Βόρεια Μακεδονία: Προβληματισμός για τη νίκη των εθνικιστών – Τι εξετάζει η Αθήνα

Ηεπι­κρά­τηση του εθνι­κι­στι­κού VMRO στις κάλπες της Βόρειας Μακε­δο­νίας προ­κα­λεί ανη­συ­χία για τις επι­πτώ­σεις στις σχέσεις των Σκοπίων με Σόφια και Αθήνα, αν και ανα­λυ­τές εκτι­μούν ότι δεν πρό­κει­ται να αμφι­σβη­τη­θεί η συμ­φω­νία των Πρεσπών. Mε κατα­με­τρη­μένο ποσοστό άνω του 90% των ψήφων, το VMRO συγκέ­ντρωνε 43%.

Tο απερ­χό­μενο κυβερ­νών Σοσιαλ­δη­μο­κρα­τικό Κόμμα (SDSM), κυμαί­νε­ται στο 15%, σε από­σταση ανα­πνοής από το αλβα­νικό κόμμα DUI, που συγκε­ντρώ­νει 14%. Στην τέταρτη θέση τερ­μα­τί­ζει ο συνα­σπι­σμός τεσ­σά­ρων αλβα­νι­κών κομ­μά­των (VLEN).

Νέο πολι­τικό σκηνικό φέρνει η νίκη του VMRO

Του Σταύρου Τζίμα

Το ιστο­ρικό εθνι­κι­στικό κόμμα VMRO-DPMNE επι­στρέ­φει πανη­γυ­ρικά στην εξουσία ύστερα από επτά χρόνια παρα­μο­νής στην αντι­πο­λί­τευση, έχοντας κατα­γά­γει συντρι­πτική νίκη απέ­να­ντι στους σοσια­λι­στές, που κατέρ­ρευ­σαν στη χθεσινή κάλπη.

Νωρίς το βράδυ έγινε γνωστό ότι εξέλεξε πρόεδρο της Δημο­κρα­τίας την υπο­ψή­φιά του Γκορ­ντάνα Σιλιά­νοφ­σκα, ενώ η κατα­μέ­τρηση στην κάλπη για το Κοι­νο­βού­λιο συνε­χι­ζό­ταν έως αργά τη νύχτα, με την άνετη επι­κρά­τηση και εδώ του VMRO να θεω­ρεί­ται αδιαμ­φι­σβή­τητη.

Τύποις ο γραμ­μα­τέας του, Κρί­στιαν Μίτσκο­σκι, τις επό­με­νες ημέρες θα παρα­λά­βει από τον υπη­ρε­σιακό πρόεδρο της Δημο­κρα­τίας, Μπου­γιάρ Οσμάνι, την εντολή σχη­μα­τι­σμού κυβέρ­νη­σης.

Επ’ αυτού δεν ανα­μέ­νε­ται να αντι­με­τω­πί­σει πρό­βλημα καθώς, με θεω­ρού­μενη από καιρό βέβαιη τη νίκη του, είχε φρο­ντί­σει στο παρα­σκή­νιο να έρθει σε συμ­φω­νία με τον συνα­σπι­σμό των αλβα­νι­κών κομ­μά­των που αντι­πο­λι­τεύ­ο­νται τον ηγέτη του αλβα­νι­κού κόμ­μα­τος DUI και συγκυ­βερ­νήτη του Ζόραν Ζάεφ, Αλί Αχμέτι.

Το ερώτημα που –μαζί με τον θρίαμβο για την ηγεσία του VMRO– έβγαλε η κάλπη της Τετάρ­της είναι αν το σημε­ρινό κόμμα έχει μεταλ­λα­χθεί σε έναν κεντρο­δε­ξιό φιλο­ευ­ρω­παϊκό πολι­τικό οργα­νι­σμό ή θα συνε­χί­σει στον δρόμο του εθνι­κο­λαϊ­κι­σμού και της αυταρ­χι­κής δια­κυ­βέρ­νη­σης που χάραξε ο φυγό­δι­κος σήμερα πρώην ηγέτης του και πρω­θυ­πουρ­γός επί μία δεκα­ε­τία, Νίκολα Γκρού­εφ­σκι.

