Θεσμική κατοχύρωση και αναβάθμιση του θεσμού του Επάρχου στην Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου

Υπό­μνημα των 10 Επάρχων του Νοτίου Αιγαίου –  Η Περι­φέ­ρεια Νοτίου Αιγαίου, λόγω της ιδιαί­τε­ρης νησιω­τι­κής της φυσιο­γνω­μίας και των αυξη­μέ­νων διοι­κη­τι­κών προ­κλή­σεων που αντι­με­τω­πί­ζει, απαιτεί ένα απο­τε­λε­σμα­τικό και απο­κε­ντρω­μένο μοντέλο δια­κυ­βέρ­νη­σης, με ισχυρή θεσμική παρου­σία σε κάθε Περι­φε­ρειακή Ενότητα.

Στο πλαίσιο της επι­κεί­με­νης μεταρ­ρύθ­μι­σης της Τοπικής Αυτο­διοί­κη­σης, οι δέκα Έπαρχοι της Περι­φέ­ρειας Νοτίου Αιγαίου κατα­θέ­τουν το παρόν υπό­μνημα, με στόχο την ανά­δειξη της ανα­γκαιό­τη­τας δια­τή­ρη­σης και θεσμι­κής ανα­βάθ­μι­σης του θεσμού του Επάρχου. Η πρόταση που ακο­λου­θεί απο­σκο­πεί στη δια­σφά­λιση της απο­τε­λε­σμα­τι­κής διοί­κη­σης, της δημο­κρα­τι­κής εκπρο­σώ­πη­σης και της ουσια­στι­κής εφαρ­μο­γής της συνταγ­μα­τικά κατο­χυ­ρω­μέ­νης αρχής της νησιω­τι­κό­τη­τας.

ΤΟ ΥΠΟΜΝΗΜΑ ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ

ΥΠΟΜΝΗΜΑ

Των δέκα (10) Επάρχων της Περι­φέ­ρεια Νοτίου Αιγαίου

Προς: Τον Υπουργό Εσω­τε­ρι­κών Την Κεντρική Ένωση Περι­φε­ρειών Ελλάδας (ΕΝΠΕ) Τα Μέλη της Βουλής των Ελλήνων

ΘΕΣΜΙΚΗ ΚΑΤΟΧΥΡΩΣΗ ΚΑΙ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ ΤΟΥ ΘΕΣΜΟΥ ΤΟΥ ΕΠΑΡΧΟΥ

Πρόταση εξο­μοί­ω­σης με Αντι­πε­ρι­φε­ρειάρ­χες ως «Τοπικοί Αντι­πε­ρι­φε­ρειάρ­χες»

Οι δέκα (10) Έπαρχοι της Περι­φέ­ρειας Νοτίου Αιγαίου, εκπρο­σω­πώ­ντας νησιω­τι­κές Περι­φε­ρεια­κές Ενό­τη­τες με έντονη γεω­γρα­φική δια­σπορά, ιδιαι­τε­ρό­τη­τες και αυξη­μέ­νες ανα­πτυ­ξια­κές προ­κλή­σεις, κατα­θέ­τουμε το παρόν Υπό­μνημα με πλήρη επί­γνωση της θεσμι­κής μας ευθύνης.

Η υπό δια­μόρ­φωση μεταρ­ρύθ­μιση της Τοπικής Αυτο­διοί­κη­σης, όπως απο­τυ­πώ­νε­ται στο νέο θεσμικό πλαίσιο, δεν περι­λαμ­βά­νει ρητή πρό­βλεψη για τον θεσμό του Επάρχου. Η θεσμική αυτή απο­σιώ­πηση δημιουρ­γεί εύλογες ανη­συ­χίες περί στα­δια­κής απο­δυ­νά­μω­σης ή ακόμη και κατάρ­γη­σης του θεσμού — εξέλιξη που, ιδίως για τη νησιω­τική Ελλάδα, θα συνι­στούσε σοβαρή οπι­σθο­δρό­μηση.

Ι. Η ΘΕΣΜΙΚΗ ΚΑΙ ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗ ΔΙΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΝΗΣΙΩΤΙΚΟΤΗΤΑΣ

Η νησιω­τι­κό­τητα δεν απο­τε­λεί διοι­κη­τική λεπτο­μέ­ρεια, αλλά συνταγ­μα­τικά κατο­χυ­ρω­μένη αρχή (άρθρο 101 παρ. 4 του Συντάγ­μα­τος), που επι­βάλ­λει ειδική μέριμνα για τα νησιά, λόγω των γεω­γρα­φι­κών και ανα­πτυ­ξια­κών τους ιδιαι­τε­ρο­τή­των.

