Η μεγάλη απειλή για την ψυχή των νησιών μας

• Ο Άρης Δα­βα­ρά­κης επι­ση­μαί­νει τον κίν­δυ­νο αλ­λοί­ω­σης της ταυ­τό­τη­τας καθώς τα με­γά­λα νησιά χά­νουν την αυ­θε­ντι­κό­τη­τα τους υπό την πίεση της υπερ­κα­τα­νά­λω­σης και της μα­ζι­κής προ­βο­λής • Η υιο­θέ­τη­ση μο­ντέ­λων ήπιας βιώ­σι­μης ανά­πτυ­ξης, όπως το «Rhodes Co-lab» που εφαρ­μό­ζει ο πε­ρι­φε­ρειάρ­χης Γ. Χα­τζη­μάρ­κος είναι μο­νό­δρο­μος για τα νησιά, δη­λώ­νει ο αντι­πρό­ε­δρος του Του­ρι­στι­κού Τμή­μα­τος του ΕΒΕΔ Θο­δω­ρής Ασβε­στάς

Από τη Μύ­κο­νο και τη Σα­ντο­ρί­νη μέχρι τη Ρόδο και την Κέρ­κυ­ρα, τα με­γά­λα νησιά πλη­ρώ­νουν ήδη το κό­στος ενός μο­ντέ­λου του­ρι­στι­κής ανά­πτυ­ξης που θυ­σιά­ζει την αυ­θε­ντι­κό­τη­τα στον βωμό της υπερ­κα­τα­νά­λω­σης. Ο γνω­στός στι­χουρ­γός Άρης Δα­βα­ρά­κης κρού­ει τον κώ­δω­να του κιν­δύ­νου. «Αν χαθεί η ταυ­τό­τη­τα, θα χαθεί και η αξία. Η Ελ­λά­δα βρί­σκε­ται σή­με­ρα στην κο­ρυ­φή της πα­γκό­σμιας του­ρι­στι­κής ζή­τη­σης. Τα νησιά μας είναι ο θη­σαυ­ρός που τρο­φο­δο­τεί αυτό το εν­δια­φέ­ρον: μο­να­δι­κά οι­κο­συ­στή­μα­τα, πο­λι­τι­στι­κά μνη­μεία, τρό­πος ζωής που αντι­στέ­κε­ται στον χρόνο. Ωστό­σο, αυτή η ίδια η επι­τυ­χία τα κα­θι­στά ευά­λω­τα. Ο υπερ­του­ρι­σμός δεν είναι μια μελ­λο­ντι­κή απει­λή, είναι ήδη παρών και απει­λεί να αλ­λοιώ­σει τα χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά που κα­θι­στούν τα νησιά ξε­χω­ρι­στά» το­νί­ζει με έμ­φα­ση.

«Η υιο­θέ­τη­ση ήπιας βιώ­σι­μης ανά­πτυ­ξης, όπου αυτή είναι επι­βε­βλη­μέ­νη για να μην κα­τα­στρα­φεί ο χα­ρα­κτή­ρας των προ­ο­ρι­σμών και της το­πι­κής κοι­νω­νί­ας που τα πε­ρι­βάλ­λει. Η από­φα­ση του πε­ρι­φε­ρειάρ­χη Γιώρ­γου Χα­τζη­μάρ­κου να εφαρ­μό­σει μο­ντέ­λα τύπου Rhodes Co- Lab είναι μο­νό­δρο­μος. Ευ­τυ­χώς τα με­γέ­θη των νη­σιών μας είναι τέ­τοια που δεν επι­τρέ­πουν υπερ­βο­λές. Επι­μέ­νω στο γιό­τινγκ, το οποίο πραγ­μα­το­ποιεί άλ­μα­τα τα τε­λευ­ταία χρό­νια, φέρ­νο­ντας επι­σκέ­πτες υψη­λών προ­δια­γρα­φών και ει­σο­δη­μά­των. Πα­ράλ­λη­λα με αυτή την δράση, ανα­πτύσ­σο­νται προ­σπά­θειες θε­μα­τι­κού του­ρι­σμού, όπως ο κα­τα­δυ­τι­κός, πε­ρι­πα­τη­τι­κός, γα­στρο­νο­μι­κός και ιδιαι­τέ­ρως ο πο­λι­τι­στι­κός του­ρι­σμός, ο οποί­ος έχω την εντύ­πω­ση ότι θα πρέ­πει να προ­σε­χθεί και να στη­ρι­χθεί κυ­ρί­ως στα μικρά μας νησιά» δη­λώ­νει ο αντι­πρό­ε­δρος του Του­ρι­στι­κού Τμή­μα­τος του ΕΒΕΔ Θο­δω­ρής Ασβε­στάς.

