Μανώλης Κουτουλάκης: «Χωρική δικαιοσύνη για τα νησιά: ώρα για μια νέα εθνική συμφωνία»

Πώς αντι­λαμ­βά­νε­ται Γενικέ το Υπουρ­γείο –και συνο­λικά η κυβέρ­νηση– τον ρόλο των νησιών στην εθνική στρα­τη­γική ανά­πτυ­ξης και σε ποιο στάδιο βρί­σκε­ται ο σχε­δια­σμός;

Θα ξεκι­νήσω πολύ απλά. Τα νησιά κυρία Παμπρή, απαι­τούν κρατική φρο­ντίδα, ειδική θεσμική μέριμνα και ανα­πτυ­ξιακή εγρή­γορση από όλους. Ζητού­μενο η πολυ­πό­θητη πολυ­ε­πί­πεδη δια­κυ­βέρ­νηση και η συνεν­νό­ηση.

Μας ενώνουν πολύ περισ­σό­τερα από αυτά που θεω­ρούμε ότι μας χωρί­ζουν. Η νησιω­τική πολι­τική είναι εθνική πολι­τική και πρέπει να κατα­νο­ή­σουμε ότι το δια­κύ­βευμα είναι η απόδοση της «χωρικής δικαιο­σύ­νης» στον πιο πλου­το­πα­ρα­γω­γικό πόρο της χώρας που είναι τα νησιά μας. Το 25% του εθνικού ΑΕΠ σχε­τί­ζε­ται με δρα­στη­ριό­τη­τες της θαλάσ­σιας οικο­νο­μίας, δηλαδή τα νησιά μας. Ακόμη και ο παρά­κτιος χώρος της ηπει­ρω­τι­κής Ελλάδας, ανα­πτύσ­σε­ται διότι απο­τε­λεί δίαυλο με τα νησιά μας και τις οικο­νο­μίες τους.

Το Υπουρ­γείο Ναυ­τι­λίας και Νησιω­τι­κής Πολι­τι­κής, και συνο­λικά η κυβέρ­νηση, ανα­γνω­ρί­ζει τον καθο­ρι­στικό ρόλο που δια­δρα­μα­τί­ζουν τα νησιά στην εθνική στρα­τη­γική ανά­πτυ­ξης, τόσο σε επίπεδο γεω­πο­λι­τι­κής σημα­σίας, όσο και σε οικο­νο­μικό και κοι­νω­νικό επίπεδο. Τα νησιά απο­τε­λούν βασι­κούς πυλώνες της του­ρι­στι­κής ανά­πτυ­ξης, αλλά και πύλες εμπο­ρίου και θαλάσ­σιων μετα­φο­ρών, συμ­βάλ­λο­ντας στην εξω­στρέ­φεια της χώρας. Παράλ­ληλα, οι πολι­τι­κές που υλο­ποιού­νται πρέπει να λαμ­βά­νουν υπόψη τις ιδιαί­τε­ρες προ­κλή­σεις που αντι­με­τω­πί­ζουν (π.χ. γεω­γρα­φική απο­μό­νωση, υψηλό κόστος μετα­φο­ρών, δημο­γρα­φικό πρό­βλημα), με στόχο την ισόρ­ροπη περι­φε­ρειακή ανά­πτυξη και την ενί­σχυση της κοι­νω­νι­κής συνοχής.

Σε επίπεδο σχε­δια­σμού, στη Γενική Γραμ­μα­τεία μέσα στον Οκτώ­βριο θα παρου­σιά­σουμε την Υπουρ­γική Απόφαση για την κατάρ­τιση της πρώτης Εθνικής Στρα­τη­γι­κής για την Ολο­κλη­ρω­μένη Θαλάσ­σια Πολι­τική στον νησιω­τικό χώρο. Για πρώτη φορά η Ελλάδα θα κληθεί να δια­τυ­πώ­σει το πλαίσιο της ειδικής περι­φε­ρεια­κής πολι­τι­κής για τα νησιά που έχει ανάγκη. Η θεσμική κατο­χύ­ρωση της νησιω­τι­κό­τη­τας δεν εξα­ντλεί­ται πλέον στη συνταγ­μα­τική επιταγή.

Από τη θεσμο­θέ­τηση του Κώδικα Νησιω­τι­κής Πολι­τι­κής το 2021, την ενσω­μά­τωση της προ­γραμ­μα­τι­κής ρήτρας νησιω­τι­κό­τη­τας στο κείμενο του ΕΣΠΑ 2021-2027, αλλά και την απόλυτα στο­χευ­μένη φρο­ντίδα της κυβερ­νη­τι­κής πολι­τι­κής με αντί­κτυπο στα νησιά, μπο­ρούμε να μιλάμε πλέον για το «πλήρωμα του χρόνου», ώστε να κάνουμε μια νέα Εθνική Συμ­φω­νία για τα νησιά.

