«Εμπόριο» διδακτορικών στην ΠΓΔΜ και τη Βοσνία

Μία ημι­πα­ρά­νομη βιο­μη­χα­νία παρα­γω­γής ακα­δη­μαϊ­κών εργα­σιών έχει στηθεί στη ΠΓΔΜ και τη Βοσνία. Χωρίς ουσια­στικό έλεγχο από το κράτος, μπορεί κανείς να αγο­ρά­σει έναν διδα­κτο­ρικό τίτλο για 2.000 ευρώ.

Η επι­κοι­νω­νία με τον Ίγκορ δεν ήταν δύσκολη. Οι υπη­ρε­σίες του πιο παρα­γω­γι­κού ghostwriter μετα­πτυ­χια­κών εργα­σιών από τη ΠΓΔΜ δια­φη­μί­ζο­νται στο δια­δί­κτυο και στις εφη­με­ρί­δες. Εσύ πλη­ρώ­νεις. Αυτός γράφει. Εσύ παίρ­νεις το πτυχίο.

«Η δουλειά είναι νόμιμη» μας είπε στο τηλέ­φωνο την ώρα που δια­πραγ­μα­τευό­μα­σταν την τιμή μιας μετα­πτυ­χια­κής εργα­σίας στην ιατρική. Γενικά οι τιμές του κυμαί­νο­νται στα 4 ευρώ ανά σελίδα, ανάλογα φυσικά και με τη δυσκο­λία του αντι­κει­μέ­νου. Ο Ίγκορ υπο­λο­γί­ζει ότι μπορεί να παράγει 100 σελίδες το μήνα. «Αν ήταν έγκλημα, δεν θα το έκανα» πρό­σθεσε ο Ίγκορ. «Είμαι οικο­γε­νειάρ­χης».

Ο Ίγκορ, ο οποίος ισχυ­ρί­ζε­ται ότι έχει βοη­θή­σει εκα­το­ντά­δες φοι­τη­τές να πάρουν τους μετα­πτυ­χια­κούς και διδα­κτο­ρι­κούς του τίτλους και άρα να βρουν υψηλές θέσεις σε επι­χει­ρή­σεις αλλά και στην κυβέρ­νηση, είναι ένας από τους εκα­το­ντά­δες πωλητές ακα­δη­μαϊ­κών εργα­σιών της ΠΓΔΜ και της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης, δύο εκ των φτω­χό­τε­ρων και πιο διε­φθαρ­μέ­νων κρατών της πρώην Γιου­γκο­σλα­βίας. Και ενώ το παρά­νομο εμπόριο μετα­πτυ­χια­κών τίτλων απο­τε­λεί μία μεγάλη επι­χεί­ρηση στα Βαλ­κά­νια, οι ειδικοί πιστεύ­ουν ότι σε αυτές τις δύο χώρες οι αρχές εθε­λο­τυ­φλούν απέ­να­ντι στους παρά­νο­μους τίτλους περισ­σό­τερο από όσο αλλού.

Σύμφωνα με έρευνα που διε­ξή­χθη στις δύο χώρες, ένα καλά οργα­νω­μένο σύστημα παρα­γω­γής πανε­πι­στη­μια­κών εργα­σιών έχει χτιστεί επάνω στα νομικά κενά, την έλλειψη απο­φα­σι­στι­κό­τη­τας από την πλευρά του κράτους και των εκπαι­δευ­τι­κών ιδρυ­μά­των, τη δυσκο­λία κάποιων ακα­δη­μαϊ­κών προ­γραμ­μά­των και την υψηλή ζήτηση από την πλευρά φοι­τη­τών, οι οποίοι είτε δεν είναι σε θέση είτε δεν έχουν διάθεση να ασχο­λη­θούν με τα φοι­τη­τικά τους καθή­κο­ντα.

Η ερμη­νεία του φαι­νο­μέ­νου είναι εύκολη, από τη στιγμή που μια μετα­πτυ­χιακή εργασία γραμ­μένη από έναν «συγγραφέα-φάντασμα» κοστί­ζει λιγό­τερο από μια επώνυμη τσάντα και ένα διδα­κτο­ρικό έχει την τιμή ενός μετα­χει­ρι­σμέ­νου αυτο­κι­νή­του.

«Οι καθη­γη­τές απο­τε­λούν μέρος του διε­φθαρ­μέ­νου συστή­μα­τος»

Ο Ίλια Ατσέσκι πιστεύει ότι η αγο­ρα­πω­λη­σία μετα­πτυ­χια­κών και διδα­κτο­ρι­κών εργα­σιών είναι ανα­με­νό­μενη

