Πινγκ – πονγκ ευθυνών για το επικίνδυνο τραμπολίνο!

• Στο πλαίσιο της ποι­νι­κής προ­κα­ταρ­κτι­κής εξέ­τα­σης για την επι­κιν­δυ­νό­τητα και τη μακρό­χρονη εγκα­τά­λειψη του βατήρα, οι φορείς παρα­πέ­μπουν ο ένας στον άλλον, την ώρα που η μετα­βί­βαση του συγκρο­τή­μα­τος του Έλλη στον Δήμο Ρόδου παρα­μέ­νει ανο­λο­κλή­ρωτη, καθώς η δια­πι­στω­τική πράξη πάγωσε εξαι­τίας τμή­μα­τος αιγια­λού • Το ιστο­ρικό μνημείο παρα­μέ­νει χωρίς μερίδα στο Κτη­μα­το­λό­γιο

Η σφρά­γιση του εμβλη­μα­τι­κού τρα­μπο­λί­νου στην παραλία του Έλλη, με απόφαση της κεντρι­κής λιμε­νάρχη Ρόδου λόγω της επι­κιν­δυ­νό­τη­τας της κατα­σκευής, δεν έκλεισε την υπόθεση αλλά την άνοιξε σε ένα πιο σύνθετο επίπεδο. Με την Εισαγ­γε­λία Πρω­το­δι­κών Ρόδου να διε­νερ­γεί ποινική προ­κα­ταρ­κτική εξέταση για την ανα­ζή­τηση ευθυνών, το ερώτημα τίθεται πλέον πιε­στικά. Ποιος φορέας είναι αρμό­διος.

Όπως προ­κύ­πτει από τη δια­σταύ­ρωση των επί­ση­μων εγγρά­φων, αντί κάποιος να επω­μι­στεί την ευθύνη, οι υπη­ρε­σίες φέρεται να επι­δί­δο­νται εδώ και χρόνια σε ένα πινγκ – πονγκ αρμο­διο­τή­των, με κάθε πλευρά να μετα­θέ­τει το βάρος στην επόμενη.

Από την προει­δο­ποί­ηση στην επιβολή του μέτρου

Η σφρά­γιση είχε ουσια­στικά προ­α­ναγ­γελ­θεί μέσα από δια­δο­χικά έγγραφα του Κεντρι­κού Λιμε­ναρ­χείου Ρόδου. Σε έγγραφο που εκδό­θηκε σε εκτέ­λεση παραγ­γε­λίας της Εισαγ­γε­λέως Πρω­το­δι­κών Ρόδου της 11ης Ιουνίου 2026, η κεντρική λιμε­νάρ­χης είχε επι­ση­μά­νει ότι ο βατήρας, λόγω της υφι­στά­με­νης κατά­στα­σής του, ενδέ­χε­ται να εγκυ­μο­νεί κιν­δύ­νους για την ασφά­λεια των λουο­μέ­νων και γενι­κό­τερα για την ανθρώ­πινη ζωή στη θάλασσα, με ρητή προει­δο­ποί­ηση ότι σε περί­πτωση μη συμ­μόρ­φω­σης θα επέ­βαλλε τα προ­βλε­πό­μενα μέτρα προς αποφυγή της χρήσης του από τους λουό­με­νους. Καθώς οι εργα­σίες απο­κα­τά­στα­σης δεν δρο­μο­λο­γή­θη­καν και ο εκκρε­μής στα­τι­κός έλεγχος δεν διε­νερ­γή­θηκε, το μέτρο εφαρ­μό­στηκε και η πρό­σβαση απα­γο­ρεύ­τηκε.

Οπως απε­κά­λυψε η «δημο­κρα­τική», το ζήτημα είχε ανα­ζω­πυ­ρω­θεί τον Μάιο του 2025, όταν το Λιμε­ναρ­χείο επα­νέ­φερε εγγρά­φως, στις 21 Μαΐου 2025, το θέμα της στα­τι­κής επάρ­κειας, σημειώ­νο­ντας ότι η εξέδρα δεν είχε ελεγ­χθεί από κανέναν φορέα από το 2007. Η μη επίλυσή του οδήγησε στην εκ νέου εμπλοκή της Εισαγ­γε­λίας και στο άνοιγμα νέου κύκλου διε­ρεύ­νη­σης.

