Αντιπλημμυρικά έργα Αρχαγγέλου: Πιθανή λύση ενός προβλήματος ή καταστροφή της ταυτότητας ενός τόπου;

Πριν λίγο χρονικό διά­στημα δημο­σιεύ­τηκε στον τοπικό τύπο ότι σύντομα πρό­κει­ται να δημο­πρα­τη­θεί το έργο της αντι­πλημ­μυ­ρι­κής προ­στα­σίας του οικι­σμού του Αρχαγ­γέ­λου.

Τα έργα αυτά μεταξύ άλλων περι­λαμ­βά­νουν την κατα­σκευή δύο ανοι­κτών τάφρων. Η πρώτη τάφρος Τ1 μήκους 3.180 μέτρων και πλάτους 20 μ θα αρχίζει από τους πρό­πο­δες του Καράβου, θα διέρ­χε­ται από τις παρυφές του Προφήτη Ηλία και πίσω από το Μεσαιω­νικό Κάστρο θα κατα­λή­γει στην περιοχή Φελ­λα­δού­νια του Μάκρωνα.

Η δεύτερη τάφρος Τ2 μήκους 2.158 μ θα αρχίζει επίσης από τους πρό­πο­δες του Καράβου, θα διέρ­χε­ται κάτω από την Εθνική Οδό και θα κατα­λή­γει στον χεί­μαρρο των Λιβα­διών.

Για το έργο αυτό έχουν εκφρα­στεί σοβα­ρό­τα­τες αντιρ­ρή­σεις εκ μέρους της αρμό­διας υπη­ρε­σίας της Αρχαιο­λο­γίας της Ρόδου, οι οποίες δια­τυ­πώ­νο­νται στο με ΑΠ:342639/3-8-25 έγγραφό της που απευ­θύ­νε­ται προς τις Τεχνι­κές Υπη­ρε­σίες της Περι­φέ­ρειας Νοτίου Αιγαίου. Όμως οι αντιρ­ρή­σεις της τοπικής υπη­ρε­σίας της Αρχαιο­λο­γίας έχουν παρα­καμ­φθεί, όπως ανα­φέ­ρε­ται σε δημο­σί­ευμα τοπικής εφη­με­ρί­δας, από το Κεντρικό Αρχαιο­λο­γικό Συμ­βού­λιο ( ΚΑΣ ) με το σκε­πτικό ότι: «1. Πρό­κει­ται για έργο υπο­δο­μής, ιδιαι­τέ­ρως σημα­ντι­κού και ανα­γκαίου για την ικα­νο­ποί­ηση ζωτικών αναγκών του κοι­νω­νι­κού συνόλου, 2. Ότι το νησί της Ρόδου, έχει υποστεί τα τελευ­ταία 25 χρόνια σημα­ντι­κές πλημ­μύ­ρες, συνέ­πεια των οποίων ήταν οι κατα­στρο­φές σε ιδιο­κτη­σίες και σε επι­χει­ρή­σεις, αλλά κυρίως η απώλεια ανθρω­πί­νων ζωών, και 3. Την πρόταση των μελε­τη­τών για παρά­καμψη της όδευσής της Τάφρου Τ1, ώστε να μην θιγεί το αρχαίο λατο­μείο, γνω­μο­δό­τησε υπέρ της έγκρι­σης της μελέτης, θέτο­ντας όρους με τους οποίους επι­διώ­κε­ται ο βέλ­τι­στος συν­δυα­σμός της προ­στα­σίας των αρχαιο­τή­των -τις οποίες συναντά η όδευση του αντι­πλημ­μυ­ρι­κού έργου- με την έγκαιρη ολο­κλή­ρωσή του. Η σχετική Απόφαση βρί­σκε­ται στο στάδιο της διοι­κη­τι­κής επε­ξερ­γα­σίας».