Όχι για να δια­φω­νή­σουμε τι δεν έγινε μέχρι σήμερα, αλλά κυρίως να δια­τυ­πώ­σουμε ένα δεσμευ­τικό για όλους κείμενο με σαφείς νησιω­τι­κούς ανα­πτυ­ξια­κούς στόχους και περι­γραφή ενός πλαι­σίου δράσεων (θεσμι­κών, χρη­μα­το­δο­τι­κών κα) που δε θα καθο­ρί­ζε­ται, απλά, από τους δια­θέ­σι­μους πόρους, αλλά από την υπαρκτή ανάγκη για δια­κριτή μετα­χεί­ριση των νησιών και ιδίως των μικρών, για τις οποίες ανάγκες θα πρέπει να ανα­ζη­τη­θούν πόροι.

Επι­πλέον, το Υπουρ­γείο Ναυ­τι­λίας και Νησιω­τι­κής Πολι­τι­κής έχει ήδη προ­χω­ρή­σει σε πρω­το­βου­λίες που αφορούν στη βελ­τί­ωση της συν­δε­σι­μό­τη­τας, στην πράσινη μετά­βαση, καθώς και στην ενί­σχυση της νησιω­τι­κής επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τας, βασι­ζό­μενο στη βελ­τί­ωση της δια­πραγ­μα­τευ­τι­κής ικα­νό­τη­τας που ανέ­πτυξε συντε­ταγ­μένα κυρίως προς την Ευρω­παϊκή Επι­τροπή κάνο­ντας ουσια­στική μόχλευση εθνικών και ευρω­παϊ­κών πόρων.

Με ποιον τρόπο κ. Κου­του­λάκη μπορεί να εξα­σφα­λι­στεί ισο­τι­μία και δικαιο­σύνη στις υπη­ρε­σίες που απο­λαμ­βά­νουν οι νησιώ­τες σε σχέση με την ηπει­ρω­τική Ελλάδα;

Επι­τρέψτε μου να είμαι πολύ σαφής στην απά­ντησή μου. Η νησιω­τική πολι­τική εκ της φύσεώς της είναι ανα­γκαίο να έχει μόνιμα και σταθερά μέτρα για να αντι­με­τω­πί­σει τις αντι­κει­με­νι­κές αδυ­να­μίες της γεω­γρα­φίας, της από­στα­σης και το μικρό μέγεθος των νησιω­τι­κών μας οικο­νο­μιών, όπου ενι­σχύ­σουν το αίσθημα της ανα­σφά­λειας στους νησιώ­τες.

Έχουν γίνει άλματα από την κυβέρ­νηση υπό τις κατευ­θύν­σεις του πρω­θυ­πουρ­γού Κυριά­κου Μητσο­τάκη, με επεν­δύ­σεις σε υπο­δο­μές και παροχές που όμως πρέπει διαρκώς να αξιο­λο­γού­νται.

Το κράτος και ιδίως αυτή η κυβέρ­νηση έχει απο­δεί­ξει ότι δια­θέ­τει μηχα­νι­σμούς για να μετρή­σει το αντι­στάθ­μι­σμα ανά­πτυ­ξης που πρέπει να υπάρχει στα νησιά μας για να υπάρ­χουν βιώσιμο εισό­δημα, θέσεις εργα­σίας, καλά αμει­βό­με­νες και επαρ­κείς κοι­νω­νι­κές παροχές. Σημασία έχει να διορ­θώ­νουμε λάθη και να είμαστε δίπλα στην κοι­νω­νία.

