Η ενσυναίσθηση ίσως είναι το σημαντικότερο μέτρο οδικής ασφάλειας

Όταν άνθρω­ποι χάνο­νται τόσο άδικα στην άσφαλτο – και χάνο­νται πολλοί –  δεν υπάρ­χουν τίτλοι αρκετά δυνατοί, ούτε ανα­λύ­σεις αρκετά ψύχραι­μες για να χωρέ­σουν το μέγεθος της απώ­λειας. Υπάρχει μόνο εκείνο το βουβό «γιατί» που μένει να αιω­ρεί­ται πάνω από μια πόλη, πάνω από οικο­γέ­νειες που από τη μία στιγμή στην άλλη βυθί­ζο­νται σε έναν εφιάλτη χωρίς επι­στροφή.

Κάθε φορά που συμ­βαί­νει μια τέτοια τρα­γω­δία, η δημόσια συζή­τηση ξεκινά σχεδόν μηχα­νικά, πάντα στο ίδιο μοτίβο. Οι δρόμοι. Η σήμανση. Ο φωτι­σμός. Οι έλεγχοι. Οι υπο­δο­μές.  Ναι, όλα σημα­ντικά και όλα ανα­γκαία.

Όμως, όσο σκληρό κι αν ακού­γε­ται, οι αριθμοί επι­μέ­νουν σε μια αλήθεια που επι­μέ­νουμε να αγνο­ούμε, όπως συνήθως απο­φεύ­γουμε τις δικές μας ατο­μι­κές ευθύνες.  Στη συντρι­πτική πλειο­νό­τητα των τρο­χαίων, ο καθο­ρι­στι­κός παρά­γο­ντας είναι ο άνθρω­πος. Η συμπε­ρι­φορά μας στο τιμόνι.

Η στιγμή που θα πατή­σουμε λίγο περισ­σό­τερο το γκάζι. Η στιγμή που θα πούμε «έλα μωρέ, μια χαρά είμαι». Η στιγμή που θα απα­ντή­σουμε σε ένα μήνυμα, ή θα μιλή­σουμε στο κινητό τηλέ­φωνο.  Η στιγμή που θα θεω­ρή­σουμε τον δρόμο προ­σω­πική μας προ­έ­κταση δύναμης, νεύρων ή μαγκιάς.

Και ύστερα, μια στιγμή είναι αρκετή για να τελειώ­σουν τα πάντα…

Ίσως το μεγα­λύ­τερο πρό­βλημα να είναι ότι έχουμε συνη­θί­σει τον κίνδυνο στον δρόμο, σαν κάτι που δεν μας αφορά.  Τον αντι­με­τω­πί­ζουμε σαν κάτι που συμ­βαί­νει πάντα στους άλλους. Στο άκουσμα ενός τρα­γι­κού τρο­χαίου και των θυμάτων του, παγώ­νουμε πρό­σκαιρα. Το συζη­τάμε για λίγο, αλλά δεν μας συνε­τί­ζει. Μετά από λίγο γίνεται πάλι  κάτι που δεν μας αφορά προ­σω­πικά.  Μέχρι να χτυ­πή­σει τη δική μας πόρτα. Μέχρι να γίνει ένα τηλε­φώ­νημα μέσα στη νύχτα. Μέχρι να υπάρξει μια καρέκλα άδεια στο οικο­γε­νειακό τραπέζι.

Εκείνο που πρέπει να κάνουμε βίωμά μας είναι ότι  οδήγηση δεν είναι  μια μηχα­νική καθη­με­ρινή δια­δι­κα­σία. Είναι μια πράξη ευθύνης απέ­να­ντι σε ανθρώ­πους που δεν γνω­ρί­ζουμε καν.

Στο παιδί που περνά τον δρόμο.  Στον οδηγό της απέ­να­ντι λωρίδας που επι­στρέ­φει σπίτι του.  Στη μητέρα που περι­μέ­νει κάποιον να γυρίσει.  Σε νέα παιδιά που είχαν όνειρα, σχέδια, ζωή μπροστά τους.

