Γεράσιμος Παπαδόπουλος: «Διανύουμε περίοδο σεισμικής έξαρσης»

Κύριε Παπα­δό­πουλε, παρα­κο­λου­θούμε τον τελευ­ταίο καιρό έντονη σει­σμική κινη­τι­κό­τητα, η οποία εκδη­λώ­νε­ται στο τελευ­ταίο διά­στημα στον ελλα­δικό χώρο, και ειδι­κό­τερα στο νοτιο­α­να­το­λικό Αιγαίο. Θα ήθελα το σχόλιό σας.

Είναι αλήθεια, ότι τον τελευ­ταίο μήνα, περίπου, έχουμε πολύ έντονη σει­σμική δρα­στη­ριό­τητα κυρίως στον χώρο του νοτιο­α­να­το­λι­κού Αιγαίου, της Κρήτης και της Ρόδου. Θυμίζω ότι στις 14 Μαΐου, είχαμε σεισμό μεγέ­θους 6,1 R νότια της Κάσου. Μία εβδο­μάδα μετά, στις 22 Μαΐου, είχαμε σεισμό με παρό­μοιο μέγεθος στην περιοχή βόρεια του Ηρα­κλείου Κρήτης και πριν από λίγες μέρες, εξίσου ισχυρό σεισμό 5,8 R μεταξύ Ρόδου και τουρ­κι­κής ακτής. Και οι τρεις αυτοί ήταν πολύ ισχυροί σεισμοί, αλλά ευτυχώς, και οι τρεις είχαν το ίδιο γνώ­ρι­σμα: ότι δηλαδή οι εστίες τους βρί­σκο­νταν σε σημα­ντικό βάθος περίπου 60-70χλμ και υπο­θα­λασ­σίως, οπότε είχαμε πολύ μικρές αρνη­τι­κές επι­πτώ­σεις, σε σχέση με εκείνες που μπο­ρού­σαν να προ­κλη­θούν εάν οι σεισμοί σημειώ­νο­νταν σε χερσαίο περι­βάλ­λον και επι­φα­νεια­κοί. Πέρα από αυτούς, έχουμε δει τις τελευ­ταίες ημέρες και άλλους, αρκε­τούς όπως 5,3 R νότια της Κρήτης καθώς και 5,3 R στη χερ­σό­νησο του Άθω.

Σε τι οφεί­λε­ται αυτή η σει­σμική έξαρση;

Έχουμε παρα­τη­ρή­σει ότι στην τριετία που μεσο­λά­βησε ανάμεσα στον Νοέμ­βριο του 2019 και τον Οκτώ­βριο του 2021, είχαμε πολλούς ισχυ­ρούς σει­σμούς στη χώρα. Περά­σαμε μία φάση σει­σμι­κής έξαρσης. Θυμίζω, ότι είχαμε τον σεισμό μεγέ­θους 7 R στη Σάμο, το 2020, τον σεισμό 6,6 R νότια της Ιερά­πε­τρας Κρήτης, στο Αρκα­λο­χώρι, δύο πολύ ισχυ­ρούς σει­σμούς στον Τύρναβο και το Δαμάσι (Θεσ­σα­λία). Μετά από 3,5 περίπου χρόνια, στη χώρα δεν σημειώ­θηκε ούτε ένας σεισμός με μέγεθος πάνω από 5,8 R. Τι σημαί­νει αυτό: μεγάλο ποσό σει­σμι­κής ενέρ­γειας απε­λευ­θε­ρώ­θηκε την τριετία αυτή ενώ, την τριετία 2021 μέχρι τον Μάιο του 2025, είχαμε μία περίοδο σαφούς σει­σμι­κής ύφεσης (με μικρά μεγέθη) και, τώρα, προ­φα­νώς μπήκαμε σε μία νέα φάση σει­σμι­κής έξαρσης με τους σει­σμούς που προ­α­νέ­φερα. Συνεπώς, η ενέρ­γεια που συσ­σω­ρεύ­τηκε στην τριετία της σει­σμι­κής ύφεσης, αρχίζει τώρα και απε­λευ­θε­ρώ­νε­ται με αλλε­πάλ­λη­λους ισχυ­ρούς σει­σμούς, σε αυτή τη σει­σμική έξαρση την οποία, ήδη, δια­νύ­ουμε.

Συνεπώς, τίποτε δεν είναι τυχαίο. Η ίδια η γη έχει τον πρώτο λόγο…

Ασφαλώς! Υπάρ­χουν μεγάλης κλί­μα­κας γεω­δυ­να­μικά φαι­νό­μενα τα οποία η διεθνής γεω­φυ­σική κοι­νό­τητα έχει σε σημα­ντικό βαθμό προσ­διο­ρί­σει. Για παρά­δειγμα στη δική μας περιοχή, της ανα­το­λι­κής Μεσο­γείου, γνω­ρί­ζουμε ότι η αφρι­κα­νική λιθο­σφαι­ρική πλάκα προ­ε­λαύ­νει συνεχώς προς τα βόρεια και συγκρού­ε­ται με το νότιο τμήμα της ευρα­σια­τι­κής λιθο­σφαι­ρι­κής πλάκας κατά μήκος του ελλη­νι­κού τόξου. Εκεί λοιπόν, επειδή η σύγκρουση αυτών των δύο λιθο­σφαι­ρι­κών πλακών απο­τε­λεί ένα μεγάλης κλί­μα­κας γεω­δυ­να­μικό φαι­νό­μενο, προ­κύ­πτουν τα έντονα φαι­νό­μενα. Μερικές φορές, στη σύγκρουση αυτή, οι λιθο­σφαι­ρι­κές πλάκες, “κλει­δώ­νουν”. Δηλαδή, η ευρα­σια­τική πλάκα εμπο­δί­ζει την αφρι­κα­νική να προ­ε­λά­σει προς τα βόρεια και τότε, έχουμε την περίοδο της σει­σμι­κής ύφεσης. Αυτό όμως δεν συμ­βαί­νει για πάντα. Η συμπί­εση συνε­χί­ζε­ται και κάποια στιγμή γίνεται υπέρ­βαση της συμπί­ε­σης και προ­ε­λαύ­νει ξανά προς τα βόρεια, η αφρι­κα­νική λιθο­σφαι­ρική πλάκα, προ­κα­λώ­ντας τα φαι­νό­μενα που τώρα βλέ­πουμε με τους αλλε­πάλ­λη­λους σει­σμούς. Αυτά είναι τα γεω­δυ­να­μικά αίτια που κρύ­βο­νται πίσω από τις φάσεις αυτής της σει­σμι­κής έξαρσης και ύφεσης.