Δύο δεκα­ε­τίες χωρίς στατικό έλεγχο

Το πρό­βλημα είχε εντο­πι­στεί ήδη χρόνια πριν. Το 2020, στο πλαίσιο προ­κα­ταρ­κτι­κής εξέ­τα­σης, διο­ρι­σθείς πραγ­μα­το­γνώ­μο­νας δεν χορή­γησε βεβαί­ωση στα­τι­κής επάρ­κειας, καθώς η κατα­σκευή προ­στα­σίας του θεμε­λίου από τις δια­βρώ­σεις είχε αστο­χή­σει. Ανέφερε ότι, υπό συνή­θεις και­ρι­κές συν­θή­κες, ο βατήρας στο σύνολό του κρί­νε­ται ασφαλής, όμως για να είναι απο­λύ­τως ασφαλής υπό δυσμε­νείς συν­θή­κες απαι­τεί­ται ζώνη οπλι­σμέ­νου σκυ­ρο­δέ­μα­τος κατά την περί­με­τρο του θεμε­λίου, ενώ συνι­στούσε και ετήσιο έλεγχο. Έκτοτε ουδείς έλεγχος διε­νερ­γή­θηκε και καμία εργασία δεν εκτε­λέ­στηκε στην περί­με­τρο του θεμε­λίου. Ο συν­δυα­σμός της εντα­τι­κής χρήσης τους θερι­νούς μήνες, της έκθεσης στο θαλάσ­σιο περι­βάλ­λον και της απου­σίας ελέγχου επί σχεδόν 20 χρόνια οδήγησε στη λήψη του δρα­στι­κού μέτρου.

Καθένας δείχνει τον επόμενο

Η αλλη­λο­γρα­φία των τελευ­ταίων ετών απο­τυ­πώ­νει με ενάρ­γεια το φαι­νό­μενο της μετά­θε­σης ευθυνών. Η Διεύ­θυνση Τεχνι­κών Έργων Δωδε­κα­νή­σου της Περι­φέ­ρειας Νοτίου Αιγαίου, μέσα από σειρά εγγρά­φων που εκτεί­νο­νται από το 2018 έως και τον Απρίλιο του 2022, ξεκα­θά­ρισε ότι η κυριό­τητα, η επι­καρ­πία ή η νομή του τρα­μπο­λί­νου δεν ανήκουν στην Περι­φέ­ρεια, η οποία υπο­στη­ρί­ζει ότι δεν έχει αρμο­διό­τητα ούτε για τη σύνταξη μελέτης ούτε για την εκτέ­λεση εργα­σιών συντή­ρη­σης και ότι ουδέ­ποτε προέβη σε τέτοιες εργα­σίες από τα τέλη του 2007 και εντεύ­θεν, παρα­πέ­μπο­ντας στην ΕΤΑΔ Α.Ε. βάσει του νόμου για τη δια­χεί­ριση της ιδιω­τι­κής περιου­σίας του Δημο­σίου.

Ανάλογη στάση είχε κρα­τή­σει και το Λιμε­νικό Ταμείο Νότιας Δωδε­κα­νή­σου, το οποίο τον Απρίλιο του 2022 ανέφερε ότι ο βατήρας βρί­σκε­ται εκτός χερ­σαίας λιμε­νι­κής ζώνης της πόλεως Ρόδου και ότι, όπως προ­κύ­πτει από το αρχείο του, ουδέ­ποτε στο παρελ­θόν προ­χώ­ρησε σε εργα­σίες επι­σκευής ή συντή­ρη­σης, επι­κα­λού­μενο και τον χαρα­κτη­ρι­σμό της κατα­σκευής ως ιστο­ρι­κού δια­τη­ρη­τέου μνη­μείου.

