«Πράσινο φως» για μελέτη του είδους Jordanathrix articulata στη Ρόδο

• Διεθνής ομάδα του Πανε­πι­στη­μίου της Κολω­νίας θα συλ­λέ­ξει το 2026 δείγ­ματα του μικρο­σκο­πι­κού κολ­λέμ­βο­λου, γνωστού στην Ελλάδα ως «Αρθρω­τός Ιορ­δα­νά­θριξ», υπό αυστη­ρούς όρους για την προ­στα­σία οικο­τό­πων και τη συμ­μόρ­φωση με διε­θνείς συν­θή­κες

Το Υπουρ­γείο Περι­βάλ­λο­ντος και Ενέρ­γειας, μέσω της Γενικής Γραμ­μα­τείας Δασών, ενέ­κρινε επι­σή­μως άδεια για επι­στη­μο­νική έρευνα στη Ρόδο, η οποία αφορά τη μελέτη μικρο­σκο­πι­κών εξά­πο­δων οργα­νι­σμών, γνωστών ως κολ­λέμ­βολα (springtails). Ειδι­κό­τερα, η άδεια εστιά­ζει στο είδος Jordanathrix articulata, που στην ελλη­νική βιβλιο­γρα­φία απο­δί­δε­ται ως «Αρθρω­τός Ιορ­δα­νά­θριξ». Η ερευ­νη­τική δρα­στη­ριό­τητα θα υλο­ποι­η­θεί καθ’ όλη τη διάρ­κεια του 2026 από διεθνή ομάδα του Πανε­πι­στη­μίου της Κολω­νίας, με στόχο την επίλυση ενός παλαιού ταξι­νο­μι­κού ζητή­μα­τος, το οποίο σχε­τί­ζε­ται με την ακριβή γενε­τική ταυ­τό­τητα και κατα­νομή του είδους στην Ευρώπη και τη Μεσό­γειο.

Ιστο­ρικό και ανοιχτό ταξι­νο­μικό ζήτημα

Το είδος Jordanathrix articulata περι­γρά­φηκε για πρώτη φορά στη Ρόδο το 1974 από τον Ολλανδό ερευ­νητή Willem Ellis. Έκτοτε, εντο­πί­στη­καν παρό­μοιοι πλη­θυ­σμοί στη Βορειο­δυ­τική Ευρώπη, οι οποίοι παρου­σιά­ζουν μικρές αλλά αξιο­ση­μεί­ω­τες χρω­μα­τι­κές δια­φο­ρο­ποι­ή­σεις. Στη διεθνή βιβλιο­γρα­φία ανα­φέ­ρο­νται ως Jordanathrix sp. 4, nr articulata, με αμφι­βο­λίες για το αν πρό­κει­ται για το ίδιο είδος ή για μια ξεχω­ρι­στή γενε­τική οντό­τητα.

Το πρό­βλημα περι­πλέ­κε­ται περαι­τέρω επειδή το αρχικό υλικό-τύπος του Ellis, που φυλάσ­σε­ται στο Μουσείο Naturalis, είναι σήμερα ακα­τάλ­ληλο για γενε­τι­κές ανα­λύ­σεις. Τα δείγ­ματα, ηλικίας άνω των 50 ετών, έχουν συντη­ρη­θεί σε ρητίνες, οι οποίες δεν επι­τρέ­πουν την εξαγωγή DNA. Έτσι, καθί­στα­ται ανα­γκαία η συλλογή νέου υλικού από τον τόπο όπου έγινε η αρχική περι­γραφή, δηλαδή τη Ρόδο.

Οι ερευ­νη­τές και  η διάρ­κεια της μελέτης

Υπεύ­θυ­νοι για την εκτέ­λεση της έρευνας ορί­ζο­νται ο Roel van Bezouw (PhD) και η Hsin-Ju Cheng (MSc), οι οποίοι ανήκουν στην ερευ­νη­τική ομάδα του Πανε­πι­στη­μίου της Κολω­νίας. Η άδεια επι­τρέ­πει επίσης τη συν­δρομή ενός επι­πλέον βοηθού πεδίου.

Η έρευνα θα ξεκι­νή­σει την 1η Ιανουα­ρίου 2026 και θα διαρ­κέ­σει έως τις 31 Δεκεμ­βρίου 2026, καλύ­πτο­ντας όλες τις εποχές του έτους. Με τον τρόπο αυτό δια­σφα­λί­ζε­ται η δυνα­τό­τητα παρα­τή­ρη­σης και συλ­λο­γής δειγ­μά­των υπό δια­φο­ρε­τι­κές κλι­μα­τι­κές συν­θή­κες, που μπορεί να επη­ρε­ά­σουν τη βιο­λο­γία και την παρου­σία του είδους.

Η συλλογή των κολ­λέμ­βο­λων θα πραγ­μα­το­ποι­η­θεί με καθιε­ρω­μέ­νες οικο­λο­γι­κές πρα­κτι­κές.

Οι ερευ­νη­τές θα ανα­ζη­τή­σουν τα μικρο­σκο­πικά αυτά εξάποδα κάτω από φλοιούς δέντρων, πέτρες, κορμούς και σάπιο ξύλο, ενώ θα χρη­σι­μο­ποι­η­θεί και η τεχνική κοσκι­νί­σμα­τος εδα­φι­κού υλικού.

Σε περί­πτωση εντο­πι­σμού πλη­θυ­σμών Jordanathrix articulata, θα συλ­λε­χθούν «αρκετές δεκάδες» άτομα, ώστε να δια­σφα­λι­στεί η επάρ­κεια για γενε­τι­κές ανα­λύ­σεις. Ωστόσο, το κείμενο της από­φα­σης υπο­γραμ­μί­ζει ότι η συλλογή θα είναι περιο­ρι­σμέ­νης κλί­μα­κας, ώστε να μην υπάρξει περι­βαλ­λο­ντική βλάβη ούτε να επη­ρε­α­στεί αρνη­τικά η βιω­σι­μό­τητα των τοπικών πλη­θυ­σμών.

Υπο­χρέ­ωση επι­στη­μο­νι­κής ανα­φο­ράς

Μετά το πέρας των εργα­σιών, οι ερευ­νη­τές οφεί­λουν να παρα­δώ­σουν περί­ληψη των απο­τε­λε­σμά­των και αντί­γραφο της επι­στη­μο­νι­κής μελέτης στη Γενική Γραμ­μα­τεία Δασών, στον ΟΦΥΠΕΚΑ και στη Διεύ­θυνση Δια­χεί­ρι­σης Φυσικού Περι­βάλ­λο­ντος και Βιο­ποι­κι­λό­τη­τας.

Η δια­δι­κα­σία αυτή απο­σκο­πεί όχι μόνο στη δια­φά­νεια, αλλά και στη δημιουρ­γία εθνικής βάσης δεδο­μέ­νων για τη βιο­ποι­κι­λό­τητα, ώστε η ελλη­νική διοί­κηση να έχει πρό­σβαση σε νέα επι­στη­μο­νικά δεδο­μένα που προ­κύ­πτουν από έρευνες εντός της επι­κρά­τειας.