Δικαιοσύνη: Σαρωτικές αλλαγές- Αντιδρούν δικαστές, εισαγγελείς και δικηγόροι

Με σαρω­τι­κές αλλαγές σε όλα τα επίπεδα δια­μορ­φώ­νε­ται το νέο πρόσωπο της ελλη­νι­κής Δικαιο­σύ­νης, προ­κα­λώ­ντας σωρεία αντι­δρά­σεων από δικα­στές, εισαγ­γε­λείς και δικη­γό­ρους, οι οποίοι αντι­τί­θε­νται σε ευρύ φάσμα των νέων δια­τά­ξεων, από τις τρο­πο­ποι­ή­σεις στον Κώδικα Πολι­τι­κής Δικο­νο­μίας ως και την ψήφιση των προ­α­παι­τού­με­νων μέτρων για την εκτα­μί­ευση των 2 δισ. ευρώ.

Πέρα από τα νομο­θε­τή­ματα, εξάλλου, αίσθηση έχει προ­κα­λέ­σει η απόφαση του υπουρ­γείου Δικαιο­σύ­νης να μην παρα­τεί­νει την ισχύ προη­γού­με­νης από­φα­σής του για την ανα­στολή πράξεων ανα­γκα­στι­κής εκτέ­λε­σης, η οποία και είχε ληφθεί ελέω capital controls. Η κίνηση αυτή στην ουσία «ξεπά­γωσε» από την αρχή της εβδο­μά­δας τις δια­δι­κα­σίες για κατα­σχέ­σεις, πλει­στη­ρια­σμούς και εξώσεις, ανα­φο­ρικά με χρέη σε Εφορία, ασφα­λι­στικά ταμεία και τρίτους – για εκεί­νους που έχουν σε βάρος τους σχε­τι­κές δικα­στι­κές απο­φά­σεις.

Νέοι όροι για πλει­στη­ρια­σμούς και κατα­σχέ­σεις

Τις πλέον θεμε­λια­κές αλλαγές επι­φέ­ρει η ψήφιση του νέου Κώδικα Πολι­τι­κής Δικο­νο­μίας (ΚΠΔ) τον περα­σμένο Ιούλιο. Οι δια­τά­ξεις του όχι μόνο μετα­βάλ­λουν τους όρους διε­ξα­γω­γής της πολι­τι­κής δίκης, με αδιαμ­φι­σβή­τη­τες συνέ­πειες στο έργο δικα­στών και δικη­γό­ρων από την 1η Ιανουα­ρίου 2016, αλλά και εδραιώ­νουν νέο πλαίσιο στο πεδίο της ανα­γκα­στι­κής εκτέ­λε­σης, τις κατα­σχέ­σεις και τους πλει­στη­ρια­σμούς.

Ο νομικός κόσμος κάνει λόγο για «βουβές» δίκες, καθώς υιο­θε­τεί­ται το πρότυπο που στη­ρί­ζε­ται απο­κλει­στικά στα έγγραφα, χωρίς μάρ­τυ­ρες, με ένορκες βεβαιώ­σεις και απλο­ποί­ηση της όλης δια­δι­κα­σίας, όπως την ήθελε η τότε τρόικα στο όνομα της επι­τά­χυν­σης απο­νο­μής της Δικαιο­σύ­νης. Εμπει­ροι δικα­στές δια­φω­νούν πάντως, εκτι­μώ­ντας ότι δεν θα αργήσει να έλθει το ακριβώς αντί­θετο: υπό τις νέες συν­θή­κες και με τις νέες προ­θε­σμίες τα Πρω­το­δι­κεία της χώρας θα φρα­κά­ρουν.

