Απαράδεκτη έκρινε το Ελεγκτικό Συνέδριο την αγωγή του Λιμενικού Ταμείου κατά του Δημοσίου για την υπεξαίρεση λιμενικών τελών ύψους 184.380 ευρώ

• Το Δεύτερο Τμήμα του ανώτατου δημοσιονομικού δικαστηρίου έκρινε ότι νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου δεν μπορεί να στραφεί κατά του Ελληνικού Δημοσίου με βάση τα άρθρα 105 και 106 του Εισαγωγικού Νόμου του Αστικού Κώδικα, καθώς για την αποκατάσταση ελλείμματος στη δημόσια διαχείριση προβλέπεται αποκλειστικά η διαδικασία του καταλογισμού σε βάρος του υπολόγου

Τέλος σε μια δικαστική διαδρομή που ξεκίνησε πριν από 15 σχεδόν χρόνια έβαλε το Ελεγκτικό Συνέδριο, απορρίπτοντας ως απαράδεκτη την αγωγή που είχε ασκήσει το Δημοτικό Λιμενικό Ταμείο Νότιας Δωδεκανήσου κατά του Ελληνικού Δημοσίου, με αίτημα την καταβολή συνολικού ποσού 284.380,07 ευρώ.
Η αξίωση αφορούσε την περιουσιακή ζημία που υπέστη το νομικό πρόσωπο από την υπεξαίρεση λιμενικών και πλοηγικών τελών εκ μέρους αξιωματικού του Λιμενικού Σώματος, ο οποίος υπηρετούσε ως τομεάρχης στο Κεντρικό Λιμεναρχείο Ρόδου, καθώς και χρηματική ικανοποίηση λόγω ηθικής βλάβης. Η υπ’ αριθμόν 335/2026 απόφαση του Δευτέρου Τμήματος δημοσιεύθηκε στις 10 Μαρτίου 2026 και, σύμφωνα με πληροφορίες της «δημοκρατικής», κλείνει οριστικά τον συγκεκριμένο δικονομικό δρόμο για το Λιμενικό Ταμείο, καθώς κρίθηκε ότι η οδός της αποζημιωτικής αγωγής δεν ήταν εξαρχής η ενδεδειγμένη.
Η υπόθεση της υπεξαίρεσης  στο Κεντρικό Λιμεναρχείο Ρόδου
Όπως προκύπτει από την απόφαση, με ημερήσιες διατάξεις του Κεντρικού Λιμεναρχείου Ρόδου των ετών 2006 και 2007 είχαν ανατεθεί σε Ανθυποπλοίαρχο του Λιμενικού Σώματος καθήκοντα βεβαίωσης, είσπραξης και απόδοσης πλοηγικών και λιμενικών τελών. Ο αξιωματικός είχε οριστεί εντεταλμένος διαχειριστής, υπεύθυνος για την απόδοση των εισπραττόμενων ποσών στο Δημοτικό Λιμενικό Ταμείο κατά ποσοστό 87%, στο Ναυτικό Απομαχικό Ταμείο κατά 8% και στο Μετοχικό Ταμείο Ναυτικού κατά 5%.
Έλεγχος που διενεργήθηκε από κλιμάκιο του Γραφείου Εσωτερικών Υποθέσεων του Υπουργείου Ναυτιλίας κατέληξε στο από 11 Οκτωβρίου 2007 πρακτικό, με το οποίο διαπιστώθηκε ότι ο αξιωματικός δεν απέδωσε στο Λιμενικό Ταμείο τα εισπραχθέντα τέλη για το διάστημα από 2 Ιανουαρίου 2007 έως 11 Οκτωβρίου 2007, με αποτέλεσμα τη δημιουργία ελλείμματος ύψους 184.380,07 ευρώ στη χρηματική διαχείριση του νομικού προσώπου. Ακολούθησε το 2008 καταλογιστική απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου του Ταμείου, με την οποία βεβαιώθηκε σε βάρος του ποσό 176.170,06 ευρώ, ενώ κινήθηκε και διαδικασία αναγκαστικής είσπραξης, από την οποία το νομικό πρόσωπο εισέπραξε τελικά 62.857,01 ευρώ.
Παράλληλα, η υπόθεση πήρε τον δρόμο της ποινικής δικαιοσύνης. Με την 55/2013 αμετάκλητη απόφαση του Πενταμελούς Εφετείου Κακουργημάτων Δωδεκανήσου, ο αξιωματικός κηρύχθηκε ένοχος για υπεξαίρεση αντικειμένου ιδιαίτερα μεγάλης αξίας κατ’ εξακολούθηση και για απιστία περί την υπηρεσία, με ζημία του Δημοσίου και όφελος άνω των 150.000 ευρώ, και του επιβλήθηκε συνολική ποινή κάθειρξης 9 ετών. Σε πειθαρχικό επίπεδο, τα αρμόδια ανακριτικά συμβούλια αποφάνθηκαν υπέρ της απόταξής του, η οποία και επήλθε με προεδρικό διάταγμα του Φεβρουαρίου 2009, για πράξεις που θίγουν την τιμή, την αξιοπρέπεια και την υπόληψη του στρατιωτικού.
