Πρέσβης της Βραζιλίας: «Η Ελλάδα και η Βραζιλία έχουν τεράστιες ευκαιρίες συνεργασίας – Η Ρόδος μπορεί να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο»

Η Ελλάδα και η Βραζιλία βρίσκονται μπροστά σε μια νέα περίοδο ενίσχυσης των διμερών τους σχέσεων, με σημαντικές προοπτικές στην οικονομία, το εμπόριο, τον τουρισμό, τη ναυτιλία, την καινοτομία και τον πολιτισμό. Αυτό επισημαίνει, μεταξύ άλλων, ο πρέσβης της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Βραζιλίας στην Ελλάδα, Laudemar Gonçalves de Aguiar Neto, στην εκτενή αποκλειστική συνέντευξη στη «δ». Ο Βραζιλιάνος διπλωμάτης, ο οποίος επισκέφθηκε πρόσφατα τη Ρόδο και το Καστελλόριζο, εκφράζει τον θαυμασμό του για την Ελλάδα, τον πολιτισμό και τη φιλοξενία των Ελλήνων, ενώ αναφέρεται με ιδιαίτερα θερμά λόγια στο νησί της Ρόδου και στις δυνατότητες που υπάρχουν για ακόμη στενότερη συνεργασία μεταξύ των δύο χωρών. Παράλληλα, εξηγεί γιατί η Συμφωνία Mercosur–Ευρωπαϊκής Ένωσης αποτελεί στρατηγική ευκαιρία για την ελληνική οικονομία, μιλά για τις δυνατότητες ανάπτυξης των εμπορικών και επενδυτικών σχέσεων, τη σημασία της αεροπορικής συνδεσιμότητας για την αύξηση του τουριστικού ρεύματος από τη Βραζιλία προς την Ελλάδα και παρουσιάζει το όραμά του για μια ακόμη πιο στενή ελληνοβραζιλιάνικη συνεργασία στους τομείς της τεχνολογίας, της εκπαίδευσης και της επιχειρηματικότητας.

Αναλυτικά η συνέντευξη:

• Κύριε πρέσβη, ποιες είναι οι εντυπώσεις σας από την Ελλάδα, την ιστορία, τον πολιτισμό και τη φιλοξενία των κατοίκων; Τι σας έχει «κερδίσει» και τι θα λέγατε στους συμπατριώτες σας που σκέφτονται να επισκεφθούν τη χώρα μας;