Στο ίδιο μοτίβο κινή­θηκε και η Κτη­μα­τική Υπη­ρε­σία Δωδε­κα­νή­σου. Σε έγγραφό της τον Ιούνιο του 2021 υπο­στή­ριξε ότι η εξέδρα απο­τε­λεί κτίσμα και, ως τέτοια, δεν συγκα­τα­λέ­γε­ται στην κοι­νό­χρη­στη αλλά στην ιδιω­τική περιου­σία του Δημο­σίου, ενώ η ίδια δια­χει­ρί­ζε­ται τη ζώνη αιγια­λού χωρίς να εκτελεί έργα ή να εκπονεί μελέτες, αρμο­διό­τητα που απο­δί­δει στη Διεύ­θυνση Τεχνι­κών Έργων της Περι­φέ­ρειας, και με την αστυ­νό­μευση του θαλάσ­σιου χώρου να ανήκει στο Λιμε­ναρ­χείο.

Παρό­μοια, η Υπη­ρε­σία Νεω­τέ­ρων Μνη­μείων ξεκα­θά­ρισε το 2022 ότι ο έλεγχος στα­τι­κής επάρ­κειας, η λήψη μέτρων πρό­λη­ψης ατυ­χή­μα­τος και η εκτέ­λεση έργων συντή­ρη­σης ή επι­σκευής δεν εμπί­πτουν στις αρμο­διό­τη­τές της, δια­τη­ρώ­ντας ωστόσο τον λόγο για την έγκριση κάθε επέμ­βα­σης σε χαρα­κτη­ρι­σμένο μνημείο.

Η αντί­φαση στην καρδιά της υπό­θε­σης

Το πινγκ πονγκ μετα­τρέ­πε­ται σε ευθεία αντί­φαση στο ιδιο­κτη­σιακό. Τόσο η Κτη­μα­τική Υπη­ρε­σία όσο και η υπη­ρε­σία μνη­μείων κατα­τεί­νουν προς την ΕΤΑΔ Α.Ε. Η Κτη­μα­τική δια­τεί­νε­ται ότι, εφόσον υπο­τε­θεί πως η εξέδρα δεν συμπε­ριε­λή­φθη στην παρα­χώ­ρηση του 1971 προς τον Δήμο, τότε ως υφι­στά­μενο κτίσμα ανήκε και ανήκει στην ΕΤΑΔ, στην οποία μετα­βι­βά­στηκε η πλήρης κυριό­τητα της ιδιω­τι­κής περιου­σίας του Δημο­σίου με τον νόμο 4389 του 2016. Η υπη­ρε­σία μνη­μείων σημειώ­νει ότι, ανα­λό­γως της ερμη­νείας του κει­μέ­νου της παρα­χώ­ρη­σης, το τρα­μπο­λίνο ανήκει είτε στον Δήμο είτε στην ΕΤΑΔ. Η ΕΤΑΔ, ωστόσο, σε έγγραφό της τον Ιούνιο του 2025 προς το Κεντρικό Λιμε­ναρ­χείο, απορ­ρί­πτει κατη­γο­ρη­μα­τικά κάθε αρμο­διό­τητα, υπο­στη­ρί­ζο­ντας ότι η κυριό­τητα του ακι­νή­του και της εξέδρας δεν περι­ήλθε ποτέ στον ΕΟΤ και ότι η εξέδρα συν­δέ­ε­ται λει­τουρ­γικά με ακίνητο κυριό­τη­τας του Δήμου Ρόδου. Έτσι, ενώ οι κρα­τι­κές υπη­ρε­σίες δεί­χνουν προς την ΕΤΑΔ, η ΕΤΑΔ επι­στρέ­φει το ζήτημα στον Δήμο.

Η θέση του Δήμου και το «μέσα στη θάλασσα»

