Βιωσιμότητα ή συρρίκνωση; Η Κως απέναντι στο νέο χωροταξικό

Η πα­ρου­σί­α­ση του νέου Ει­δι­κού Χω­ρο­τα­ξι­κού Πλαι­σί­ου για τον Του­ρι­σμό επα­να­φέ­ρει στο προ­σκή­νιο ένα κρί­σι­μο ερώ­τη­μα: τι ση­μαί­νει πραγ­μα­τι­κά βιώ­σι­μη ανά­πτυ­ξη για έναν ώριμο του­ρι­στι­κό προ­ο­ρι­σμό;

Για τους αν­θρώ­πους της φι­λο­ξε­νί­ας — και ιδιαί­τε­ρα για νησιά όπως η Κως — αρ­κε­τές από τις προ­βλέ­ψεις του νέου πλαι­σί­ου όχι μόνο δεν δί­νουν σα­φείς απα­ντή­σεις, αλλά δη­μιουρ­γούν ακόμη πε­ρισ­σό­τε­ρες αβε­βαιό­τη­τες.

Στο επί­κε­ντρο βρί­σκε­ται ο πε­ριο­ρι­σμός της δυ­να­μι­κό­τη­τας των ξε­νο­δο­χεια­κών μο­νά­δων. Η ρύθ­μι­ση πα­ρου­σιά­ζε­ται ως πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κά ορ­θο­λο­γι­κή επι­λο­γή, με στόχο τον έλεγ­χο της του­ρι­στι­κής ανά­πτυ­ξης. Ωστό­σο, εγεί­ρε­ται μια βα­σι­κή απο­ρία: είναι πράγ­μα­τι πιο βιώ­σι­μο ένα μο­ντέ­λο που ευ­νο­εί τη διά­χυ­ση μι­κρών μο­νά­δων, αντί για λι­γό­τε­ρες, ορ­γα­νω­μέ­νες και με­γα­λύ­τε­ρες επεν­δύ­σεις;

Αν ένας επεν­δυ­τής δια­θέ­τει ενιαία έκτα­ση σε πε­ριο­χή υψη­λής του­ρι­στι­κής πί­ε­σης στην Κω, είναι λο­γι­κό να ωθεί­ται στη δη­μιουρ­γία πολ­λών μι­κρών ανα­πτύ­ξε­ων αντί μίας ενιαί­ας μο­νά­δας; Είναι πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κά «ήπιο»  να πολ­λα­πλα­σιά­ζο­νται οι ανά­γκες ύδρευ­σης, απο­χέ­τευ­σης και ενερ­γεια­κής τρο­φο­δο­σί­ας; Και τε­λι­κά, είναι πιο απο­τε­λε­σμα­τι­κή η δια­χεί­ρι­ση διά­σπαρ­των εγκα­τα­στά­σε­ων σε σχέση με ένα ορ­γα­νω­μέ­νο συ­γκρό­τη­μα;

Η απά­ντη­ση συν­δέ­ε­ται άμεσα με την έν­νοια των οι­κο­νο­μιών κλί­μα­κας. Δεν πρό­κει­ται απλώς για έναν οι­κο­νο­μι­κό όρο, αλλά για βα­σι­κή προ­ϋ­πό­θε­ση ενός αντα­γω­νι­στι­κού του­ρι­στι­κού προ­ϊ­ό­ντος. Σε ένα διε­θνές πε­ρι­βάλ­λον όπου η Κως αντα­γω­νί­ζε­ται ορ­γα­νω­μέ­νους προ­ο­ρι­σμούς του εξω­τε­ρι­κού, η δυ­να­τό­τη­τα επέν­δυ­σης σε ποιο­τι­κές υπη­ρε­σί­ες, σύγ­χρο­νες υπο­δο­μές και ου­σια­στι­κές βιώ­σι­μες πρα­κτι­κές απαι­τεί συ­γκε­κρι­μέ­νη κλί­μα­κα.

Η Κως δεν απο­τε­λεί μια αφη­ρη­μέ­νη έν­νοια στον σχε­δια­σμό πο­λι­τι­κών. Είναι ένας προ­ο­ρι­σμός με μακρά πο­ρεία στον του­ρι­σμό, με ποι­κι­λία επι­χει­ρή­σε­ων, με ση­μα­ντι­κές επεν­δύ­σεις και μια το­πι­κή οι­κο­νο­μία που στη­ρί­ζε­ται σε με­γά­λο βαθμό στον κλάδο της φι­λο­ξε­νί­ας. Ταυ­τό­χρο­να, εξα­κο­λου­θεί να δια­θέ­τει προ­ο­πτι­κές εξέ­λι­ξης και σαφή ανά­γκη ανα­βάθ­μι­σης των υπο­δο­μών της.

