ΙΝΣΕΤΕ: Πέντε προτάσεις για «Tαξίδια χωρίς αποκλεισμούς» στην Ελλάδα

Επι­τα­κτική η ανάγκη για τη δημιουρ­γία μιας περισ­σό­τερο προ­σβά­σι­μης του­ρι­στι­κής αλυ­σί­δας, που θα υπη­ρε­τεί τις έννοιες της δια­φο­ρε­τι­κό­τη­τας, της ισό­τη­τας και της συμπε­ρί­λη­ψης.

Μέσα από πέντε βασικές δέσμες προ­τά­σεων μπορούν να προ­α­χθούν τα «Ταξίδια χωρίς απο­κλει­σμούς» στην Ελλάδα υπη­ρε­τώ­ντας τις έννοιες της δια­φο­ρε­τι­κό­τη­τας, της ισό­τη­τας και της συμπε­ρί­λη­ψης με στόχο τη βιώσιμη του­ρι­στική ανά­πτυξη, η οποία έχει πλέον εντα­χθεί σε πρώτο πλάνο για την επόμενη μέρα του ελλη­νι­κού του­ρι­σμού.

H περαι­τέρω ευαι­σθη­το­ποί­ηση της κοι­νω­νίας, η βελ­τί­ωση της προ­σβα­σι­μό­τη­τας των δημό­σιων χώρων, η διάχυση έγκυρης πλη­ρο­φό­ρη­σης, η εκπαί­δευση των εργα­ζο­μέ­νων στον του­ρι­σμό και οι στο­χευ­μέ­νες δράσεις του ιδιω­τι­κού τομέα με ανά­πτυξη συμπε­ρι­λη­πτι­κών εται­ρι­κών πολι­τι­κών και ταξι­διω­τι­κών εμπει­ριών, συμ­βάλ­λουν στη δημιουρ­γία μιας προ­σβά­σι­μης αλυ­σί­δας ώστε όλοι οι επι­σκέ­πτες να έχουν ισότιμη πρό­σβαση στις ταξι­διω­τι­κές επι­λο­γές. Αυτές οι πέντε βασικές δέσμες προ­τά­σεων προ­κύ­πτουν από τη μελέτη της GBR Consulting για το ΙΝΣΕΤΕ με τίτλο: «Ταξίδια χωρίς απο­κλει­σμούς | Δια­φο­ρε­τι­κό­τητα, Ισότητα και Συμπε­ρί­ληψη στον Του­ρι­σμό», κατα­γρά­φο­ντας την υφι­στά­μενη κατά­σταση, τις τάσεις και τις καλές πρα­κτι­κές στο εξω­τε­ρικό και την Ελλάδα.

Από τη μελέτη προ­κύ­πτει η επι­τα­κτική ανάγκη για μια περισ­σό­τερο προ­σβά­σιμη του­ρι­στική αλυσίδα με δεδο­μένο ότι, πλέον, από την πλευρά της ζήτησης οι ταξι­διώ­τες κατά την ανα­ζή­τηση και την κράτηση δίνουν μεγα­λύ­τερη προσοχή στο πόσο συμπε­ρι­λη­πτι­κές -ή όχι- είναι οι διά­φο­ρες ταξι­διω­τι­κές επι­λο­γές. Επίσης, με βάση τα στοι­χεία της Ε.Ε., ποσοστό 17% έως 25% του πλη­θυ­σμού στην ΕΕ 27 είχε κάποιους περιο­ρι­σμούς, ενίοτε σοβα­ρούς, στην ακοή, στην όραση και στην κίνηση αντί­στοιχα, πέραν φυσικά και του δεδο­μέ­νου του 10ου, από τους 17 Παγκό­σμιους Στόχους για τη Βιώσιμη Ανά­πτυξη του ΟΗΕ, που εστιά­ζει στη μείωση των ανι­σο­τή­των και συν­δέ­ε­ται με σύγ­χρο­νες τάσεις τόσο της του­ρι­στι­κής προ­σφο­ράς, όσο και της ζήτησης.

Οι προ­τά­σεις

Ειδι­κό­τερα ανά δέσμη προ­τά­σεων για μια περισ­σό­τερο συμπε­ρι­λη­πτική ταξι­διω­τική εμπει­ρία από τη μελέτη προ­κύ­πτουν τα εξής:

Σε σχέση με την ευαι­σθη­το­ποί­ηση της κοι­νω­νίας, τόσο ο ιδιω­τι­κός όσο και ο δημό­σιος τομέας, θα πρέπει να ανα­πτύ­ξουν περαι­τέρω πρω­το­βου­λίες ευαι­σθη­το­ποί­η­σης του κοινού. Ενδει­κτικά ανα­φέ­ρο­νται πρω­το­βου­λίες όπως το «The Valuable 500» που δημιουρ­γή­θηκε το 2019 ώστε να απο­σπά­σει δεσμεύ­σεις για να συμπε­ρι­λαμ­βά­νο­νται άτομα με ανα­πη­ρία σε 500 πολυ­ε­θνι­κές εται­ρείες πχ στις δια­φη­μι­στι­κές τους δράσεις και η καμπά­νια «Ι am Positive» του Ιδρύ­μα­τος Ωνάση ενάντια στην προ­κα­τά­ληψη για τον HIV.

