«Εκλεισαν» τις ΑΠΕ για να αποτραπεί μπλακ άουτ

Εκτακτα μέτρα την Κυριακή του Πάσχα από τον ΑΔΜΗΕ λόγω μεγάλης παρα­γω­γής πρά­σι­νης ενέρ­γειας και χαμηλής ζήτησης

Ξεπέ­ρα­σαν κάθε προη­γού­μενο οι περι­κο­πές της παρα­γω­γής των ΑΠΕ τις αργίες του Πάσχα για να δια­τη­ρη­θεί η ευστά­θεια του συστή­μα­τος λόγω υπο­χώ­ρη­σης της ζήτησης και υψηλής παρα­γω­γής ΑΠΕ. Η πιο δύσκολη ημέρα ήταν η Κυριακή του Πάσχα και συγκε­κρι­μένα οι μεση­με­ρια­νές ώρες, όταν η παρα­γωγή των ΑΠΕ κορυ­φώ­θηκε λόγω της υψηλής παρα­γω­γής των φωτο­βολ­ταϊ­κών και οι μετα­σχη­μα­τι­στές στο δίκτυο του ΔΕΔΔΗΕ με το οποίο είναι συν­δε­δε­μένα 7,5 χιλιά­δες μεγαβάτ διά­σπαρτα μικρά φωτο­βολ­ταϊκά, αντί να μετα­φέ­ρουν ενέρ­γεια από την υψηλή στη μέση τάση δού­λευαν σε αντί­στροφη ροή. Οπως μετα­φέ­ρουν στην «Κ» αρμόδια στελέχη, λόγω της χαμηλής ζήτησης η ροή της ενέρ­γειας άλλαξε και μετα­φε­ρό­ταν από τη μέση τάση στην υψηλή, μετα­τρέ­πο­ντας ουσια­στικά το δίκτυο του ΔΕΔΔΗΕ από δίκτυο δια­νο­μής σε δίκτυο παρα­γω­γής.

Η ζήτηση στο σύστημα υψηλής τάσης ήταν αρνη­τική και ο ΑΔΜΗΕ για να κρα­τή­σει το σύστημα όρθιο και να απο­τρέ­ψει ένα γενι­κευ­μένο μπλακ άουτ, χρειά­στηκε να θέσει εκτός για πρώτη φορά το σύνολο της παρα­γω­γής των ΑΠΕ που ήταν σε λει­τουρ­γία, περίπου 2,5 χιλιά­δες μεγαβάτ, και να δώσει εντολή στον ΔΕΔΔΗΕ να βγάλει επίσης εκτός λει­τουρ­γίας 1.000 μεγαβάτ φωτο­βολ­ταϊ­κών.

Σωτήρια απο­δεί­χθηκε ωστόσο η απόφαση που ελήφθη μία εβδο­μάδα νωρί­τερα για την παύση των εισα­γω­γών ρεύ­μα­τος από τις γει­το­νι­κές χώρες. Πρό­κει­ται για ένα «υπε­ρέ­κτα­κτο» μέτρο που προ­ϋ­πο­θέ­τει την υποβολή σχε­τι­κού αιτή­μα­τος προς τους Δια­χει­ρι­στές των γει­το­νι­κών ηλε­κτρι­κών συστη­μά­των και τη σύμφωνη γνώμη τους για να μη θεω­ρη­θεί παρα­βί­αση του ευρω­παϊ­κού πλαι­σίου που στη­ρί­ζει και ενι­σχύει το δια­συ­νο­ριακό εμπόριο. Ο ΑΔΜΗΕ είχε απο­σπά­σει τη σύμφωνη γνώμη των Δια­χει­ρι­στών της Ιταλίας, Βόρειας Μακε­δο­νίας, Αλβα­νίας και Τουρ­κίας για την παύση των εισα­γω­γών το διά­στημα από 3 έως 7 Μαΐου από τις 8 το πρωί έως και τις 5 το από­γευμα και της Βουλ­γα­ρίας για τον περιο­ρι­σμό των εισα­γω­γών στα 100 μεγαβάτ για δύο πρωινές ώρες και στα 250 μεγαβάτ από τις 4 έως τις 5 το από­γευμα. Η παύση εισα­γω­γών μάλιστα δεν αφο­ρούσε μόνο την ημε­ρή­σια δυνα­μι­κό­τητα των δια­συν­δέ­σεων αλλά και την ετήσια για την οποία έχει δεσμευ­τεί ο ΑΔΜΗΕ έναντι των χρηστών και βάσει των σχε­τι­κών συμ­βά­σεων θα πρέπει να απο­ζη­μιώ­σει.

Σωτήρια απο­δεί­χθηκε η απόφαση που ελήφθη μία εβδο­μάδα νωρί­τερα για την παύση των εισα­γω­γών ρεύ­μα­τος από τις γει­το­νι­κές χώρες.

Το κόστος σε πρώτη φάση θα καλυ­φθεί από τον «κου­μπαρά» των χρε­ώ­σεων χρήσης δια­συ­νο­ρια­κών δια­συν­δέ­σεων, ωστόσο κάποια στιγμή θα μετα­κυ­λι­στεί στην κατα­νά­λωση. Το μέτρο πάντως απο­δεί­χθηκε «σωτήριο», όπως τονί­ζουν από τον ΑΔΜΗΕ, αφού ακόμη και μετά τις περι­κο­πές η ζήτηση στο σύστημα εμφα­νι­ζό­ταν αρνη­τική τις μεση­με­ρια­νές ώρες την Κυριακή του Πάσχα αλλά και για κάποιες ώρες τη Δευτέρα και χθες. Περι­κο­πές «πρά­σι­νης» ενέρ­γειας είχαμε και τη Μεγάλη Παρα­σκευή και το Μεγάλο Σάββατο, αλλά και τη Δευτέρα και Τρίτη του Πάσχα. Το τελευ­ταίο διήμερο την κατά­σταση έσωσαν κάπως και οι εξα­γω­γές, αφού για τις γει­το­νι­κές χώρες δεν είναι αργίες και η ζήτηση είναι αυξη­μένη.