Το υψηλό κόστος για τους πολίτες και τις επι­χει­ρή­σεις είναι ένα από τα πιο σημα­ντικά ζητή­ματα. Στο πλαίσιο της Εθνικής Στρα­τη­γι­κής για την Ολο­κλη­ρω­μένη Θαλάσ­σια Πολι­τική στον νησιω­τικό χώρο, όπως αυτή θεσμο­θε­τή­θηκε με το ν.4832/2021, σταθερό μέτρο προς την κατεύ­θυνση της ενί­σχυ­σης της νησιω­τι­κό­τη­τας, της μείωσης των ενδο­πε­ρι­φε­ρεια­κών ανι­σο­τή­των, και τη συγκρά­τηση και συνοχή του πλη­θυ­σμού στα νησιά, απο­τε­λεί η εφαρ­μογή του μετα­φο­ρι­κού ισο­δύ­να­μου. Όσοι επι­χει­ρούν να συν­δέ­σουν τις θετικές πρω­το­βου­λίες της κυβέρ­νη­σης για τη στα­διακή μείωση του ΦΠΑ, με την κατάρ­γηση του ισο­δύ­να­μου, το κάνουν εκ του πονηρού και σε κάθε περί­πτωση το μέτρο αυτό απο­τε­λεί όχι τον αυτο­σκοπό μιας νησιω­τι­κής πολι­τι­κής, αλλά βασικό πυλώνα αυτής μαζί με όσα άλλα είπαμε. Μάλιστα, στο πλαίσιο του νέου πολυ­ε­τούς σχε­δια­σμού του Τομε­α­κού Προ­γράμ­μα­τος Ανά­πτυ­ξης του Υπουρ­γείου Ναυ­τι­λίας και Νησιω­τι­κής Πολι­τι­κής της περιό­δου 2026-2030, το μετα­φο­ρικό ισο­δύ­ναμο έχει «ονο­μα­τι­σμέ­νες» πιστώ­σεις στο πλαίσιο του Προ­γράμ­μα­τος Δημο­σίων Επεν­δύ­σεων και η προ­ο­πτική είναι να το βελ­τιώ­σουμε, να το κάνουμε πιο αξιό­πι­στο για τους χρήστες και πιο απο­δο­τικό ως επέν­δυση για το κράτος. Δεν είναι επι­δό­τηση. Είναι αντι­στάθ­μι­σμα προς τα νησιά για όσα εκείνα συμ­βάλ­λουν στην εθνική οικο­νο­μία και ασφά­λεια. Ο υπουρ­γός κ. Βασίλης Κικί­λιας έχει θέσει ήδη το σχετικό πλαίσιο για ουσια­στική αξιο­ποί­ηση εθνικών και ευρω­παϊ­κών πόρων για στήριξη των νησιω­τών με τρόπο μετρή­σιμο και θετικό, Εξο­φλώ­ντας και υπο­χρε­ώ­σεις του παρελ­θό­ντος για να μειώ­σουμε τις καθυ­στε­ρή­σεις που είχαμε. Οι πολυ­ε­τείς συμ­βά­σεις για τις άγονες γραμμές, με τον ενι­σχυ­μένο προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό, σε συν­δυα­σμό με τη διεύ­ρυνση των ωφε­λειών για τους μετα­κι­νού­με­νους και η συμπλη­ρω­μα­τική αξιο­ποί­ηση του μετα­φο­ρι­κού ισο­δύ­να­μου για καύσιμα, επι­χει­ρή­σεις και επι­βά­τες, θα δημιουρ­γή­σουν το ανα­γκαίο πλέγμα προ­στα­σίας της κοι­νω­νι­κής συνοχής. Με ανα­λο­γι­κό­τητα και με δικαιο­σύνη. Έως τον Δεκέμ­βριο θα έχουμε προ­χω­ρή­σει σε συγκε­κρι­μέ­νες νομο­θε­τι­κές προ­τά­σεις για την ανα­μόρ­φωση του ισο­δύ­να­μου των επι­βα­τών και επι­χει­ρή­σεων, ώστε το 2026, η ωφέλεια να είναι άμεσα ορατή κατά την έκδοση του εισι­τη­ρίου. Άμεσα, πρα­κτικά και κατα­νοητά. Θα σταθώ όμως και σε μια άλλη σημα­ντική δράση μας. Ως Υπουρ­γείο Ναυ­τι­λίας και Νησιω­τι­κής Πολι­τι­κής, υλο­ποιούμε έναν σχε­δια­σμό συνε­κτι­κού και σαφούς κύκλου προ­γραμ­μα­τι­σμού (5ετής), με ειδικό πρό­γραμμα που να παρέχει στο­χευ­μέ­νες χρη­μα­το­δο­τή­σεις για μικρές και μεσαίες επεν­δύ­σεις δημο­σίου χαρα­κτήρα για επι­λεγ­μέ­νες κρί­σι­μες υπο­δο­μές των νησιών, συμπλη­ρω­μα­τικά με τα ορι­ζό­ντια συγ­χρη­μα­το­δο­τού­μενα προ­γράμ­ματα και πρω­το­βου­λίες (πχ DECARBONIZATION FUND, GRECO ISLANDS). Μια σημα­ντική πρό­βλεψη του νόμου-πλαισίου για τη νησιω­τι­κό­τητα είναι η δημιουρ­γία ενός «Ταμείου Μικρών Έργων» όπως είναι το ΝΕΑΡΧΟΣ. Έχουμε ανα­θέ­σει σε εξει­δι­κευ­μένο τεχνικό σύμ­βουλο ώστε να συν­δρά­μει το Υπουρ­γείο στη δια­πραγ­μά­τευση με την Ευρω­παϊκή Τράπεζα Επεν­δύ­σεων και να στοι­χειο­θε­τή­σουμε ένα χρη­μα­το­δο­τικό εργα­λείο απο­κλει­στικά για τα νησιά. Σύντομα θα μπο­ρέ­σουμε να εξει­δι­κεύ­σουμε τη δράση μας. Με τους δημάρ­χους των μικρών νησιών, άλλωστε ήδη συνερ­γα­ζό­μα­στε στενά προς αυτή την κατεύ­θυνση.

