Μήνυμα Μητσοτάκη στην Τουρκία από το Τόκιο: Δεν θα επιτρέψουμε να δημιουργηθεί ένα προηγούμενο βίαιης αλλαγής συνόρων

Αυστηρό μήνυμα στην Τουρκία έστειλε ο πρω­θυ­πουρ­γός Κυριά­κος Μητσο­τά­κης, σε ομιλία του στο Πανε­πι­στή­μιο του Τόκιο.

Ο κ. Μητσο­τά­κης, ανα­φε­ρό­με­νος στο Ουκρα­νικό και στην εισβολή της Ρωσίας, δήλωσε ότι «ταυ­τό­χρονα, στη δική μας γει­το­νιά, έχουμε να αντι­με­τω­πί­σουμε έναν δύσκολο γείτονα -και ανα­φέ­ρο­μαι στην Τουρκία. Και θέλουμε να δια­σφα­λί­σουμε ότι σε καμία περί­πτωση δεν θα επι­τρέ­ψουμε, να δημιουρ­γη­θεί ένα προη­γού­μενο ότι τα σύνορα μπορούν να αλλά­ξουν με τη βία και ότι δεν θα υπάρχει σεβα­σμός στο Διεθνές Δίκαιο. Έχουμε λοιπόν έναν πρό­σθετο λόγο για να είμαστε πολύ υπο­στη­ρι­κτι­κοί προς την Ουκρα­νία στη μάχη που δίνει για να δια­σφα­λί­σει ότι θα παρα­μεί­νει ένα ανε­ξάρ­τητο, ελεύ­θερο και κυρί­αρχο έθνος.

Ακο­λου­θεί ολό­κληρη η ομιλία του Πρω­θυ­πουρ­γού:

Κυρίες και κύριοι, αγα­πη­τοί φοι­τη­τές,

Να ξεκι­νήσω λέγο­ντας ότι με χαρο­ποιεί ιδιαί­τερα πως βρί­σκο­μαι ξανά σε μία αίθουσα διδα­σκα­λίας. Σας ευχα­ρι­στώ που με προ­σκα­λέ­σατε να μιλήσω σήμερα σε αυτό το παγκο­σμίου φήμης ίδρυμα. Είναι τιμή για μένα να μπορώ να απευ­θυνθώ σε εσάς σήμερα, στο τέλος ενός πολύ επι­τυ­χη­μέ­νου, πιστεύω, ταξι­διού στην Ιαπωνία, 48 πολύ έντονες ώρες, οι οποίες μας έδωσαν, εκτιμώ, την ευκαι­ρία να δώσουμε νέα, μεγάλη ώθηση στη σχέση μεταξύ Ιαπω­νίας και Ελλάδας. Αλλά εσείς, ο εισα­γω­γι­κός ομι­λη­τής, θέσατε μια ενδια­φέ­ρουσα ερώτηση. Μου ζητή­σατε να σχο­λιάσω λίγο αυτό που απο­κα­λέ­σατε «οικο­νο­μικό θαύμα».

Θέλω να είμαι λίγο πιο δια­κρι­τι­κός και να το χαρα­κτη­ρίσω μια ιστορία οικο­νο­μι­κής επι­τυ­χίας (success story). Επι­τρέψτε μου όμως να ξεκι­νήσω με μία ερώτηση: τι σημαί­νει η Ελλάδα για εσάς; Ανα­φέ­ρο­μαι ιδιαί­τερα στους Ιάπωνες φίλους μας στο ακρο­α­τή­ριο. Ίσως για τους περισ­σό­τε­ρους από εσάς η χώρα μου είναι ένα μακρινό μέρος που συσχε­τί­ζετε με όμορφες αμμώ­δεις παρα­λίες, ηλιό­λου­στα νησιά, αρχαία μνημεία όπως η Ακρό­πολη, πλούσια μυθο­λο­γία, ίσως με το σου­βλάκι, το συρτάκι. Είμαστε όλα αυτά, φυσικά. Αλλά πιθανώς λιγό­τερο γνωστά σε εσάς είναι τα ακό­λουθα δεδο­μένα: Έλληνες πλοιο­κτή­τες ελέγ­χουν περισ­σό­τερο από το 17% του παγκό­σμιου εμπο­ρι­κού στόλου σε όρους dwt χωρη­τι­κό­τη­τας, καθι­στώ­ντας την Ελλάδα ηγέτη της παγκό­σμιας ναυ­τι­λια­κής βιο­μη­χα­νίας.

Πολλοί από αυτούς τους πλοιο­κτή­τες άρχισαν να ναυ­πη­γούν τα πλοία τους στην Ιαπωνία αμέσως μετά το τέλος του Β’ Παγκο­σμίου Πολέμου και με τον τρόπο τους συνέ­βα­λαν σε αυτό που σήμερα θεωρώ ένα πραγ­μα­τικό θαύμα, την ανοι­κο­δό­μηση της Ιαπω­νίας μετά τον κατα­στρο­φικό πόλεμο. Πολλοί από αυτούς συνε­χί­ζουν να κατα­σκευά­ζουν τα πλοία τους εδώ, αυτή τη στιγμή που μιλάμε.

