Πρωτόκολλα – φρένο στη συνταγογράφηση περιττών ακτινοδιαγνωστικών εξετάσεων

Σε μια περίοδο που οι περιο­ρι­σμέ­νοι πόροι για δια­γνω­στι­κές εξε­τά­σεις αφενός πιέζουν τα οικο­νο­μικά του ΕΟΠΥΥ αφε­τέ­ρου προ­κα­λούν τερά­στιες επι­βα­ρύν­σεις σε για­τρούς και δια­γνω­στικά κέντρα μέσω της επι­βο­λής clawback, η Ελλη­νική Ακτι­νο­λο­γική Εται­ρεία (ΕΑΕ) προχωρά με επι­στη­μο­νική τεκ­μη­ρί­ωση σε μία σημα­ντική πρόταση εξορ­θο­λο­γι­σμού της δια­δι­κα­σίας. Ειδι­κό­τερα η επι­στη­μο­νική εται­ρεία επι­και­ρο­ποιεί τα Δια­γνω­στικά Πρω­τό­κολα, δηλαδή τις κατευ­θυ­ντή­ριες οδηγίες για το ποιες, πότε και για ποιον ασθενή θεω­ρού­νται οι κατάλ­λη­λες δια­γνω­στι­κές ακτι­νο­λο­γι­κές εξε­τά­σεις.

Μάλιστα επι­ση­μαί­νει ότι η ένταξή τους στο σύστημα της ηλε­κτρο­νι­κής συντα­γο­γρά­φη­σης μπορεί να μειώσει την προ­κλητή ζήτηση εξε­τά­σεων και να βελ­τιώ­σει την ποιό­τητα της διά­γνω­σης και θερα­πείας χιλιά­δων ασθενών. Σε μια δε πρώτη εκτί­μηση αυτή η δια­δι­κα­σία θα μείωνε τη σχετική δαπάνη δρα­στικά, περιο­ρί­ζο­ντας και το clawback της κατη­γο­ρίας κατά περίπου 20%. Να επι­ση­μά­νουμε δε ότι κατά μέσο όρο το clawback στις εν λόγω δια­γνω­στι­κές εξε­τά­σεις φτάνει στο περίπου 30%-35%, δηλαδή τα δια­γνω­στικά θα πρέπει να κάνουν δωρεάν τη 1 στις 3.

Όπως επε­σή­μα­ναν ο πρό­ε­δρος της ΕΑΕ Δρ. Αθα­νά­σιος Χαλα­ζω­νί­της και η κα Ρου­μπίνη Γεωρ­γα­κο­πού­λου, Μέλος Επι­τρο­πής Δια­πραγ­μά­τευ­σης clawback του Πανελ­λή­νιου Ιατρι­κού Συλ­λό­γου (ΠΙΣ) και Μέλος Επι­τρο­πής Επαγ­γελ­μα­τι­κών Θεμάτων της Ελλη­νι­κής Ακτι­νο­λο­γι­κής Εται­ρείας, συνο­λικά, μέχρι σήμερα, έχουν επι­και­ρο­ποι­η­θεί 80 πρω­τό­κολλα, που αντι­προ­σω­πεύ­ουν περίπου τα 2/3 του συνόλου και μέχρι τα τέλη του Νοεμ­βρίου θα έχει ολο­κλη­ρω­θεί η δια­δι­κα­σία και για τα υπό­λοιπα.

Κύριο μέλημα της επι­και­ρο­ποί­η­σης είναι να βοη­θή­σει στην επιλογή του βέλ­τι­στου πρω­το­κόλ­λου για κάθε ασθενή, στη­ρι­ζό­μενη σε 3 άξονες:

Ενσω­μά­τωση των νέων τεχνο­λο­γιών απει­κό­νι­σης όπου αυτές έχουν ένδειξη.

Μείωση των άχρη­στων εξε­τά­σεων που δεν βοηθούν τον ασθενή και επι­πλέον τον επι­βα­ρύ­νουν οικο­νο­μικά τόσο αυτόν όσο και την πολι­τεία.

Προ­στα­σία του ασθε­νούς από αλό­γι­στη χρήση της ιονί­ζου­σας ακτι­νο­βο­λίας.

