Έρευνα: Τουρισμός στα χρόνια της λειψυδρίας – Οι ανάγκες ανά περιφέρεια – Τα στοιχεία για το Νότιο Αιγαίο

Στο δεύτερο μέρος της μεγάλης έρευνας του Tornos News για τη λει­ψυ­δρία και πως αυτή επη­ρε­ά­ζει τον του­ρι­σμό παρου­σιά­ζο­νται οι ανάγκες ύδρευ­σης της Ελλάδας έως το 2030, όπως κατα­γρά­φο­νται στο Εθνικό Επι­χει­ρη­σιακό Σχέδιο για το Πόσιμο Νερό.

Σε αυτό το μέρος της έρευνας παρου­σιά­ζο­νται οι ανάγκες σε 6 Περι­φέ­ρειες της χώρας (αύριο οι υπό­λοι­πες).

Το Σχέδιο εκπο­νή­θηκε στο πλαίσιο της προ­γραμ­μα­τι­κής περιό­δου 2021–2027 από διϋ­πουρ­γική ομάδα εργα­σίας των Υπουρ­γείων Περι­βάλ­λο­ντος και Ενέρ­γειας, Ανά­πτυ­ξης και Επεν­δύ­σεων, Υγείας και Εσω­τε­ρι­κών, και εγκρί­θηκε από τον Γενικό Γραμ­μα­τέα Φυσικού Περι­βάλ­λο­ντος και Υδάτων. Το σχέδιο θέτει το πλαίσιο για την εκτί­μηση της επάρ­κειας και ποιό­τη­τας του πόσιμου νερού σε ορί­ζο­ντα δεκα­ε­τίας, λαμ­βά­νο­ντας υπόψη τις ανάγκες του μόνιμου και επο­χι­κού πλη­θυ­σμού, καθώς και τις υπο­δο­μές και το επίπεδο ετοι­μό­τη­τας των παρόχων νερού στις Περι­φέ­ρειες.

Ο ημε­ρή­σιος πλη­θυ­σμός αιχμής το 2030

Ιδιαί­τερη έμφαση δίνεται στην εκτί­μηση του ημε­ρή­σιου πλη­θυ­σμού αιχμής για το έτος 2030, με βάση την περίοδο του Αυγού­στου. Ο πλη­θυ­σμός αυτός περι­λαμ­βά­νει τόσο τους μόνι­μους κατοί­κους όσο και τους δια­μέ­νο­ντες σε εξο­χι­κές ή δευ­τε­ρεύ­ου­σες κατοι­κίες, καθώς και του­ρί­στες που φιλο­ξε­νού­νται σε ξενο­δο­χεία και κάμπινγκ. Σύμφωνα με τα στοι­χεία του σχεδίου, ο ημε­ρή­σιος πλη­θυ­σμός αιχμής υπο­λο­γί­ζε­ται σε περίπου 13.297.610 άτομα. Η Περι­φέ­ρεια Αττικής κατα­γρά­φει το μεγα­λύ­τερο νούμερο, με περισ­σό­τερα από 4,1 εκα­τομ­μύ­ρια άτομα, ενώ ακο­λου­θούν η Κεντρική Μακε­δο­νία με 2,2 εκα­τομ­μύ­ρια, η Κρήτη με περίπου 967.000 και το Νότιο Αιγαίο με περισ­σό­τε­ρους από 740.000 κατοί­κους και επι­σκέ­πτες. Αξιο­ση­μεί­ωτο είναι ότι ακόμη και οι λιγό­τερο πυκνο­κα­τοι­κη­μέ­νες Περι­φέ­ρειες, όπως η Δυτική Μακε­δο­νία και τα Ιόνια Νησιά, παρου­σιά­ζουν σημα­ντική πλη­θυ­σμιακή επι­βά­ρυνση τους θερι­νούς μήνες.