Ένα άλλο γεγονός που ίσως δεν είναι τόσο γνωστό σε εσάς για τη χώρα μας: σχεδόν το 50% της ηλε­κτρι­κής μας ενέρ­γειας παρά­γε­ται σήμερα από Ανα­νε­ώ­σι­μες Πηγές Ενέρ­γειας. Τον περα­σμένο Οκτώ­βριο, για πρώτη φορά στην ιστορία μας, για σχεδόν έξι ώρες, το σύνολο των αναγκών μας σε ηλε­κτρική ενέρ­γεια καλύ­φθηκε από ανα­νε­ώ­σι­μες πηγές. Και το 2022 κατα­λά­βαμε την έβδομη θέση παγκο­σμίως όσον αφορά τη διείσ­δυση της αιο­λι­κής και της ηλιακής ενέρ­γειας στο ενερ­γειακό μας μείγμα.

Τελευ­ταίο αλλά εξίσου σημα­ντικό, όταν σκε­φτό­μα­στε την Ελλάδα, σκε­φτό­μα­στε μία τοπο­θε­σία στον χάρτη. Όμως οι ελλη­νι­κές κοι­νό­τη­τες στο εξω­τε­ρικό ισο­δυ­να­μούν αριθ­μη­τικά με τον ελλη­νικό πλη­θυ­σμό στην πατρίδα μας. Συνο­λικά, οι άνθρω­ποι που συν­δέ­ο­νται με τον έναν τρόπο ή τον άλλο με την Ελλάδα ανέρ­χο­νται στα δέκα εκα­τομ­μύ­ρια. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο μπο­ρούμε να πούμε -αστειευόμενοι μεταξύ μας- ότι η Μελ­βούρνη είναι η τρίτη μεγα­λύ­τερη ελλη­νική πόλη στον κόσμο.

Επο­μέ­νως, η ιστορία της σημε­ρι­νής Ελλάδας είναι πράγ­ματι μια ιστορία δυνα­μι­κού οικο­νο­μι­κού μετα­σχη­μα­τι­σμού. Πιστεύω ότι είναι μια ιστορία την οποία συμ­με­ρί­ζο­νται και πέρα από τα σύνορα της Ελλάδας. Οι επι­χει­ρή­σεις μας έχουν ανα­πτυ­χθεί έχοντας αυτο­πε­ποί­θηση και δυνα­μι­σμό κι αυτό ακριβώς είπα σε μερι­κούς από τους πιο σημα­ντι­κούς επι­χει­ρη­μα­τι­κούς οργα­νι­σμούς και επεν­δυ­τές στην Ιαπωνία, όταν τους συνά­ντησα χθες και νωρί­τερα σήμερα.

Είμαι ο πρώτος Έλληνας Πρω­θυ­πουρ­γός που επι­σκέ­πτε­ται την Ιαπωνία από το 2005. Όταν ο προ­κά­το­χός μου επι­σκέ­φθηκε τη χώρα σας, πριν από 17 χρόνια, ήταν στον απόηχο της επι­τυ­χη­μέ­νης διορ­γά­νω­σης των Ολυ­μπια­κών Αγώνων του 2004 από την Ελλάδα, αλλά και μετά το μεγα­λύ­τερο θαύμα στην ιστορία των ομα­δι­κών αθλη­μά­των -αυτό ήταν πράγ­ματι θαύμα, για όσους από εσάς είναι φίλοι του ποδοσφαίρου- που δεν ήταν άλλο από την κατά­κτηση του Ευρω­παϊ­κού Πρω­τα­θλή­μα­τος ποδο­σφαί­ρου το 2004. Ήταν καλές μέρες για τη χώρα. Αλλά δεν γνω­ρί­ζαμε ότι μια βαθιά κρίση ήταν επι­κεί­μενη.

Όπως επι­ση­μά­νατε, η Ελλάδα πέρασε μια δεκαετή οικο­νο­μική και, κάποιοι θα έλεγαν, υπαρ­ξιακή κρίση τα χρόνια που ακο­λού­θη­σαν. Σκε­φτείτε το. Κατά τη διάρ­κεια της οικο­νο­μι­κής κρίσης χάσαμε σχεδόν το ένα τέταρτο του ΑΕΠ μας. Περισ­σό­τε­ροι από 500.000 νέοι Έλληνες ανα­γκά­στη­καν να εγκα­τα­λεί­ψουν τη χώρα σε ανα­ζή­τηση καλύ­τε­ρων θέσεων εργα­σίας και η κρίση διήρ­κεσε περισ­σό­τερο από όσο ήταν απα­ραί­τητο, επειδή κάποια στιγμή λαϊ­κι­στές ήρθαν στην εξουσία και συνέ­χι­σαν να προ­ω­θούν ουτο­πι­κές «λύσεις».