Με απλά λόγια, σύμφωνα με το ΚΑΣ, προέχει η προ­στα­σία των ανθρω­πί­νων ζωών και των περιου­σιών έναντι της ιστο­ρι­κής και περι­βαλ­λο­ντι­κής κατα­στρο­φής που θα επι­φέ­ρει η κατα­σκευή αυτού του έργου, όπως το επι­ση­μαί­νει και η αρμόδια υπη­ρε­σία της αρχαιο­λο­γίας της Ρόδου στο προ­α­να­φερ­θέν έγγραφό της, λαμ­βά­νο­ντας ασφαλώς υπόψη τα ιστο­ρικά και μορ­φο­λο­γικά δεδο­μένα της περιο­χής. Εξ άλλου στον Αρχάγ­γελο ουδέ­ποτε υπήρξε απώλεια ζωής λόγω πλημ­μύ­ρας.

Μπορεί το έργο αυτό να στο­χεύει στην αντι­πλημ­μυ­ρική προ­στα­σία του οικι­σμού όμως από την άλλη κατα­στρέ­φε­ται τόσο η ιστο­ρική όσο και η φυσική ταυ­τό­τητα του Αρχαγ­γέ­λου. Σίγουρα η περι­βαλ­λο­ντική κατα­στροφή θα είναι γιγα­ντιαία και ανε­πα­νόρ­θωτη. Η εικόνα του Αρχαγ­γέ­λου θα αλλοιω­θεί παντο­τινά. Αυτός ο φυσικός πίνακας ζωγρα­φι­κής, που συν­θέ­τουν τα βουνά Κάραβος και Προ­φή­της Ηλίας, και που απο­τε­λεί συστα­τικό του ψυχι­σμού του κάθε Αρχαγ­γε­λίτη, θα υποστεί βάναυση κακο­ποί­ηση που νομί­ζουμε ότι δεν μπορεί να γίνει απο­δε­κτή από κανένα Αρχαγ­γε­λίτη και ως εκ τούτου θα πρέπει να απο­φευ­χθεί.

Πέραν από την κατα­στροφή του ιστο­ρι­κού και φυσικού περι­βάλ­λο­ντος της ευρύ­τε­ρης περιο­χής διέ­λευ­σης των “τεχνη­τών χει­μάρ­ρων”, θα υπάρ­ξουν και άλλες αρνη­τι­κές επι­πτώ­σεις, από τις οποίες οι κυριό­τε­ρες, νομί­ζουμε, θα είναι η υπο­βάθ­μιση των περιο­χών διέ­λευ­σης των “τεχνη­τών χει­μάρ­ρων”, δηλαδή της Τ1 και της Τ2, ως και η ανα­γκαία απαλ­λο­τρί­ωση των ιδιω­τι­κών εκτά­σεων που βρί­σκο­νται στην πορεία χάραξης του έργου. Επί πλέον η μετα­φορά του όγκου του νερού μέσω της Τάφρου 2 στο χεί­μαρρο των Λιβα­διών θα έχει ως συνέ­πεια την μετα­τό­πιση των πλημ­μυ­ρι­κών φαι­νο­μέ­νων στη συμβολή των χει­μάρ­ρων των Λιβα­διών και του Αγίου Γεωρ­γίου με απρό­βλε­πτες επι­πτώ­σεις για την περιοχή Αλώνια και όχι μόνο.

Η κοι­νω­νία του Αρχαγ­γέ­λου θα πρέπει να ενη­με­ρω­θεί για τα σχε­δια­ζό­μενα αντι­πλημ­μυ­ρικά έργα και για τις ανε­πα­νόρ­θω­τες αλλαγές που θα υποστεί το φυσικό και ιστο­ρικό περι­βάλ­λον που δεσπό­ζει του οικι­σμού και το οποίο ανέ­κα­θεν δια­μόρ­φωνε και ελπί­ζουμε ότι θα παρα­μεί­νει αναλ­λοί­ωτο και θα συνε­χί­σει να δια­μορ­φώ­νει τον ψυχισμό και τον χαρα­κτήρα του κάθε Αρχαγ­γε­λίτη και της κάθε Αρχαγ­γε­λί­τι­σας .