Οι ιδε­ο­λο­γι­κές συντε­ταγ­μέ­νες του δεν δεί­χνουν να έχουν αλλάξει. Η υπε­ρά­σπιση του ανό­θευ­του ιδε­ο­λο­γή­μα­τος του «μακε­δο­νι­σμού» εξα­κο­λου­θεί να απο­τε­λεί τη σπον­δυ­λική στήλη της ύπαρξής του, όπως δηλω­μέ­νος είναι και ο φιλο­ευ­ρω­παϊ­κός, φιλο­δυ­τι­κός προ­σα­να­το­λι­σμός του – εξ ου και οι στενές σχέσεις του με το CDU της Γερ­μα­νίας και το Ευρω­παϊκό Λαϊκό Κόμμα.

Οσο για τη βουλ­γα­ρική «μήτρα» από την οποία ήρθε στον κόσμο τον περα­σμένο αιώνα, οι σχέσεις έχουν όχι μόνο διαρ­ρα­γεί, αλλά εξε­λί­χθη­καν με τον χρόνο σε εχθρι­κές, και το σημε­ρινό VMRO-DPMNE θεωρεί απειλή τη «μητρική αγκαλιά».

Το ερώτημα είναι αν το κόμμα του Γκρού­εφ­σκι έχει μεταλ­λα­χθεί σε κεντρο­δε­ξιό φιλο­ευ­ρω­παϊκό ή θα συνε­χί­σει στον δρόμο του λαϊ­κι­σμού και του αυταρ­χι­σμού.

Ομως η σημε­ρινή πραγ­μα­τι­κό­τητα απέχει πολύ από την εποχή του Γκρού­εφ­σκι σε όλα τα επίπεδα στα Βαλ­κά­νια και οι κανόνες του παι­χνι­διού έχουν τεθεί στη βάση των γεω­πο­λι­τι­κών ισορ­ρο­πιών.

Το πώς θα ασκήσει σε ένα τέτοιο περι­βάλ­λον την εξουσία η κυβέρ­νηση του Μίτσκο­σκι θα φανεί από τις προ­τε­ραιό­τη­τες που θα θέσει. Οι απερ­χό­με­νοι αφήνουν πίσω τους μια χώρα βυθι­σμένη στη δια­φθορά, στον νεπο­τι­σμό και στην ανα­ξιο­κρα­τία, αλλά και δύο δια­κρα­τι­κές συμ­φω­νίες, με την Ελλάδα και τη Βουλ­γα­ρία, τις οποίες ΝΑΤΟ και Ε.Ε. χει­ρο­κρό­τη­σαν, όμως το VMRO ως αντι­πο­λί­τευση τις είχε ανα­θε­μα­τί­σει, αφή­νο­ντας να εννοη­θεί προ­ε­κλο­γικά ότι αν δεν μπο­ρέ­σει να τις καταρ­γή­σει θα τις «γειώσει».

Αραγε θα το επι­χει­ρή­σει; Οι σύμ­μα­χοι βεβαίως τον έχουν προει­δο­ποι­ή­σει να μην τις αγγίξει.

Οσον αφορά ειδικά τη συμ­φω­νία των Πρεσπών, δεν απο­κλεί­ε­ται πάνω στην παρα­ζάλη της νίκης ο Μίτσκο­σκι, όπως και η νεο­ε­κλε­γείσα πρό­ε­δρος της Δημο­κρα­τίας, Γκορ­ντάνα Σιλιά­νοφ­σκα, να πανη­γυ­ρί­σουν στις πρώτες δηλώ­σεις τους το σκέτο όνομα «Μακε­δο­νία», χωρίς το «Βόρεια» που έχει κατο­χυ­ρω­θεί στο Σύνταγμα και όχι μόνο.