Όλα τα νησιά είναι ίδια; Ποιος πρέπει να είναι ο ρόλος των μικρών νησιών και πώς αυτά να δια­κρί­νο­νται στο πλαίσιο μιας στρα­τη­γι­κής για την ανά­πτυξη του νησιω­τι­κού χώρου;

Η μικρο-νησιωτικότητα απαιτεί ειδική φρο­ντίδα από το κράτος. Ας μου επι­τρα­πεί αυτή η έκφραση. Η Ελλάδα χαρα­κτη­ρί­ζε­ται από την πολυ­νη­σία και σε αυτήν απα­ντώ­νται όλες οι μορφές και τυπο­λο­γίες νησιών και δια­συν­δέ­σεων. Πρέπει να στα­μα­τή­σουμε να ορί­ζουμε τις πολι­τι­κές μας ή το δημόσιο διάλογο στη μέτρηση του πλη­θυ­σμού. Το μικρό μέγεθος αλλά η καίρια γεω­πο­λι­τική και οικο­νο­μική αξία του χώρου των νησιών της Ελλάδας, πρέπει να απο­τε­λεί τη βάση του ερω­τή­μα­τος για το εάν πρέπει να έχουμε μεγα­λύ­τερη ευαι­σθη­σία για τα νησιά αυτά. Το κράτος και η Ευρώπη οφείλει να εξα­σφα­λί­ζει ότι τα μόνιμα μειο­νε­κτή­ματα των περιο­χών αυτών, θα καλύ­πτο­νται από μόνιμα και όχι συγκυ­ριακά μέτρα στή­ρι­ξης. Έχω μιλήσει πολλές φορές για την πολ­λα­πλή νησιω­τι­κό­τητα που επι­διώ­κουμε ως κυβέρ­νηση να απο­τε­λέ­σει και ειδικό δείκτη για χρη­μα­το­δο­τή­σεις. Αυτός είναι και ο στόχος μας στη δια­πραγ­μά­τευση για το νέο Πολυ­ε­τές Δημο­σιο­νο­μικό Πλαίσιο 2028-2034, όπου οι θέσεις μας επι­κε­ντρώ­νο­νται στην υιο­θέ­τηση ευρω­παϊ­κής προ­γραμ­μα­τι­κής ρήτρας για τα νησιά. Μαζί με τον υφυ­πουργό κ. Στέφανο Γκίκα σε επαφές που διαρκώς φρο­ντί­ζουμε να έχουμε και με άλλα κράτη–μέλη, ανα­ζη­τούμε συμ­μα­χίες για τον σκοπό αυτό. Η Ελλάδα και το Υπουρ­γείο Ναυ­τι­λίας και Νησιω­τι­κής Πολι­τι­κής, σε συνερ­γα­σία με τη Γ.Γ. Συντο­νι­σμού του κυβερ­νη­τι­κού έργου, με τη χρη­μα­το­δό­τηση της Γ.Δ. Μεταρ­ρυθ­μί­σεων της ΕΕ (DG Reform) υλο­ποιεί την πρώτη κρίσιμη μελέτη για τη νησιω­τική δια­κυ­βέρ­νηση και τη βελ­τί­ωση των πολι­τι­κών για τα νησιά, όπου η Ελλάδα μαζί με τη Σουηδία και την Κροατία συνερ­γά­ζο­νται ως εταίροι στην πρώτη τέτοιου είδους προ­σπά­θεια. Με τη συν­δρομή εμπει­ρο­γνω­μό­νων του ΟΟΣΑ και σε συνερ­γα­σία με Κροατία, Σουηδία, Ισπανία, Ιταλία και Ιρλαν­δία προ­χω­ράμε σε ισχυρές συμ­μα­χίες στις Βρυ­ξέλ­λες. Όλα αυτά πάντα με την έγνοια να αφορούν στα ελλη­νικά νησιά με μετρή­σιμο τρόπο, όπως ακριβώς έδειξε και το παρά­δειγμα της Χάλκης, της Αστυ­πά­λαιας και της Τήλου. Τα μικρά νησιά απο­τε­λούν έναν ιδιαί­τερα κρίσιμο, αλλά συχνά ευάλωτο, κρίκο του νησιω­τι­κού χώρου. Οι ιδιαι­τε­ρό­τη­τές τους, όπως ο περιο­ρι­σμέ­νος πλη­θυ­σμός, οι δυσκο­λίες συν­δε­σι­μό­τη­τας, η εξάρ­τηση από λίγους οικο­νο­μι­κούς κλάδους και οι αυξη­μέ­νες ανάγκες σε βασικές υπο­δο­μές, τα καθι­στούν δια­φο­ρε­τικά από τα μεγα­λύ­τερα νησιά και, συνεπώς, απαι­τούν εξει­δι­κευ­μέ­νες πολι­τι­κές. Επο­μέ­νως, τα μικρά νησιά δεν μπορούν να αντι­με­τω­πί­ζο­νται με «ορι­ζό­ντια» μέτρα, αλλά πρέπει να εντα­χθούν σε ένα πλαίσιο πολι­τι­κών που θα ανα­γνω­ρί­ζει τη μονα­δι­κό­τητα και την ευα­λω­τό­τητά τους. Το παρά­δειγμα των μέτρων που ανα­κοί­νωσε ο πρω­θυ­πουρ­γός Κυριά­κος Μητσο­τά­κης, δείχνει τον τρόπο που πρέπει να υιο­θε­τή­σουμε και να εξει­δι­κεύ­σουμε την Εθνική Στρα­τη­γική για την Περι­φε­ρειακή Ανά­πτυξη, δια­σφα­λί­ζο­ντας ότι τα μέτρα οικο­νο­μι­κής πολι­τι­κής, συμ­βα­δί­ζουν με τα μέτρα περι­φε­ρεια­κής πολι­τι­κής για υπο­δο­μές, επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τητα και βιώσιμα εισο­δή­ματα για τους κατοί­κους.