Σε ό,τι αφορά στην αντι­με­τώ­πιση των πλημ­μυ­ρι­κών φαι­νο­μέ­νων που σπάνια συμ­βαί­νουν στον Αρχάγ­γελο, (η τελευ­ταία πλημ­μύρα έγινε στις αρχές του Οκτω­βρίου του 1994), πιστεύ­ουμε ότι υπάρ­χουν εναλ­λα­κτι­κές λύσεις δια­χεί­ρι­σης του υδά­τι­νου όγκου, πιο απο­τε­λε­σμα­τι­κές, οι οποίες σέβο­νται και το περι­βάλ­λον και την ιστο­ρική ταυ­τό­τητα του Αρχαγ­γέ­λου.

Αξίζει να επα­να­λά­βουμε ότι ουδέ­ποτε στον Αρχάγ­γελο έχουν χαθεί ανθρώ­πι­νες ζωές εξ αιτίας των πλημ­μυ­ρι­κών φαι­νο­μέ­νων, απε­να­ντίας έχουν χαθεί ζωές αρκετών ανθρώ­πων και μάλιστα νέων λόγω τρο­χαίων ατυ­χη­μά­των.

Η λύση σε αυτό το πρό­βλημα, αλλά και σε κάθε άλλο πρό­βλημα, που αφορά μία συγκε­κρι­μένη κοι­νω­νία, θα πρέπει να ανα­ζη­τεί­ται με τη συν­δρομή της τοπικής κοι­νω­νίας και όχι ερήμην αυτής.

Για να απο­φευ­χθεί εκ των υστέρων το όποιο “ανάθεμα”, καλό θα είναι οι αρμό­διοι τοπικοί φορείς που σχε­δί­α­σαν τα προ­α­να­φερ­θέ­ντα έργα, έστω και καθυ­στε­ρη­μένα, να ενη­με­ρώ­σουν τους πολίτες του Αρχαγ­γέ­λου για τις συνέ­πειες και τα οφέλη του σχε­δια­ζό­με­νου αντι­πλημ­μυ­ρι­κού έργου. Για ένα τέτοιο έργο δεν αρκεί η γνω­μο­δό­τηση του ΚΑΣ, αλλά απαι­τεί­ται η σύμφωνη γνώμη και η συναί­νεση των ανθρώ­πων για τους οποίους σχε­διά­ζε­ται αυτό το έργο.

Κρί­νε­ται λοιπόν απα­ραί­τητο, η Κοι­νό­τητα Αρχαγ­γέ­λου, δια των εκλεγ­μέ­νων εκπρο­σώ­πων της, και ο Δήμος Ρόδου να πάρουν την πρω­το­βου­λία να συγκα­λέ­σουν λαϊκή συνέ­λευση προ­κει­μέ­νου να ενη­με­ρω­θούν οι πολίτες για τα μελ­λού­μενα . Σίγουρα μέσα από τον κοι­νω­νικό διάλογο θα βρεθεί η βέλ­τι­στη λύση στο πρό­βλημα της αντι­πλημ­μυ­ρι­κής προ­στα­σίας του Αρχαγ­γέ­λου και η τοπική κοι­νω­νία είτε θα συναι­νέ­σει στα σχε­δια­ζό­μενα έργα είτε θα τα απορ­ρί­ψει.

Προτού λοιπόν “μιλή­σουν οι μπουλ­ντό­ζες και οι δυνα­μί­τες των εκβρα­χι­σμών”, ας μιλή­σουν οι Αρχαγ­γε­λί­τες και οι Αρχαγ­γε­λί­τισ­σες και ας τους δοθεί το δικαί­ωμα να απο­φα­σί­σουν οι ίδιοι για αυτό το ακαν­θώ­δες θέμα. Η πρω­το­βου­λία για την ενη­μέ­ρωση και η ευθύνη για την δια­φύ­λαξη της Ιστο­ρι­κής και Φυσικής Ταυ­τό­τη­τας του Αρχαγ­γέ­λου ανήκει πρω­τί­στως στους εκλεγ­μέ­νους του τόπου μας, τους οποίους καλούμε να προβούν στις δέουσες ενέρ­γειες και να φέρουν το θέμα σε δημόσια δια­βού­λευση.

Ρόδος 28 Φεβρουα­ρίου 2026

Ιάκωβος Τσ. Κολαϊ­νής

Αντώνης Νικ. Τσα­κί­ρης

Γιάννης Εμμ. Γιάνιας

(φωτο­γρα­φία)