Η δικαστική περιπέτεια της αγωγής και το σκεπτικό της απόρριψης
Η αγωγή του Λιμενικού Ταμείου, που ασκήθηκε τον Αύγουστο του 2011, γνώρισε πολύχρονη περιπλάνηση στα δικαστήρια. Το Διοικητικό Πρωτοδικείο Ρόδου την είχε κάνει αρχικά εν μέρει δεκτή το 2019, υποχρεώνοντας το Δημόσιο να καταβάλει 113.313,05 ευρώ, μετά την αφαίρεση του ποσού που είχε ήδη εισπραχθεί. Ωστόσο, κατόπιν έφεσης του Δημοσίου, το Διοικητικό Εφετείο Πειραιά εξαφάνισε το 2022 την πρωτόδικη απόφαση και παρέπεμψε την υπόθεση στο Ελεγκτικό Συνέδριο ως αρμόδιο κατά δικαιοδοσία δικαστήριο, από όπου η αγωγή κατέληξε τελικά στο Δεύτερο Τμήμα.
Το δικαστήριο, με πρόεδρο την Αντιπρόεδρο του σώματος, έκρινε ότι η ειδική αποζημιωτική ευθύνη του Δημοσίου που καθιερώνουν τα άρθρα 105 και 106 του Εισαγωγικού Νόμου του Αστικού Κώδικα θεμελιώνεται αποκλειστικά έναντι των ιδιωτών που ζημιώνονται από παράνομη δράση δημοσίων οργάνων και δεν εφαρμόζεται, ούτε αναλογικά, στις σχέσεις μεταξύ φορέων δημόσιας εξουσίας. Όπως τονίζεται στην απόφαση, οι σχέσεις αυτές υπάγονται σε ιδιαίτερο νομικό καθεστώς, στο πλαίσιο του οποίου η ζημία από διαχειριστικές πράξεις υπαλλήλου αντιμετωπίζεται ως έλλειμμα και αποκαθίσταται μέσω της έκδοσης καταλογιστικής πράξης σε βάρος του υπολόγου, όπως άλλωστε συνέβη εν προκειμένω με την καταλογιστική απόφαση του 2008. Κατά συνέπεια, η αγωγή κρίθηκε απαράδεκτη στο σύνολό της, ενώ το Ταμείο απαλλάχθηκε, κατ’ εκτίμηση των περιστάσεων, από τα δικαστικά έξοδα του Δημοσίου.
Στη δίκη ενώπιον του Ελεγκτικού Συνεδρίου, το Δημοτικό Λιμενικό Ταμείο Νότιας Δωδεκανήσου, που εδρεύει στο εμπορικό λιμάνι της Ρόδου και εκπροσωπείται από τον Πρόεδρο του Διοικητικού του Συμβουλίου και Δήμαρχο Ρόδου, παραστάθηκε διά του πληρεξουσίου δικηγόρου του κ. Βασιλείου Καταβενάκη, ενώ το Ελληνικό Δημόσιο εκπροσωπήθηκε από την Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους κ. Μαρία Οικονόμου. Ο Αντεπίτροπος Επικρατείας στο Ελεγκτικό Συνέδριο είχε προτείνει την απόρριψη της αγωγής, πρόταση που τελικώς υιοθετήθηκε από το Τμήμα.

Το ευρύτερο θεσμικό διακύβευμα
Πέρα από το οικονομικό σκέλος, η απόφαση έχει σαφή θεσμική διάσταση για το σύνολο της τοπικής αυτοδιοίκησης. Επιβεβαιώνει ότι τα δημοτικά νομικά πρόσωπα, όταν υφίστανται ζημία στη δημόσια διαχείρισή τους από όργανα εντεταλμένα για την είσπραξη εσόδων τους, δεν μπορούν να αναζητήσουν την αποκατάστασή της μέσω αγωγής κατά του Δημοσίου, αλλά οφείλουν να κινηθούν αποκλειστικά μέσω των ειδικών δημοσιονομικών μηχανισμών του καταλογισμού. Για το Δημοτικό Λιμενικό Ταμείο Νότιας Δωδεκανήσου, το πρακτικό αποτέλεσμα είναι ότι η ανάκτηση του υπολοίπου της ζημίας παραμένει συνδεδεμένη με την πορεία της αναγκαστικής είσπραξης σε βάρος του καταλογισθέντος πρώην αξιωματικού και όχι με οποιαδήποτε ευθύνη του Δημοσίου ως εργοδότη του.