Καταρχάς κα Παμπρή, θα ήθελα να εκφράσω τη μεγάλη χαρά και την ιδιαίτερη τιμή που αισθάνομαι αναλαμβάνοντας τα καθήκοντα του νέου πρέσβη της Βραζιλίας στην Ελλάδα. Είναι η τρίτη φορά που επισκέπτομαι την Ελλάδα. Συνηθίζω να αστειεύομαι λέγοντας ότι έρχομαι στην Ελλάδα κάθε είκοσι χρόνια. Οι δύο πρώτες επισκέψεις μου ήταν ως τουρίστα: το 1986, για να γνωρίσω την Αθήνα, και το 2006, προκειμένου να παρευρεθώ στον γάμο ενός φίλου στη Σαντορίνη. Τώρα, το 2026, ελπίζω να περάσω εδώ τα επόμενα χρόνια και να συμβάλω στην περαιτέρω ενίσχυση των σχέσεων μεταξύ Βραζιλίας και Ελλάδας. Για ακόμη μία φορά, οι εντυπώσεις μου από την Ελλάδα δεν θα μπορούσαν να είναι θετικότερες. Οι Έλληνες είναι θερμοί και φιλόξενοι, η μεσογειακή κουζίνα είναι εξαιρετική και ο επισκέπτης βρίσκεται διαρκώς περιτριγυρισμένος από την Ιστορία. Είναι αδύνατον να μη γοητευθεί κανείς ζώντας σε μια χώρα που αποτελεί την κοιτίδα ενός από τους αρχαιότερους και σπουδαιότερους πολιτισμούς του κόσμου -τη γενέτειρα της δημοκρατίας, της φιλοσοφίας, της αρχιτεκτονικής και τόσων ακόμη πεδίων της ανθρώπινης γνώσης. Η γενιά μου είχε την τύχη να γνωρίσει την Ελλάδα από πολύ μικρή ηλικία, μέσα από τα βιβλία ενός από τους σημαντικότερους Βραζιλιάνους συγγραφείς παιδικής λογοτεχνίας, του Μοντέιρο Λομπάτο. Σε ολόκληρο το έργο του αναφερόταν συχνά στην Αρχαία Ελλάδα, ενώ σε δύο από τα βιβλία του, τον «Μινώταυρο» και τους «Δώδεκα Άθλους του Ηρακλή», έφερε τους νεαρούς μυθοπλαστικούς του ήρωες αντιμέτωπους με περιπέτειες στο πλευρό των μεγάλων μορφών της ελληνικής μυθολογίας. Η πρώτη μου συνάντηση με την Ελλάδα, επομένως, πραγματοποιήθηκε όταν ήμουν μόλις 7 ετών. Αργότερα ήρθε ο κινηματογράφος. Ο «Αλέξης Ζορμπάς» μου άνοιξε τον δρόμο προς το έργο του μεγάλου Ν. Καζαντζάκη, του οποίου τον «Φτωχούλη του Θεού» θεωρώ ένα από τα σημαντικότερα έργα της παγκόσμιας λογοτεχνίας. Ακολούθησαν τα έργα του Πλάτωνα, οι ταινίες του Κώστα-Γαβρά, η τέχνη της Μ. Μερκούρη και της Νάνας Μούσχουρη και, πιο πρόσφατα, ένας φίλος μού σύστησε την εξαιρετική ποίηση του Κωνσταντίνου Π. Καβάφη. Με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, η Ελλάδα υπήρξε πάντοτε μέρος της ζωής μου. Αυτό που με εντυπωσιάζει περισσότερο σήμερα είναι ο διαρκής διάλογος ανάμεσα στη βαθιά παρακαταθήκη της Αρχαίας Ελλάδας και στη ζωντάνια της σύγχρονης ελληνικής κοινωνίας. Οι δύο αυτές διαστάσεις συνυφαίνονται μέσα από τα περίπλοκα νήματα της Ιστορίας, όπως ακριβώς ο ιστός που ύφαινε και ξήλωνε η Πηνελόπη, περιμένοντας την επιστροφή του Οδυσσέα. Στους Βραζιλιάνους που σκέφτονται να επισκεφθούν την Ελλάδα θα έλεγα το εξής: μην περιοριστείτε στις υπέροχες παραλίες της χώρας κατά τους θερινούς μήνες. Βυθιστείτε στη μοναδική ιστορία της Ελλάδας, επισκεπτόμενοι τους αναρίθμητους αρχαιολογικούς χώρους, τα μνημεία και τα μουσεία της. Ανακαλύψτε περιοχές πέρα από τους πλέον γνωστούς προορισμούς και ολοκληρώστε την ημέρα σας στα εξαιρετικά καφέ και εστιατόρια της χώρας. Κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, μην παραλείψετε να ζήσετε την εμπειρία των γοητευτικών θερινών κινηματογράφων της Ελλάδας -μιας πολιτιστικής παράδοσης που ασφαλώς θα άξιζε να υιοθετήσει και η Βραζιλία.

• Ο σκοπός της επίσκεψης σας στη Ρόδο πριν από λίγες ημέρες ποιος ήταν; Έχετε επισκεφθεί άλλα νησιά των Δωδεκανήσων;