Ανα­φο­ρικά με την ανα­γκα­στική εκτέ­λεση, ο κλοιός γίνεται περισ­σό­τερο ασφυ­κτι­κός, καθώς περιο­ρί­ζε­ται ο αριθμός των δικών με τις οποίες οι οφει­λέ­τες μπορούν να προ­βάλ­λουν αντιρ­ρή­σεις. Χαρα­κτη­ρι­στικό είναι ότι μπορούν να ασκή­σουν μόνον μία ανακοπή κατά της εκτέ­λε­σης.

Ο Κώδικας προ­βλέ­πει τη δυνα­τό­τητα ηλε­κτρο­νι­κής διε­νέρ­γειας του πλει­στη­ρια­σμού, πλην όμως απαι­τεί­ται η έκδοση προ­ε­δρι­κού δια­τάγ­μα­τος για την εφαρ­μογή της.

Προ­ε­δρικό διά­ταγμα απαι­τεί­ται και για την εφαρ­μογή της διά­τα­ξης που δίνει τη δυνα­τό­τητα διε­ξα­γω­γής του πλει­στη­ρια­σμού με βάση την εμπο­ρική αξία του ακι­νή­του.

Με τις νέες ρυθ­μί­σεις, δε, δια­νέ­με­ται κατά τρόπο δια­φο­ρε­τικό το πλει­στη­ρί­α­σμα: τίθε­νται σε προ­νο­μιακή σειρά τα τρα­πε­ζικά ιδρύ­ματα, σε βάρος του Δημο­σίου, των ασφα­λι­στι­κών ταμείων και όλων των άλλων πιστω­τών.

Ποινές φυλά­κι­σης για τους φορο­φυ­γά­δες

Μεί­ζο­νος σημα­σίας είναι οι δια­τά­ξεις του πολυ­νο­μο­σχε­δίου με τα προ­α­παι­τού­μενα, οι οποίες αυστη­ρο­ποιούν την ποινική μετα­χεί­ριση όλων όσοι κατη­γο­ρού­νται για φορο­δια­φυγή, προ­βλέ­πο­ντας ποινές φυλά­κι­σης και δέσμευση περιου­σια­κών στοι­χείων.

Εκ των βασι­κό­τε­ρων δια­τά­ξεων είναι αυτή που επι­βάλ­λει ποινή φυλά­κι­σης δύο ετών για την αποφυγή κατα­βο­λής φόρου άνω των 100.000 ευρώ ή άνω των 50.000 ευρώ εφόσον πρό­κει­ται για ΦΠΑ, αλλά και αυτή που προ­βλέ­πει τη δέσμευση του 50% των κατα­θέ­σεων, του 50% του χρη­μα­τι­κού περιε­χο­μέ­νου θυρίδων και του 100% του μη χρη­μα­τι­κού περιε­χο­μέ­νου θυρίδων (π.χ. κοσμή­ματα ή άλλα πολύ­τιμα αντι­κεί­μενα) σε περί­πτωση φορο­δια­φυ­γής άνω των 150.000 ευρώ. Η ποινική δίωξη ασκεί­ται αυτε­παγ­γέλ­τως, ενώ τυχόν προ­σφυγή στα διοι­κη­τικά δικα­στή­ρια δεν επη­ρε­ά­ζει την ποινική δια­δι­κα­σία.

Με αφορμή το γεγονός ότι προ­βλέ­πε­ται για το ίδιο αδίκημα να κινεί­ται ταυ­τό­χρονα τόσο η ποινική όσο και η διοι­κη­τική δια­δι­κα­σία επι­βο­λής κυρώ­σεων, ο πρό­ε­δρος του Δικη­γο­ρι­κού Συλ­λό­γου Αθηνών κ. Βασίλης Αλε­ξαν­δρής έκανε σαφές με υπό­μνημά του ενώπιον της Βουλής ότι η διάταξη αντι­βαί­νει σε αρχές της Ευρω­παϊ­κής Σύμ­βα­σης για τα Δικαιώ­ματα του Ανθρώ­που (ΕΣΔΑ) και της σχε­τι­κής νομο­λο­γίας του Ευρω­παϊ­κού Δικα­στη­ρίου Ανθρω­πί­νων Δικαιω­μά­των. Ο ίδιος σημεί­ωσε επίσης ότι το νομο­σχέ­διο περι­λαμ­βά­νει δια­τά­ξεις που άπτο­νται δικο­νο­μι­κών δικαιω­μά­των, τονί­ζο­ντας ιδιαί­τερα ότι καταρ­γεί­ται η διάταξη που έδινε το δικαί­ωμα στον φορο­λο­γού­μενο να απαλ­λα­γεί από την ποινική επι­βά­ρυνση κατα­βάλ­λο­ντας τα οφει­λό­μενα.