Το απο­τέ­λε­σμα ήταν ότι έπρεπε να υπο­γρά­ψουμε τρίτο μνη­μό­νιο, τον Ιούλιο του 2015, αφού ο προ­κά­το­χός μου και το υπουρ­γικό του συμ­βού­λιο πραγ­μα­τικά έσπρω­ξαν την Ελλάδα στο χείλος της κατα­στρο­φής. Βρε­θή­καμε σοβαρά στα πρόθυρα να απο­βλη­θούμε από την ευρω­ζώνη, που θα ήταν απόλυτη κατα­στροφή για τη χώρα μας. Δόξα τω Θεώ, απο­φύ­γαμε τα χει­ρό­τερα. Θα μπο­ρού­σατε όμως να πείτε ότι η χώρα ξαφνικά «έπιασε πάτο».

Ωστόσο, είμαστε ένα έθνος με ισχυρό αίσθημα ανε­ξαρ­τη­σίας καθ’ όλη τη νεότερη ιστορία μας. Η Ελλη­νική Επα­νά­σταση ξεκί­νησε ουσια­στικά το 1821, είμαστε ανε­ξάρ­τητο έθνος από το 1830. Στην ιστορία μας έχουμε δει πολλούς θριάμ­βους και είχαμε επίσης να αντι­με­τω­πί­σουμε πολλές κατα­στρο­φές. Σε γενικές γραμμές, η πορεία μας ήταν πάντα θετική και νομίζω ότι είναι ένα χαρα­κτη­ρι­στικό προσόν του ελλη­νι­κού λαού, ότι έχουμε απο­δει­χθεί εξαι­ρε­τικά ανθε­κτι­κοί. Αντέ­ξαμε κατά τη διάρ­κεια αυτής της δεκα­ε­τούς κρίσης και κατα­φέ­ραμε να γλι­τώ­σουμε τα χει­ρό­τερα.

Γι’ αυτό θέλω να σας μιλήσω. Πώς κατα­φέ­ραμε να πετύ­χουμε αυτή την αλλαγή σελίδας; Εγώ, όπως ανα­φέ­ρατε, έγινα Πρω­θυ­πουρ­γός τον Ιούλιο του 2019, κερ­δί­ζο­ντας απόλυτη πλειο­ψη­φία στο κοι­νο­βού­λιο. Είχα κατα­στή­σει το όραμά μου πολύ σαφές στον ελλη­νικό λαό.

Τους είπα ότι ήθελα να απο­κα­τα­στήσω την εμπι­στο­σύνη στη χώρα, να βάλω τη χώρα σε τροχιά υψη­λό­τε­ρης ανά­πτυ­ξης, να επα­να­φέρω τη μακρο­οι­κο­νο­μική στα­θε­ρό­τητα, αλλά κυρίως να γίνω ο Πρω­θυ­πουρ­γός που θα απε­λευ­θε­ρώ­σει τις πραγ­μα­τι­κές δυνα­τό­τη­τες της χώρας, ώστε να γίνει ένας αξιό­πι­στος ευρω­παϊ­κός και διεθνής εταίρος με μια ενερ­γη­τική προ­σέγ­γιση στην προ­σπά­θεια δια­μόρ­φω­σης των εξε­λί­ξεων στην περιοχή μας.

Το μήνυμά μου ήταν απλό: ήθελα να μειώσω τους φόρους χωρίς να θέσω σε κίνδυνο τη δημο­σιο­νο­μική στα­θε­ρό­τητα. Ήθελα να κατα­στήσω την Ελλάδα ελκυ­στικό επεν­δυ­τικό προ­ο­ρι­σμό και να δημιουρ­γήσω πολλές και καλά αμει­βό­με­νες θέσεις εργα­σίας. Και ήθελα να δια­σφα­λίσω ότι η Ελλάδα θα αντι­με­τω­πί­ζε­ται ως αξιό­πι­στος και ισχυρός εταίρος στην περιοχή μας, πρω­τα­γω­νι­στής στις ευρω­παϊ­κές εξε­λί­ξεις και όχι ουραγός, μια χώρα που εστιά­ζει σε λύσεις σε ευρω­παϊκό επίπεδο αντί να αντι­με­τω­πί­ζει μόνο τα δικά της προ­βλή­ματα και να ζητά βοήθεια από τους Ευρω­παί­ους.

Πιστεύω ότι αυτά τα 3,5 χρόνια έχουμε επι­τύ­χει σε πολλούς από αυτούς τους στόχους. Η Ελλάδα σήμερα απέχει μόνο ένα βήμα από την ανά­κτηση της επεν­δυ­τι­κής βαθ­μί­δας. Αυτό είναι πολύ σημα­ντικό, διότι θα «ξεκλει­δώ­σει» σημα­ντι­κές νέες δεξα­με­νές κεφα­λαίων που μπορούν να επεν­δύ­σουν στην ελλη­νική οικο­νο­μία.

