Γιώργος Αυτιάς: «Στόχος μου να “κλειδώσω” όσο γίνεται περισσότερους πόρους για τα νησιά μας»

Η νησιωτικότητα, η χρηματοδότηση των ακριτικών περιοχών, το στεγαστικό, το δημογραφικό και η στήριξη των τοπικών επιχειρήσεων βρίσκονται στο επίκεντρο της ευρωπαϊκής ατζέντας που επιχειρεί να διαμορφώσει ο ευρωβουλευτής Γιώργος Αυτιάς.
Στη συνέντευξή μας σήμερα στη «δημοκρατική» αναφέρεται στις παρεμβάσεις του για τη δημιουργία ειδικού Ευρωπαϊκού Ταμείου για τα Νησιά, στην ανάγκη ενισχυμένης χρηματοδότησης για περιοχές με αυξημένο γεωγραφικό και οικονομικό κόστος, καθώς και στις πρωτοβουλίες που, όπως σημειώνει, βρίσκονται ήδη στο τραπέζι ενόψει του νέου ευρωπαϊκού δημοσιονομικού πλαισίου.
Παράλληλα, τοποθετείται για τις αγορές ακινήτων από κεφάλαια τρίτων χωρών σε παραμεθόριες περιοχές, τις ενεργειακές διασυνδέσεις, τη στεγαστική πίεση στα τουριστικά νησιά, το μεταναστευτικό και την ανάγκη μεγαλύτερης στήριξης των τοπικών κοινωνιών. Αναφέρεται ακόμη στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, στον χάρτη της Τουρκίας για θαλάσσιο πάρκο στην περιοχή του Καστελλόριζου και στη συμμετοχή τουρκικών εταιρειών σε ευρωπαϊκές αμυντικές χρηματοδοτήσεις.
Όπως τονίζει, βασικός στόχος για την επόμενη περίοδο είναι η νησιωτικότητα και οι παραμεθόριες περιοχές να αποκτήσουν συγκεκριμένη και μετρήσιμη θέση στον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό 2028–2034, με πόρους που θα κατευθύνονται σε στέγη, υγεία, μεταφορές, ενέργεια, υποδομές, επιχειρήσεις και θέσεις εργασίας.

• Κύριε Αυτιά, πρόσφατα ζητήσατε να ελεγχθούν οι αγορές γης και ακινήτων από κεφάλαια τρίτων χωρών σε παραμεθόριες περιοχές. Ποια στοιχεία σας οδήγησαν σε αυτή την παρέμβαση και σε ποιες περιοχές εντοπίζεται εντονότερα το φαινόμενο;
Όταν υπάρχουν αγορές γης ή ακινήτων από κεφάλαια τρίτων χωρών σε παραμεθόριες και ιδιαίτερα ευαίσθητες περιοχές, οφείλουμε να γνωρίζουμε ποιος αγοράζει, μέσω ποιων εταιρικών σχημάτων, ποια είναι η προέλευση των κεφαλαίων και εάν δημιουργείται μεγάλη συγκέντρωση ιδιοκτησίας. Το ενδιαφέρον επικεντρώνεται κυρίως σε περιοχές με ιδιαίτερη γεωγραφική και εθνική σημασία για τη χώρα μας, όπως ο Έβρος, η Θράκη και τα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου.
• Ποιο πλαίσιο ελέγχου προτείνετε για τις αγορές ακινήτων στα νησιά και στην παραμεθόριο;
Πρέπει να γνωρίζουν όλοι τα πραγματικά δεδομένα και να ξεχωρίζουμε τις απολύτως νόμιμες επενδύσεις από περιπτώσεις που ενδεχομένως απαιτούν μεγαλύτερη προσοχή. Γι’ αυτό ζήτησα από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εξετάσει το θέμα συνολικά. Η ελεύθερη οικονομική δραστηριότητα και οι επενδύσεις είναι απαραίτητες, αλλά στις παραμεθόριες περιοχές πρέπει να συνυπάρχουν με τη διαφάνεια, την ασφάλεια και την προστασία των στρατηγικών συμφερόντων της χώρας και της Ευρώπης.