Προ­κλητή Ζήτηση

Όπως ανα­φέ­ραμε, σημα­ντική παρά­με­τρο απο­τε­λεί η προ­κλητή ζήτηση η οποία και φορ­τώ­νει το σύστημα υγείας αλλά και τους ασθε­νείς με εξε­τά­σεις που μπορεί να είναι σε μεγάλο βαθμό περιτ­τές. Η ζήτηση αυτή έχει τρία σκέλη:

το πρώτο αφορά στον ίδιο τον ασθενή, ο οποίος ζητά τη συντα­γο­γρά­φηση εξε­τά­σεων από το γιατρό του. Προ­κει­μέ­νου να δια­σφα­λί­σει τη σχέση του με τον ασθενή, ο γιατρός συντα­γο­γρα­φεί τις εξε­τά­σεις που του ζητάει, ακόμα και αν δεν τις κρίνει απα­ραί­τη­τες,

ένα μικρό­τερο κομμάτι αφορά στους για­τρούς οι οποίοι συντα­γο­γρα­φούν για λόγους «αντα­πο­δο­τι­κό­τη­τας» (οικο­νο­μικά οφέλη),

το τρίτο σκέλος αφορά στην «αμυ­ντική ιατρική», μία πρα­κτική με κύριο στόχο την προ­στα­σία των γιατρών απέ­να­ντι σε αγωγές απο­ζη­μιώ­σεων για τυχόν πρό­κληση ιατρι­κού σφάλ­μα­τος. Οι γιατροί προ­χω­ρούν σε εκούσια κατά­χρηση των ιατρι­κών υπη­ρε­σιών, με απο­τέ­λε­σμα όχι μόνο την ταλαι­πω­ρία των ασθενών, αλλά και την αύξηση της ιατρι­κής δαπάνης.

Επαφές με Υπουρ­γείο Υγείας

Όπως ανα­κοί­νωσε ο κ. Χαλα­ζω­νί­της, η ΕΑΕ βρί­σκε­ται σε επαφές με την ηγεσία του υπουρ­γείου Υγείας, ώστε να προ­χω­ρή­σει η εφαρ­μογή τους από το 2025. Η πρόταση της ΕΑΕ προς το Υπουρ­γείο και την ΗΔΙΚΑ, περι­λαμ­βά­νει το σχε­δια­σμό πλατ­φόρ­μας συντα­γο­γρά­φη­σης με φίλτρα ενδεί­ξεων:

Αυτή θα επι­τρέ­πει, ή θα προ­τεί­νει τον απει­κο­νι­στικό έλεγχο που θα πρέπει να συντα­γο­γρα­φη­θεί από τον κλινικό ιατρό με online δυνα­τό­τητα.

Η συντα­γο­γρά­φηση θα βασί­ζε­ται σε επι­στη­μο­νικά κρι­τή­ρια και με πρα­κτική υπο­στή­ριξη για τις δυνατές επι­λο­γές απει­κο­νι­στι­κής μεθόδου κατά περί­πτωση (ιστο­ρι­κού, κλι­νι­κών σημείων, παρα­κο­λού­θη­σης πορείας νόσου, η θερα­πευ­τι­κού σχή­μα­τος κ.λπ.)

Ομάδα Εργα­σίας

Η υλο­ποί­ηση του έργου ανα­τέ­θηκε στους Τομείς Γνω­στι­κών Αντι­κει­μέ­νων και Ειδικών Εξε­τά­σεων, που προ­βλέ­πο­νται από το κατα­στα­τικό της ΕΑΕ, καθώς και σε ειδικές Ομάδες Εργα­σίας, απο­τε­λού­με­νες από Ιατρούς Ακτι­νο­λό­γους. Τα Πρω­τό­κολλα τελικά ανα­πτύ­χθη­καν κατά βάση σύμφωνα με τα:

Πρότυπα Παρα­πο­μπής Εκτέ­λε­σης Απει­κο­νι­στι­κών Πράξεων του Βρε­τα­νι­κού Κολ­λε­γίου Ακτι­νο­λο­γίας (iRefer), με προ­σθή­κες από τη Διεθνή Βιβλιο­γρα­φία όπου αυτό ήταν απα­ραί­τητο

Κρι­τή­ρια Καταλ­λη­λό­λη­τας Απει­κο­νι­στι­κών Πράξεων, κατά περί­πτωση, του Αμε­ρι­κα­νι­κού Κολ­λε­γίου Ακτι­νο­λο­γίας (ACR).