Ως προς τους προ­σβά­σι­μους δημό­σιους χώρους, το υπάρχον θεσμικό πλαίσιο θέτει μεν την προ­σβα­σι­μό­τητα ως ανα­πό­σπα­στο στοι­χείο των κτιρίων και των υπαί­θριων χώρων, ωστόσο θα πρέπει να εισα­χθούν βελ­τιώ­σεις, ενώ προ­κύ­πτουν περι­πτώ­σεις όπου χρειά­ζε­ται οι υφι­στά­με­νες διευ­κο­λύν­σεις να συμ­μορ­φω­θούν με τις απαι­τού­με­νες προ­δια­γρα­φές. Μόλις γίνουν πλήρως προ­σβά­σι­μοι οι δημό­σιοι χώροι, θα πρέπει να ελέγ­χο­νται, να πιστο­ποιού­νται από ανε­ξάρ­τητο φορέα και να κατα­χω­ρού­νται σε μια ελεύ­θερα προ­σβά­σιμη κεντρική βάση δεδο­μέ­νων. Στη χώρα μας, η Κομο­τηνή απο­τε­λεί το καλύ­τερο παρά­δειγμα προ­σβά­σι­μης πόλης στην Ελλάδα λαμ­βά­νο­ντας ειδική μνεία στα Ευρω­παϊκά Βραβεία Προ­σβά­σι­μων Πόλεων το 2021. Για την προ­σβα­σι­μό­τητα στον του­ρι­σμό στην Ελλάδα, το Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τα Δικαιώ­ματα των Ατόμων με Ανα­πη­ρία περι­λαμ­βά­νει ένα ειδικό σήμα, αλλά η υλο­ποί­ηση του βρί­σκε­ται σε αρχικό στάδιο. Από την πλευρά του το ΙΝΣΕΤΕ, έχει συμπε­ρι­λά­βει στη μελέτη «Ελλη­νι­κός Του­ρι­σμός 2030|Σχέδια Δράσης» πλήθος προ­τά­σεων ανά Περι­φέ­ρεια και ανά του­ρι­στικό προϊόν.

Παρά­δειγμα καλής πρα­κτι­κής από το εξω­τε­ρικό απο­τε­λεί η Γερ­μα­νία η οποία ήδη δια­θέ­τει ένα σύστημα σήμαν­σης σε όλη τη χώρα με την ονο­μα­σία «Του­ρι­σμός για Όλους» (Inclusive Germany) που καλύ­πτει το σύνολο της του­ρι­στι­κής αλυ­σί­δας και ανα­πτύ­χθηκε από το Ομο­σπον­διακό Υπουρ­γείο Οικο­νο­μι­κών Υπο­θέ­σεων και Ενέρ­γειας σε συνερ­γα­σία με όλους τους εμπλε­κό­με­νους φορείς (εθνικός οργα­νι­σμός του­ρι­σμού, περι­φε­ρεια­κοί οργα­νι­σμοί προ­ώ­θη­σης προ­ο­ρι­σμών, πάροχοι υπη­ρε­σιών από τον κλάδο της φιλο­ξε­νίας, του­ρι­στι­κοί πρά­κτο­ρες, εται­ρείες μετα­φο­ρών, πολι­τι­στικά ιδρύ­ματα κοκ).