• Έχετε προτείνει τη δημιουργία Ευρωπαϊκού Ταμείου για τα Νησιά. Σε ποιο στάδιο βρίσκεται η πρόταση και ποιες ανάγκες θα πρέπει να χρηματοδοτούνται κατά προτεραιότητα;
Το Ευρωπαϊκό Ταμείο Νησιωτικότητας δεν είναι απλώς ένα ακόμη χρηματοδοτικό εργαλείο, αλλά ζήτημα ισοτιμίας των νησιωτών. Η Ευρώπη χρειάζεται ένα ειδικό Ευρωπαϊκό Ταμείο για τα Νησιά, γιατί η νησιωτικότητα δημιουργεί μόνιμα και αντικειμενικά πρόσθετα κόστη. Δεν μπορεί ο πολίτης της Σάμου, της Χίου, της Ρόδου ή ενός μικρού ακριτικού νησιού να έχει δυσκολότερη πρόσβαση στην υγεία, στην εργασία, στη στέγη ή στις μεταφορές επειδή ζει σε νησί. Έχω θέσει την πρόταση σε ευρωπαϊκό επίπεδο και επιδιώκω να ενταχθεί στις συζητήσεις για το νέο ευρωπαϊκό δημοσιονομικό πλαίσιο. Ως εισηγητής του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού, θα επιμείνω ώστε η νησιωτικότητα να αποκτήσει διακριτή και ουσιαστική χρηματοδοτική αντιμετώπιση.
• Στη νέα ευρωπαϊκή στρατηγική για τα νησιά περιλαμβάνονται ζητήματα που έχετε αναδείξει με παρεμβάσεις σας. Ποιες από τις προτάσεις που έχετε καταθέσει έχουν ενσωματωθεί και πότε μπορούν να μεταφραστούν σε συγκεκριμένες χρηματοδοτήσεις;
Οι προτεραιότητες για μένα είναι συγκεκριμένες: υγεία και στελέχωση των νησιών, στέγαση για γιατρούς, εκπαιδευτικούς και εργαζομένους, φθηνότερες και συχνότερες μεταφορές, ενεργειακό κόστος και διασυνδέσεις, ύδρευση και λειψυδρία, στήριξη μικρομεσαίων επιχειρήσεων και δημιουργία θέσεων εργασίας, για να παραμείνουν οι νέοι στον τόπο τους. Και ιδιαίτερη μέριμνα χρειάζονται τα μικρά και ακριτικά νησιά. Γιατί εκεί η χρηματοδότηση δεν είναι μόνο αναπτυξιακή πολιτική. Είναι δημογραφική, κοινωνική και εθνική πολιτική.
• Καταθέσατε 40 τροπολογίες για τη χρηματοδότηση νησιωτικών και ορεινών περιοχών. Ποιες από αυτές έχουν προχωρήσει και ποιο πρακτικό αποτέλεσμα μπορούν να έχουν για τις τοπικές επιχειρήσεις;
Οι 40 τροπολογίες που κατέθεσα έχουν έναν πολύ συγκεκριμένο στόχο: να μην αντιμετωπίζεται μια επιχείρηση στη Σάμο, τη Ρόδο, την Κω, την Κάλυμνο, τη Λέρο, τη Χίο, τη Λέσβο, τα Ιόνια Νησιά, την Κρήτη ή σε μια ορεινή περιοχή της Ηπείρου με τα ίδια κριτήρια και τις ίδιες προϋποθέσεις με μια επιχείρηση στο κέντρο μιας μεγάλης ευρωπαϊκής πόλης. Ήδη έχουμε βάλει στο ευρωπαϊκό τραπέζι τρεις βασικές αρχές: ειδική μεταχείριση της νησιωτικότητας και της ορεινότητας, ευκολότερη πρόσβαση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων στα ευρωπαϊκά κονδύλια και ειδική αντιμετώπιση του αυξημένου κόστους μεταφορών και ενέργειας. Παράλληλα, ζητούμε ενισχυμένες εγγυήσεις και στοχευμένα μέτρα για τις επιχειρήσεις αυτών των περιοχών. Τι σημαίνει αυτό στην πράξη; Ότι ο μικρός επιχειρηματίας του νησιού ή του βουνού πρέπει να μπορεί να χρηματοδοτείται ευκολότερα, με λιγότερη γραφειοκρατία και με όρους που λαμβάνουν υπόψη το πρόσθετο κόστος που πληρώνει λόγω γεωγραφίας.