Ο Δήμος Ρόδου βρί­σκε­ται σε ιδιό­τυπη θέση. Ανα­γνω­ρί­ζει ότι το συγκρό­τημα του Έλλη του ανήκει και το νέμεται μέσω της εκμί­σθω­σής του, ως προς τον βατήρα όμως υπε­ρα­σπί­ζε­ται τη γραμμή ότι η ευθύνη δεν τον βαραί­νει για ό,τι βρί­σκε­ται εντός του θαλάσ­σιου χώρου, επι­χεί­ρημα παράλ­ληλο με εκείνο που είχε δια­τυ­πώ­σει στο παρελ­θόν το Λιμε­νικό Ταμείο. Δεν έχει, ωστόσο, την ευχέ­ρεια να απο­ποι­η­θεί τη διεκ­δί­κηση της κυριό­τη­τας, καθώς μια τέτοια κίνηση θα τον εξέθετε σε κίνδυνο να απω­λέ­σει τα δικαιώ­ματά του επί ολό­κλη­ρου του συγκρο­τή­μα­τος, ενός ακι­νή­του που, παρά τα πενήντα και πλέον χρόνια, παρα­μέ­νει εκκρε­μές ως προς την κτη­μα­το­λο­γική του τακτο­ποί­ηση.

Το ακίνητο που έμεινε χωρίς μερίδα στο Κτη­μα­το­λό­γιο

Εδώ βρί­σκε­ται ο κόμβος της υπό­θε­σης. Με το Νομο­θε­τικό Διά­ταγμα 920 του 1971, που δημο­σιεύ­θηκε στο ΦΕΚ 148/Α/23 Ιουλίου 1971, τα καταρ­γού­μενα οικο­δο­μικά τετρά­γωνα υπό τα στοι­χεία «Ν.Ο.Ρ.», «ΟΔΑΠΔΔ» και «ΕΛΛΗ», που ανήκαν στον Οργα­νι­σμό Ακι­νή­του Περιου­σίας του Δημο­σίου εν Δωδε­κα­νήσω δυνάμει του νόμου 2100 του 1952, περι­ήλ­θαν «από της ισχύος του παρό­ντος και άνευ άλλης τινός δια­δι­κα­σίας εις την κυριό­τητα του Δήμου Ρόδου», χωρίς να μεσο­λα­βή­σει ο ΕΟΤ.

Στην πράξη, η μετα­βί­βαση ουδέ­ποτε ολο­κλη­ρώ­θηκε. Σύμφωνα με τη νομική προ­σέγ­γιση που έγινε για λογα­ρια­σμό του Δήμου, ο ίδιος όφειλε εντός τετρα­μή­νου από την απόφαση να υπο­βά­λει τρο­πο­ποι­η­τικό ρυμο­το­μικό σχέδιο για τη δημιουρ­γία οικο­δο­μι­κού τετρα­γώ­νου, κάτι που δεν έπραξε. Έτσι το ιστο­ρικό ακίνητο έμεινε χωρίς κτη­μα­το­λο­γική μερίδα και η κυριό­τητα εξα­κο­λου­θεί να εμφα­νί­ζε­ται στο όνομα του Ελλη­νι­κού Δημο­σίου, μάλιστα ως κοι­νό­χρη­στος χώρος. Για να αρθεί η εκκρε­μό­τητα, εκδό­θηκε στις 21 Δεκεμ­βρίου 2023 δια­πι­στω­τική πράξη με την οποία ο τότε δήμαρ­χος απο­χα­ρα­κτή­ριζε από κοι­νό­χρη­στο το τμήμα που περι­λαμ­βά­νει το κτήριο της Ροτό­ντας των Λουτρών μαζί με τους περι­βάλ­λο­ντες χώρους, οι οποίοι θα εκτεί­νο­νταν το μέγιστο μέχρι τη γραμμή αιγια­λού, ώστε να δημιουρ­γη­θεί κτη­μα­το­λο­γική μερίδα και, με τη μετα­γραφή του Δια­τάγ­μα­τος του 1971, να περιέλ­θει στην περιου­σία του Δήμου. Η πράξη όριζε ρητά ότι ο απο­χα­ρα­κτη­ρι­σμός θα γινόταν πάντοτε με τη σύμφωνη γνώμη της αρμό­διας Κτη­μα­τι­κής Υπη­ρε­σίας Δωδε­κα­νή­σου.