Επι­ση­μαί­νε­ται ότι όλες οι προ­τει­νό­με­νες απει­κο­νι­στι­κές τεχνι­κές παρα­τί­θε­νται με 5 κατη­γο­ρίες ιεράρ­χη­σης (απόλυτη ένδειξη-ενδεδειγμένη εξέταση-σχετική ένδειξη-ένδειξη σε ορι­σμέ­νες περιπτώσεις-μη ενδε­δειγ­μένη εξέταση) ούτως ώστε να δια­σφα­λί­ζε­ται η κατά το δυνατόν ισότιμη εφαρ­μογή αυτών ανά τη χώρα μας με δυνα­τό­τητα σχε­τι­κής επι­λο­γής.

Να σημειω­θεί ότι είναι η δεύτερη φορά που επι­και­ρο­ποιού­νται. Ανα­πτύ­χθη­καν για πρώτη φορά το 2012 και επι­και­ρο­ποι­ή­θη­καν το 2018.

«Δυστυ­χώς ουδείς αρμό­διος από το Υπουρ­γείο Υγείας, ή άλλο σχετικό Φορέα (π.χ. ΗΔΙΚΑ), αξιο­ποί­ησε το συγκε­κρι­μένο επι­στη­μο­νικό έργο, το οποίο ήταν όχι μόνο πρω­το­πο­ριακό για το χρόνο που παρου­σιά­σθηκε, αλλά και το μονα­δικό μεταξύ των λοιπών Επι­στη­μο­νι­κών Ιατρι­κών Εται­ρειών. Αντ’ αυτού ο ΕΟΠΠΥ επέ­βαλλε στους συμ­βε­βλη­μέ­νους εργα­στη­ρια­κούς ιατρούς, «ποιο­τικά» κρι­τή­ρια για εξε­τά­σεις με αξονική και μαγνη­τική τομο­γρα­φία τα οποία κατά βάση απο­τε­λούν εμπο­ρικά (και όχι επι­στη­μο­νικά) κρι­τή­ρια και συν­δέ­ουν την απο­ζη­μί­ωση του εργα­στη­ρια­κού ιατρού (ποιο­τικό rebate) αυθαί­ρετα με τα τεχνικά χαρα­κτη­ρι­στικά του χρη­σι­μο­ποιού­με­νου εξο­πλι­σμού. Αγνο­ώ­ντας παντε­λώς την ποιό­τητα των εξε­τά­σεων και κυρίως την αμοιβή του Ιατρού που γνω­μα­τεύει την εξέταση (την υπε­ρα­ξία δηλαδή των γνώσεων και της εμπει­ρίας αυτού)» επε­σή­μανε ο κ. Χαλα­ζω­νί­της.

«Η ένταξη των Δια­γνω­στι­κών Πρω­το­κόλ­λων στο σύστημα της ηλε­κτρο­νι­κής συντα­γο­γρά­φη­σης μπορεί να θέσει φραγ­μούς στην προ­κλητή ζήτηση απει­κο­νι­στι­κών εξε­τά­σεων και την «αμυ­ντική» άσκηση της ιατρι­κής, συμ­βάλ­λο­ντας καθο­ρι­στικά στην ορθο­λο­γική δια­χεί­ριση των πόρων του ΕΟΠΥΥ. Επίσης, με την εφαρ­μογή των Δια­γνω­στι­κών Πρω­το­κόλ­λων μπορεί να δια­σφα­λι­στεί η παροχή τεκ­μη­ριω­μέ­νης ιατρι­κής φρο­ντί­δας και αξιό­πι­στης διά­γνω­σης, με την ορθή επιλογή της πλέον ενδε­δειγ­μέ­νης απει­κο­νι­στι­κής πράξης καθώς και να περιο­ρι­στεί η έκθεση του γενικού πλη­θυ­σμού σε περιττή ιοντί­ζουσα ακτι­νο­βο­λία», υπο­στή­ρι­ξαν οι εκπρό­σω­ποι του κλάδου.

Πηγή: moneyreview.gr