Γνω­ρί­ζουν ωστόσο ότι, του­λά­χι­στον σε επίσημο επίπεδο, δεν είναι απο­δε­κτή από την Αθήνα η μη χρήση του συνταγ­μα­τι­κού ονό­μα­τος Βόρεια Μακε­δο­νία ακόμη και στο εσω­τε­ρικό και τους έχει δια­μη­νυ­θεί πως η ελλη­νική κυβέρ­νηση θα αντι­δρά­σει με τρόπο που δεν θα είναι προς το συμ­φέ­ρον της νέας ηγεσίας στα Σκόπια.

Πολύ περισ­σό­τερο τώρα που η Ελλάδα βρί­σκε­ται στην κορύ­φωση προ­ε­κλο­γι­κής περιό­δου και τα κόμματα θα σπεύ­σουν να το εκμε­ταλ­λευ­θούν, απο­δί­δο­ντας στην κυβέρ­νηση Μητσο­τάκη υπο­χω­ρή­σεις απέ­να­ντι στο VMRO αν δεν απα­ντή­σει σε υψηλούς τόνους σε ενδε­χό­με­νες «προ­κλή­σεις».

Κάποιες προ­ε­κλο­γι­κές δηλώ­σεις της Σιλιά­νοφ­σκα ότι αν εκλεγεί θα ορκι­στεί προ­φο­ρικά στο όνομα «Δημο­κρα­τία της Μακε­δο­νίας» και γραπτώς στο συνταγ­μα­τικό –το ίδιο φέρεται να σχε­διά­ζουν και ακραίοι βου­λευ­τές του VMRO– έσπευ­σαν από την ηγεσία του κόμ­μα­τος να τις υπο­βαθ­μί­σουν.

Νωρίς χθες το βράδυ από την εκλο­γική επι­τροπή ανα­κοι­νώ­θηκε επίσημα ότι η συμ­με­τοχή στην κάλπη για την εκλογή προ­έ­δρου είχε ξεπε­ρά­σει το 43%, οπότε θεω­ρεί­ται βέβαιη η εκλογή της 70χρονης υπο­ψή­φιας του VMRO, Σιλιά­νοφ­σκα, διότι αν η συμ­με­τοχή ήταν κάτω του 40% οι εκλογές θα ακυ­ρώ­νο­νταν.

Στάση ανα­μο­νής από την Αθήνα

Του Βασίλη Νέδου

Η επι­βε­βαί­ωση της τάσης ανόδου των εθνι­κι­στι­κών δυνά­μεων που εκπρο­σω­πού­νται από το VMRO-DPMNE, μέσω της εκλογής της νέας, πρώτης γυναί­κας, προ­έ­δρου της Βόρειας Μακε­δο­νίας, Γκορ­ντάνα Σιλιά­νοφ­σκα, αλλά και της προ­ε­ξο­φλού­με­νης κυβέρ­νη­σης υπό το ίδιο κόμμα, δεν απο­τε­λεί για την Αθήνα κεραυνό εν αιθρία.

Αν και τόσο η κ. Σιλιά­νοφ­σκα όσο και ο Κρί­στιαν Μίτσκο­σκι, πρό­ε­δρος του VMRO και, εκτός απρο­ό­πτου, νέος πρω­θυ­πουρ­γός της Βόρειας Μακε­δο­νίας, έχουν επα­νει­λημ­μέ­νως απει­λή­σει ότι δεν πρό­κει­ται να εφαρ­μό­σουν τη συμ­φω­νία των Πρεσπών και θα αρνού­νται να χρη­σι­μο­ποιούν τον γεω­γρα­φικό προσ­διο­ρι­σμό, στην Αθήνα τηρεί­ται στάση ανα­μο­νής για όλες τις επί­ση­μες εκδη­λώ­σεις οι οποίες θα ακο­λου­θή­σουν.

