Πώς μπορεί ο τουρισμός να παραμείνει πηγή ανάπτυξης χωρίς να αλλοιώνει την ταυτότητα ενός τόπου; Απαντήσεις σε αυτό το κρίσιμο ερώτημα αναζήτησε η αποστολή του ΓΕΛ ΑΦΑΝΤΟΥ της Ρόδου, αποτελούμενη από 20 μαθητές της Β΄ τάξης και 2 Εκπαιδευτικούς, η οποία ταξίδεψε στην καρδιά της Ιταλίας, στην πόλη Φολίνιο της περιφέρειας Ούμπρια, συμμετέχοντας σε ένα δεκαήμερο πρόγραμμα Erasmus KA122 με τίτλο «Hyper-tourism: Rhodes island, Dodecanese, Greece».
Η επιλογή της συγκεκριμένης περιοχής δεν ήταν τυχαία. Η Ούμπρια, γνωστή ως η «πράσινη καρδιά» της Ιταλίας, αποτελεί το αντίπαλο δέος των πόλεων που υποφέρουν από τον μαζικό τουρισμό. Κατά τη διάρκεια της 10ήμερης παραμονής τους, οι μαθητές μας είχαν την ευκαιρία να μελετήσουν από κοντά πώς μια περιοχή μπορεί να αναπτύξει τουριστικά πρότυπα, δίνοντας έμφαση στην ποιότητα, τον πολιτισμό και τον σεβασμό στο περιβάλλον.
Το πρόγραμμα περιελάμβανε εργαστήρια και επισκέψεις που είχαν ως κοινή αφετηρία την αντιμετώπιση του υπερτουρισμού (overtourism). Οι μαθητές μας:
Είδαν πώς οι μικρότερες πόλεις, όπως το Φολίνιο, καταφέρνουν να διατηρούν την αυθεντικότητά τους. Επισκέφθηκαν πρότυπα αξιοθέατα όπου η ροή των επισκεπτών ελέγχεται, ώστε να μην υποβαθμίζεται η εμπειρία αλλά και η καθημερινότητα των κατοίκων. Συζήτησαν για τη δημιουργία προϋποθέσεων αειφόρου ανάπτυξης, συγκρίνοντας τα δεδομένα της Ιταλίας με την πραγματικότητα της Ρόδου.
Ειδικότερα, κεντρικό ρόλο στην εκπαιδευτική εμπειρία έπαιξαν τα εξειδικευμένα εργαστήρια του οργανισμού CREA Cultura. Εκεί, οι μαθητές μας συμμετείχαν σε βιωματικές δραστηριότητες και workshops, όπου ανέλυσαν πώς η πολιτιστική κληρονομιά μπορεί να αναδειχθεί με τρόπο βιώσιμο. Μέσα από τη χρήση σύγχρονων εργαλείων, τα παιδιά επεξεργάστηκαν στρατηγικές για τη δημιουργία τουριστικών προϊόντων που σέβονται το περιβάλλον και την τοπική κουλτούρα, μετατρέποντας τη θεωρία σε εφαρμόσιμες ιδέες. Μελέτη περίπτωσης αποτέλεσε η επίσκεψη στην Ασίζη, μελετώντας πώς μια πόλη με τεράστια παγκόσμια επισκεψιμότητα καταφέρνει να διαχειρίζεται τον όγκο των τουριστών χωρίς να χάνει τον ιδιαίτερο ιστορικό και πνευματικό της χαρακτήρα, αλλά και πως μπορούν οι επισκέπτες να γνωρίσουν την περιοχή με τη χρήση ποδηλάτων, σεβόμενοι το περιβάλλον. Η εμπειρία εμπλουτίστηκε με τη δικτύωση με την τοπική εκπαιδευτική κοινότητα. Η επίσκεψή μας σε ένα Λύκειο με κατεύθυνση την Οικονομία και τον Τουρισμό ήταν καθοριστική. Οι Ιταλοί μαθητές παρουσίασαν ένα καινοτόμο project για τη σύνδεση και τη δημιουργία νέων τουριστικών διαδρομών σε μικρά χωριά. Η πρόταση αυτή στοχεύει στη
διασπορά των επισκεπτών σε λιγότερο γνωστές περιοχές, μια πρακτική που θα μπορούσε να βρει εξαιρετική εφαρμογή και στα χωριά της Ρόδου για την αποσυμφόρηση του κέντρου.
Η εμπειρία αυτή ήταν ιδιαίτερα διδακτική, καθώς οι μαθητές μπόρεσαν να μεταφέρουν τις δικές τους εικόνες από τη Ρόδο και να τις δουν μέσα από ένα νέο πρίσμα. «Στόχος μας δεν είναι απλώς οι αριθμοί, αλλά η ποιότητα και η διάρκεια», ήταν το συμπέρασμα των συζητήσεων. Η ανάγκη για τουρισμό που δεν «πνίγει» την πόλη αλλά την αναδεικνύει, αποτέλεσε το βασικό δίδαγμα που έφεραν μαζί τους στις αποσκευές τους οι συμμετέχοντες. Η επιστροφή από το Φολίνιο βρίσκει τους μαθητές και τους εκπαιδευτικούς μας γεμάτους ιδέες και όραμα.
Αναφορές μαθητών:
«Το πρόγραμμα μας δίδαξε ότι ο υπερτουρισμός δεν είναι απλώς πρόβλημα αριθμών, αλλά διανομής. Χρησιμοποιήσαμε το Φολίνιο ως βάση γιατί είναι συγκοινωνιακός κόμβος και επισκεφθήκαμε λιγότερο γνωστά μέρη με τρένο και ποδήλατο. Αντί να στριμωχνόμαστε στα ίδια 5-6 σημεία της Ιταλίας, ανακαλύψαμε την ομορφιά της υπαίθρου της Ουμπρία με σεβασμό στο περιβάλλον. Η εμπειρία μου με έπεισε ότι ο “αργός τουρισμός” (slow tourism) είναι η μόνη απάντηση στην υποβάθμιση των μνημείων και της ποιότητας ζωής που προκαλεί ο υπερτουρισμός»
Βασίλης Κ.
«Η επίσκεψή μας στο τοπικό σχολείο του Φολίνιο, μέσω του προγράμματος Erasmus, ήταν ίσως η πιο ξεχωριστή στιγμή του προγράμματος. Είχαμε την ευκαιρία να δούμε από κοντά τα projects των Ιταλών μαθητών, οι οποίοι δεν αντιμετωπίζουν τον τουρισμό απλώς ως πηγή εσόδων, αλλά ως μια πρόκληση που απαιτεί στρατηγική διαχείριση. Μιλώντας μαζί τους, καταλάβαμε κάτι απλό, πως το πρόβλημα δεν λύνεται με απαγορεύσεις, αλλά με σωστή ενημέρωση».
Αποστόλης Κ.