Όπως γνωρίζετε, πέραν της Πρεσβείας στην Αθήνα, η Βραζιλία εκπροσωπείται στην Ελλάδα από πέντε Έλληνες επίτιμους προξένους, με αντίστοιχες έδρες στον Πειραιά, στην Κέρκυρα, στη Θεσσαλονίκη, στη Μύκονο και στη Ρόδο. Ευελπιστούμε, επίσης, ότι στο άμεσο μέλλον θα προχωρήσουμε στον διορισμό επίτιμου προξένου και στην Κρήτη. Προσκλήθηκα να παραστώ σε επίσημη εκδήλωση στο Καστελλόριζο και θεώρησα ότι δεν θα μπορούσα να αφήσω ανεκμετάλλευτη την ευκαιρία να επισκεφθώ τη Ρόδο, ένα από τα σημαντικότερα και πλέον φημισμένα νησιά της Ελλάδας. Η επίσκεψη αυτή αποτέλεσε, παράλληλα, μια εξαιρετική ευκαιρία να συναντηθώ με τον επίτιμο πρόξενό μας, Δρ Μιχαήλ Σκουλούκα, ο οποίος είχε την ευγενή καλοσύνη να οργανώσει ένα εκτενές πρόγραμμα επίσημων συναντήσεων και πολιτιστικών επισκέψεων κατά την παραμονή μου στο νησί.

• Κύριε πρέσβη, ποια είναι σήμερα η εικόνα των σχέσεων μεταξύ Βραζιλίας και Ελλάδας και ποιες είναι οι προτεραιότητές σας για την περαιτέρω ενίσχυσή τους;

Η ελληνική κοινότητα και οι απόγονοί της στη Βραζιλία εκτιμάται ότι αριθμούν από 40.000 έως 50.000 άτομα, η συντριπτική πλειονότητα των οποίων διαμένει στην Πολιτεία του Σάο Πάολο. Αντίστοιχα, η βραζιλιάνικη κοινότητα στην Ελλάδα υπολογίζεται ότι αριθμεί από 3.000 έως 4.000 άτομα. Είναι πάντοτε σημαντικό να ενθαρρύνεται η ενεργός συμμετοχή των κοινοτήτων αυτών για την περαιτέρω ενίσχυση των διμερών μας σχέσεων. Μπορούν να συνεισφέρουν ουσιαστικά σε πολλούς τομείς, μεταξύ των οποίων το εμπόριο και οι επενδύσεις, η πολιτιστική και εκπαιδευτική συνεργασία —μέσω ανταλλαγών φοιτητών και ερευνητών— καθώς και η καινοτομία, ιδίως μέσα από συνεργασίες μεταξύ νεοφυών επιχειρήσεων.

• Υπάρχουν σχέδια για συνεργασία στους τομείς του τουρισμού, του πολιτισμού, της επιχειρηματικότητας ή της ναυτιλίας; Ως προς το τελευταίο και οι δύο χώρες είναι με ναυτική παράδοση. Και σε ποιους οικονομικούς τομείς θεωρείτε ότι μπορούν να αναπτυχθούν νέες συνεργασίες μεταξύ ελληνικών και βραζιλιάνικων επιχειρήσεων;

Κατά τις τελευταίες δεκαετίες κα. Παμπρή, η Βραζιλία επιδιώκει με συνέπεια να εδραιώσει τον ρόλο της ως παγκόσμιας εμπορικής δύναμης. Αναπτύσσουμε εμπορικές σχέσεις και συνεργασίες με κάθε περιοχή του κόσμου. Διατηρούμε διπλωματικές σχέσεις με χώρες που εκτείνονται από τις ΗΠΑ έως την Κίνα και από την Αργεντινή έως τη Βόρεια Κορέα. Η εξωτερική μας πολιτική καθοδηγείται από τον πραγματισμό και την αναζήτηση ευκαιριών, όπου και αν αυτές προκύπτουν, πάντοτε με στόχο την προώθηση των εθνικών συμφερόντων της Βραζιλίας, χωρίς προκαταλήψεις ή ιδεολογικούς περιορισμούς. Παράλληλα, οι ενέργειές μας εδράζονται σταθερά σε αρχές και αξίες, οι οποίες εφαρμόζονται με συνέπεια και όχι με δύο μέτρακαι δύο σταθμά. Η Βραζιλία ούτε εξαρτάται ούτε επιθυμεί να καταστεί εξαρτημένη από οποιαδήποτε μεμονωμένη χώρα ή οικονομικό συνασπισμό. Στο πλαίσιο αυτό, αποδίδουμε ιδιαίτερη σημασία στη Συμφωνία Mercosur–Ευρωπαϊκής Ένωσης και στις ευκαιρίες που αυτή προσφέρει σε όλα τα κράτη-μέλη για τη διαφοροποίηση και την περαιτέρω εμβάθυνση της οικονομικής τους συνεργασίας. Είμαστε ιδιαιτέρως ευγνώμονες προς την Ελλάδα για τη διαχρονική στήριξή της στη Συμφωνία Mercosur–Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς και για την εποικοδομητική στάση της στην αντιμετώπιση της παραπληροφόρησης και των παραπλανητικών αφηγήσεων σχετικά με τις πιθανές επιπτώσεις της Συμφωνίας στον αγροτικό τομέα. Πράγματι, ο ίδιος ο αγροτικός τομέας προσφέρει σημαντικές δυνατότητες για τη διεύρυνση των ελληνικών εξαγωγών προς την αγορά της Mercosur. Πρόκειται πραγματικά για μια κατάσταση αμοιβαίου οφέλους και είμαστε πεπεισμένοι ότι η προσωρινή εφαρμογή της Συμφωνίας θα καταδείξει με σαφήνεια τα ουσιαστικά οφέλη που μπορούν να αποκομίσουν η Ελλάδα, η Βραζιλία και όλες οι συμμετέχουσες χώρες από αυτή τη σημαντική πρωτοβουλία.