Επι­τρέψτε μου να σας δώσω ένα παρά­δειγμα που αφορά την Ιαπωνία: όταν εξε­τά­ζαμε, με το επι­τε­λείο μας, τα στα­τι­στικά στοι­χεία για τις ιαπω­νι­κές επεν­δύ­σεις στην Ελλάδα σε βάθος χρόνου, κορυ­φώ­θη­καν κάποια στιγμή το 2007, όταν Ιάπωνες δια­χει­ρι­στές κεφα­λαίων επέν­δυ­σαν περίπου 10 δισε­κα­τομ­μύ­ρια δολάρια στην Ελλάδα. Στα χρόνια της κρίσης αυτός ο δείκτης υπο­χώ­ρησε σχεδόν στο μηδέν, επειδή χάσαμε την επεν­δυ­τική βαθμίδα και πολλοί, πιο συντη­ρη­τι­κοί δια­χει­ρι­στές κεφα­λαίων δεν μπο­ρού­σαν να επεν­δύ­σουν σε ελλη­νικά assets. Φαντα­στείτε πόσα περισ­σό­τερα κεφά­λαια μπο­ρούμε να προ­σελ­κύ­σουμε μόνο από την Ιαπωνία απλά ανα­κτώ­ντας επεν­δυ­τική βαθμίδα.

Αν κοι­τά­ξετε τις επι­δό­σεις της οικο­νο­μίας σε όρους ανά­πτυ­ξης, ξεπε­ρά­σαμε την κρίση του COVID πολύ ταχύ­τερα -θα έλεγα- από ό,τι πολλοί είχαν προ­βλέ­ψει. Η οικο­νο­μική δρα­στη­ριό­τητα αυξή­θηκε κατά 8,4% το 2021, κινή­θηκε και πάλι ανοδικά, κατά 5,6%, το 2022. Προσ­δο­κούμε ανά­πτυξη κοντά στο 2%, παρά τις πολλες αντι­ξο­ό­τη­τες και προ­κλή­σεις, το 2023.

Αυτό το επίπεδο ανά­πτυ­ξης είναι σημα­ντικά υψη­λό­τερο σε σύγκριση με τον μέσο όρο της ευρω­ζώ­νης. Το 2022 η ανά­πτυξή μας ήταν διπλά­σια του μέσου όρου της ευρω­ζώ­νης. Το 2023 μπορεί να πάμε ακόμα καλύ­τερα, καθώς έχουμε απο­δεί­ξει ότι είμαστε πολύ ανθε­κτι­κοί.

Κλη­θή­καμε να δια­χει­ρι­στούμε ταυ­τό­χρονα την εφαρ­μογή μεταρ­ρυθ­μί­σεων και την αντι­με­τώ­πιση κάθε είδους κρίσης που ανέκυψε, καμία εκ των οποίων δεν προ­κλή­θηκε από εμάς: η παν­δη­μία, η ρωσική εισβολή στην Ουκρα­νία αλλά και αντι­με­τώ­πιση ενός δύσκο­λου και περί­πλο­κου γείτονα. Κατα­φέ­ραμε, όμως, να αντα­πο­κρι­θούμε και στα δύο. Δια­χει­ρι­στή­καμε τις κρίσεις ταυ­τό­χρονα αντι­με­τω­πί­σαμε μακρο­πρό­θε­σμα ζητή­ματα, ενώ δια­σφα­λί­σαμε πως νομο­θε­τούμε όχι μόνο για την αντι­με­τώ­πιση των σημε­ρι­νών προ­βλη­μά­των, αλλά για να θέσουμε τα θεμέλια για ένα πιο σταθερό  βιώσιμο μέλλον.

Ίσως αυτό είναι κάτι που θα απο­τε­λέ­σει αντι­κεί­μενο συζή­τη­σης στα δικά σας μαθή­ματα δημό­σιας πολι­τι­κής. Πώς συν­δυά­ζε­ται, δηλαδή, η βρα­χυ­πρό­θε­σμη δια­χεί­ριση κρίσεων με τον μακρο­πρό­θε­σμο σχε­δια­σμό; Δεν είναι πάντα εύκολο, διότι όταν πρέπει να αντι­με­τω­πί­σετε τόσες πολλές κρίσεις ταυ­τό­χρονα, πρέπει να βεβαιω­θείτε ότι ένα ποσοστό, ένα μέρος των δυνά­μεών σας προ­ο­ρί­ζε­ται πάντα για πιο μακρο­πρό­θε­σμες πρω­το­βου­λίες, ενώ θα πρέπει παράλ­ληλα να εξα­σφα­λί­σετε πως γίνεται η διά­κριση μεταξύ του επεί­γο­ντος και του σημα­ντι­κού.

