Η Περιφέρεια απαντά για τον Αρχάγγελο με μελέτη του 2023 που περιμένει 3 χρόνια την περιβαλλοντική αδειοδότηση

•Δια­βε­βαιώ­νει ότι τα ρέματα του Αρχαγ­γέ­λου καθα­ρί­στη­καν μέσα στο 2026 και ότι το αντι­πλημ­μυ­ρικό έργο των 5.160.000 ευρώ έχει εξα­σφα­λι­σμένη χρη­μα­το­δό­τηση, απο­δί­δο­ντας την καθυ­στέ­ρηση στη δια­δι­κα­σία γνω­μο­δο­τή­σεων των αρχαιο­λο­γι­κών υπη­ρε­σιών • Η τοπο­θέ­τηση έρχεται σε στιγμή που ο πρό­ε­δρος της κοι­νό­τη­τας Αρχαγ­γέ­λου κ. Χρήστος Ικουτας υπο­στη­ρί­ζει ότι είχε επι­ση­μά­νει τα προ­βλή­ματα των ρεμάτων εδώ και 2 χρόνια

Δύο ημέρες μετά τα έντονα καιρικά φαι­νό­μενα της Τετάρ­της 14 Οκτω­βρίου 2026, που στοί­χι­σαν τη ζωή σε έναν άνθρωπο στον Αρχάγ­γελο και προ­κά­λε­σαν εκτε­τα­μέ­νες κατα­στρο­φές σε Αρχάγ­γελο και Στεγνά, η Περι­φέ­ρεια Νοτίου Αιγαίου επέλεξε να απα­ντή­σει δημόσια και με στοι­χεία στην κριτική που δέχεται για την αντι­πλημ­μυ­ρική προ­στα­σία της περιο­χής. Το δελτίο Τύπου που εξέδωσε το Γραφείο Τύπου της Περι­φέ­ρειας την Παρα­σκευή 16 Οκτω­βρίου 2026 είναι εκτενές, έχει σαφώς αμυ­ντικό αλλά και αντε­πι­θε­τικό χαρα­κτήρα και περι­γρά­φει βήμα προς βήμα την πορεία ενός έργου που, όπως υπο­στη­ρί­ζει, είναι μελε­τη­μένο από το 2023, χρη­μα­το­δο­τη­μένο από τον Ιανουά­ριο του 2025 και παρα­μέ­νει καθη­λω­μένο σε μια περι­βαλ­λο­ντική αδειο­δό­τηση που διήρ­κεσε 3 ολό­κληρα χρόνια. Η απά­ντηση αυτή επα­να­το­πο­θε­τεί τη δημόσια συζή­τηση, η οποία μέχρι σήμερα είχε επι­κε­ντρω­θεί στις προει­δο­ποι­ή­σεις που φέρεται να είχαν δια­τυ­πω­θεί σε τοπικό επίπεδο και στο αν αυτές εισα­κού­στη­καν.

Ένας από τους 5 αρμό­διους φορείς και ο μόνος που εκτελεί έργα

Η Περι­φέ­ρεια ξεκινά την τοπο­θέ­τησή της από το θεσμικό πλαίσιο. Όπως ανα­φέ­ρει, είναι ένας από τους 5 φορείς της ελλη­νι­κής Πολι­τείας που εκ του νόμου έχουν αρμο­διό­τητα μελέτης και εκτέ­λε­σης αντι­πλημ­μυ­ρι­κών έργων. Οι άλλοι 4 είναι το Υπουρ­γείο Υπο­δο­μών και Μετα­φο­ρών, το Υπουρ­γείο Περι­βάλ­λο­ντος και Ενέρ­γειας, οι Απο­κε­ντρω­μέ­νες Διοι­κή­σεις και οι Δήμοι. Στο σημείο αυτό η Περι­φέ­ρεια δια­τυ­πώ­νει και το κεντρικό της επι­χεί­ρημα: από τους 5 αυτούς φορείς, είναι ο μόνος που υλο­ποιεί σήμερα αντι­πλημ­μυ­ρικά έργα στο νησί της Ρόδου.