• Η ενεργειακή απομόνωση αυξάνει το κόστος ζωής και λειτουργίας των επιχειρήσεων στα νησιά. Ποιο χρονοδιάγραμμα θεωρείτε εφικτό για την ολοκλήρωση των ηλεκτρικών διασυνδέσεων και ποια μπορεί να είναι η συμβολή της Ευρωπαϊκής Ένωσης;
Η μάχη δεν έχει τελειώσει. Το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανταγωνιστικότητας αφορά την επόμενη χρηματοδοτική περίοδο από το 2028. Συνεπώς, τώρα διαμορφώνουμε τους κανόνες ώστε, όταν ανοίξουν οι χρηματοδοτήσεις, τα ελληνικά νησιά και οι ορεινές περιοχές να μη βρίσκονται στην ουρά, αλλά στην πρώτη γραμμή της ευρωπαϊκής χρηματοδότησης. Η ηλεκτρική διασύνδεση είναι το επόμενο βήμα.
• Η στεγαστική πίεση στα τουριστικά νησιά επηρεάζει μόνιμους κατοίκους, εκπαιδευτικούς, γιατρούς και εποχικούς εργαζομένους. Ποια μέτρα μπορούν να χρηματοδοτηθούν σε ευρωπαϊκό επίπεδο για την αντιμετώπιση του προβλήματος;
Το στεγαστικό στα νησιά δεν είναι πλέον μόνο κοινωνικό πρόβλημα. Είναι πρόβλημα λειτουργίας των ίδιων των νησιών. Όταν ο γιατρός, ο εκπαιδευτικός, ο αστυνομικός ή ο εποχικός εργαζόμενος δεν βρίσκει σπίτι σε προσιτή τιμή, υποβαθμίζονται οι υπηρεσίες προς όλους τους κατοίκους. Γι’ αυτό θεωρώ ότι η Ευρώπη πρέπει να χρηματοδοτήσει ένα ειδικό στεγαστικό πρόγραμμα για τις νησιωτικές περιοχές, με τέσσερις συγκεκριμένες κατευθύνσεις:
Κατασκευή κατοικιών προσιτού ενοικίου, ιδιαίτερα για γιατρούς, εκπαιδευτικούς και άλλους εργαζομένους που είναι απαραίτητοι για τη λειτουργία των νησιών.
Ανακαίνιση κλειστών και εγκαταλελειμμένων κτηρίων, δημόσιων και ιδιωτικών, ώστε να επιστρέψουν στην αγορά της μακροχρόνιας κατοικίας.
Αξιοποίηση ευρωπαϊκών πόρων και της ΕΤΕπ για κοινωνική και προσιτή κατοικία, με ιδιαίτερη χρηματοδοτική μεταχείριση των νησιών.
Ειδική αντιμετώπιση των περιοχών με υπερβολική πίεση από τις βραχυχρόνιες μισθώσεις, ώστε να υπάρχει ισορροπία: θέλουμε ισχυρό τουρισμό, αλλά θέλουμε και τους κατοίκους να μπορούν να ζουν στον τόπο τους».
• Πώς μπορεί να αντιμετωπιστεί η δημογραφική συρρίκνωση των μικρών νησιών; Ποια κίνητρα χρειάζονται για να παραμείνουν ή να επιστρέψουν νέοι άνθρωποι;
«Για να κρατήσουμε τους νέους στα μικρά νησιά, δεν αρκεί να τους ζητάμε να μείνουν. Πρέπει να τους δώσουμε λόγους να μείνουν και δυνατότητα να δημιουργήσουν οικογένεια εκεί.
Χρειάζονται πέντε πολύ συγκεκριμένα πράγματα:
Δουλειά όλο τον χρόνο και όχι μόνο για τρεις μήνες τουριστικής περιόδου. Ευρωπαϊκή χρηματοδότηση για νέες μικρές επιχειρήσεις, ψηφιακές υπηρεσίες, αγροδιατροφή, αλιεία, πράσινη ενέργεια και νέες μορφές τουρισμού.
Στέγη για τους νέους. Επιδότηση ενοικίου, ανακαίνιση κλειστών κατοικιών και προσιτή κατοικία για νέα ζευγάρια, γιατρούς, εκπαιδευτικούς και εργαζομένους.
Ισχυρά οικονομικά κίνητρα εγκατάστασης και επιστροφής. Ενισχύσεις για νέους επιχειρηματίες, ευνοϊκά δάνεια και αξιοποίηση των δυνατοτήτων για φορολογικά κίνητρα.
Υγεία, σχολείο, παιδικός σταθμός και γρήγορο ίντερνετ σε κάθε κατοικημένο νησί. Κανένα νέο ζευγάρι δεν θα μείνει μόνιμα αν αισθάνεται ότι για κάθε βασική ανάγκη πρέπει να φύγει από το νησί.