Και, πράγ­ματι, πολλές από τις μεταρ­ρυθ­μί­σεις που έχουμε εφαρ­μό­σει, από την εργα­σιακή μεταρ­ρύθ­μιση έως την ανα­μόρ­φωση του συστή­μα­τος τρι­το­βάθ­μιας εκπαί­δευ­σης, από τη μεταρ­ρύθ­μιση του συντα­ξιο­δο­τι­κού έως την ψηφιο­ποί­ηση της δημό­σιας διοί­κη­σης, είναι όντως μεταρ­ρυθ­μί­σεις που θα έχουν μακρο­πρό­θε­σμο απο­τέ­λε­σμα για την ελλη­νική οικο­νο­μία. Ασφαλώς, με αυτή την έννοια έχουμε ανοίξει το δρόμο για ένα πιο ελπι­δο­φόρο μέλλον.

Έχουμε επίσης πρό­σβαση σε σημα­ντικά ευρω­παϊκά κον­δύ­λια του Μηχα­νι­σμού Ανά­καμ­ψης και Ανθε­κτι­κό­τη­τας, ο οποίος δημιουρ­γή­θηκε σε ευρω­παϊκό επίπεδο μετά το ξέσπα­σμα της παν­δη­μίας COVID-19, με σκοπό να συμ­βά­λει στον πράσινο και ψηφιακό μετα­σχη­μα­τι­σμό.

Σε ό,τι αφορά το ψηφιακό κομμάτι, αυτό -κατά τη γνώμη μου- είναι ίσως το  μεγα­λύ­τερο success story αυτής της κυβέρ­νη­σης. Η ικα­νό­τητα αξιο­ποί­η­σης της δύναμης της τεχνο­λο­γίας για την απλού­στευση των  συναλ­λα­γών μεταξύ των πολιτών, των επι­χει­ρή­σεων και του κράτους.

Η Ελλάδα ήταν δια­βό­ητη για την έγχαρτη γρα­φειο­κρα­τία της. Είμαι σίγου­ρος πως κάποιοι από εσάς στην Ιαπωνία μπο­ρείτε να το κατα­λά­βετε. Κατα­φέ­ραμε, όμως, να ψηφιο­ποι­ή­σουμε περισ­σό­τε­ρες από 1.000 δια­δι­κα­σίες και υπη­ρε­σίες, γεγονός που σημαί­νει ότι μπορεί κανείς απρό­σκο­πτα να συναλ­λάσ­σε­ται με το κράτος μέσω της εφαρ­μο­γής gov.gr.

Αυτό γλίτωσε τους πολίτες από, κυριο­λε­κτικά, εκα­το­ντά­δες ώρες ανα­μο­νής σε ουρές, από αχρεί­α­στη ταλαι­πω­ρία, ενώ παράλ­ληλα αντι­με­τω­πί­στη­καν και περι­στα­τικα δια­φθο­ράς στις καθη­με­ρι­νές συναλ­λα­γές, που είναι ένα ενδη­μικό φαι­νό­μενο όταν παρεμ­βάλ­λε­ται περιττή και πλε­ο­νά­ζουσα γρα­φειο­κρα­τία.

Ο ψηφια­κός μετα­σχη­μα­τι­σμός έχει οδη­γή­σει και στην ανάδυση ενός ακμά­ζο­ντος οικο­συ­στή­μα­τος τεχνο­λο­γι­κών εται­ρειών, το οποίο δεν στο­χεύει μόνο να εξυ­πη­ρε­τή­σει την ελλη­νική αγορά, αλλά δρα­στη­ριο­ποιεί­ται σε ευρω­παϊκό και σε παγκό­σμιο επίπεδο. Αυτό είναι πολύ ενθαρ­ρυ­ντικό για εμάς.

Βλέ­πο­ντας, λοιπόν, τις διε­θνείς αξιο­λο­γή­σεις μας δίνει κάποια ικα­νο­ποί­ηση το γεγονός ότι ο «Economist» μας τοπο­θέ­τησε στην κορυφή της λίστας με τις χώρες που σημεί­ω­σαν τη σημα­ντι­κό­τερη βελ­τί­ωση του επι­χει­ρη­μα­τι­κού περι­βάλ­λο­ντος. Αυτό δεν είναι κάτι που θα περί­μενε κανείς πριν από τρία χρόνια. Είναι όμως πολύ ενθαρ­ρυ­ντικό να το βλέ­πουμε και να έχουμε τη «σφρα­γίδα» ενός σημα­ντι­κού διε­θνούς μέσου.

Αυτή η μετά­βαση σε μια νέα οικο­νο­μική πραγ­μα­τι­κό­τητα επι­βε­βαιώ­θηκε επίσης από την Ευρω­παϊκή Επι­τροπή, η οποία έλαβε την ιστο­ρική απόφαση τον περα­σμένο Αύγου­στο να θέσει τέλος σε αυτό που απο­κα­λούμε καθε­στώς  ενι­σχυ­μέ­νης επο­πτείας, στο οποίο η Ελλάδα υπα­γό­ταν για περισ­σό­τερα από τέσσερα χρόνια. Πλέον, είμαστε ουσια­στικά απαλ­λαγ­μέ­νοι από την αυστηρή ευρω­παϊκή επο­πτεία.