Σενάρια αντί­δρα­σης αν υλο­ποι­η­θούν οι απειλές περί δημό­σιας χρήσης του όρου «Μακε­δο­νία» αντί του «Βόρεια Μακε­δο­νία» που προ­βλέ­πει η συμ­φω­νία των Πρεσπών.

Κατ’ αρχάς ανα­μέ­νε­ται η ορκω­μο­σία της νέας προ­έ­δρου, στη συνέ­χεια οι διερ­γα­σίες για τη συγκρό­τηση κυβέρ­νη­σης, δια­πραγ­μα­τεύ­σεις ανάμεσα στα κόμματα του συνα­σπι­σμού που θα προ­κύ­ψει και, στο τέλος, οι προ­γραμ­μα­τι­κές δηλώ­σεις. Ολα αυτά, βεβαίως, θα παρα­κο­λου­θού­νται στενά από την Αθήνα. Δεδο­μέ­νου ότι στη Βόρεια Μακε­δο­νία υπάρχει έντονη παρου­σία του αλβα­νι­κού στοι­χείου (25% του πλη­θυ­σμού), κόμματα του οποίου συμ­με­τέ­χουν στις κυβερ­νή­σεις στη χώρα, τα τελικά ποσοστά έχουν τη σημασία τους.

Σε περί­πτωση, πάντως, που υλο­ποι­η­θούν οι απειλές περί δημό­σιας χρήσης του όρου «Μακε­δο­νία» αντί του ορθού «Βόρεια Μακε­δο­νία», τότε η Αθήνα θα αντι­δρά­σει αρχικά με τον ενδε­δειγ­μένο τρόπο, μέσω δια­βη­μά­των, προτού προ­χω­ρή­σει σε περαι­τέρω κινή­σεις. Υπεν­θυ­μί­ζε­ται ότι ήδη υπάρχει αντί­δραση εκ μέρους της Αθήνας για το γεγονός ότι τρεις μήνες μετά τη λήξη της μετα­βα­τι­κής περιό­δου (23 Φεβρουα­ρίου) για την αντι­κα­τά­σταση των δημο­σίων εγγρά­φων της χώρας (ταξι­διω­τικά έγγραφα, υλικό δημό­σιας διοί­κη­σης, ταυ­τό­τη­τες, άδειες οδή­γη­σης κ.ά.) με τα νόμιμα που ανα­γρά­φουν την εθνική αλλά και διεθνώς ανα­γνω­ρι­σμένη ονο­μα­σία της χώρας, δηλαδή Δημο­κρα­τία της Βόρειας Μακε­δο­νίας, η δια­δι­κα­σία προ­χω­ράει με βρα­δύ­τα­τους ρυθμούς.

Η εξέλιξη αυτή δικαιώ­νει βεβαίως την καχυ­πο­ψία της Αθήνας, που οδήγησε στην απόφαση να καθυ­στε­ρή­σει η κύρωση από τη Βουλή των Ελλήνων των τριών μνη­μο­νίων συνερ­γα­σίας (ζητή­ματα ευρω­παϊ­κής ολο­κλή­ρω­σης, στρα­τιω­τικά και οικο­νο­μικά) που προ­βλέ­πο­νται από τη συμ­φω­νία των Πρεσπών. Είναι προ­φα­νές ότι η Αθήνα δεν επι­θυ­μεί ανα­ζω­πύ­ρωση προ­βλη­μά­των στη Βαλ­κα­νική, τα οποία θεω­ρού­νταν μέχρι τώρα υπό έλεγχο, γι’ αυτό και κάθε κίνηση στα Σκόπια θα παρα­κο­λου­θεί­ται με ιδιαί­τερη προσοχή.

Πηγή kathimerini.gr