Αν όμως το νέο πλαί­σιο οδη­γή­σει ου­σια­στι­κά σε πε­ριο­ρι­σμό της ανά­πτυ­ξης και του εκ­συγ­χρο­νι­σμού ορ­γα­νω­μέ­νων μο­νά­δων, ενώ πα­ράλ­λη­λα ενι­σχύ­σει έμ­με­σα τη μι­κρής κλί­μα­κας και διά­σπαρ­τη δό­μη­ση, τότε δύ­σκο­λα μπο­ρεί να χα­ρα­κτη­ρι­στεί βιώ­σι­μο. Το πι­θα­νό­τε­ρο απο­τέ­λε­σμα θα είναι με­γα­λύ­τε­ρη πίεση στις υπο­δο­μές, πε­ραι­τέ­ρω διά­χυ­ση της δό­μη­σης και απο­δυ­νά­μω­ση της συ­νο­χής του του­ρι­στι­κού προ­ϊ­ό­ντος.

Πα­ράλ­λη­λα, δεν μπο­ρεί να αγνοη­θεί ότι η δη­μό­σια συ­ζή­τη­ση γύρω από τη βιω­σι­μό­τη­τα συχνά πα­ρα­μέ­νει θε­ω­ρη­τι­κή. Η πραγ­μα­τι­κό­τη­τα της του­ρι­στι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας είναι πολύ πιο σύν­θε­τη: πε­ρι­λαμ­βά­νει ενερ­γεια­κό κό­στος, μι­σθούς, φο­ρο­λο­γία, ασφα­λι­στι­κές ει­σφο­ρές, επεν­δύ­σεις, αλλά και τη συ­νε­χή προ­σπά­θεια δια­τή­ρη­σης θέ­σε­ων ερ­γα­σί­ας και στή­ρι­ξης της το­πι­κής κοι­νω­νί­ας καθ’ όλη τη διάρ­κεια του έτους.

Είναι εύ­κο­λο να δια­τυ­πώ­νο­νται γε­νι­κές αρχές από από­στα­ση. Πολύ δυ­σκο­λό­τε­ρο είναι να εφαρ­μο­στούν σε έναν πραγ­μα­τι­κό νη­σιω­τι­κό τόπο, με συ­γκε­κρι­μέ­νες ανά­γκες, πε­ριο­ρι­σμούς και ιδιαι­τε­ρό­τη­τες.

Η Κως προ­φα­νώς χρειά­ζε­ται κα­νό­νες. Χρειά­ζε­ται όμως κα­νό­νες που να βα­σί­ζο­νται σε πραγ­μα­τι­κά δε­δο­μέ­να και όχι σε ορι­ζό­ντιες προ­σεγ­γί­σεις. Χρειά­ζε­ται ου­σια­στι­κές με­λέ­τες φέ­ρου­σας ικα­νό­τη­τας, που να λαμ­βά­νουν υπόψη κρί­σι­μες πα­ρα­μέ­τρους όπως οι υδά­τι­νοι πόροι, η ενέρ­γεια και η δια­χεί­ρι­ση απορ­ριμ­μά­των. Χρειά­ζε­ται επί­σης έναν σχε­δια­σμό που να προ­κύ­πτει μέσα από ου­σια­στι­κό διά­λο­γο με την το­πι­κή κοι­νω­νία και τους επαγ­γελ­μα­τί­ες του κλά­δου.

Αυτό που δεν χρειά­ζε­ται είναι μια ορι­ζό­ντια προ­σέγ­γι­ση που πε­ριο­ρί­ζει την ορ­γα­νω­μέ­νη επεν­δυ­τι­κή δρα­στη­ριό­τη­τα,  αφή­νο­ντας ταυ­τό­χρο­να χώρο σε πιο απο­σπα­σμα­τι­κές μορ­φές ανά­πτυ­ξης. Δεν χρειά­ζε­ται πο­λι­τι­κές που αγνο­ούν τα οι­κο­νο­μι­κά χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά του προ­ο­ρι­σμού. Και σί­γου­ρα δεν χρειά­ζε­ται θε­ω­ρη­τι­κές λύ­σεις που δεν μπο­ρούν να εφαρ­μο­στούν στην πράξη.

Η βιω­σι­μό­τη­τα δεν ταυ­τί­ζε­ται με τη συρ­ρί­κνω­ση της ανά­πτυ­ξης. Αντί­θε­τα, προ­ϋ­πο­θέ­τει ορ­γά­νω­ση, στο­χευ­μέ­νες επεν­δύ­σεις και ισορ­ρο­πία ανά­με­σα στην πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κή προ­στα­σία και την οι­κο­νο­μι­κή δρα­στη­ριό­τη­τα.

Στην πε­ρί­πτω­ση της Κω, το δια­κύ­βευ­μα είναι σαφές: να δια­τη­ρη­θεί η αν­θε­κτι­κό­τη­τα του προ­ο­ρι­σμού, χωρίς να ανα­κο­πεί η δυ­να­τό­τη­τά του να εξε­λίσ­σε­ται.

Μαίρη Τρια­ντα­φυλ­λο­πού­λου