρατία. Θα μπορούσα να πω, κάπως παραστατικά, ότι η γραφειοκρατία «άλλαξε στέκι». Ένα σημαντικό μέρος της μεταφέρθηκε από τα γκισέ των δημόσιων υπηρεσιών στις ηλεκτρονικές πλατφόρμες, στα σπίτια των πολιτών και, σε πολύ μεγάλο βαθμό, στα λογιστικά και άλλα επαγγελματικά γραφεία. Η ψηφιοποίηση, επομένως, δεν πρέπει να συγχέεται αυτομάτως με την απλούστευση.
Για έναν σύγχρονο Δήμο, επομένως, το πραγματικό στοίχημα πρέπει να είναι η απλούστευση. Ο πολίτης δεν ενδιαφέρεται ποια υπηρεσία είναι αρμόδια, ποια διεύθυνση πρέπει να εγκρίνει ένα αίτημα ή πόσες υπογραφές απαιτούνται. Θέλει να γνωρίζει τι πρέπει να κάνει, σε πόσο χρόνο θα πάρει απάντηση και ποιος έχει την ευθύνη να του την δώσει.
Αν λοιπόν κάτι θα ήθελα να αλλάξει, είναι αυτή η φιλοσοφία λειτουργίας: λιγότερη ταλαιπωρία, σαφέστερες διαδικασίες, συγκεκριμένοι χρόνοι απόκρισης και μεγαλύτερη λογοδοσία για το αποτέλεσμα. Η τεχνολογία είναι ένα πολύτιμο εργαλείο, αλλά δεν αρκεί να ψηφιοποιήσουμε μια δύσκολη διαδικασία. Πρέπει πρώτα να την κάνουμε απλούστερη.
Από τη δική μου εμπειρία έχω μάθει ότι μια δημόσια υπηρεσία μπορεί να λειτουργήσει αποτελεσματικά όταν οι διαδικασίες είναι ξεκάθαρες και οι αρμόδιοι υπάλληλοι γνωρίζουν τι πρέπει να κάνουν. Αυτό είναι ένα μοντέλο διοίκησης που αξίζει να επιδιώκουμε και σε τοπικό επίπεδο.
• Είναι η Ρόδος μια «γηρασμένη αρχόντισσα» σε ό,τι έχει να κάνει με τις υποδομές και πως μεταβάλλεται αυτή η εικόνα;
Δεν νομίζω ότι η Ρόδος μπορεί να χαρακτηριστεί ως μια «γηρασμένη αρχόντισσα». Απεναντίας, θα έλεγα ότι παραμένει μια λαμπερή «κόρη» του Αιγαίου, της οποίας το κάλλος, η ιστορία και οι φυσικές ομορφιές εξακολουθούν να έλκουν και να σαγηνεύουν κάθε χρόνο εκατομμύρια επισκέπτες από την Ελλάδα και ολόκληρο τον κόσμο. Πολλοί από αυτούς φεύγουν με τις καλύτερες εντυπώσεις και αναμνήσεις και γι’ αυτό επιστρέφουν ξανά και ξανά.
Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι μπορούμε να επαναπαυόμαστε. Ένας επιτυχημένος τουριστικός προορισμός χρειάζεται διαρκή βελτίωση στις υποδομές του. Και εδώ πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι σε αρκετούς τομείς οι υποδομές της Ρόδου χρειάζονται εκσυγχρονισμό και προσαρμογή στις σημερινές ανάγκες, οι οποίες είναι πολύ διαφορετικές από εκείνες για τις οποίες σχεδιάστηκαν πριν από δεκαετίες.
Το οδικό δίκτυο, η διαχείριση του νερού και των λυμάτων, η καθαριότητα, η διαχείριση των απορριμμάτων, οι χώροι στάθμευσης, οι δημόσιες συγκοινωνίες και η προστασία του φυσικού περιβάλλοντος αποτελούν πλέον όχι απλώς ζητήματα καθημερινότητας αλλά κρίσιμους παράγοντες ανταγωνιστικότητας του ίδιου του τουριστικού προορισμού.
Σε ό,τι αφορά τα μεσαιωνικά και τα ιταλικά κτίσματα, τα οποία αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της ιστορίας και της πολιτιστικής μας κληρονομιάς, χρήζουν του σεβασμού μας και, σε πολλές περιπτώσεις, πολύ μεγαλύτερης φροντίδας, συντήρησης και ανάδειξης.