Πριν λίγες ημέρες, ολο­κλη­ρώ­θηκε το 16ο Πανελ­λή­νιο Συνέ­δριο Μικρών Νησιών στις ακρι­τι­κές Οινούσ­σες, όπου δήμαρ­χοι μικρών νησιών, η Πολι­τεία, οι φορείς Κοι­νω­νίας Πολιτών και επι­στή­μο­νες ενώσαμε τη φωνή μας, αλλά κυρίως κατα­λή­ξαμε σε ένα κοινό Οδικό Χάρτη με τη «Δια­κή­ρυξη των Οινουσ­σών». Είπαμε ξεκά­θαρα ότι η θεσμική κατο­χύ­ρωση της «ρήτρας νησιω­τι­κό­τη­τας» με δεσμευ­τικό χαρα­κτήρα κρί­νε­ται ανα­γκαία, αρκεί αυτή να ασκεί­ται στην πράξη. Αυτό σημαί­νει ότι κάθε εθνική και ευρω­παϊκή πολι­τική, από τις υπο­δο­μές και την υγεία έως την ενέρ­γεια και το νερό, πρέπει να προ­σαρ­μό­ζε­ται στις ανάγκες των μικρών νησιών, ενώ απαι­τού­νται μόνιμοι μηχα­νι­σμοί και όχι απο­σπα­σμα­τι­κές λύσεις. Επο­μέ­νως, τα μικρά νησιά πρέπει να δια­κρί­νο­νται ρητά στο πλαίσιο μιας εθνικής στρα­τη­γι­κής για τη νησιω­τι­κό­τητα, ως περιο­χές με ιδιαί­τε­ρες ανάγκες αλλά και ως ζωντα­νοί πυλώνες πολι­τι­σμού, γεω­στρα­τη­γι­κής σημα­σίας και και­νο­το­μίας, που μπορούν να συμ­βά­λουν δυνα­μικά στη βιώσιμη ανά­πτυξη της χώρας. Ως κυβέρ­νηση ήδη το πράξαμε το 2021, κατο­χυ­ρώ­νο­ντας ότι η Εθνική Στρα­τη­γική για τα νησιά θα συνο­δεύ­ε­ται από δεσμευ­τικό σχέδιο δράσης για τα μικρά νησιά. Αυτό είναι άλλωστε που μας επέ­τρεψε να απαι­τή­σουμε από την Ευρω­παϊκή Επι­τροπή δεσμευ­τι­κούς πόρους για τις νησιω­τι­κές λιμε­νι­κές υπο­δο­μές στα μικρά νησιά, την προ­ώ­θηση των ολι­στι­κών παρεμ­βά­σεων για τη λει­ψυ­δρία, αλλά και τη δέσμευση και­νο­τό­μων πολι­τι­κών όπως τα Greco Islands μέσω του άρθρου 21 του Κλι­μα­τι­κού Νόμου.

Ποια είναι τα σχέδια για τον εκσυγ­χρο­νι­σμό και την ασφά­λεια των λιμα­νιών στα νησιά και ποιες παρεμ­βά­σεις εκτε­λού­νται αυτή την περίοδο στα Δωδε­κά­νησα;

Για να δεί­ξουμε πως η δια­πραγ­μά­τευση που έγινε το 2020-2021 απο­δί­δει καρπούς σήμερα, αξίζει να σημειώ­σουμε ότι μπο­ρούμε να μιλάμε για σημα­ντική ενί­σχυση των πόρων για ανα­βάθ­μιση νησιω­τι­κών λιμε­νι­κών υπο­δο­μών, καθότι δημιουρ­γή­θηκε ειδικός άξονας προ­τε­ραιό­τη­τας στο τομεακό Πρό­γραμμα ΕΣΠΑ «Μετα­φο­ρές 2021-2027», στο πλαίσιο της δράσης ανα­βάθ­μι­σης νησιω­τι­κών λιμε­νι­κών υπο­δο­μών με προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό που δυνη­τικά ξεπερ­νάει τα 180 εκ ευρώ, ενώ παράλ­ληλα αξιο­ποιού­νται και πόροι του Ταμείου Ανά­καμ­ψης και του Προ­γράμ­μα­τος Δημο­σίων Επεν­δύ­σεων της Γενικής Γραμ­μα­τείας Ναυ­τι­λίας και Λιμένων.