Αυτή βέβαια η σει­σμική δρα­στη­ριό­τητα προ­φα­νώς και θα συνε­χι­στεί…

Έτσι φαί­νε­ται. Ενδε­χο­μέ­νως δεν έχει λήξει. Βέβαια, τα φαι­νό­μενα είναι ιδιαι­τέ­ρως πολύ­πλοκα. Δεν μπο­ρούμε με ευκολία να τα βάλουμε σε ορι­σμένα πρότυπα συμπε­ρι­φο­ράς. Ωστόσο, από την εμπει­ρία που έχουμε, από προη­γού­με­νες περι­πτώ­σεις και από όλη τη γεω­δυ­να­μική που γνω­ρί­ζουμε για την περιοχή είναι επι­κρα­τέ­στερο το σενάριο, ότι μάλλον θα συνε­χι­στεί για ένα ακόμη διά­στημα αυτή η φάση της σει­σμι­κής έξαρσης. Θα μπο­ρούσε κάποιος να ρωτήσει αμέσως για τα μεγέθη, πότε και πού κ.λπ. Αυτό είναι κάτι που δεν μπο­ρούμε να το προσ­διο­ρί­σουμε. Είναι πολλές οι περιο­χές στις οποίες, πιστεύ­ουμε ότι έχει συσ­σω­ρευ­τεί σημα­ντική σει­σμική ενέρ­γεια που μπορεί να απε­λευ­θε­ρω­θεί στο –σχετικά- κοντινό μέλλον. Αλλά δεν μπο­ρούμε να είμαστε βέβαιοι και απο­φεύ­γουμε να τις ανα­φέ­ρουμε.

Σε κάθε περί­πτωση, εφόσον βρί­σκε­ται σε εξέλιξη η σει­σμική έξαρση, θα πρέπει να εντα­θούν ακόμη περισ­σό­τερο τα μέτρα προ­στα­σίας από την πολι­τεία.

Κοι­τάξτε, η νομο­θε­σία μας είναι προηγ­μένη σε αυτό τον τομέα. Δεν περι­μέ­νουμε να ξεκι­νή­σει μια σει­σμική έξαρση για να αρχί­σουν να εφαρ­μό­ζο­νται κάποια μέτρα προ­ε­τοι­μα­σίας, πρό­λη­ψης, ετοι­μό­τη­τας και ενη­μέ­ρω­σης του πλη­θυ­σμού. Αυτά πρέπει να υπάρ­χουν σε κάθε Δήμο και Περι­φέ­ρεια.

Σε κάθε περί­πτωση όμως, πρέπει να εντεί­νο­νται αυτές οι προ­σπά­θειες σε περιό­δους σει­σμι­κής έξαρσης.

Με αφορμή τον τελευ­ταίο σεισμό που έπληξε τη Ρόδο και την απέ­να­ντι πλευρά της Τουρ­κίας, είδαμε ότι σημειώ­θη­καν πολλοί τραυ­μα­τι­σμοί στη Μαρ­μα­ρίδα από ανθρώ­πους που πανι­κο­βλή­θη­καν ενώ μία 14χρονη έχασε τη ζωή της. Βλέ­πουμε λοιπόν πόσο σημα­ντική είναι η ενη­μέ­ρωση αλλά και η προ­ε­τοι­μα­σία προ­κει­μέ­νου κάποιος να συμπε­ρι­φερ­θεί σωστά την ώρα του σεισμού και με ψυχραι­μία. Γι’ αυτό και οι ασκή­σεις πρέπει να ξεκι­νούν από τα σχολεία με μαθή­ματα, ώστε να γίνεται βίωμα και οι άνθρω­ποι να αντα­πο­κρί­νο­νται άμεσα και με ψυχραι­μία. Είναι γεγονός πως τη στιγμή του σεισμού, χάνουμε τον κόσμο κάτω από τα πόδια μας!

Πριν κλεί­σουμε τη συνέ­ντευξη θα ήθελα να εφι­στήσω την προσοχή στους νησιώ­τες, σε όσους δια­βά­σουν αυτή τη συνέ­ντευξη, ώστε σε περί­πτωση ισχυρού σεισμού, εάν βρί­σκο­νται στη θάλασσα να απο­μα­κρυν­θούν άμεσα!

Ο κίν­δυ­νος για τσου­νάμι είναι ορατός. Είναι ένα σπάνιο φαι­νό­μενο, αλλά όταν συμβεί είναι πάρα πολύ επι­κίν­δυνο. Αν αισθαν­θούμε σεισμό πρέπει να φύγουμε αμέσως από την παραλία, μακριά από την ακτή για μία με δύο ώρες! Μην το ξεχνάτε αυτό γιατί έχει απο­δε­χθεί ότι σώζει ζωές!