Εκεί όπου παρατηρείται ερήμωση και εγκατάλειψη, απαιτείται συλλογική αφύπνιση. Πρέπει να συνειδητοποιήσουμε ότι τα κτήρια αυτά δεν αποτελούν απλώς κατάλοιπα του παρελθόντος. Αποτελούν μέρος της ιστορικής διαδρομής του τόπου μας και συγχρόνως ένα σημαντικό αναπτυξιακό κεφάλαιο για το μέλλον.
Χρειάζεται, λοιπόν, μια πιο σύγχρονη προσέγγιση στον τρόπο με τον οποίο προστατεύουμε, αναδεικνύουμε και επαναχρησιμοποιούμε την ιστορική και πολιτιστική μας κληρονομιά. Σεβασμός στο παρελθόν δεν σημαίνει ακινησία. Σημαίνει να παραδίδουμε στις επόμενες γενιές την κληρονομιά που παραλάβαμε, προστατευμένη αλλά και ζωντανή.

• Χωρίς αυτό να αποτελεί μια δεσμευτική προσέγγιση για την Ανοιχτή Ατζέντα, αλλά προσωπική άποψη. Τι σας ενοχλεί στον τόπο μας -και πώς αξιολογείτε το υφιστάμενο πολιτικό δυναμικό;
Δεν θα ήταν πρέπον ούτε πολιτικά ορθό να προβώ σε προσωπική αξιολόγηση προσώπων του πολιτικού δυναμικού της περιοχής μας. Υπάρχουν άνθρωποι που προσφέρουν από διαφορετικές θέσεις και παρατάξεις και ο καθένας πρέπει να κρίνεται από τους πολίτες για το έργο, τη συνέπεια και τα αποτελέσματά του.
Ως πολίτης, όμως, δεν μπορώ να μην αναφέρω ότι με προβληματίζουν οι συχνές προστριβές, οι δημόσιες αντιπαραθέσεις και, ακόμη περισσότερο, οι δικαστικές διενέξεις μεταξύ εκπροσώπων διαφορετικών βαθμών και φορέων της Τοπικής Αυτοδιοίκησης για σημαντικά ζητήματα που αφορούν τις υποδομές και το μέλλον της Ρόδου.
Η θεσμική διαφωνία είναι θεμιτή και αποτελεί στοιχείο της δημοκρατίας. Όταν όμως η διαφωνία μετατρέπεται σε μόνιμη σύγκρουση, το κόστος τελικά το επωμίζεται ο τόπος.
Πρέπει να γίνει αντιληπτό από όλους ότι ζητήματα όπως το νερό, το κυκλοφοριακό, η διαχείριση των απορριμμάτων, η πολιτική προστασία, οι υποδομές και η αναπτυξιακή στρατηγική του νησιού δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται με όρους προσωπικής ή παραταξιακής αντιπαράθεσης. Είναι διαπιστωμένο ότι με τις διενέξεις βλάπτεται το κοινό συμφέρον της Ρόδου και των Ροδιτών. Απτό παράδειγμα αντιπαράθεσης που ζημιώνει τη Ρόδο αποτελεί η περίπτωση της ερήμωσης του ΗΧΟΣ ΚΑΙ ΦΩΣ και η άρνηση σύνδεσης του αποχετευτικού Αρχαγγέλου και Αφάντου με τον αποδέκτη επεξεργασίας λυμάτων, ως είχε αρχικά σχεδιαστεί, μολονότι έχουν δαπανηθεί εδώ και δεκαετίες εκατομμύρια για τα αποχετευτικά δίκτυα των προαναφερθέντων δύο οικισμών.
Όσο πιο γρήγορα λοιπόν γίνει κοινή συνείδηση ότι τα μεγάλα προβλήματα λύνονται μέσα από διάλογο, συνεργασία και τεκμηριωμένες αποφάσεις, τόσο το καλύτερο για τη Ρόδο και τους κατοίκους της.
Τέλος, φρονώ ότι κατά την άσκηση δημόσιας εξουσίας δεν χωρούν εγωισμοί, συμπάθειες ή εμπάθειες. Χρειάζεται αντικειμενικότητα, αμεροληψία, διαφάνεια, λογοδοσία και, πάνω απ’ όλα, προτεραιότητα στο δημόσιο συμφέρον. Αυτές είναι αξίες και αρχές που πρεσβεύει και επιδιώκει να προωθήσει η Ανοιχτή Ατζέντα.