Για την εκτί­μηση των υδρευ­τι­κών αναγκών χρη­σι­μο­ποι­ή­θη­καν τα δεδο­μένα των ανα­θε­ω­ρη­μέ­νων Σχεδίων Δια­χεί­ρι­σης Λεκανών Απορ­ροής Ποταμών, με κύρια παρα­δοχή την κατα­νά­λωση 250 λίτρων ανά άτομο ημε­ρη­σίως για τον μόνιμο πλη­θυ­σμό και τους δια­μέ­νο­ντες σε εξο­χι­κές κατοι­κίες, και 400 λίτρων για τους του­ρί­στες. Με βάση αυτόν τον υπο­λο­γι­σμό, οι συνο­λι­κές ετήσιες υδρευ­τι­κές ανάγκες της χώρας το 2030 προ­βλέ­πε­ται να φτάσουν τα 1.080.540.916 κυβικά μέτρα, σημειώ­νο­ντας αύξηση σε σχέση με το 2021, όπου κατα­γρά­φη­καν 1.037.889.105 κυβικά μέτρα.

Η Περι­φέ­ρεια Αττικής κατα­λαμ­βά­νει για ακόμη μία φορά την πρώτη θέση, με προ­βλε­πό­μενη κατα­νά­λωση πάνω από 354 εκα­τομ­μύ­ρια κυβικά μέτρα, ενώ υψηλές ανάγκες κατα­γρά­φο­νται και σε Κεντρική Μακε­δο­νία (182 εκα­τομ­μύ­ρια), Κρήτη (75 εκα­τομ­μύ­ρια), Θεσ­σα­λία (69 εκα­τομ­μύ­ρια) και Νότιο Αιγαίο (52 εκα­τομ­μύ­ρια κυβικά μέτρα).

Το σχέδιο επι­ση­μαί­νει ότι το μεγα­λύ­τερο μέρος της ζήτησης – άνω του 90% – προ­έρ­χε­ται από τον μόνιμο πλη­θυ­σμό της χώρας, γεγονός που κατα­δει­κνύει την ανάγκη για διαρκή και όχι μόνο εποχική επάρ­κεια υδρο­δό­τη­σης. Παρότι σε πολλές Περι­φέ­ρειες υλο­ποιού­νται ήδη έργα για την ενί­σχυση της επάρ­κειας και τη βελ­τί­ωση της ποιό­τη­τας του πόσιμου νερού, όπως νέα έργα υδρο­λη­ψίας, αφα­λα­τώ­σεις, ανα­βαθ­μί­σεις δικτύων και επε­ξερ­γα­σίας, καθώς και δράσεις για μείωση των διαρ­ροών και εξοι­κο­νό­μηση ενέρ­γειας, η εικόνα δεν είναι ενιαία.

Το σχέδιο ανα­γνώ­ριζε ότι η πλειο­νό­τητα των παρόχων νερού σε επίπεδο Περι­φέ­ρειας δεν δια­θέ­τει ολο­κλη­ρω­μένα Γενικά Σχέδια Ύδρευ­σης ή Σχέδια Ασφά­λειας Νερού. Επι­πλέον, σε αρκετές περι­πτώ­σεις παρα­τη­ρεί­ται σοβαρή υπο­στε­λέ­χωση των τεχνι­κών υπη­ρε­σιών, καθώς και απουσία των απα­ραί­τη­των μελετών που θα επέ­τρε­παν τον τεκ­μη­ριω­μένο προ­γραμ­μα­τι­σμό και την κοστο­λό­γηση των απαι­τού­με­νων έργων για τα επόμενα χρόνια.

Κατά συνέ­πεια, παρότι έχουν γίνει βήματα προς τη δια­σφά­λιση της επάρ­κειας και ποιό­τη­τας του πόσιμου νερού σε όλη την επι­κρά­τεια, το Εθνικό Επι­χει­ρη­σιακό Σχέδιο έφερε στο φως τις ανι­σό­τη­τες και τις αδυ­να­μίες σε επίπεδο σχε­δια­σμού, που αν δεν αντι­με­τω­πι­στούν εγκαί­ρως, κιν­δυ­νεύ­ουν να υπο­νο­μεύ­σουν τη βιω­σι­μό­τητα των υδα­τι­κών πόρων της χώρας, ειδικά ενόψει των επι­πτώ­σεων της κλι­μα­τι­κής αλλαγής και των αυξα­νό­με­νων του­ρι­στι­κών ροών.