Και ναι, ορθώς επι­ση­μά­νατε πως απο­πλη­ρώ­σαμε τα δάνειά μας προς το ΔΝΤ νωρί­τερα από ό,τι προ­βλέ­παμε. Πρό­κει­ται για μία σημα­ντική συμ­βο­λική χει­ρο­νο­μία, διότι το ΔΝΤ έχει συν­δε­θεί στην Ελλάδα με μία πολύ «βαριά» επο­πτεία, η οποία πραγ­μα­τικά έσπρωξε τη χώρα -μερικές φορές, θα έλεγα, αδι­καιο­λό­γητα σκληρά- σε έναν φαύλο κύκλο λιτό­τη­τας, από τον οποίο μόλις εξερ­χό­μα­στε.

Πρέπει να επι­ση­μάνω ότι αυτές οι οικο­νο­μι­κές επι­δό­σεις επι­τεύ­χθη­καν χωρίς να τεθεί σε κίνδυνο η «υγεία» των δημό­σιων οικο­νο­μι­κών. Αυτό για εμάς είναι ιδιαί­τερα σημα­ντικό, επειδή στην αρχή αυτής της κρίσης είχαμε υψηλή ανα­λο­γία χρέους-ΑΕΠ. Το χρέος μειώ­νε­ται με εξαι­ρε­τικά γρήγορο ρυθμό. Πρό­κει­ται για την ταχύ­τερη μείωση του χρέους ως ποσοστό του ΑΕΠ σε σύγκριση με οποια­δή­ποτε άλλη χώρα στην Ευρω­παϊκή Ένωση.

Ταυ­τό­χρονα, όμως, αλλά­ζουμε τον «ιστό» της οικο­νο­μίας. Ο στόχος μας ήταν πάντα να κάνουμε την Ελλάδα μια πιο ανοιχτή και εξω­στρεφή οικο­νο­μία, περισ­σό­τερο επι­κε­ντρω­μένη στις εξα­γω­γές, στην και­νο­το­μία. Κατα­φέ­ραμε να το πετύ­χουμε αυτό. Σήμερα οι εξα­γω­γές αντι­στοι­χούν σε παρα­πάνω από το 40% του ΑΕΠ μας. Πρό­κει­ται για εξα­γω­γές αγαθών αλλά και υπη­ρε­σιών. Άρα δεν είναι μόνο ο του­ρι­σμός και η ναυ­τι­λία, αλλά και οι εξα­γω­γές αγαθών. Αυτό σημαί­νει πως οι ελλη­νι­κές επι­χει­ρή­σεις γίνο­νται πιο εξω­στρε­φείς και επι­διώ­κουν να εξυ­πη­ρε­τή­σουν περι­φε­ρεια­κές αλλά και παγκό­σμιες αγορές.

Παράλ­ληλα, αν εξε­τά­σουμε την εισροή άμεσων ξένων επεν­δύ­σεων στη χώρα, το 2021 ήταν χρονιά που κατα­γρά­φηκε ιστο­ρικό υψηλό, το 2022 ήταν επίσης χρονιά με ρεκόρ. Ελπί­ζουμε ότι και το 2023 θα έχουμε νέο  ρεκόρ.

Έχουμε δει να εκδη­λώ­νε­ται σημα­ντικό ενδια­φέ­ρον από ξένες εται­ρείες για επεν­δύ­σεις στην Ελλάδα. Επι­τρέψτε μου να σας δώσω μερικά παρα­δείγ­ματα: Όλες οι μεγάλες εται­ρείες τεχνο­λο­γίας, ξεκι­νώ­ντας από τη Microsoft, στη συνέ­χεια η Amazon, η Google, η Digital Realty, όλες δημιουρ­γούν μεγάλα data centers στην Ελλάδα και επεν­δύ­ουν στο πεδίο της τεχνο­λο­γίας.

Η Pfizer έχει δημιουρ­γή­σει ένα μεγάλο κέντρο τεχνη­τής νοη­μο­σύ­νης στη Θεσ­σα­λο­νίκη. Η GIC, από τη Σιγκα­πούρη, επέν­δυσε σε μία από τις κορυ­φαίες ελλη­νι­κές ξενο­δο­χεια­κές επι­χει­ρή­σεις. Πρό­κει­ται για τη μεγα­λύ­τερη συναλ­λαγή στον ευρω­παϊκό ξενο­δο­χειακό τομέα που πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε το 2022.