Και ίσως εκεί βρί­σκε­ται η ουσία που λείπει από τη δημόσια συζή­τηση.  Όχι μόνο  στους ελέγ­χους ή στην τήρηση του ΚΟΚ, που θα έπρεπε να είναι συνθήκη απα­ρά­βατη και αδια­πραγ­μά­τευτη, μια συνθήκη εκ των ων ουκ άνευ.  Η ουσία βρί­σκε­ται στην ενσυ­ναί­σθηση.  Στη  βαθιά συνει­δη­το­ποί­ηση ότι το αυτο­κί­νητο δεν είναι εργα­λείο εκτό­νω­σης, ούτε πεδίο επί­δει­ξης. Είναι μια δύναμη που μπορεί μέσα σε δευ­τε­ρό­λε­πτα να αφαι­ρέ­σει αυτό που τίποτα δεν μπορεί να επι­στρέ­ψει. Τη ζωή.  Η ενσυ­ναί­σθηση δεν είναι μια αφη­ρη­μένη ηθική έννοια· είναι η ικα­νό­τητα να ανα­γνω­ρί­ζεις ότι ο άλλος στον δρόμο δεν είναι εμπόδιο, δεν είναι αριθμός, δεν είναι λεπτο­μέ­ρεια. Είναι άνθρω­πος. Με όνομα, με πρόσωπο, με ζωή, με μέλλον. Και αυτό το μέλλον μπορεί να χαθεί μέσα σε δευ­τε­ρό­λε­πτα, όταν η υπευ­θυ­νό­τητα δώσει τη θέση της στην αμέλεια.

Τι είναι η ενσυ­ναί­σθηση;  Είναι η ικα­νό­τητα να μπαί­νεις στη θέση του άλλου. Να μπορείς όχι απλώς να κατα­λα­βαί­νεις λογικά τι βιώνει, αλλά να αισθά­νε­σαι — έστω ως ένα βαθμό — τον φόβο, την αγωνία, τη χαρά ή τον πόνο του. Δεν είναι οίκτος ούτε απλή καλο­σύνη, ας μην τα συγ­χέ­ουμε.  Είναι η συνει­δη­το­ποί­ηση ότι ο απέ­να­ντί σου είναι άνθρω­πος σαν κι εσένα, με ζωή, αγα­πη­μένα πρόσωπα, όνειρα, αδυ­να­μίες και δικαί­ωμα στην ασφά­λεια και τον σεβασμό.

Ενσυ­ναί­σθηση στο τιμόνι σημαί­νει  να μην κολλάς επι­θε­τικά πίσω από κάποιον επειδή σκέ­φτε­σαι ότι μπορεί να φοβάται ή να είναι άπειρος οδηγός.  Σημαί­νει να κόβεις ταχύ­τητα έξω από ένα σχολείο γιατί φαντά­ζε­σαι το παιδί που μπορεί να πετα­χτεί.  Σημαί­νει να βλέπεις τους άλλους οδηγούς όχι σαν «εμπόδια» που πρέπει να παρα­κάμ­ψεις, αλλά σαν ανθρώ­πους.

Δεν χρειά­ζο­νται μεγάλα λόγια.  Ούτε ηθι­κο­λο­γίες.

Χρειά­ζε­ται μόνο να θυμό­μα­στε κάτι απλό.  Όταν οδη­γούμε, κρατάμε στα χέρια μας όχι μόνο τη δική μας ζωή, αλλά και τη ζωή αγνώ­στων ανθρώ­πων που έχουν το ίδιο δικαί­ωμα να φτάσουν σπίτι τους ασφα­λείς.

Και ίσως ο πραγ­μα­τι­κός πολι­τι­σμός μιας κοι­νω­νίας να μην φαί­νε­ται στα λόγια της, αλλά στον τρόπο που φέρεται στον δρόμο.

Στο αν σέβεται το κόκκινο φανάρι. Στο αν αφήνει χώρο στον πεζό. Στο αν επι­λέ­γει να μη γίνει επι­κίν­δυνη για τους άλλους.

Γιατί πίσω από κάθε τροχαίο δεν υπάρ­χουν αριθμοί και στα­τι­στι­κές.

Υπάρ­χουν άνθρω­ποι. Αγα­πη­μέ­νοι κάποιων.  Και πίσω από κάθε απώλεια, ένας κόσμος που, για κάποιους συναν­θρώ­πους μας,  δεν θα είναι ποτέ ξανά ο ίδιος.

Η μνήμη των δύο νέων γυναι­κών δεν μπορεί και δεν πρέπει να περιο­ρι­στεί σε λίγες ώρες συγκί­νη­σης. Αν κάτι οφεί­λουμε σε αυτές, είναι να μην αφή­σουμε τον πόνο να γίνει απλώς τελε­τουρ­γία.  Είναι  να γίνει η αφορμή, επι­τέ­λους να ανα­με­τρη­θούμε με μια κουλ­τούρα ανοχής απέ­να­ντι στην εγκλη­μα­τική οδική συμπε­ρι­φορά.  Να γίνει αφορμή για αυτο­γνω­σία. Για περισ­σό­τερη προσοχή. Για λιγό­τερη αλα­ζο­νεία. Για περισ­σό­τερη ανθρω­πιά στον δρόμο  που μοι­ρα­ζό­μα­στε όλοι.