Κλι­μα­τική κρίση και ενέρ­γεια: Συνε­χί­ζο­νται τα ευρω­παϊκά ρεκόρ

Οι περι­κο­πές πρά­σι­νης ενέρ­γειας είναι ένα μέτρο που εφαρ­μό­ζε­ται από πέρυσι το Πάσχα σε περιό­δους χαμηλής ζήτησης, όπως είναι η άνοιξη και το φθι­νό­πωρο και σε όλο και μεγα­λύ­τερη έκταση όσο αυξά­νε­ται η διείσ­δυση των ΑΠΕ. Το 2023 οι περι­κο­πές άγγιξαν τις 228 γιγα­βα­τώ­ρες, ενώ μόνο τους πρώτους τέσ­σε­ρις μήνες του 2024 έχουν περι­κο­πεί πάνω από 300 γιγα­βα­τώ­ρες.

Το μεγάλο πρό­βλημα είναι ο ετε­ρο­χρο­νι­σμός ζήτησης και παρα­γω­γής ΑΠΕ. Για παρά­δειγμα, στη μέση της ημέρας τα νοι­κο­κυ­ριά κατα­να­λώ­νουν λιγό­τερη ενέρ­γεια αφού πρό­κει­ται για εργά­σι­μες ώρες. Ωστόσο, τις μεση­με­ρια­νές ώρες που ο ήλιος λάμπει, κορυ­φώ­νε­ται η παρα­γωγή ενέρ­γειας των φωτο­βολ­ταϊ­κών με απο­τέ­λε­σμα να χάνεται η φθη­νό­τερη ενέρ­γεια, αφού πρέπει να περι­κο­πεί για να δια­τη­ρη­θεί η ευστά­θεια του συστή­μα­τος. Παράλ­ληλα, το βράδυ που πέφτει η παρα­γωγή των φωτο­βολ­ταϊ­κών μπαί­νουν στο σύστημα ακριβές μονάδες φυσικού αερίου. Η μετα­τό­πιση της ενέρ­γειας από τις ώρες παρα­γω­γής στις ώρες της κατα­νά­λω­σης μέσω της απο­θή­κευ­σης θα δώσει λύση στο πρό­βλημα, αλλά αυτό είναι κάτι που θα το δούμε να συμ­βαί­νει στα­διακά από το 2026 και μετά, που θα τεθούν σε λει­τουρ­γία τα πρώτα έργα απο­θή­κευ­σης. Επί του παρό­ντος ανα­ζη­τού­νται λύσεις που θα περιο­ρί­σουν κατά το δυνατόν το τριπλό πρό­βλημα, χαμηλής ζήτησης – αυξη­μέ­νης παρα­γω­γής ΑΠΕ και μηδε­νι­κές τιμές ρεύ­μα­τος. Ενα ζήτημα που σύμφωνα με τους αρμό­διους φορείς θα πρέπει να αντι­με­τω­πι­στεί άμεσα και θα απα­σχο­λή­σει σύσκεψη στο ΥΠΕΝ που έχει προ­γραμ­μα­τι­στεί για τις 20 του μηνός, είναι ο τρόπος λει­τουρ­γίας των ΦοΣΕ (Φορείς Συλ­λο­γι­κής Εκπρο­σώ­πη­σης). Οι ΦοΣΕ δια­χει­ρί­ζο­νται χαρ­το­φυ­λά­κια μικρών παρα­γω­γών ΑΠΕ αφού μπορούν να περιο­ρί­σουν σημα­ντικά το ρίσκο από την αυτό­νομη συμ­με­τοχή τους στην αγορά και να τους δια­σφα­λί­σουν καλύ­τε­ρες απο­δό­σεις. Αυτό που έχει παρα­τη­ρη­θεί είναι ότι οι ΦοΣΕ ενώ δεν υπο­βάλ­λουν προ­σφο­ρές στην προη­με­ρή­σια αγορά, εμφα­νί­ζο­νται με παρα­γωγή στη real time αγορά. Η πρα­κτική αυτή που προ­κα­λεί τερά­στιες απο­κλί­σεις και στρε­βλώ­σεις απο­δί­δε­ται στο γεγονός ότι οι ΦοΣΕ δεν δια­θέ­τουν συστή­ματα ελέγχου της παρα­γω­γής τους με απο­τέ­λε­σμα να τη δια­θέ­τουν στην αγορά στο σύνολό της χωρίς αυτή να έχει συμπε­ρι­λη­φθεί στον προ­γραμ­μα­τι­σμό του Χρη­μα­τι­στη­ρίου Ενέρ­γειας.

«Οι ΦοΣΕ θα πρέπει να ελέγ­χουν την παρα­γωγή τους. Οταν κάτι δεν πωλεί­ται δεν πρέπει να παρά­γε­ται», τονί­ζουν κύκλοι του ΑΔΜΗΕ και περι­γρά­φο­ντας το πρό­βλημα που δημιουρ­γεί­ται στο σύστημα, ανα­φέ­ρουν: «Είναι σαν να αφήνεις μια βρύση ανοιχτή και να τρέχει το νερό στον δρόμο».

Πηγή kathimerini.gr