• Η Ρόδος αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους τουριστικούς προορισμούς της Μεσογείου. Πιστεύετε ότι υπάρχουν περιθώρια για ανάπτυξη του τουριστικού ρεύματος από την Βραζιλία προς το νησί; Ή το εμπόδιο της απόστασης δεν μπορεί να καλύψει σε ζήτηση τον προορισμό αν δεν υπάρχει απευθείας αεροπορική σύνδεση;

Οι δυνατότητες συνεργασίας είναι τεράστιες. Κατά το προηγούμενο έτος, περίπου 75.000 Βραζιλιάνοι τουρίστες επισκέφθηκαν την Ελλάδα. Προσβλέπουμε στην περαιτέρω αύξηση αυτής της τουριστικής ροής, καθώς και του αριθμού των Ελλήνων που ταξιδεύουν στη Βραζιλία -ο οποίος το 2025 ανήλθε μόλις σε περίπου 9.000, κυρίως μέσω της προβολής από αεροπορικές εταιρείες και ταξιδιωτικά πρακτορεία στις δύο χώρες, καθώς και μέσω της συμμετοχής σε διεθνείς τουριστικές εκθέσεις. Η προβολή στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και στις ψηφιακές πλατφόρμες είναι σήμερα καθοριστικής σημασίας, ιδίως για την προσέγγιση του νεότερου κοινού.

• Η Βραζιλία διαθέτει μια πολυάριθμη ελληνική κοινότητα. Πόσο σημαντικό ρόλο διαδραματίζει αυτή στη διατήρηση των δεσμών των δύο χωρών;

Η κοινότητα ελληνικής καταγωγής στη Βραζιλία εκτιμάται ότι αριθμεί περίπου 40.000 έως 50.000 άτομα, τα περισσότερα από τα οποία διαμένουν στην Πολιτεία του Σάο Πάολο. Αντίστοιχα, η βραζιλιάνικη κοινότητα στην Ελλάδα αριθμεί περίπου 3.000 έως 4.000 άτομα. Είναι πάντοτε σημαντικό να ενθαρρύνεται η ενεργός συμμετοχή των κοινοτήτων αυτών για την περαιτέρω ενίσχυση των διμερών μας σχέσεων, είτε μέσω της οικονομικής, εμπορικής και πολιτιστικής συνεργασίας είτε στον τομέα της εκπαίδευσης —με ανταλλαγές φοιτητών και ερευνητών— καθώς και στον τομέα της καινοτομίας, μέσω συνεργασιών μεταξύ νεοφυών επιχειρήσεων.