Η Περι­φέ­ρεια Νοτίου Αιγαίου είναι η πλέον πολυ­νη­σιακή Περι­φέ­ρεια της χώρας. Οι μεγάλες θαλάσ­σιες απο­στά­σεις, η πλη­θυ­σμιακή ασυμ­με­τρία, οι επο­χι­κές πιέσεις, οι αυξη­μέ­νες ανάγκες πολι­τι­κής προ­στα­σίας και υπο­δο­μών καθι­στούν ανε­παρκή κάθε μοντέλο διοί­κη­σης που βασί­ζε­ται απο­κλει­στικά σε κεντρική ή υπερ­το­πική λήψη απο­φά­σεων.

Ο Έπαρχος απο­τε­λεί:

● Τον άμεσα εκλεγ­μένο εκπρό­σωπο της Περι­φε­ρεια­κής Ενό­τη­τας.

● Τον θεσμικό ενδιά­μεσο κρίκο μεταξύ Περι­φε­ρεια­κής Αρχής και τοπικής κοι­νω­νίας.

● Τον πρώτο απο­δέ­κτη αιτη­μά­των, προ­βλη­μά­των και κρίσεων.

● Τον φυσικό φορέα λογο­δο­σίας σε τοπικό επίπεδο.

Σε νησιω­τικό περι­βάλ­λον, η διοί­κηση δεν μπορεί να ασκεί­ται εξ απο­στά­σεως. Χρειά­ζε­ται θεσμική παρου­σία, γνώση των τοπικών δεδο­μέ­νων και άμεση δυνα­τό­τητα παρέμ­βα­σης.

Ο ρόλος του Επάρχου δεν είναι συμ­βο­λι­κός. Είναι λει­τουρ­γι­κός, καθη­με­ρι­νός και επι­χει­ρη­σια­κός.

Σελίδα 1 από 3

ΙΙ. Ο ΕΠΑΡΧΟΣ ΩΣ ΑΝΑΓΚΑΙΟΣ ΕΝΔΙΑΜΕΣΟΣ ΘΕΣΜΟΣ

Η αυτο­διοί­κηση στη­ρί­ζε­ται στην αρχή της εγγύ­τη­τας προς τον πολίτη.

Ο Έπαρχος απο­τε­λεί τον θεσμικό φορέα αυτής της εγγύ­τη­τας σε επίπεδο Περι­φε­ρεια­κής Ενό­τη­τας.

Χωρίς τον Έπαρχο:

● Δημιουρ­γεί­ται διοι­κη­τικό κενό μεταξύ Περι­φέ­ρειας και νησιω­τών.

● Ενι­σχύ­ε­ται ο συγκε­ντρω­τι­σμός.

● Απο­δυ­να­μώ­νε­ται η τοπική πολι­τική εκπρο­σώ­πηση.

● Μειώ­νε­ται η ταχύ­τητα λήψης απο­φά­σεων.

● Υπο­βαθ­μί­ζε­ται η πολι­τική λογο­δο­σία.

Η κατάρ­γηση ή υπο­βάθ­μιση του θεσμού δεν θα απο­τε­λούσε απλώς οργα­νω­τική μετα­βολή. Θα συνι­στούσε μετα­τό­πιση ισορ­ρο­πίας υπέρ ενός συγκε­ντρω­τι­κού μοντέ­λου που δεν αντα­πο­κρί­νε­ται στις ανάγκες των νησιών.

Ιδίως σε ζητή­ματα πολι­τι­κής προ­στα­σίας, υγειο­νο­μι­κής δια­χεί­ρι­σης, έργων υπο­δο­μής και κοι­νω­νι­κής συνοχής, η ύπαρξη θεσμι­κού ενδιά­με­σου επι­πέ­δου είναι απο­λύ­τως ανα­γκαία.