Εμείς ως Γ.Γ. Αιγαίου και Νησιω­τι­κής Πολι­τι­κής κλη­θή­καμε να δια­πραγ­μα­τευ­τούμε τις χρη­μα­το­δο­τή­σεις αυτές και να επεν­δύ­σουμε και σε στο­χευ­μέ­νες μελέτες ωρί­μαν­σης, για να μπο­ρούμε σήμερα να απο­λαμ­βά­νουμε τους καρπούς μιας προ­σπά­θειας που γίνεται με κόπο, αλλά και με μεράκι. Στόχος είναι η βελ­τί­ωση της προ­σβα­σι­μό­τη­τας των νησιών και η εξυ­πη­ρέ­τηση της ακτο­πλο­ΐας. Εδώ πρέπει να αναφέρω ότι με τη στενή συνερ­γα­σία του Υπουρ­γείου και της Περι­φέ­ρειας Νοτίου Αιγαίου σχε­διά­ζο­νται και υλο­ποιού­νται λιμε­νικά έργα σχεδόν σε κάθε νησί της Δωδε­κα­νή­σου και αυτό είναι πραγ­μα­τικά σπου­δαίο, διότι τα λιμάνια μας είναι η μονα­δική πύλη εισόδου, τρο­φο­δο­σίας και προ­σβα­σι­μό­τη­τας και πρέπει να παρέ­χουν ασφά­λεια και προ­ο­πτική ανά­πτυ­ξης. Ενδει­κτικά και όχι εξα­ντλη­τικά, θα αναφέρω ορι­σμένα εξ αυτών για να επι­βε­βαιώσω πόσο ώριμα είναι τα σχετικά έργα σε συνερ­γα­σία με τα Λιμε­νικά Ταμεία, το Δια­δη­μο­τικό Λιμε­νικό Ταμείο Νότιας Δωδε­κα­νή­σου, αλλά και την καθο­ρι­στική συμβολή των Τεχνι­κών Υπη­ρε­σιών της Περι­φέ­ρειας Νοτίου Αιγαίου: 1) έργο απο­κα­τά­στα­σης λιμένα Αγίου Ανδρέα Αστυ­πά­λαιας, π/ύ 635.402€, 2) έργο κατα­σκευής ράμπας ανελ­κύ­σεως σκαφών στο Φοινίκι Καρ­πά­θου, π/ύ 98.403€, 3) έργο απο­κα­τά­στα­σης του λιμένα Μεγί­στης για την απο­τροπή άμεσου κιν­δύ­νου, π/ύ 791.700€, 4) έργο ανα­βάθ­μι­σης λιμένα Αγα­θο­νη­σίου, π/ύ 2.5000.000€, 5) βελ­τί­ωση λιμα­νιού Καρ­πά­θου, π/ύ 9.000.000€, 6) απο­κα­τά­σταση προ­βλήτα Ε/Γ – Ο/Γ σκαφών του λιμένα Λακκίου Λέρου, προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού 988.288 ευρώ, 7) κατα­σκευή κρη­πι­δω­μά­των στη θέση Πέταλο λιμένα Σύμης προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού 1.235.000,00 ευρώ, 8) επέ­κταση του λιμένα των Λειψών και κατα­σκευή απο­βά­θρας Ο/Γ σκαφών στη θέση “Καβί” του λιμένα Λειψών, προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού 5.200.000 ευρώ. Η συμβολή της Γ.Γ. Ναυ­τι­λίας και Λιμένων, του περι­φε­ρειάρχη Γιώργου Χατζη­μάρ­κου και των εμπλε­κο­μέ­νων έχουν ανα­δεί­ξει τα Δωδε­κά­νησα «πρω­τα­θλητή» σε έργα λιμε­νι­κών υπο­δο­μών. Το οφεί­λουμε στα νησιά μας.

Η ακτο­πλοΐα συχνά αντι­με­τω­πί­ζει προ­βλή­ματα ακυ­ρώ­σεων, ακριβών εισι­τη­ρίων και κακής συν­δε­σι­μό­τη­τας. Υπάρχει συγκε­κρι­μένη στρα­τη­γική για ένα «νησιω­τικό μετα­φο­ρικό ισο­δύ­ναμο» στη θάλασσα;

