«Σκανάροντας» τα social media των εφήβων σε 43 χώρες – Τα ευρήματα για την Ελλάδα

Σε μία περίοδο που τα μέσα κοι­νω­νι­κής δικτύ­ω­σης παίζουν κεντρικό ρόλο στη ζωή των νέων, εκφρά­ζε­ται συχνά η ανη­συ­χία για την επί­δρασή τους στην ψυχική υγεία.

Σε πρό­σφατη έκθεση για την ευτυχία παγκο­σμίως (World Happiness Report 2026), που δημο­σιεύ­θηκε από το Δίκτυο Λύσεων Βιώ­σι­μης Ανά­πτυ­ξης των Ηνω­μέ­νων Εθνών σε συνερ­γα­σία με το Πανε­πι­στή­μιο της Οξφόρ­δης, ερευ­νη­τές εξέ­τα­σαν πώς η προ­βλη­μα­τική χρήση των μέσων κοι­νω­νι­κής δικτύ­ω­σης συν­δέ­ε­ται με τις συν­θή­κες ζωής των εφήβων.

Ανα­λυ­τές μελέ­τη­σαν δεδο­μένα για 330.000 νέους από 43 χώρες, που προ­έρ­χο­νταν από δια­φο­ρε­τικά κοι­νω­νι­κο­οι­κο­νο­μικά περι­βάλ­λο­ντα, εντο­πί­ζο­ντας ένα σαφές και σταθερό μοτίβο: η προ­βλη­μα­τική χρήση των μέσων κοι­νω­νι­κής δικτύ­ω­σης (δηλαδή κατα­να­γκα­στική ή ανε­ξέ­λεγ­κτη ενα­σχό­ληση) συν­δέ­ε­ται γενικά με χαμη­λό­τερα επίπεδα ευη­με­ρίας.

Οι έφηβοι που κάνουν πιο προ­βλη­μα­τική χρήση τείνουν να ανα­φέ­ρουν περισ­σό­τερα ψυχο­λο­γικά ζητή­ματα, αρνη­τικά συναι­σθή­ματα και άλλα προ­βλή­ματα, όπως αίσθημα λύπης, νευ­ρι­κό­τητα και δυσκο­λίες στον ύπνο. Παράλ­ληλα, πολλοί δηλώ­νουν πως δεν είναι ικα­νο­ποι­η­μέ­νοι από τη ζωή τους.

Αυτό το μοτίβο εμφα­νί­ζε­ται σε όλες τις χώρες της έρευνας, αλλά η έντασή του δια­φέ­ρει από χώρα σε χώρα. Είναι για παρά­δειγμα ιδιαί­τερα έντονο στο Ηνωμένο Βασί­λειο και την Ιρλαν­δία, αλλά συγκρι­τικά πιο αδύναμο σε περιο­χές του Καυ­κά­σου.

Σε παγκό­σμια κλίμακα, έφηβοι από λιγό­τερο προ­νο­μιούχα κοι­νω­νι­κο­οι­κο­νο­μικά περι­βάλ­λο­ντα τείνουν να είναι πιο ευά­λω­τοι στις αρνη­τι­κές συνέ­πειες της προ­βλη­μα­τι­κής χρήσης των μέσων κοι­νω­νι­κής δικτύ­ω­σης σε σύγκριση με τους συνο­μη­λί­κους τους από πιο ευνοη­μένα περι­βάλ­λο­ντα.

Εντονες ανι­σό­τη­τες κατα­γρά­φο­νται όταν εξε­τά­ζε­ται το αίσθημα ικα­νο­ποί­η­σης που νιώθουν (ή δεν νιώθουν) οι νέοι για τη ζωή τους. Μια πιθανή αιτία, ανα­φέ­ρουν ορι­σμέ­νοι ανα­λυ­τές, είναι το γεγονός πως το αίσθημα αυτό συν­δέ­ε­ται ως ένα βαθμό με τις κοι­νω­νι­κές συγκρί­σεις. Τα μέσα κοι­νω­νι­κής δικτύ­ω­σης εκθέ­τουν τους νέους σε εικόνες και κατα­στά­σεις που τους εξωθούν σε συγκρί­σεις: τι έχουν, τι κάνουν και τι πετυ­χαί­νουν οι άλλοι.

Ωστόσο, αυτά τα συμπε­ρι­φο­ρικά μοτίβα δεν είναι παντού πανο­μοιό­τυπα. Για παρά­δειγμα, οι κοι­νω­νι­κο­οι­κο­νο­μι­κές δια­φο­ρές σε ό,τι αφορά τα ψυχο­λο­γικά προ­βλή­ματα δεν παρου­σιά­ζουν μεγάλες απο­κλί­σεις στις περισ­σό­τε­ρες περιο­χές, συμπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων των χωρών της ηπει­ρω­τι­κής Ευρώπης, όπως η Γαλλία, η Αυστρία ή το Βέλγιο, αλλά παρα­τη­ρού­νται πιο έντονα σε περιο­χές όπως η Σκωτία και η Ουαλία.

Αντί­θετα, τα κοι­νω­νι­κο­οι­κο­νο­μικά χάσματα σε ό,τι αφορά το αίσθημα ικα­νο­ποί­η­σης από τη ζωή δια­πι­στώ­νο­νται σε όλες τις περιο­χές, αν και τείνουν να είναι μικρό­τερα σε μεσο­γεια­κές χώρες όπως η Ιταλία, η Κύπρος και η Ελλάδα.

Ανα­λυ­τές εκτι­μούν πως η κοι­νω­νι­κο­οι­κο­νο­μική κατά­σταση κάθε νοι­κο­κυ­ριού (το εισό­δημα και οι συν­θή­κες δια­βί­ω­σης) συν­δέ­ε­ται σε σημα­ντικό βαθμό με τους κιν­δύ­νους και τις ευκαι­ρίες με τις οποίες έρχο­νται σε επαφή οι νέοι μέσω του δια­δι­κτύου.

Οι ερευ­νη­τές εξέ­τα­σαν επίσης πώς έχουν εξε­λι­χθεί αυτά τα πρότυπα με την πάροδο του χρόνου. Μεταξύ 2018 και 2022, η σχέση μεταξύ της προ­βλη­μα­τι­κής χρήσης των μέσων κοι­νω­νι­κής δικτύ­ω­σης και της ποιό­τη­τας ζωής των εφήβων ενι­σχύ­θηκε.

«Αυτό υπο­δη­λώ­νει ότι οι κίν­δυ­νοι που συν­δέ­ο­νται με την προ­βλη­μα­τική χρήση ενδέ­χε­ται να έχουν ενταθεί τα τελευ­ταία χρόνια, πιθανώς αντα­να­κλώ­ντας τον ολοένα και πιο σημα­ντικό ρόλο των ψηφια­κών τεχνο­λο­γιών στην καθη­με­ρινή ζωή των νέων, ιδίως κατά τη διάρ­κεια και μετά την παν­δη­μία Covid-19», σημειώ­νουν οι ερευ­νη­τές, υπο­γραμ­μί­ζο­ντας ότι αυτή η τάση παρα­τη­ρή­θηκε ακόμα και σε εφήβους από δια­φο­ρε­τι­κές κοι­νω­νι­κο­οι­κο­νο­μι­κές ομάδες.

Πηγή: kathimerini.gr