Με αυτή τη βάση, η Περι­φέ­ρεια χαρα­κτη­ρί­ζει παρά­δοξο το γεγονός ότι εκείνη βρί­σκε­ται στο στό­χα­στρο του δημό­σιου δια­λό­γου. «Ωσάν να υπήρχαν αντι­πλημ­μυ­ρικά έργα στη Ρόδο, αν η Περι­φέ­ρεια Νοτίου Αιγαίου δεν μελε­τούσε και εκτε­λούσε τέτοια έργα», σημειώ­νε­ται χαρα­κτη­ρι­στικά στο δελτίο Τύπου. Η δια­τύ­πωση απο­τυ­πώ­νει τον τόνο ολό­κλη­ρης της ανα­κοί­νω­σης, η οποία δηλώνει μεν ότι συμ­με­τέ­χει «πρόθυμα» στον δημόσιο διάλογο, ταυ­τό­χρονα όμως κάνει λόγο για «στο­χο­ποί­ηση» και ζητεί η ανα­ζή­τηση ευθυνών να αφορά ολό­κληρη τη δια­δρομή ενός έργου και όχι μόνο τον φορέα που το εκτελεί.

Καθα­ρι­σμένα ρέματα και ολο­κλη­ρω­μένη μελέτη

Στο πρώτο από τα δύο ερω­τή­ματα που η ίδια θέτει, δηλαδή αν είχαν καθα­ρι­στεί τα ρέματα στον Αρχάγ­γελο, η Περι­φέ­ρεια απαντά «απε­ρί­φρα­στα ναι». Οι καθα­ρι­σμοί, σύμφωνα με την ανα­κοί­νωση, έγιναν πρό­σφατα, μέσα στο 2026, και το σχετικό φωτο­γρα­φικό υλικό βρί­σκε­ται στη διάθεση κάθε ενδια­φε­ρο­μέ­νου. Πρό­κει­ται για το σημείο που συν­δέ­ε­ται πιο άμεσα με τη δημόσια συζή­τηση των τελευ­ταίων ημερών, καθώς η κατά­σταση των ρεμάτων είναι ακριβώς το ζήτημα για το οποίο ο πρό­ε­δρος της κοι­νό­τη­τας Αρχαγ­γέ­λου δια­τεί­νε­ται ότι είχε προει­δο­ποι­ή­σει.

Στο δεύτερο ερώτημα, αν υπάρχει μελέτη αντι­πλημ­μυ­ρι­κής προ­στα­σίας του Αρχαγ­γέ­λου, η απά­ντηση είναι επίσης κατα­φα­τική. Η μελέτη, όπως ανα­φέ­ρε­ται, υπάρχει και είναι ολο­κλη­ρω­μένη ήδη από το 2023. Από εκείνη τη χρονιά, όμως, ξεκί­νησε αυτό που η Περι­φέ­ρεια απο­κα­λεί «μεγάλη περι­πέ­τεια» της περι­βαλ­λο­ντι­κής αδειο­δό­τη­σης, μια δια­δι­κα­σία που, κατά την ανα­κοί­νωση, έφτασε τα 3 χρόνια. Το μεγα­λύ­τερο μέρος του δελτίου Τύπου είναι αφιε­ρω­μένο ακριβώς σε αυτή την τριετία και στα δύο εμπόδια που, σύμφωνα με την Περι­φέ­ρεια, καθυ­στέ­ρη­σαν καθο­ρι­στικά το έργο.

Η αυτοψία που χρειά­στηκε 2 συστά­σεις και κόστισε 6 μήνες

Το πρώτο εμπόδιο αφορά, σύμφωνα με την ανα­κοί­νωση, την Εφορεία Παλαιο­αν­θρω­πο­λο­γίας και Σπη­λαιο­λο­γίας. Η υπη­ρε­σία αυτή είχε αρχικά δώσει θετική εισή­γηση για τη μελέτη, στη συνέ­χεια όμως την ανα­κά­λεσε, επι­κα­λού­μενη την ανάγκη διε­νέρ­γειας αυτο­ψίας στην περιοχή. Η αυτοψία, όπως υπο­στη­ρί­ζει η Περι­φέ­ρεια, δεν γινόταν, με απο­τέ­λε­σμα η ίδια να ζητήσει τη συν­δρομή της Απο­κε­ντρω­μέ­νης Διοί­κη­σης Αιγαίου προ­κει­μέ­νου να ασκηθεί πίεση προς την Εφορεία.

Κατά το δελτίο Τύπου, χρειά­στηκε η Απο­κε­ντρω­μένη Διοί­κηση Αιγαίου να απευ­θύ­νει 2 συστά­σεις στην Εφορεία Παλαιο­αν­θρω­πο­λο­γίας και Σπη­λαιο­λο­γίας για να πραγ­μα­το­ποι­η­θεί τελικά η αυτοψία. Η Περι­φέ­ρεια ευχα­ρι­στεί δημόσια την Απο­κε­ντρω­μένη Διοί­κηση για την πίεση που άσκησε, σημειώ­νο­ντας ωστόσο ότι στο μεταξύ χάθηκαν 6 μήνες ανα­μο­νής.