Όπως είπαμε και παρα­πάνω, το Α και το Ω της νησιω­τι­κό­τη­τας είναι η εξα­σφά­λιση δια­συν­δε­σι­μό­τη­τας και επαρκών ακτο­πλοϊ­κών συγκοι­νω­νιών. Θα προ­σθέσω και σε εύλογο κόστος. Οι παρεμ­βά­σεις της κυβέρ­νη­σης στον τομέα θα έλεγα πως είναι συστη­μι­κές. Ο υπουρ­γός Ναυ­τι­λίας και Νησιω­τι­κής Πολι­τι­κής ήδη στην αρχή του καλο­και­ριού, παρου­σί­ασε τα πρώτα άμεσα μέτρα για τη βελ­τί­ωση των θαλασ­σίων συγκοι­νω­νιών, ενώ μόλις πριν λίγες ημέρες δημο­σιεύ­τηκε ο δια­γω­νι­σμός των συμ­βά­σεων δημό­σιας υπη­ρε­σίας με σημα­ντι­κές και­νο­το­μίες που προ­σφέ­ρουν στα­θε­ρό­τητα, φερεγ­γυό­τητα και ομα­λό­τητα. Οι 4ετείς συμ­βά­σεις, μαζί με τις νέες γραμμές που δημιουρ­γή­θη­καν από το 2019 έως σήμερα για τα Δωδε­κά­νησα, σε συν­δυα­σμό με τις αυξή­σεις στα μισθώ­ματα, δημιουρ­γούν το σταθερό περι­βάλ­λον που πάντα ζητού­σαν οι νησιώ­τες μας.

Ειδικά στα Δωδε­κά­νησα ανα­πτύσ­σε­ται το πλέον πυκνό δίκτυο ελεύ­θε­ρων και επι­δο­τού­με­νων γραμμών, προ­σφέ­ρο­ντας ένα ποιο­τικό φάσμα θαλάσ­σιας εξυ­πη­ρέ­τη­σης. Από το Βόρειο συγκρό­τημα των Δωδε­κα­νή­σων, έως και το Καστελ­λό­ριζο και τον Νότο, τα σταθερά δρο­μο­λό­για, τα κίνητρα των ακτο­πλόων να σχε­διά­σουν πολυ­ε­τώς, αλλά κυρίως οι κοι­νω­νι­κές παροχές των επι­δο­τού­με­νων γραμμών, θα εξα­σφα­λί­σουν το ελά­χι­στο μιας εξυ­πη­ρέ­τη­σης που για πολλά χρόνια ήταν ζητού­μενο. Βελ­τιώ­σεις και εξορ­θο­λο­γι­σμοί πρέπει πάντα να γίνο­νται και να απο­δί­δε­ται μια «χωρική δικαιο­σύνη» ακόμη και στην κατα­νομή των αγόνων γραμμών.

Φέτος έχει γίνει ένας σχε­δια­σμός από τη Διεύ­θυνση Θαλασ­σίων Συγκοι­νω­νιών και τη Γενική Γραμ­μα­τεία Ναυ­τι­λίας και Λιμένων που εκτιμώ ότι θα απο­δώ­σει σημα­ντικά. Παράλ­ληλα, το Λιμε­νικό Σώμα έχει σαφείς εντολές στους ελέγ­χους που αφορούν στην ασφά­λεια των επι­βα­τών, στις τακτι­κές επι­θε­ω­ρή­σεις των πλοίων, αλλά και στη συνέ­πεια και τήρηση των υπο­χρε­ώ­σεων των ανα­δό­χων – πλοιο­κτη­τών. Μη ξεχνάμε όμως ότι η «μικρή» ακτο­πλοΐα είναι – ενίοτε – «μονο­βά­πο­ρες» οικο­γε­νεια­κές επι­χει­ρή­σεις Δωδε­κα­νη­σίων έντιμων και εργα­τι­κών ανθρώ­πων που η προ­σφορά τους στα νησιά και στην πατρίδα δεν πρέπει να παρα­βλέ­πε­ται. Το κράτος πρέπει και ήδη λει­τουρ­γεί στο να δημιουρ­γή­σει κίνητρα στή­ρι­ξης και εκείνων για τις μεγάλες αλλαγές που έρχο­νται στην ακτο­πλοΐα με αφορμή τις νέες διε­θνείς υπο­χρε­ώ­σεις των πλοίων για εναλ­λα­κτικά καύσιμα και πρά­σι­νες τεχνο­λο­γίες. Θέλουμε νεότερα πλοία, με καλύ­τερο περι­βαλ­λο­ντικό απο­τύ­πωμα, αλλά παράλ­ληλα να κρα­τή­σουμε ζωντα­νές και βιώ­σι­μες αυτές τις μικρο­με­σαίες ακτο­πλοϊ­κές εται­ρίες που είναι συνε­πείς, «νοι­κο­κύ­ρη­δες» και με υψηλό αίσθημα για τη νησιω­τική μας πατρίδα δημιουρ­γώ­ντας πλούτο για τα νησιά μας κου­βα­λώ­ντας επι­σκέ­πτες και κατοί­κους από άκρη σε άκρη.