«Στο επίπεδο των απει­λου­μέ­νων ποινών, το ύψος της ποινής εξαρ­τά­ται από μη εκκα­θα­ρι­σμένα ποσά, δηλαδή όχι από τα οφει­λό­μενα εν τοις πράγ­μα­σιν, όπως αυτά προσ­διο­ρί­ζο­νται έστω με τη βέβαιη και τελική εκκα­θά­ριση από τη φορο­λο­γική Αρχή. Πρό­κει­ται για προ­δή­λως αντι­συ­νταγ­μα­τική πρό­βλεψη» είχε τονίσει χαρα­κτη­ρι­στικά ο πρό­ε­δρος του ΔΣΑ. «Αντι­θέ­τως, δεν προ­βλέ­πε­ται πλέον μη άσκηση ποι­νι­κής δίωξης, εφόσον απο­δει­κνύ­ε­ται ότι ο υπαί­τιος έχει ίση ή μεγα­λύ­τερη απαί­τηση – βέβαιη και εκκα­θα­ρι­σμένη – κατά του Δημο­σίου».

Αιχμές για αφο­πλι­σμό του Ελεγ­κτι­κού Συνε­δρίου

Δεν έχουν περάσει παρά μόλις δύο εβδο­μά­δες από τη στιγμή που οι δικα­στές του Ελεγ­κτι­κού Συνε­δρίου έκρου­σαν τον κώδωνα του κιν­δύ­νου στον υπουργό Δικαιο­σύ­νης κ. Νίκο Παρα­σκευό­πουλο και τον ανα­πλη­ρωτή υπουργό αρμόδιο για θέματα Δια­φθο­ράς κ. Δημήτρη Παπαγ­γε­λό­πουλο. Οι ανώ­τα­τοι δικα­στές είχαν δηλώσει ότι αντι­τί­θε­νται στην -ψηφισθείσα πλέον – κατάρ­γηση του προ­λη­πτι­κού ελέγχου των κρα­τι­κών δαπανών, προει­δο­ποιώ­ντας ότι θα υπάρξει έξαρση της δια­φθο­ράς και της αδια­φά­νειας στις δημό­σιες δαπάνες. Οι ίδιοι χαρα­κτή­ρι­ζαν δε την οικεία ρύθμιση του πολυ­νο­μο­σχε­δίου ευθέως αντι­συ­νταγ­μα­τική αλλά και αμφί­βο­λης σκο­πι­μό­τη­τας ως προς την οικο­νο­μική απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τητά της.

Με τη ρύθμιση καταρ­γεί­ται ο προ­λη­πτι­κός έλεγχος σε δαπάνες δήμων και νομικών προ­σώ­πων δημο­σίου δικαίου από την 1η Ιανουα­ρίου 2019, καθώς και σε δαπάνες του κράτους από την 1η Ιανουα­ρίου 2017. Παρα­μέ­νει αλώ­βη­τος μόνον ο κατα­σταλ­τι­κός έλεγχος.

Κυβερ­νη­τι­κές πηγές ισχυ­ρί­ζο­νται ότι η ρύθμιση είναι απόρ­ροια της πίεσης των θεσμών για επί­σπευση των δια­δι­κα­σιών και επι­τά­χυνση των πλη­ρω­μών.

ΒΗΜΑ