• Πώς αξιολογείτε τις σχέσεις της Βραζιλίας με την Ευρωπαϊκή Ένωση και ποιος είναι ο ρόλος της Ελλάδας σε αυτό το πλαίσιο;

Οι σχέσεις μεταξύ της Βραζιλίας και της Ελλάδας είναι εξαιρετικές. Άλλωστε, υπήρξαν πάντοτε πολύ καλές. Τα τελευταία χρόνια ενισχύσαμε τις επαφές μας και πυκνώσαμε τις αμοιβαίες επίσημες επισκέψεις, όπως εκείνες των υπουργών Εξωτερικών των δύο χωρών μας το 2023 και το 2024. Προτεραιότητά μου είναι να αξιοποιήσουμε τις τεράστιες ευκαιρίες που διανοίγονται με την προσφάτως εγκριθείσα Συμφωνία Mercosur–Ευρωπαϊκής Ένωσης, με στόχο τη διεύρυνση και τη διαφοροποίηση των εμπορικών μας συναλλαγών, καθώς και της συνεργασίας μας εν γένει. Η Ψηφιακή Εταιρική Σχέση μεταξύ της Βραζιλίας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία υπογράφηκε τον περασμένο Ιούνιο, ανοίγει επίσης νέες προοπτικές συνεργασίας με την Ελλάδα στους τομείς της επιστήμης, της τεχνολογίας και της καινοτομίας. Σε μια εποχή κλιματικών αλλαγών, ενεργειακής μετάβασης, κέντρων δεδομένων, τεχνητής νοημοσύνης και κβαντικής υπολογιστικής, η ενίσχυση της περιφερειακής και διμερούς συνεργασίας μας στους τομείς αυτούς αποτελεί επιτακτική ανάγκη. Υπάρχουν τεράστιες ευκαιρίες. Το μόνο που χρειάζεται είναι να επικεντρωθούμε στην καλύτερη δυνατή αξιοποίησή τους. Ο όγκος των εμπορικών συναλλαγών και των διμερών συνεργασιών παραμένει ακόμη περιορισμένος, ωστόσο έχει αυξηθεί τα τελευταία χρόνια. Παράλληλα με την ενίσχυση των επαφών και τη σύναψη επιχειρηματικών συμφωνιών —όπως, προσφάτως, μεταξύ του Ομίλου Τσάκου και της Braspetro/Petrobras για τη χρησιμοποίηση νέων δεξαμενόπλοιων-, καταγράφεται ήδη σημαντική παρουσία της ελληνικής ναυτιλίας στη Βραζιλία, μέσω και άλλων εταιρειών, όπως η Neptune και η Navios. Παράλληλα, βρίσκεται σε εξέλιξη η διαδικασία προμήθειας από την ελληνική κυβέρνηση αεροσκαφών πολλαπλών αποστολών KC-390 της Embraer, μέσω της κυβέρνησης της Πορτογαλίας, καθώς και η βιομηχανική συνεργασία και η επαγγελματική κατάρτιση που θα συνοδεύσουν την πρωτοβουλία αυτή. Σε ό,τι αφορά τον τουρισμό, υπογραμμίζω πάντοτε ότι, στις μέρες μας, η αύξηση της τουριστικής ροής δεν εξαρτάται τόσο από την απόσταση όσο από τη συνδεσιμότητα, και ιδίως από τις αεροπορικές συνδέσεις. Η απόσταση μεταξύ Αθήνας και Σάο Πάολο είναι αντίστοιχη με εκείνη μεταξύ Αθήνας και Τόκιο. Ωστόσο, η τουριστική κίνηση μεταξύ Ελλάδας και Ιαπωνίας είναι πολλαπλάσια εκείνης μεταξύ Βραζιλίας και Ελλάδας. Οφείλουμε, επομένως, να επενδύσουμε στην αεροπορική συνδεσιμότητα, είτε μέσω απευθείας πτήσεων είτε μέσω ανταποκρίσεων μικρής διάρκειας, ώστε να καταστήσουμε ελκυστικότερη την τουριστική κίνηση μεταξύ των χωρών μας. Παράλληλα, χρειάζεται να ενισχύσουμε την αμοιβαία γνώση της πολιτιστικής πολυμορφίας της Βραζιλίας και της Ελλάδας. Η Aegean Airlines πραγματοποιεί πτήσεις από την Αθήνα προς τη Λισαβόνα, ενώ και η TAP επανέφερε πρόσφατα το ίδιο δρομολόγιο. Φθάνοντας στη Λισαβόνα, ο Έλληνας ταξιδιώτης έχει τη δυνατότητα να επιλέξει πτήσεις της TAP προς δεκαπέντε διαφορετικούς προορισμούς στη Βραζιλία. Αντίστοιχα, Βραζιλιάνοι ταξιδιώτες από 15 περιφερειακές πρωτεύουσες μπορούν να φθάσουν στη Λισαβόνα και από εκεί να ταξιδέψουν εύκολα προς την Αθήνα, καθώς και προς άλλες ελληνικές πόλεις και νησιά, όπως η Ρόδος. Η φράση είναι παλιά, αλλά παραμένει αληθινή: δεν επισκέπτεται κανείς έναν τόπο που δεν γνωρίζει. Στη συνέχεια υπεισέρχονται, βεβαίως, παράγοντες όπως το κόστος, η απόσταση και η συνδεσιμότητα. Η Ελλάδα και η Βραζιλία, πάντως, εξακολουθούν να αποτελούν συγκριτικά πιο προσιτούς προορισμούς από πολλές άλλες χώρες.