Τα λάθη των με­γά­λων νη­σιών

Η Μύ­κο­νος, η Σα­ντο­ρί­νη, η Κέρ­κυ­ρα και η Ρόδος είναι χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά πα­ρα­δείγ­μα­τα. Στο όνομα της «ανά­πτυ­ξης», με­τα­τρά­πη­καν σε διε­θνείς ατρα­ξιόν, με απο­τέ­λε­σμα να χά­σουν στα­δια­κά το αυ­θε­ντι­κό τους πρό­σω­πο. Οι πα­ρα­δο­σια­κοί οι­κι­σμοί αντι­κα­τα­στά­θη­καν από ατε­λεί­ω­τες βίλες, οι ακτές κα­τα­κλύ­στη­καν από beach bars, και η κα­θη­με­ρι­νή ζωή των κα­τοί­κων συρ­ρι­κνώ­θη­κε μπρο­στά στις ανά­γκες μιας βιο­μη­χα­νί­ας που απαι­τεί όλο και πε­ρισ­σό­τε­ρους χώ­ρους, όλο και πε­ρισ­σό­τε­ρους πό­ρους. Ο Άρης Δα­βα­ρά­κης το θέτει ξε­κά­θα­ρα: το πρό­βλη­μα δεν είναι μόνο πο­σο­τι­κό, αλλά ποιο­τι­κό. Δεν είναι μόνο οι ορδές του­ρι­στών, αλλά η αλ­λοί­ω­ση της ταυ­τό­τη­τας. Όταν ο τόπος χάνει την ψυχή του, γί­νε­ται απλώς ένα σκη­νι­κό για φω­το­γρα­φί­ες, χωρίς πραγ­μα­τι­κή αξία. Σή­με­ρα, οι ει­κό­νες που κυ­ριαρ­χούν είναι γε­μά­τες υπερ­βο­λή: τζα­κού­ζια, πο­λυ­τε­λή μενού, υψηλά τα­κού­νια στην άμμο, μα­ζι­κά events που εξα­ντλούν τις υπο­δο­μές. Το αυ­θε­ντι­κό νη­σιώ­τι­κο βίωμα υπο­χω­ρεί, αφή­νο­ντας χώρο σε μια ψευ­δαί­σθη­ση πο­λυ­τέ­λειας που ούτε οι ίδιοι οι συ­νει­δη­το­ποι­η­μέ­νοι τα­ξι­διώ­τες δεν εκτι­μούν. Κι όμως, η αλη­θι­νή αξία βρί­σκε­ται αλλού. Σε ένα μικρό τα­βερ­νά­κι που σερ­βί­ρει ομε­λέ­τα, χόρτα βρα­στά, ξυ­νο­μυ­ζή­θρα και τσί­που­ρο. Στη φι­λο­ξε­νία που δεν αγο­ρά­ζε­ται, αλλά βιώ­νε­ται. Αυτή είναι η ει­κό­να που μένει στον ξένο επι­σκέ­πτη, αυτή είναι η ουσία που κιν­δυ­νεύ­ου­με να χά­σου­με. Τα τε­λευ­ταία 25 χρό­νια, η Ελ­λά­δα προ­ω­θή­θη­κε ως «πο­λυ­τε­λές προ­ϊ­όν» σε μια πα­γκό­σμια αγορά όπου το γρή­γο­ρο κέρ­δος κυ­ριαρ­χεί. Το απο­τέ­λε­σμα είναι ένα υβρί­διο: από τη μια, πλού­σιοι επι­σκέ­πτες με μπρά­βους και επι­δει­κτι­κή κα­τα­νά­λω­ση· από την άλλη, εκα­τομ­μύ­ρια «μι­μη­τές» που κυ­νη­γούν για λίγες μέρες την ψευ­δαί­σθη­ση της ίδιας εμπει­ρί­ας. Το απο­τέ­λε­σμα είναι γνω­στό: ασφυ­ξία για τα νησιά, πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κή πίεση, κοι­νω­νι­κή ανι­σορ­ρο­πία.

Ώρα για νέα στρα­τη­γι­κή

«Η κα­μπά­νια «Live your myth in Greece» ανή­κει στο πα­ρελ­θόν. Σή­με­ρα, χρεια­ζό­μα­στε ένα νέο αφή­γη­μα που δεν θα υπό­σχε­ται υπερ­βο­λές, αλλά θα υπε­ρα­σπί­ζε­ται την αυ­θε­ντι­κό­τη­τα. Ένα μο­ντέ­λο του­ρι­σμού που θα σέ­βε­ται την το­πι­κή κοι­νω­νία, θα προ­στα­τεύ­ει το πε­ρι­βάλ­λον και θα ανα­δει­κνύ­ει την πο­λι­τι­στι­κή κλη­ρο­νο­μιά. Γιατί αν χαθεί η ταυ­τό­τη­τα των νη­σιών, αν χα­θούν τα στοι­χεία που τα κά­νουν μο­να­δι­κά, τότε δεν θα υπάρ­χει κα­νέ­να προ­ϊ­όν να «που­λή­σου­με» και καμία εμπει­ρία να προ­σφέ­ρου­με. Θα έχου­με απλώς κα­τα­στρέ­ψει τον με­γα­λύ­τε­ρο θη­σαυ­ρό μας» κα­τα­λή­γει ο κ. Δα­βα­ρά­κης, γε­γο­νός που ασπά­ζο­νται οι πε­ρισ­σό­τε­ροι επι­χει­ρη­μα­τί­ες των μι­κρό­τε­ρων νη­σιών εκτι­μώ­ντας ότι η απο­φυ­γή του εφή­με­ρου, η δια­σφά­λι­ση μέσω των χω­ρο­τα­ξι­κών σχε­δί­ων στο να απο­κλει­στεί η κα­τα­σκευή με­γά­λων μο­νά­δων (βλέπε, πα­ρά­δειγ­μα Αστυ­πά­λαιας) και η ανα­ζή­τη­ση πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κών λύ­σε­ων σε υπαρ­κτά προ­βλή­μα­τα (βλέπε, βιο­λο­γι­κός Πά­τμου) θα δώσει τον απα­ραί­τη­το χρόνο στην ανά­πτυ­ξη δρά­σε­ων για την βιω­σι­μό­τη­τα των νη­σιών.