Στον Αρειο Πάγο η καταδίκη επιχειρηματία για εργατικό ατύχημα με φορτηγό της εταιρείας του

• Αίτηση αναίρεσης κατά της απόφασης του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου κατέθεσε 52χρονος ημεδαπός, πρόεδρος ανώνυμης εταιρείας, ο οποίος καταδικάστηκε μαζί με τον διευθύνοντα σύμβουλο σε φυλάκιση 6 μηνών με αναστολή για τον τραυματισμό οδηγού από υποχώρηση σκαλοπατιού
• Ο συνήγορός του, κ. Εμμανουήλ Βλάχος, επικαλείται έλλειψη ειδικής αιτιολογίας και απουσία αιτιώδους συνδέσμου ανάμεσα στην παράλειψη που καταλογίστηκε και το αποτέλεσμα

Μια υπόθεση εργατικού ατυχήματος που ξεκίνησε το φθινόπωρο του 2019 και πέρασε από δύο βαθμούς δικαιοδοσίας φτάνει πλέον στο Ανώτατο Δικαστήριο. Ο πρόεδρος εμπορικής και βιομηχανικής εταιρείας, καταδικασθείς σε δεύτερο βαθμό για σωματική βλάβη από αμέλεια παρ’ υπόχρεω δια παραλείψεως, ζητεί από το Ποινικό Τμήμα του Αρείου Πάγου να αναιρέσει την απόφαση, υποστηρίζοντας ότι το δικαστήριο ουσίας τον καταδίκασε χωρίς να εξηγήσει πώς η φερόμενη ελλιπής συντήρηση ενός σκαλοπατιού συνδέεται με την πτώση του εργαζομένου.
Το ατύχημα σημειώθηκε στις 9 Οκτωβρίου 2019, περί ώρα 15.00, κατά την εκφόρτωση εμπορευμάτων από φορτηγό της εταιρείας σε ξενοδοχείο της περιοχής. Ο οδηγός, υπάλληλος της επιχείρησης, φέρεται να πάτησε στο σκαλί ανάβασης της θέσης του οδηγού, το οποίο, κατά την κατηγορία, υποχώρησε λόγω προϋπάρχουσας βλάβης. Από την πτώση στο έδαφος ο εργαζόμενος υπέστη, όπως δέχθηκε το δικαστήριο, μεγάλη ρήξη του τενοντιαίου πετάλου του αριστερού ώμου.
Το κατηγορητήριο απέδωσε στους 2 νόμιμους εκπροσώπους της εταιρείας ότι δεν έλαβαν τα απαιτούμενα μέτρα ασφαλείας, ενώ γνώριζαν και αγνόησαν τη βλάβη στο σκαλοπάτι, παρότι είχαν νόμιμη υποχρέωση να την επιδιορθώσουν και να μην επιτρέψουν τη χρήση του οχήματος μέχρι την ασφαλή αποκατάσταση.
Η υπόθεση εκδικάστηκε πρωτοδίκως στις 16 Δεκεμβρίου 2024 ενώπιον του Μονομελούς Πλημμελειοδικείου, το οποίο κήρυξε ενόχους αμφότερους τους κατηγορουμένους και τους επέβαλε ποινή φυλάκισης 6 μηνών στον καθένα, με τριετή αναστολή, αναγνωρίζοντάς τους το ελαφρυντικό του πρότερου σύννομου βίου. Οι καταδικασθέντες άσκησαν εφέσεις 2 ημέρες αργότερα, στις 18 Δεκεμβρίου 2024.
Το Τριμελές Πλημμελειοδικείο, δικάζοντας σε δεύτερο βαθμό στις 27 Μαΐου 2026, επιβεβαίωσε πλήρως την πρωτόδικη κρίση. Με την απόφαση 458/2026 κήρυξε τους 2 επιχειρηματίες ενόχους για την ίδια πράξη και με την ίδια ποινή, απορρίπτοντας παράλληλα τους αυτοτελείς ισχυρισμούς που είχαν προβάλει εγγράφως και προφορικά πριν από την έναρξη της αποδεικτικής διαδικασίας.
Κατά την προσβαλλόμενη απόφαση, η αμέλεια των κατηγορουμένων συνίστατο στο ότι δεν συντήρησαν εγκαίρως το σκαλοπάτι του φορτηγού. Το δικαστήριο έκρινε ότι από τις καταθέσεις των μαρτύρων προέκυψε πως ο εξοπλισμός της εταιρείας στο σύνολό του αντιμετώπιζε πολλά προβλήματα λόγω ελλιπούς συντήρησης των οχημάτων και ότι, αν οι εργοδότες είχαν επιδείξει μεγαλύτερη επιμέλεια, όπως όφειλαν εκ του νόμου, ο τραυματισμός δεν θα είχε επέλθει. Στο ίδιο σκεπτικό γίνεται δεκτό ότι το επίμαχο σκαλί είχε υποστεί πρόχειρη επισκευή με σύρμα από προηγούμενο συντηρητή της επιχείρησης.
Η υπεράσπιση επικεντρώνει τον πρώτο λόγο στην έλλειψη ειδικής και εμπεριστατωμένης αιτιολογίας. Όπως υποστηρίζει ο κ. Βλάχος στην έκθεση, η απόφαση δέχεται την ενοχή αναφέροντας απλώς ότι οι κατηγορούμενοι «παρέλειψαν να λάβουν τα απαραίτητα μέτρα ασφαλείας», χωρίς να απαντά τεκμηριωμένα σε όσα, κατά την ίδια, προέκυψαν στο ακροατήριο.
Το κεντρικό επιχείρημα αφορά την κατάθεση του μοναδικού αυτόπτη μάρτυρα. Σύμφωνα με τα πρακτικά που επικαλείται η υπεράσπιση, ο μάρτυρας αυτός κατέθεσε ότι ο παθών δεν έπεσε ενώ προσπαθούσε να ανέβει στο όχημα, αλλά ενώ κατέβαινε, και ότι τον είδε «στον αέρα» χωρίς να γνωρίζει αν πάτησε καν το σκαλί. Η υπεράσπιση προσθέτει ότι δεύτερος μάρτυρας κατηγορίας τοποθέτησε το ελάττωμα στη δεξιά πλευρά του σκαλοπατιού, ενώ ο ίδιος ο παθών δήλωσε πως έπεσε προς τα αριστερά και πίσω, χωρίς, κατά τον αναιρεσείοντα, να εξηγήσει πώς τραυματίστηκε στο μπροστινό μέρος του γόνατου. Με βάση τα στοιχεία αυτά, ο συνήγορος διατείνεται ότι το ατύχημα θα συνέβαινε ακόμη κι αν το σκαλοπάτι βρισκόταν σε άριστη κατάσταση, επομένως ο αιτιώδης σύνδεσμος διακόπτεται από πράξη του ίδιου του εργαζομένου.
Ο δεύτερος λόγος αναίρεσης αφορά εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή ουσιαστικής ποινικής διάταξης. Η υπεράσπιση ισχυρίζεται ότι το δικαστήριο παραβίασε άρθρα του Ποινικού Κώδικα, καθώς στα εγκλήματα που τελούνται με παράλειψη δεν αρκεί η ύπαρξη ιδιαίτερης νομικής υποχρέωσης, αλλά απαιτείται η παράλειψη να αποτελεί την αποκλειστική ή την κύρια αιτία του αποτελέσματος.
Στο σημείο αυτό ο κ. Βλάχος επικαλείται τα ίδια τα πρακτικά της δίκης. Ο παθών, κατά την έκθεση, δήλωσε ότι ανέβαινε στο όχημα «σαν τον πίθηκο», πιάνοντας δεξιά και αριστερά, ενώ ο δεύτερος μάρτυρας κατέθεσε ότι, λόγω καλής φυσικής κατάστασης, ουδέποτε χρησιμοποιούσε το σκαλί αλλά πηδούσε απευθείας στο όχημα, γνωρίζοντας επί μήνες την κατάστασή του. Η υπεράσπιση συνάγει από αυτά ότι ο τραυματισθείς γνώριζε το πρόβλημα και δεν επέδειξε την προσοχή ενός μέσου οδηγού, συμπεριφορά που, όπως υποστηρίζει, διέκοψε τον αιτιώδη σύνδεσμο.
Παράλληλα, ο αναιρεσείων καταλογίζει στην απόφαση έλλειψη νόμιμης βάσης λόγω ασαφών και αντιφατικών παραδοχών. Ενώ το δικαστήριο δέχεται ότι το φορτηγό είχε υποστεί πρόχειρη επισκευή με σύρμα, δεν διευκρινίζει, κατά την υπεράσπιση, αν οι εργοδότες είχαν λάβει γνώση της συγκεκριμένης επιδιόρθωσης, αν είχαν δώσει εντολή για κανονική αντικατάσταση που καθυστέρησε από το εξωτερικό και αν είχαν οποιαδήποτε ενημέρωση από τεχνικό ασφαλείας, μηχανολόγο ή τους ίδιους τους εργαζομένους.