Συγκοινωνίες και συνδεσιμότητα 12 μήνες τον χρόνο.
Γι’ αυτό υποστηρίζω ειδική ευρωπαϊκή χρηματοδότηση για τη νησιωτικότητα. Τα χρήματα πρέπει να πηγαίνουν εκεί όπου κρίνονται όλα: δουλειά, σπίτι, οικογένεια, υγεία, παιδεία και μεταφορές. Να κάνουμε το μικρό νησί τόπο στον οποίο ο νέος δεν θα αναγκάζεται να φύγει και, κυρίως, τόπο στον οποίο θα αξίζει να επιστρέψει».
• Έχετε ζητήσει αυξημένη χρηματοδότηση για το μεταναστευτικό στον Έβρο, στο Αιγαίο και στην Κρήτη. Τι αποτέλεσμα είχε μέχρι σήμερα η παρέμβασή σας και πώς μπορεί μέρος αυτών των πόρων να στηρίξει τις τοπικές κοινωνίες που επιβαρύνονται σε επίπεδο υποδομών και υπηρεσιών;
«Από την πρώτη στιγμή έθεσα ένα ξεκάθαρο ζήτημα: ο Έβρος, το Αιγαίο, η Κρήτη και η Γαύδος δεν φυλάσσουν μόνο ελληνικά σύνορα. Φυλάσσουν τα εξωτερικά σύνορα της Ευρώπης. Άρα, το κόστος δεν μπορεί να το επωμίζεται μόνο η Ελλάδα. Η Ελλάδα διαθέτει ήδη για την περίοδο 2021–2027 περίπου 1,58 δισ. ευρώ από τα τρία βασικά ευρωπαϊκά Ταμεία Μετανάστευσης, Συνόρων και Εσωτερικής Ασφάλειας, εκ των οποίων περίπου 1,1 δισ. ευρώ αφορά ειδικά τη διαχείριση των συνόρων. Παράλληλα, η Κομισιόν έχει επιβεβαιώσει πρόσθετη χρηματοδότηση 103 εκατ. ευρώ από το Ταμείο Ασύλου, Μετανάστευσης και Ένταξης. Εγώ έχω θέσει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο συγκεκριμένα την ανάγκη πρόσθετης ευρωπαϊκής χρηματοδότησης για τον Έβρο και την προστασία των συνόρων, επισημαίνοντας παράλληλα τις αυξημένες πιέσεις στο Βόρειο Αιγαίο, στην Κρήτη και στη Γαύδο.
Το δεύτερο, όμως, που διεκδικώ είναι εξίσου σημαντικό: μέρος της ευρωπαϊκής στήριξης πρέπει να φτάνει στις τοπικές κοινωνίες που σηκώνουν το βάρος. Δεν μπορεί ένας μικρός δήμος ή ένα νησί να δέχεται αυξημένες μεταναστευτικές πιέσεις και οι κάτοικοί του να επιβαρύνονται μόνοι τους. Η θέση μου είναι απλή: ευρωπαϊκά σύνορα σημαίνουν ευρωπαϊκή χρηματοδότηση, αλλά και ευρωπαϊκή αλληλεγγύη προς τις τοπικές κοινωνίες που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή.

• Κύριε Αυτιά, η Τουρκία έχει δημοσιεύσει χάρτη για τη δημιουργία θαλάσσιου πάρκου βορειοανατολικά της Ρόδου, το οποίο περιβάλλει το Καστελλόριζο και εγείρει σοβαρά ζητήματα για τα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα. Πώς αξιολογείτε αυτή την κίνηση και ποια απάντηση πρέπει να δώσουν η Ελλάδα και η Ευρωπαϊκή Ένωση; Μπορεί η επίκληση της περιβαλλοντικής προστασίας να χρησιμοποιείται για τη διαμόρφωση τετελεσμένων σε περιοχές όπου υπάρχουν διαφορές για τις θαλάσσιες ζώνες;
Η Ελλάδα έχει καταστήσει σαφές και στο παρελθόν ότι τουρκικοί χάρτες που επιχειρούν να συμπεριλάβουν περιοχές ελληνικής δικαιοδοσίας δεν παράγουν έννομα αποτελέσματα. Τα κυριαρχικά δικαιώματα ενός κράτους μέλους είναι και ευρωπαϊκό ζήτημα. Η ίδια η ΕΕ έχει επανειλημμένα ζητήσει από την Τουρκία να σέβεται το διεθνές δίκαιο, να απέχει από μονομερείς ενέργειες και να επιλύει τις διαφορές ειρηνικά. Και βεβαίως προτίθεμαι να αναλάβω πρωτοβουλία στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Θα θέσω το θέμα θεσμικά, ζητώντας από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και την Ύπατη Εκπρόσωπο σαφή θέση για το κατά πόσον τέτοιες μονομερείς ενέργειες είναι συμβατές με τις υποχρεώσεις της Τουρκίας έναντι της Ευρωπαϊκής Ένωσης και με τον σεβασμό των κυριαρχικών δικαιωμάτων των κρατών μελών. Προστατεύουμε το περιβάλλον, αλλά δεν επιτρέπουμε σε κανέναν να χρησιμοποιεί την οικολογία ως εργαλείο αμφισβήτησης ελληνικών κυριαρχικών δικαιωμάτων. Και αυτό θα το θέσω άμεσα και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο».