Γιατί πάγωσε η δια­δι­κα­σία

Εκεί ακριβώς σκό­νταψε η προ­σπά­θεια. Η δια­πι­στω­τική πράξη δεν προ­χώ­ρησε, καθώς, σύμφωνα με πλη­ρο­φο­ρίες, η Κτη­μα­τική Υπη­ρε­σία του Δημο­σίου έκρινε ότι ο προσ­διο­ρι­σμός των ορίων κακώς περι­λάμ­βανε και τμήμα αιγια­λού. Δεδο­μέ­νου ότι ο αιγια­λός ανήκει στην κοι­νό­χρη­στη περιου­σία του Δημο­σίου και δεν μπορεί να απο­χα­ρα­κτη­ρι­στεί προς δημιουρ­γία ιδιω­τι­κής μερίδας, η σύμφωνη γνώμη που απαι­τούσε η ίδια η πράξη δεν δόθηκε και η δια­δι­κα­σία πάγωσε. Το πάγωμα αυτό είναι ο λόγος για τον οποίο το συγκρό­τημα του Έλλη παρα­μέ­νει μέχρι σήμερα χωρίς δική του μερίδα στο Κτη­μα­το­λό­γιο, με την κυριό­τητα στο όνομα του Ελλη­νι­κού Δημο­σίου, και ταυ­τό­χρονα ο λόγος για τον οποίο ο Δήμος δεν έχει περι­θώ­ριο να απο­στα­σιο­ποι­η­θεί από το ακίνητο.

Ένα μνημείο της Ιτα­λο­κρα­τίας στο επί­κε­ντρο

Η υπόθεση φέρει και ιδιαί­τερο ιστο­ρικό βάρος. Πρό­κει­ται για κατα­σκευή της Ιτα­λο­κρα­τίας, ανε­γερ­μένη από την ιταλική κυβέρ­νηση για την εξυ­πη­ρέ­τηση των λου­τρι­κών αναγκών της εποχής, ως τμήμα ευρύ­τε­ρου λου­τρι­κού συγκρο­τή­μα­τος που περι­λάμ­βανε τόσο τις χερ­σαίες εγκα­τα­στά­σεις όσο και την εξέδρα κατα­δύ­σεων. Το σύνολο, μαζί με την εξέδρα, χαρα­κτη­ρί­στηκε ιστο­ρικό δια­τη­ρη­τέο μνημείο και έργο τέχνης με την υπουρ­γική απόφαση ΥΠΠΟ/ΔΙΛΑΠ/Γ/2665/43698 της 18ης Δεκεμ­βρίου 1987, που δημο­σιεύ­θηκε στο ΦΕΚ 19/Β/27 Ιανουα­ρίου 1988, χαρα­κτη­ρι­σμός που επι­βε­βαιώ­θηκε ως ισχύων και αμε­τά­βλη­τος σε νεότερο ΦΕΚ του Ιουλίου 2024, σχετικό με τον επα­να­κα­θο­ρι­σμό της οριο­γραμ­μής της παρα­λίας. Ο χαρα­κτη­ρι­σμός προ­σθέ­τει υπο­χρε­ώ­σεις προ­στα­σίας χωρίς να μετα­βάλ­λει το ιδιο­κτη­σιακό, λει­τουρ­γεί όμως ως ένα ακόμη κομμάτι του γρίφου, αφού κάθε επέμ­βαση προ­ϋ­πο­θέ­τει την έγκριση της υπη­ρε­σίας μνη­μείων.

Με τη σφρά­γιση της κατα­σκευής, η εικόνα συνο­ψί­ζε­ται σε μια διπλή εκκρε­μό­τητα. Από τη μία ο στα­τι­κός έλεγχος και οι εργα­σίες απο­κα­τά­στα­σης που δεν έχουν δρο­μο­λο­γη­θεί επί σχεδόν 20 χρόνια, από την άλλη το ιδιο­κτη­σιακό και κτη­μα­το­λο­γικό αδιέ­ξοδο που κρατά το μνημείο χωρίς μερίδα και χωρίς ξεκά­θαρο δια­χει­ρι­στή. Η ποινική προ­κα­ταρ­κτική εξέταση καλεί­ται πλέον να ξεδια­λύ­νει ποιος ευθύ­νε­ται για την κατά­σταση αυτή, σε ένα τοπίο όπου, μέχρι στιγμής, κάθε φορέας δείχνει προς τον επόμενο.