Η εικόνα και οι εκτι­μή­σεις που κατα­γρά­φη­καν, μεταξύ άλλων,  στο Επι­χει­ρη­σιακό Σχέδιο ανά Περι­φέ­ρεια, έχουν ως εξής:

Περι­φέ­ρεια Αττικής:

Οι ετήσιες υδρευ­τι­κές ανάγκες σε κυβικά μέτρα το 2030 υπο­λο­γί­ζο­νται σε 354.635.442, με τον αριθμό των κατοί­κων σε περιό­δους αιχμής να είναι 4.131.622. Τα αντί­στοιχα νούμερα το 2021, ήταν 4.102.827 κάτοι­κοι και 351.628.793 κυβικά μέτρα νερού ανά έτος. Σύμφωνα με το Επι­χει­ρη­σιακό Σχέδιο, στην Περι­φέ­ρεια οι υδρευ­τι­κές ανάγκες καλύ­πτο­νται κατά το μεγα­λύ­τερο τμήμα τους από επι­φα­νειακά ύδατα τα οποία μετα­φέ­ρο­νται από την Περι­φέ­ρεια Δυτικής Ελλάδας. Το υπό­λοιπο τμήμα του πλη­θυ­σμού υδρεύ­ε­ται από απο­λή­ψεις από Υπόγεια Υδατικά Συστή­ματα.

Τα περισ­σό­τερα Υπόγεια Υδατικά Συστή­ματα δεν παρα­τη­ρή­θηκε να έχουν ποσο­τικά προ­βλή­ματα, ωστόσο σε κάποιες περιο­χές κυρίως νησιω­τι­κές ή παρα­θα­λάσ­σιες, κατα­γρά­φη­καν φαι­νό­μενα υπε­ρα­ντλή­σεων. Επίσης σε παρά­κτιες ζώνες σημειώ­θη­καν υπε­ρα­ντλή­σεις που είχαν ως απο­τέ­λε­σμα τοπικής μόνο έκτασης υφαλ­μυ­ρίν­σεις στις παρά­κτιες ζώνες. Προ­βλή­ματα επάρ­κειας νερού κυρίως τους θερι­νούς μήνες κατα­γρά­φη­καν κυρίως στα νησιά του Αργο­σα­ρω­νι­κού και σε παρα­θα­λάσ­σιους οικι­σμούς.

Τα έργα που κρί­θη­καν ανα­γκαία, ήταν κυρίως επε­κτά­σεις, αντι­κα­τα­στά­σεις και ανα­βαθ­μί­σεις εξω­τε­ρι­κών και εσω­τε­ρι­κών δικτύων, προ­μή­θεια και εγκα­τά­σταση συστη­μά­των τηλε­με­τρίας και έλεγχος διαρ­ροών. Πάντως, στην Περι­φέ­ρεια Αττικής, αν και από τις πιο ανε­πτυγ­μέ­νες της χώρας, ανα­φέ­ρο­νται περι­πτώ­σεις μη εξυ­πη­ρε­τού­με­νων οικι­σμών από το δίκτυο νερού ανθρώ­πι­νης κατα­νά­λω­σης των παρόχων.

Περι­φέ­ρεια Ιονίων Νήσων:

Οι ετήσιες υδρευ­τι­κές ανάγκες σε κυβικά μέτρα το 2030 υπο­λο­γί­ζο­νται σε 25.909.985, με τον αριθμό των κατοί­κων σε περιό­δους αιχμής να είναι 367.404. Τα αντί­στοιχα νούμερα το 2021, ήταν 297.918 κάτοι­κοι και 22.153.289 κυβικά μέτρα νερού ανά έτος. Σύμφωνα με το Επι­χει­ρη­σιακό Σχέδιο, οι υδρευ­τι­κές ανάγκες της Περι­φέ­ρειας καλύ­πτο­νταν στο μεγα­λύ­τερο ποσοστό από Υπόγεια Υδατικά Συστή­ματα και δευ­τε­ρευό­ντως από αφα­λα­τώ­σεις.