Ο τρίτος λόγος αναίρεσης στρέφεται κατά της παρεμπίπτουσας απόφασης με την οποία το δευτεροβάθμιο δικαστήριο απέρριψε 2 αιτήματα της υπεράσπισης. Το πρώτο αφορούσε την ένσταση ακυρότητας του κλητηρίου θεσπίσματος λόγω αοριστίας. Η υπεράσπιση είχε υποστηρίξει ότι το κατηγορητήριο δεν προσδιόριζε ποια ήταν η νομική υποχρέωση καθενός από τους κατηγορουμένους, ποιος από τους δύο γνώριζε και αγνόησε τη βλάβη και αν ο τεχνικός ασφαλείας είχε ενημερώσει τον έναν ή και τους δύο. Το δικαστήριο απέρριψε την ένσταση κρίνοντας ότι από την επισκόπηση του κλητηρίου θεσπίσματος «ουδόλως διαπιστώνεται κάτι τέτοιο», αιτιολογία που ο κ. Βλάχος χαρακτηρίζει τυπική και ανεπαρκή.
Το δεύτερο αίτημα ήταν η αναβολή της δίκης για διενέργεια πραγματογνωμοσύνης από φανοποιό, ώστε να κριθεί αν το συγκεκριμένο σκαλοπάτι μπορούσε να υποχωρήσει, δεδομένης της επισκευής του και του σωματότυπου του παθόντος.