«Μόνιμη πληγή ορατή από παντού» και η προ­σφυγή στο ΚΑΣ

Το δεύτερο και ίσως πιο αιχμηρό σημείο της ανα­κοί­νω­σης αφορά την Εφορεία Αρχαιο­τή­των Δωδε­κα­νή­σου. Σύμφωνα με την Περι­φέ­ρεια, η Εφορεία γνω­μο­δό­τησε ότι το αντι­πλημ­μυ­ρικό έργο του Αρχαγ­γέ­λου συνιστά οπτική όχληση, χρη­σι­μο­ποιώ­ντας μάλιστα τη δια­τύ­πωση «μόνιμη πληγή ορατή από παντού». Η εισή­γηση αυτή ήταν αρνη­τική για το έργο και η Περι­φέ­ρεια ανα­γκά­στηκε, όπως ανα­φέ­ρει, να προ­σφύ­γει στο Κεντρικό Αρχαιο­λο­γικό Συμ­βού­λιο (ΚΑΣ) προ­κει­μέ­νου να την ανα­τρέ­ψει.

Η προ­σφυγή είχε τελικά θετική έκβαση. Η μελέτη, κατά την ανα­κοί­νωση, έλαβε την έγκριση από το ΚΑΣ, γεγονός που σημαί­νει ότι η αρχική αρνη­τική κρίση της τοπικής Εφο­ρείας δεν επι­κρά­τησε. Η Περι­φέ­ρεια δεν προσ­διο­ρί­ζει στο δελτίο Τύπου τον ακριβή χρόνο που απαι­τή­θηκε για τη δια­δι­κα­σία ενώπιον του ΚΑΣ, ούτε το περιε­χό­μενο των όρων που ενδε­χο­μέ­νως τέθηκαν με την έγκριση. Από το σύνολο της αφή­γη­σης, πάντως, προ­κύ­πτει ότι η Περι­φέ­ρεια θεωρεί τα δύο αυτά επει­σό­δια, την αυτοψία της Εφο­ρείας Παλαιο­αν­θρω­πο­λο­γίας και Σπη­λαιο­λο­γίας και την αρνη­τική εισή­γηση της Εφο­ρείας Αρχαιο­τή­των Δωδε­κα­νή­σου, ως τις κύριες αιτίες για τα 3 χρόνια ανα­μο­νής.

Χρη­μα­το­δό­τηση 5.160.000 ευρώ με  απόφαση Χατζη­μάρ­κου

Ιδιαί­τερη έμφαση δίνεται στο ζήτημα της χρη­μα­το­δό­τη­σης, ώστε να απα­ντη­θεί προ­κα­τα­βο­λικά το ερώτημα αν το έργο καθυ­στε­ρεί για οικο­νο­μι­κούς λόγους. Σύμφωνα με την ανα­κοί­νωση, το έργο με τίτλο «Αντι­πλημ­μυ­ρική προ­στα­σία οικι­σμού Αρχαγ­γέ­λου ν. Ρόδου» έχει εξα­σφα­λι­σμένη χρη­μα­το­δό­τηση ύψους 5.160.000 ευρώ από ευρω­παϊ­κούς πόρους της Περι­φέ­ρειας. Η ένταξή του στο Πρό­γραμμα «Νότιο Αιγαίο» της προ­γραμ­μα­τι­κής περιό­δου 2021 έως 2027 έγινε τον Ιανουά­ριο του 2025, με απόφαση του περι­φε­ρειάρχη κ. Γιώργου Χατζη­μάρ­κου.

Το στοι­χείο αυτό είναι σημα­ντικό για την κατα­νό­ηση της θέσης της Περι­φέ­ρειας. Ουσια­στικά υπο­στη­ρί­ζε­ται ότι τα τρία βασικά προ­α­παι­τού­μενα ενός δημό­σιου έργου, δηλαδή η μελέτη, η χρη­μα­το­δό­τηση και η πολι­τική βούληση, υπήρχαν εδώ και καιρό και ότι το μόνο που έλειπε ήταν η ολο­κλή­ρωση της αδειο­δο­τι­κής δια­δι­κα­σίας, η οποία εξαρ­τά­ται από τρίτους φορείς.