Σε καθε­στώς υπε­ρεκ­με­τάλ­λευ­σης βρί­σκο­νται αρκετές του­ρι­στι­κές περιο­χές των νησιών, η οποία συνο­δεύ­ε­ται από υφαλ­μύ­ρινση λόγω διείσ­δυ­σης της θάλασ­σας. Ταυ­τό­χρονα σε πολλά νησιά παρου­σιά­ζε­ται πρό­βλημα ανε­πάρ­κειας υδά­τι­νων πόρων κατά την θερινή περίοδο, οπότε η παρου­σία μεγάλου αριθμού επισκεπτών-παραθεριστών αυξάνει πολύ τη ζήτηση πόσιμου ύδατος. Τοπικά επίσης στις παρά­κτιες ζώνες σημειώ­νο­νταν υπε­ρα­ντλή­σεις που είχαν ως απο­τέ­λε­σμα τοπικής μόνο έκτασης υφαλ­μυ­ρίν­σεις στις παρά­κτιες ζώνες. Σύμφωνα με τα παρα­πάνω, κρί­θη­καν ανα­γκαία έργα υδρο­λη­ψίας και εγκα­τα­στά­σεων επε­ξερ­γα­σίας νερού και έργα ανα­βάθ­μι­σης και αυτο­μα­το­ποί­η­σης δικτύων και εγκα­τα­στά­σεων.

Περι­φέ­ρεια Κρήτης:

Οι ετήσιες υδρευ­τι­κές ανάγκες σε κυβικά μέτρα το 2030 υπο­λο­γί­ζο­νται σε 75.142.131, με τον αριθμό των κατοί­κων σε περιό­δους αιχμής να είναι 966.798. Τα αντί­στοιχα νούμερα το 2021, ήταν 818.945 κάτοι­κοι και 65.625.278 κυβικά μέτρα νερού ανά έτος. Σύμφωνα με το Επι­χει­ρη­σιακό Σχέδιο, η ζήτηση σε νερό ύδρευ­σης στην Περι­φέ­ρεια καλύ­πτε­ται κυρίως από γεω­τρή­σεις εκμε­τάλ­λευ­σης του υπό­γειου δυνα­μι­κού, λιμνο­δε­ξα­με­νές και φράγ­ματα καθώς και μονάδες αφα­λά­τω­σης.

Επι­ση­μαί­νε­ται ότι ανα­φέρ­θη­καν αρκετές περι­πτώ­σεις μη κάλυψης (μη υδρο­δό­τη­σης) οικι­σμών με νερό ανθρώ­πι­νης κατα­νά­λω­σης. Επίσης, ανα­φέρ­θη­καν προ­βλή­ματα διαρ­ροών των υφι­στά­με­νων δικτύων νερού ανθρώ­πι­νης κατα­νά­λω­σης. Ανα­φο­ρικά με νέα έργα ύδρευ­σης, κατα­γρά­φηκε η ανάγκη για έργα κατα­σκευής νέων εξω­τε­ρι­κών δικτύων και έργων υδρο­λη­ψίας.

 

Περι­φέ­ρεια Νοτίου Αιγαίου:  

Οι ετήσιες υδρευ­τι­κές ανάγκες σε κυβικά μέτρα το 2030 υπο­λο­γί­ζο­νται σε 52.584.072, με τον αριθμό των κατοί­κων σε περιό­δους αιχμής να είναι 386.647. Τα αντί­στοιχα νούμερα το 2021, ήταν 542.618 κάτοι­κοι και 39.771.767 κυβικά μέτρα νερού ανά έτος. Σύμφωνα με το Επι­χει­ρη­σιακό Σχέδιο, η ζήτηση σε νερό ύδρευ­σης στην Περι­φέ­ρεια καλύ­πτε­ται από γεω­τρή­σεις εκμε­τάλ­λευ­σης του υπό­γειου δυνα­μι­κού, λιμνο­δε­ξα­με­νές και φράγ­ματα, μονάδες αφα­λά­τω­σης και μετα­φορά νερού με υδρο­φό­ρες.