Η λει­ψυ­δρία είναι μόνιμο πρό­βλημα για πολλά νησιά. Τι σχε­διά­ζετε σε επεν­δύ­σεις σε μονάδες αφα­λά­τω­σης, ανα­κύ­κλω­σης νερού ή δίκτυα μετα­φο­ράς;

Στον τομέα της δια­χεί­ρι­σης των υδάτων, η Γενική Γραμ­μα­τεία Αιγαίου και Νησιω­τι­κής Πολι­τι­κής, στήριζε ανέ­κα­θεν τα μικρά νησιά και τα Δωδε­κά­νησα. Ωστόσο, θα μου επι­τρέ­ψετε να πω ότι η συνερ­γα­σία που έχουμε με τους δημάρ­χους στα Δωδε­κά­νησα, αλλά και η τερά­στια εμπει­ρία της Διεύ­θυν­σης Μελετών Έργων και Φυσικών Πόρων της ΓΓΑΙΝΠ, μαζί με την επιμονή μας για ρεα­λι­σμό και πρα­κτι­κό­τητα στις λύσεις, έχουν φέρει ένα πολύ σημα­ντικό απο­τύ­πωμα της δράσης μας. Έχουμε πολλά να λύσουμε με τους Δήμους και τις ΔΕΥΑ και οφεί­λουμε να σχε­διά­ζουμε με μακρο­πρό­θε­σμο ορί­ζο­ντα και όχι πυρο­σβε­στικά. Η ανά­πτυξη των νησιών μας εδώ, απαιτεί σοβαρό σχε­δια­σμό υπο­δο­μών και όχι προ­χει­ρό­τη­τες. Δεν έχουμε την πολυ­τέ­λεια να πλη­γώ­σουμε τον του­ρι­σμό μας, αλλά και πρέπει να εξα­σφα­λί­σουμε για τους κατοί­κους και τις επι­χει­ρή­σεις καθαρό νερό, προ­σβά­σιμο και σε εύλογο κόστος.

Κάνο­ντας ένα απο­λο­γι­σμό του κυβερ­νη­τι­κού έργου, μέσω της ΓΓΑΙΝΠ, στον τομέα της ύδρευ­σης, η γεω­γρα­φική κατα­νομή και η στό­χευσή μας είναι σαφής από το 2019 έως και το 2025: χρη­μα­το­δο­τή­σαμε και υλο­ποι­ή­σαμε 33 έργα σε 12 νησιά, που αφορούν σε Μονάδες Αφα­λά­τω­σης, συνο­λι­κού προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού 7.560.408 €, στα νησιά: Αγα­θο­νήσι, Κάλυμνος-Τέλενδος-Ψέριμος, Λειψοί, Λέρος, Μεγίστη (Καστελ­λό­ριζο), Νίσυρος, Πάτμος, Ρόδος, Σύμη και Χάλκη. Ολο­κλη­ρώ­σαμε 15 έργα σε 8 νησιά, που αφορούν σε Υπο­δο­μές Ύδρευ­σης, όπως προ­μή­θεια υλικών ύδρευ­σης, απα­ραί­τη­των εξαρ­τη­μά­των και ανταλ­λα­κτι­κών, αντι­κα­τά­σταση/επι­σκευή αντλιο­στα­σίων, προ­μή­θεια κι εγκα­τά­σταση αντλη­τι­κών συγκρο­τη­μά­των, προ­μή­θεια και τοπο­θέ­τηση φωτο­βολ­ταϊ­κού, προ­μή­θεια και εγκα­τά­σταση/ επι­σκευή και συντή­ρηση υδα­το­δε­ξα­με­νών κ.τ.λ., συνο­λι­κού προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού 1.980.882 €, στα νησιά: Αστυ­πά­λαια, Κάλυ­μνος, Κάρ­πα­θος, Λειψοί, Μεγίστη (Καστελ­λό­ριζο), Πάτμος, Ρόδος και Τήλος. Στη­ρί­ξαμε 4 έργα σε 4 νησιά, που αφορούν σε Ανο­ρύ­ξεις Υδρευ­τι­κών Γεω­τρή­σεων για την ενί­σχυση του παρα­γό­με­νου πόσιμου ύδατος με απο­τέ­λε­σμα την κάλυψη των υδρευ­τι­κών αναγκών, συνο­λι­κού προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού 576.224 €, στα νησιά: Κάσος, Πάτμος, Σύμη και Τήλος.

Παράλ­ληλα για την κάλυψη μέρους των δαπανών κατα­νά­λω­σης ηλε­κτρι­κής ενέρ­γειας από τη λει­τουρ­γία των μονάδων αφα­λά­τω­σης, των αντλιο­στα­σίων και των συναφών εγκα­τα­στά­σεων ύδρευ­σης, δια­θέ­σαμε πόρους ύψους 581.470 €, στα νησιά Αγα­θο­νήσι, Κάλυ­μνος (Λέβιθα), Λειψοί, Μεγίστη, Σύμη, ενώ παράλ­ληλα εξα­σφα­λί­σαμε 12 επι­χο­ρη­γή­σεις σε 4 νησιά, για την υπο­στή­ριξη δικαιού­χων και εκπό­νηση μελετών ωρί­μαν­σης που σχε­τί­ζο­νται με έργα δια­χεί­ρι­σης υδά­τι­νων πόρων καθώς και λιμε­νι­κών υπο­δο­μών, 361.903 €.