Στην τρίτη δέσμη προ­τά­σεων για τη διάχυση της πλη­ρο­φο­ρίας, για τα άτομα με ανα­πη­ρία, είτε πρό­κει­ται για μόνι­μους κατοί­κους είτε για επι­σκέ­πτες, οι λεπτο­με­ρείς, αξιό­πι­στες και πιστο­ποι­η­μέ­νες πλη­ρο­φο­ρίες απο­τε­λούν απα­ραί­τητη προ­ϋ­πό­θεση για τη λήψη ταξι­διω­τι­κών απο­φά­σεων. Σύμφωνα με τη μελέτη, στην παρούσα φάση οι πλη­ρο­φο­ρίες αυτές είναι περιο­ρι­σμέ­νες και διά­σπαρ­τες, επο­μέ­νως καθί­στα­ται κρίσιμη η δημιουρ­γία κεντρι­κής βάσης δεδο­μέ­νων με τους πιστο­ποι­η­μέ­νους προ­σβά­σι­μους πόρους, ελεύ­θερα προ­σβά­σι­μης, (πχ δημό­σιοι χώροι, μέσα μετα­φο­ράς, αξιο­θέ­ατα κοκ), ώστε οι εθνικές πλατ­φόρ­μες του­ρι­στι­κής προ­ώ­θη­σης, οι Οργα­νι­σμοί Δια­χεί­ρι­σης και Προ­ώ­θη­σης Προ­ο­ρι­σμού (DMMO), οι φορείς τοπικής αυτο­διοί­κη­σης να μπορούν να αντλή­σουν έγκυρες πλη­ρο­φο­ρίες. Στις ιστο­σε­λί­δες προ­ώ­θη­σης της Γερ­μα­νίας, της Γαλλίας, του Μιλάνου και της Αθήνας υπάρ­χουν ενδει­κτικά παρα­δείγ­ματα προ­βο­λής πλη­ρο­φο­ριών σε σχέση με την προ­σβα­σι­μό­τητα.

Ως προς τις εκπαι­δευ­τι­κές ανάγκες και δεξιό­τη­τες στον του­ρι­στικό τομέα, για την ανά­πτυξη ενός χωρίς απο­κλει­σμούς εργα­σια­κού περι­βάλ­λο­ντος και για την εξυ­πη­ρέ­τηση όλων των πελατών χωρίς δια­κρί­σεις, είναι ανα­γκαίο οι απα­σχο­λού­με­νοι στον τομέα, ανε­ξαρ­τή­τως θέσης, να εκπαι­δευ­θούν σε θέματα που προ­ά­γουν τη δια­φο­ρε­τι­κό­τητα, την ισότητα, τη συμπε­ρί­ληψη, καθώς και την προ­σβα­σι­μό­τητα. Σχε­τι­κές προ­τά­σεις περι­λαμ­βά­νο­νται στην πρό­σφατη μελέτη του ΙΝΣΕΤΕ «Οι ανάγκες επαγ­γελ­μα­τι­κής κατάρ­τι­σης (reskilling / upskilling) του ανθρώ­πι­νου δυνα­μι­κού στον του­ρι­σμό».

Κρίσιμη επίσης είναι η ανά­πτυξη εται­ρι­κής πολι­τι­κής και ταξι­διω­τι­κών εμπει­ριών που προ­ά­γουν τη συμπε­ρί­ληψη από τον ιδιω­τικό τομέα, με εται­ρι­κές δεσμεύ­σεις, συγκε­κρι­μένη εται­ρική πολι­τική, και παροχή επαρκών πόρων. Διεθνή brands όπως η Marriott και η TUI έχουν δια­τυ­πώ­σει σχε­τι­κές εται­ρι­κές δεσμεύ­σεις. Η προ­ώ­θηση άλλωστε της συμπε­ρί­λη­ψης ενι­σχύει την εναρ­μό­νιση της επι­χεί­ρη­σης σύμφωνα με τις αρχές ESG (Environment, Society, Governance) για τη βιώσιμη ανά­πτυξη που οδηγούν σε μια πιο συγκρο­τη­μένη εικόνα των επι­δό­σεων της, κάτι που βοηθάει στην εξω­τε­ρική αξιο­λό­γησή της.

Παράλ­ληλα, οι του­ρι­στι­κές επι­χει­ρή­σεις σε όλο το μήκος της του­ρι­στι­κής αλυ­σί­δας (διαμονή, εστίαση, λιανικό εμπόριο, εγκα­τα­στά­σεις ανα­ψυ­χής κ.τ.λ.) θα πρέπει να εφαρ­μό­σουν τις αρχές της προ­σβα­σι­μό­τη­τας στις παροχές τους. Η υιο­θέ­τηση του καθο­λι­κού σχε­δια­σμού (universal design) ο οποίος, για παρά­δειγμα, επι­τρέ­πει την κατα­σκευή προ­σβά­σι­μων δωμα­τίων που δεν δια­φο­ρο­ποιού­νται ως προς την αισθη­τική τους από τα υπό­λοιπα, όπως επίσης και των νέων τεχνο­λο­γιών (πχ δια­δι­κτυακό περιε­χό­μενο προ­σβά­σιμο για άτομα με ανα­πη­ρίες σύμφωνα με τις οδηγίες του W3C ή/και χρη­σι­μο­ποιώ­ντας τεχνο­λο­γία τρίτων), καθι­στούν εφικτή την ισότιμη ένταξη των ατόμων με ανα­πη­ρία.

Πηγή euro2day.gr