Τα τελευ­ταία χρόνια το πρό­βλημα επάρ­κειας της υδρο­δό­τη­σης των νησιών έχει επι­δει­νω­θεί σημα­ντικά εξαι­τίας της πίεσης που ασκεί­ται από τον του­ρι­σμό που αυξάνει τη ζήτηση νερού ανθρώ­πι­νης κατα­νά­λω­σης καθώς και στη μεγάλη απώλεια του μετα­φε­ρό­με­νου νερού στα δίκτυα ύδρευ­σης που οφεί­λε­ται στην παλαιό­τητα του δικτύου και η οποία κατά κάποιες εκτι­μή­σεις υπε­ρέ­βαινε το 30% του μετα­φε­ρό­με­νου νερού.

Συνεπώς, το κυριό­τερο πρό­βλημα που παρα­τη­ρή­θηκε σχε­τι­ζό­ταν με την επάρ­κεια του νερού ανθρώ­πι­νης κατα­νά­λω­σης το οποίο επι­δει­νώ­νε­ται κατά τους θερι­νούς μήνες όπου παρου­σιά­ζε­ται η αιχμή στην του­ρι­στική κίνηση. Προς αυτή την κατεύ­θυνση, δια­κρί­θηκε κυρίως η ανάγκη για έργα υδρο­λη­ψίας και εξω­τε­ρι­κών δικτύων μετα­φο­ράς νερού καθώς και Εγκα­τα­στά­σεων επε­ξερ­γα­σίας νερού και αφα­λα­τώ­σεων η οποία μπορεί να συσχε­τι­στεί άμεσα με τα προ­α­να­φε­ρό­μενα προ­βλή­ματα υπε­ρά­ντλη­σης και υφαλ­μύ­ριν­σης.

Περι­φέ­ρεια Βορείου Αιγαίου:

Οι ετήσιες υδρευ­τι­κές ανάγκες σε κυβικά μέτρα το 2030 υπο­λο­γί­ζο­νται σε 26.669.453, με τον αριθμό των κατοί­κων σε περιό­δους αιχμής να είναι 353.043. Τα αντί­στοιχα νούμερα το 2021, ήταν 306.328 κάτοι­κοι και 23.003.763 κυβικά μέτρα νερού ανά έτος. Σύμφωνα με το Επι­χει­ρη­σιακό Σχέδιο, στην Περι­φέ­ρεια Βορείου Αιγαίου δεν εντο­πί­στη­καν σημα­ντικά προ­βλή­ματα επάρ­κειας νερού. Η ζήτηση καλύ­πτε­ται κυρίως από γεω­τρή­σεις, λιμνο­δε­ξα­με­νές ή και φράγ­ματα και μονάδες αφα­λά­τω­σης.

Η επάρ­κεια επη­ρε­ά­ζε­ται σημα­ντικά από το ύψος των βρο­χο­πτώ­σεων που είναι μεν τα τελευ­ταία χρόνια ικα­νο­ποι­η­τι­κές αλλά είναι αβέβαιο, λόγω και της κλι­μα­τι­κής αλλαγής, ότι αυτό θα συνε­χι­στεί και για τα επόμενα χρόνια. Επίσης παρα­τη­ρή­θη­καν επο­χι­κές δια­κυ­μάν­σεις ζήτησης και αύξηση της κατα­νά­λω­σης πόσιμου νερού λόγω των δια­με­νό­ντων σε εξο­χι­κές και δευ­τε­ρεύ­ου­σες κατοι­κίες και των δια­νυ­κτε­ρεύ­σεων του­ρι­στών κυρίως τους θερι­νούς μήνες του έτους.