Θα έλεγα, λοιπόν, ότι παρά τις αντι­ξο­ό­τη­τες σε παγκό­σμιο επίπεδο -και υπάρ­χουν πολλές- η Ελλάδα βρί­σκε­ται σε καλή θέση, στην πορεία για βιώσιμη ανά­πτυξη. Σαφώς έχουμε ξεπε­ρά­σει τις προσ­δο­κίες. Και, παράλ­ληλα με όλα τα πιο ισχυρά οικο­νο­μικά στοι­χεία, ίσως το πιο σημα­ντικό για μένα είναι ότι η ανά­καμψη συνο­δεύ­τηκε από τη δημιουρ­γία πολλών θέσεων εργα­σίας. Όταν ανα­λά­βαμε την εξουσία, η ανεργία ήταν στο 17%. Τώρα βρί­σκε­ται στο 11%. Εκτιμώ ότι πολύ σύντομα το ποσοστό θα είναι μονο­ψή­φιο.

Πολλές από τις θέσεις εργα­σίας που δημιουρ­γή­σαμε είναι για νέους ανθρώ­πους, πολύ περισ­σό­τε­ρες είναι για γυναί­κες. Έτσι, αυξή­σαμε τη συμ­με­τοχή των γυναι­κών στο εργα­τικό δυνα­μικό. Και δεν υπάρχει καλύ­τερη κοι­νω­νική πολι­τική, πιο δίκαιη κοι­νω­νική πολι­τική από τη δημιουρ­γία θέσεων εργα­σίας. Στο τέλος της ημέρας, οι άνεργοι είναι αυτοί που συνήθως αντι­με­τω­πί­ζουν τον μεγα­λύ­τερο κίνδυνο φτώ­χειας. Πάντα έδινα και θα συνε­χίσω να δίνω έμφαση στη δημιουρ­γία θέσεων εργα­σίας, δια­σφα­λί­ζο­ντας πως αυτές οι θέσεις είναι καλά αμει­βό­με­νες.

Αν τα πρώτα τέσσερα χρόνια δόθηκε έμφαση στη μείωση των φόρων, τα επόμενα τέσσερα χρόνια -εφόσον ο λαός μάς εμπι­στευ­τεί ξανά- θα επι­κε­ντρω­θούν στην αύξηση των μισθών. Γνωρίζω πως αυτή η συζή­τηση είναι σε εξέλιξη και εδώ στην Ιαπωνία, αλλά είναι μια σημα­ντική συζή­τηση. Καθώς η οικο­νο­μία ανα­πτύσ­σε­ται, καθώς οι επι­χει­ρή­σεις θα κατα­γρά­φουν καλύ­τε­ρες επι­δό­σεις, είναι σημα­ντικό να δια­σφα­λί­σουμε πως και οι εργα­ζό­με­νοι -και όχι μόνο οι μέτοχοι και οι εργοδότες- θα επω­φε­λη­θούν. Πραγ­μα­τικά επιμένω σε αυτό. Και θα φρο­ντί­σουμε να έχουμε τις κατάλ­λη­λες πολι­τι­κές για να δώσουμε και στις επι­χει­ρή­σεις τα κίνητρα να κινη­θούν προς αυτή την κατεύ­θυνση.

Πιστεύω ότι σε περιό­δους κρίσης πρέπει να είσαι ριζο­σπα­στι­κός αλλά και πρα­κτι­κός. Ηγούμαι μιας κεντρο­δε­ξιάς κυβέρ­νη­σης αλλά πιστεύω πως κατα­φέ­ραμε να είμαστε αρκετά φιλε­λεύ­θε­ροι στις οικο­νο­μι­κές μας πολι­τι­κές και αρκετά προ­ο­δευ­τι­κοί στις κοι­νω­νι­κές μας πολι­τι­κές, χωρίς να θέτουμε σε κίνδυνο την ανάγκη ενί­σχυ­σης της εθνικής μας ασφά­λειας. Και πιστεύω ότι δεν υπάρ­χουν εγγε­νείς αντι­φά­σεις, ιδε­ο­λο­γι­κές αντι­φά­σεις, στο να είμαστε σε θέση να εφαρ­μό­σουμε αυτές τις πολι­τι­κές.

Η δημόσια πολι­τική συχνά αφορά την εξεύ­ρεση και­νο­τό­μων λύσεων σε νέα προ­βλή­ματα. Για παρά­δειγμα, πώς αντι­με­τω­πί­ζεις το γεγονός ότι σε μια ενερ­γειακή κρίση υπάρ­χουν πολλές ενερ­γεια­κές εται­ρείες που έχουν υπερ­κέρδη; Πώς θα τις φορο­λο­γή­σεις; Πώς χρη­σι­μο­ποιείς τα έσοδα; Απο­φα­σί­σαμε να βάλουμε σε ευρω­παϊκό επίπεδο -το εφαρ­μό­ζουμε και στην Ελλάδα- έναν έκτακτο φόρο στα διυ­λι­στή­ριά μας που είχαν πολύ μεγάλα κέρδη ως απο­τέ­λε­σμα των δια­κυ­μάν­σεων στην αγορά πετρε­λαίου το 2022.