• Έχετε ζητήσει τον αποκλεισμό της Τουρκίας και εταιρειών τουρκικών συμφερόντων από ευρωπαϊκές αμυντικές χρηματοδοτήσεις. Θεωρείτε συμβατή τη χρηματοδότηση της Τουρκίας από ευρωπαϊκούς πόρους με ενέργειες που αμφισβητούν τα δικαιώματα κράτους μέλους και επηρεάζουν άμεσα ακριτικά νησιά όπως το Καστελλόριζο;
Ούτε ένα ευρώ ευρωπαϊκών αμυντικών πόρων δεν μπορεί να καταλήγει στην Τουρκία ή, μέσω «πίσω πόρτας», σε εταιρείες τουρκικών συμφερόντων, όσο η Τουρκία αμφισβητεί κυριαρχικά δικαιώματα κράτους μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ο κανονισμός SAFE προβλέπει ότι δεν πρέπει να προέρχονται εξαρτήματα από τρίτη χώρα που αντιβαίνει στα συμφέροντα ασφάλειας και άμυνας της Ένωσης και των κρατών μελών της. Το έχω ήδη θέσει επίσημα στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Στην ερώτησή μου για το SAFE ζήτησα να απαντήσει πώς είναι δυνατόν να συμμετέχει η Τουρκία σε ευρωπαϊκά αμυντικά προγράμματα όταν απειλεί την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα της Ελλάδας. «Δεν γίνεται ο Ευρωπαίος φορολογούμενος να πληρώνει για να ενισχύεται αμυντικά μια χώρα που αμφισβητεί ευρωπαϊκά σύνορα. Ούτε ένα ευρώ όσο υπάρχουν απειλές κατά της Ελλάδας».
• Ποια συγκεκριμένη δέσμευση θεωρείτε ότι μπορεί να εξασφαλιστεί μέσα στο 2027 για τους κατοίκους των νησιών και των παραμεθόριων περιοχών;
Θέλω ειδική χρηματοδοτική πρόβλεψη για τα νησιά και τις παραμεθόριες περιοχές, με προτεραιότητα σε στέγη, υγεία, μεταφορές, ενέργεια, μικρομεσαίες επιχειρήσεις, υποδομές και δημιουργία θέσεων εργασίας, ώστε οι νέοι να μπορούν να μείνουν στον τόπο τους. Η βάση υπάρχει ήδη: η πρόταση για την Πολιτική Συνοχής μετά το 2027 προβλέπει ιδιαίτερη προσοχή στα νησιά και στις διασυνοριακές περιοχές, ενώ η Επιτροπή προβλέπει στοχευμένα μέτρα για τα νησιά στα νέα Εθνικά και Περιφερειακά Σχέδια. Η μάχη του 2027 είναι αυτά να γίνουν δεσμευτικά και να συνοδευτούν από χρήματα. Για μένα, ο κάτοικος οποιασδήποτε ακριτικής περιοχής δεν πρέπει να πληρώνει οικονομικό και κοινωνικό «πέναλτι» επειδή φυλάει τα σύνορα της Ελλάδας και της Ευρώπης. Ο στόχος μου είναι καθαρός: το 2027 να “κλειδώσουμε” στον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό 2028–2034 ειδική και μετρήσιμη χρηματοδότηση για νησιά και παραμεθόριες περιοχές. Αυτή είναι μια δέσμευση που θα έχει αποτέλεσμα στην καθημερινότητα του πολίτη.