Τα τελευ­ταία χρόνια η ζήτηση νερού έχει αυξηθεί λόγω της στροφής της οικο­νο­μίας ορι­σμέ­νων περιο­χών προς την παροχή υπη­ρε­σιών. Επίσης είχαν αυξηθεί οι απώ­λειες του μετα­φε­ρό­με­νου νερού στα δίκτυα ύδρευ­σης που οφεί­λε­ται στην παλαιό­τητα του δικτύου και αρκετά εξω­τε­ρικά και εσω­τε­ρικά δίκτυα ύδρευ­σης κρίθηκε ότι χρίζουν αντι­κα­τά­σταση λόγω παλαιό­τη­τας και υλικού κατα­σκευής. Από τα δια­θέ­σιμα στοι­χεία των παρόχων ύδρευ­σης προ­έ­κυψε ότι δεν εντο­πί­ζο­νται προ­βλή­ματα επάρ­κειας νερού εκτε­τα­μέ­νης κλί­μα­κας, αλλά προ­βλή­ματα επάρ­κειας τοπικής σημα­σίας που συν­δέ­ο­νται άμεσα με την μελ­λο­ντική επάρ­κεια πόσιμου νερού στα περισ­σό­τερα νησιά. Τα περισ­σό­τερα έργα που κρί­θη­καν ανα­γκαία, αφο­ρού­σαν σε φράγ­ματα και λιμε­νο­δε­ξα­με­νές, μονάδες αφα­λά­τω­σης και η ανόρυξη γεω­τρή­σεων.

Περι­φέ­ρεια Ανα­το­λι­κής Μακε­δο­νίας Θράκης:

Οι ετήσιες υδρευ­τι­κές ανάγκες σε κυβικά μέτρα το 2030 υπο­λο­γί­ζο­νται σε 57.545.904, με τον αριθμό των κατοί­κων σε περιό­δους αιχμής να είναι 693.023. Τα αντί­στοιχα νούμερα το 2021, ήταν 682.006 κάτοι­κοι και 56.901.904 κυβικά μέτρα νερού ανά έτος.

Μεταξύ άλλων, σύμφωνα με το εγκε­κρι­μένο Επι­χει­ρη­σιακό Σχέδιο, στην Περι­φέ­ρεια παρα­τη­ρεί­ται έλλειμμα επαρ­κούς πόσιμου νερού σε ορι­σμέ­νες περιο­χές, λόγω παλαιό­τη­τας δικτύων, επο­χι­κής αύξησης της κατα­νά­λω­σης, εκτε­τα­μέ­νων κατα­στρο­φών συνέ­πεια πλημ­μυ­ρών αλλά και λόγω μη επαρ­κούς παροχής.

Προς αυτή την κατεύ­θυνση, κρίθηκε ανα­γκαία η ανα­βάθ­μιση των εγκα­τα­στά­σεων επε­ξερ­γα­σίας νερού και των δικτύων για να αντι­με­τω­πι­σθούν φαι­νό­μενα τοπικής υπο­βάθ­μι­σης της ποιό­τη­τας του νερού προς κατα­νά­λωση, καθώς και των αντλιο­στα­σίων, τα οποία είναι πεπα­λαιω­μένα, υπο­λει­τουρ­γούν και παρου­σιά­ζουν σημα­ντική κατα­νά­λωση ηλε­κτρι­κού ρεύ­μα­τος με ταυ­τό­χρονη μεγάλη απώλεια ύδατος λόγω εφαρ­μο­γής παρω­χη­μέ­νης τεχνο­λο­γίας. Σημειώ­νε­ται ότι τα υλο­ποιού­μενα έργα που κατα­γρά­φη­καν, αφο­ρού­σαν κυρίως την κατα­σκευή ή αντι­κα­τά­σταση εσω­τε­ρι­κών δικτύων, εξω­τε­ρι­κών δικτύων και συστή­ματα τηλε­με­τρίας και ελέγχου διαρ­ροών.

Στο τρίτο μέρος της έρευνας (αύριο) θα παρου­σια­στούν οι ανάγκες ύδρευ­σης της Ελλάδας το 2030 και οι ελλεί­ψεις στον σχε­δια­σμό όπως κατα­γρά­φο­νται στο Εθνικό Επι­χει­ρη­σιακό Σχέδιο για το Πόσιμο Νερό στις υπό­λοι­πες 7 Περι­φέ­ρειες της χώρας.

Πηγή: tornosnews.gr