ΙΙ. Η ΠΡΟΤΑΣΗ ΜΑΣ – ΘΕΣΜΙΚΗ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ ΜΕ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΗ ΛΟΓΙΚΗ

Προ­τεί­νουμε:

Τη θεσμική εξο­μοί­ωση του Επάρχου με Αντι­πε­ρι­φε­ρειάρχη, με μετο­νο­μα­σία σε «Τοπικό Αντι­πε­ρι­φε­ρειάρχη».

Με:

● Πλήρη δικαιώ­ματα και αρμο­διό­τη­τες Αντι­πε­ρι­φε­ρειάρχη.

● Σαφή κατά τόπο ευθύνη για την Περι­φε­ρειακή Ενότητα.

● Θεσμική ισο­τι­μία με τους λοιπούς Αντι­πε­ρι­φε­ρειάρ­χες.

● Ρητή πρό­βλεψη στο νέο θεσμικό πλαίσιο.

Η πρόταση:

● Δεν δημιουρ­γεί νέο θεσμό — ανα­βαθ­μί­ζει έναν ήδη εκλεγ­μένο και λει­τουρ­γού­ντα.

● Δεν επι­βα­ρύ­νει το διοι­κη­τικό σύστημα — το καθιστά απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τερο.

● Δεν εισάγει πολυ­πλο­κό­τητα — απο­σα­φη­νί­ζει αρμο­διό­τη­τες.

● Δεν απο­δυ­να­μώ­νει την Περι­φέ­ρεια — την ενι­σχύει μέσω πραγ­μα­τι­κής απο­κέ­ντρω­σης.

IV. ΖΗΤΗΜΑ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΗΣ ΙΣΟΤΙΜΙΑΣ ΚΑΙ ΝΗΣΙΩΤΙΚΗΣ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗΣ

Σελίδα 2 από 3

Η νησιω­τι­κό­τητα δεν μπορεί να αντι­με­τω­πί­ζε­ται με διοι­κη­τική ομοιο­μορ­φία. Η ισότητα δεν σημαί­νει ταύτιση — σημαί­νει δίκαιη προ­σαρ­μογή στις ιδιαι­τε­ρό­τη­τες.

Η μη ρητή αναφορά στον θεσμό του Επάρχου θα απο­τε­λούσε θεσμική σιωπή με ουσια­στι­κές συνέ­πειες.

Αντί της στα­δια­κής απο­δυ­νά­μω­σης, επι­βάλ­λε­ται η θεσμική θωρά­κιση και ανα­βάθ­μιση.

Ο Έπαρχος δεν απο­τε­λεί απλώς διοι­κη­τική βαθμίδα. Απο­τε­λεί εγγύηση εγγύ­τη­τας, λογο­δο­σίας και ισόρ­ρο­πης περι­φε­ρεια­κής ανά­πτυ­ξης.

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Ζητούμε την άμεση επα­νε­ξέ­ταση του ζητή­μα­τος και την ενσω­μά­τωση της πρό­τα­σής μας στο νέο θεσμικό πλαίσιο.

Η ενί­σχυση του θεσμού του Επάρχου δεν είναι συντε­χνιακό αίτημα. Είναι αίτημα δημο­κρα­τι­κής πλη­ρό­τη­τας, διοι­κη­τι­κής απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τας και σεβα­σμού στη νησιω­τική ιδιαι­τε­ρό­τητα.

Οι Έπαρχοι της Περι­φέ­ρεια Νοτίου Αιγαίου

Βρετού Άννα Έπαρχος Π.Ε Άνδρου

Δελη­γιάννη Ανα­στα­σία Έπαρχος Π.Ε Τήνου

Καρα­μο­λέ­γκου Ιουλία Έπαρχος Π.Ε Σαντο­ρί­νης

Μαρ­γα­ρί­της Ιωάννης Έπαρχος Π.Ε Νάξου

Μαρ­τί­νος Γεώρ­γιος Έπαρχος Π.Ε Κέας Κύθνου

Μου­σελ­λής Εμμα­νουήλ Έπαρχος Π.Ε. Καλύ­μνου

Νικο­λαί­δου Καλ­λιόπη Έπαρχος Π.Ε Καρ­πά­θου Ηρωικής Νήσου Κάσου

Πετρό­που­λος Βαζαίος Έπαρχος Π.Ε Πάρου

Σβύνου Κων­στα­ντίνα Έπαρχος Π.Ε. Κω-Νισύρου

Χωρια­νο­πού­λου Έλλη Έπαρχος Π.Ε Μήλου