Πού βρί­σκε­ται σήμερα το έργο

Ως προς την τρέ­χουσα φάση, η Περι­φέ­ρεια ανα­φέ­ρει ότι η Γενική Διεύ­θυνση Υπο­δο­μών της ενσω­μα­τώ­νει αυτή την περίοδο στη μελέτη τις παρα­τη­ρή­σεις όλων των φορέων που γνω­μο­δό­τη­σαν επ’ αυτής, όπως οφείλει να πράξει σύμφωνα με τη νομο­θε­σία. Πρό­κει­ται για το στάδιο που ακο­λου­θεί την ολο­κλή­ρωση του κύκλου των γνω­μο­δο­τή­σεων και προη­γεί­ται της ορι­στι­κο­ποί­η­σης της μελέτης. Το δελτίο Τύπου δεν δίνει χρο­νο­διά­γραμμα για την ολο­κλή­ρωση αυτής της εργα­σίας, ούτε για τη δημο­πρά­τηση ή την έναρξη των εργα­σιών, στοι­χεία που παρα­μέ­νουν ανοιχτά.

Στο σημείο αυτό η ανα­κοί­νωση περνά από την περι­γραφή στο γενι­κό­τερο συμπέ­ρα­σμα. Η εκτέ­λεση ενός αντι­πλημ­μυ­ρι­κού έργου, σημειώ­νε­ται, δεν εξαρ­τά­ται μόνο από την πολι­τική βούληση, τη δια­θε­σι­μό­τητα χρη­μα­το­δό­τη­σης ή την ετοι­μό­τητα των τεχνι­κών υπη­ρε­σιών, αλλά προ­ϋ­πο­θέ­τει την ολο­κλή­ρωση μιας «δαι­δα­λώ­δους, εξαι­ρε­τικά χρο­νο­βό­ρας αλλη­λου­χίας διοι­κη­τι­κών δια­δι­κα­σιών, γνω­μο­δο­τή­σεων και εγκρί­σεων» που επι­βάλ­λει το ισχύον θεσμικό πλαίσιο. Η πραγ­μα­τι­κό­τητα αυτή, κατά την Περι­φέ­ρεια, δεν μπορεί να παρα­γνω­ρί­ζε­ται στον δημόσιο διάλογο, πολύ περισ­σό­τερο όταν πρό­κει­ται για έργα που συν­δέ­ο­νται με την προ­στα­σία της ανθρώ­πι­νης ζωής.

Λογο­δο­σία για όλη τη δια­δρομή του έργου

Το τελευ­ταίο μέρος της ανα­κοί­νω­σης έχει έντονα πολι­τικό χαρα­κτήρα. Η Περι­φέ­ρεια δηλώνει ότι έχει θέσει την αντι­πλημ­μυ­ρική προ­στα­σία «πολύ ψηλά» στις προ­τε­ραιό­τη­τές της, ότι οι Τεχνι­κές της Υπη­ρε­σίες εργά­ζο­νται συστη­μα­τικά εξα­ντλώ­ντας κάθε δια­θέ­σιμη δυνα­τό­τητα χρη­μα­το­δό­τη­σης και ότι υπερ­βαί­νει τα διοι­κη­τικά εμπόδια «λει­τουρ­γώ­ντας πάντα θεσμικά».

Ως προς την ανα­ζή­τηση ευθυνών, η ανα­κοί­νωση την ανα­γνω­ρί­ζει ως στοι­χείο της λογο­δο­σίας και της δημο­κρα­τίας, θέτει όμως έναν όρο: να είναι ειλι­κρι­νής και να μην καθο­δη­γεί­ται από πολι­τικά κίνητρα. Σε αυτή την περί­πτωση, υπο­στη­ρί­ζει, πρέπει να αφορά ολό­κληρη τη δια­δρομή ενός έργου, από τη μελέτη και τις εγκρί­σεις μέχρι την κατα­σκευή. «Και εμείς θα κρι­θούμε για το δικό μας μέρος», ανα­φέ­ρε­ται χαρα­κτη­ρι­στικά, «αλλά πρέπει να αξιο­λο­γεί­ται και τι συμ­βαί­νει σε κάθε στάδιο πριν μπο­ρέ­σει να μπει ένα μηχά­νημα στο εργο­τά­ξιο». Η ανα­κοί­νωση κλείνει με μια φράση που αφήνει ανοιχτό το ενδε­χό­μενο ευθύνης άλλων υπη­ρε­σιών, καλώ­ντας να εξε­τα­στεί «ποιος λει­τούρ­γησε υπο­στη­ρι­κτικά, ποιος λει­τούρ­γησε με αντα­να­κλα­στικά και βέβαια ποιος λει­τούρ­γησε παρελ­κυ­στικά, στην περί­πτωση που υπάρχει κάποιος τέτοιος φορέας.