• Τι θα συμβουλεύατε έναν νέο Έλληνα που επιθυμεί να σπουδάσει, να εργαστεί ή να επενδύσει στη Βραζιλία;

Σε έναν νέο Έλληνα που επιθυμεί να σπουδάσει, να εργαστεί ή να επενδύσει στη Βραζιλία και, αντιστοίχως, σε έναν νέο Βραζιλιάνο που επιθυμεί να σπουδάσει, να εργαστεί ή να επενδύσει στην Ελλάδα, θα έλεγα: αξιοποιήστε αυτή την εξαιρετική ευκαιρία που σας προσφέρει η ζωή. Η Βραζιλία και η Ελλάδα είναι δύο ξεχωριστές χώρες: η μία απέραντη σε έκταση, η άλλη τεράστια σε ιστορικό βάθος. Και οι δύο αποτελούν ζωντανές δημοκρατίες που επιδιώκουν να βελτιώσουν την ποιότητα ζωής των πολιτών τους, να εκσυγχρονίσουν τις οικονομίες τους, να συμμετάσχουν στην εξαιρετική τεχνολογική επανάσταση της εποχής μας, να προστατεύσουν το περιβάλλον, να προωθήσουν μια δίκαιη ενεργειακή μετάβαση και να περιορίσουν τις επίμονες κοινωνικές και οικονομικές ανισότητες. Εν ολίγοις, παρά τις διαφορετικές γεωγραφικές και ιστορικές τους καταβολές, η Βραζιλία και η Ελλάδα μοιράζονται πολλές κοινές αξίες και επιδιώξεις, τόσο στο εσωτερικό όσο και στο διεθνές πεδίο. Και είναι οι νεότερες γενιές εκείνες που μπορούν -και οφείλουν- να διαδραματίσουν ενεργό ρόλο στην προώθηση αυτής της κοινής προσπάθειας.

• Ποιο μήνυμα θα θέλατε να στείλετε στους κατοίκους της Ρόδου μέσα από την «δ»;

Το τελευταίο μήνυμα που θα ήθελα να απευθύνω είναι ένα μήνυμα ευγνωμοσύνης. Αισθάνομαι βαθύτατα ευγνώμων για την ευκαιρία που είχα να επισκεφθώ τη Ρόδο, να συναντήσω τις αρχές και τους ανθρώπους της και να γνωρίσω, έστω και για λίγο, την πλούσια ιστορία και την απαράμιλλη ομορφιά του νησιού. Ελπίζω ειλικρινά να επιστρέψω σύντομα. Θα συνεργαστώ στενά με την Πρεσβεία της Ελλάδας στη Βραζιλία και με τον επίτιμο πρόξενό μας στη Ρόδο, Δρ Μιχαήλ Σκουλούκα, προκειμένου να ενισχύσουμε περαιτέρω την αμοιβαία κατανόηση και να διευρύνουμε τη συνεργασία μεταξύ των δύο χωρών μας. Τέλος, απευθύνω σε όλους θερμή πρόσκληση να επισκεφθούν την υπέροχη Βραζιλία μας.