Ο Ίλια Ατσέσκι, καθη­γη­τής φιλο­σο­φίας στο Πανε­πι­στή­μιο Κύριλ­λος και Μεθό­διος των Σκοπίων, απο­κα­λύ­πτει ότι έχει πλήρη επί­γνωση του συστή­μα­τος αγο­ρα­πω­λη­σίας μετα­πτυ­χια­κών και διδα­κτο­ρι­κών εργα­σιών. Και δεν του προ­ξε­νεί έκπληξη το γεγονός ότι κανείς δεν κάνει κάτι για να το εμπο­δί­σει. «Τα πανε­πι­στή­μια στην ΠΓΔΜ απλώς δεν ασχο­λού­νται με το πρό­βλημα» σχο­λιά­ζει. «Εκείνο που έχει σημασία είναι τα χρήματα που παίρ­νουν από τις εγγρα­φές των φοι­τη­τών. Τα ανώτατα ιδρύ­ματα έχουν μετα­τρα­πεί σε επι­χει­ρή­σεις που λει­τουρ­γούν με σκοπό το κέρδος» λέει ο Ατσέσκι. «Το σύστημα είναι διε­φθαρ­μένο. Είναι φτιαγ­μένο έτσι ώστε να πλου­τί­ζουν τα μεμο­νω­μένα άτομα. Οι καθη­γη­τές συμ­με­τέ­χουν σε επι­τρο­πές για την αξιο­λό­γηση υπο­ψή­φιων διδα­κτό­ρων. Εκεί μπορούν να βγάλουν εύκολα χρήματα χωρίς να το ψάξουν περισ­σό­τερο. Όλοι μοι­ρά­ζο­νται ένα κομμάτι από την πίτα».

Από τη μεγάλη προ­σφορά της συγ­γρα­φής παρά­νο­μων εργα­σιών είναι εύκολο να συμπε­ρά­νει κανείς ότι το φαι­νό­μενο βρί­σκε­ται σε ανοδική πορεία. Οι αριθμοί επι­βε­βαιώ­νουν την υπόθεση. Σύμφωνα με τα στοι­χεία της Στα­τι­στι­κής Υπη­ρε­σίας της ΠΓΔΜ 2.440 φοι­τη­τές απέ­κτη­σαν το 2015 μετα­πτυ­χιακό τίτλο, ποσοστό κατά 11% υψη­λό­τερο σε σχέση με εκείνο του προη­γού­με­νου χρόνου. Κι ενώ ο χρόνος που απαι­τεί­ται για μια μετα­πτυ­χιακή εργασία ανέρ­χε­ται στους έξι μήνες του­λά­χι­στον, οι ghostwriters υπό­σχο­νται ότι θα έχουν το κείμενο έτοιμο σε δεκα­πέ­ντε μέρες ή το αργό­τερο σε ένα μήνα.

Νομικά κενά επι­τρέ­πουν την πώληση έτοιμων εργα­σιών

Ο Μάριο Χίλ­μπερτ χρη­σι­μο­ποιεί τις μηχανές ανα­ζή­τη­σης για τον εντο­πι­σμό της λογο­κλο­πής

Στη Βοσνία-Ερζεγοβίνη οι έτοιμες εργα­σίες έχουν και εγγύηση ποιό­τη­τας: η έρευνα είναι πρω­τό­τυπη και η εργασία θα περάσει σίγουρα έναν πιθανό έλεγχο λογο­κλο­πής. Με το περί­πλοκο εκπαι­δευ­τικό της σύστημα, την έλλειψη δια­φά­νειας και τον μεγάλο βαθμό δια­φθο­ράς οι αρχές της χώρας δεν μπορούν να αντι­με­τω­πί­σουν το πρό­βλημα, καθώς η Βοσνία-Ερζεγοβίνη είναι μία από τις ελά­χι­στες χώρες της Ευρώπης που δεν δια­θέ­τουν Υπουρ­γείο Παι­δείας.

Δεκάδες σχε­τι­κές αγγε­λίες βρίσκει κανείς σήμερα στο δια­δί­κτυο. Η συμ­φω­νία δεν χρειά­ζε­ται συνήθως περισ­σό­τερα από λίγα λεπτά. Η συζή­τηση ξεκινά πάντα με τα βασικά: ποιο είναι το πανε­πι­στή­μιο, η προ­θε­σμία, το θέμα και βέβαια η τιμή.

Ο Μάριο Χίλ­μπερτ, καθη­γη­τής φιλο­σο­φίας στο πανε­πι­στή­μιο του Σαρά­γεβο, ο οποίος έχει γράψει ένα εγχει­ρί­διο για τη λογο­κλοπή, λέει ότι το ίδρυμα δεν δια­θέ­τει λει­τουρ­γικό σύστημα για τον εντο­πι­σμό της λογο­κλο­πής. «Όλα ενα­πό­κει­νται στους καθη­γη­τές» λέει ο Χίλ­μπερτ. «Όσο για μένα, ούτε κι εγώ χρη­σι­μο­ποιώ κάποιο λει­τουρ­γικό σύστημα. Μου αρκεί το Google. Μόλις υπο­ψια­στώ κάτι, το αντι­γράφω στη μηχανή ανα­ζή­τη­σης».

Πίσω στην ΠΓΔΜ τώρα, οι δικη­γό­ροι και το Υπουρ­γείο Παι­δείας ισχυ­ρί­ζο­νται ότι από νομική άποψη η αγο­ρα­πω­λη­σία ακα­δη­μαϊ­κών εργα­σιών δεν απο­τε­λεί έγκλημα. Έτσι αυτό το νομικό κενό συνε­πά­γε­ται ότι τα πανε­πι­στή­μια μπορούν να επι­βά­λουν κυρώ­σεις μόνο στους φοι­τη­τές που ασκούν λογο­κλοπή και όχι σε εκεί­νους που αγο­ρά­ζουν έτοιμες εργα­σίες.

www.dw.com