Χρη­σι­μο­ποιούμε αυτά τα κέρδη από τα δύο διυ­λι­στή­ρια για να παρά­σχουμε έκτακτη στήριξη στα νοι­κο­κυ­ριά για τις αγορές στα σούπερ μάρκετ. Ουσια­στικά θα τους δώσουμε μια «κάρτα αγορών» για να τους βοη­θή­σουμε να αντι­με­τω­πί­σουν το ζήτημα του κόστους ζωής. Πρό­κει­ται για ένα εφάπαξ μέτρο, διότι ο φόρος είναι επίσης εφάπαξ. Επο­μέ­νως, αυτά τα δύο μέτρα είναι σε μεγάλο βαθμό ευθυ­γραμ­μι­σμένα.

Επι­τρέψτε μου λοιπόν να θέσω το ερώτημα: ποια είναι η θέση της Ελλάδας στον κόσμο σήμερα; Η Ελλάδα είναι η παλαιό­τερη κοι­νο­βου­λευ­τική δημο­κρα­τία στη Νοτιο­α­να­το­λική Ευρώπη και την Ανα­το­λική Μεσό­γειο. Είναι πλήρως ενσω­μα­τω­μένη στη Δυτική κοι­νό­τητα. Είμαστε μέλη του ΝΑΤΟ από το 1952. Εντα­χθή­καμε στην Ευρω­παϊκή Οικο­νο­μική Κοι­νό­τητα, η οποία έχει εξε­λι­χθεί σήμερα στην Ευρω­παϊκή Ένωση, το 1981. Είμαστε μέρος της ευρω­ζώ­νης. Είμαστε μέλη της ζώνης Σένγκεν για την ελεύ­θερη μετα­κί­νηση των πολιτών. Αλλά επίσης είμαστε ενεργοί παρά­γο­ντες στα Δυτικά Βαλ­κά­νια και φιλο­δο­ξούμε να δια­δρα­μα­τί­σουμε ηγετικό ρόλο στην περιοχή μας. Είμαστε πολύ κοντά στη Μέση Ανατολή, κοντά στη Βόρεια Αφρική. Βρι­σκό­μα­στε κυριο­λε­κτικά στο «σταυ­ρο­δρόμι» τριών ηπείρων. Είναι ένα πλε­ο­νέ­κτημα. Προ­σπα­θούμε να το αξιο­ποι­ή­σουμε κατάλ­ληλα.

Και βέβαια, στη δική μας περιοχή του κόσμου είχαμε επίσης να αντι­με­τω­πί­σουμε αυτό που πολλοί από εμάς θεω­ρού­σαν αδια­νό­ητο: έναν πόλεμο στην Ευρώπη που, θα έλεγα, άλλαξε τα πάντα. Έχει αλλάξει την παγκό­σμια γεω­πο­λι­τική. Πιστεύω ότι έφερε επίσης την Ιαπωνία πιο κοντά στην Ευρώπη. Η Ιαπωνία ήταν πάντα κοντά στις ΗΠΑ, η Ευρώπη ήταν κοντά στις ΗΠΑ, εκτιμώ όμως ότι είναι μια καλή ευκαι­ρία να έρθει η Ιαπωνία πιο κοντά στην Ευρώπη και η Ευρώπη πιο κοντά στην Ιαπωνία. Όχι μόνο για οικο­νο­μι­κούς αλλά και για γεω­πο­λι­τι­κούς λόγους.

Ο πόλεμος, όπως σας είπα, ήρθε μετά από πολλές άλλες κρίσεις που είχαμε να αντι­με­τω­πί­σουμε.

Στην πολι­τική επι­στήμη χρη­σι­μο­ποιούμε συχνά τον όρο «πολυ­κρίση». Αυτό ακριβώς έχουμε να αντι­με­τω­πί­σουμε σήμερα. Ας ελπί­σουμε ότι κάποια στιγμή θα μπο­ρέ­σουμε να πλεύ­σουμε σε πιο ήρεμα νερά. Αλλά προς το παρόν εμείς, οι πολι­τι­κοί και οι υπεύ­θυ­νοι για τη χάραξη πολι­τι­κής, πρέπει να είμαστε προ­ε­τοι­μα­σμέ­νοι για αυτό το εξαι­ρε­τικά περί­πλοκο διεθνές περι­βάλ­λον.

Όταν βρε­θή­καμε αντι­μέ­τω­ποι με τον πόλεμο στην Ουκρα­νία, για εμάς δεν υπήρχε καμία αμφι­βο­λία ότι έπρεπε να υπο­στη­ρί­ξουμε πλήρως την Ουκρα­νία στον αγώνα της για ανε­ξαρ­τη­σία. Νομίζω ότι πολλοί, ιδίως η Ρωσία, εξε­πλά­γη­σαν από την ενότητα που επέ­δειξε η Ευρω­παϊκή Ένωση, αλλά και από την ενότητα των ελεύ­θε­ρων δημο­κρα­τιών του κόσμου στην υπο­στή­ριξη της Ουκρα­νίας.

Αυτό ήταν ιδιαί­τερα σημα­ντικό για εμάς, όχι απλώς επειδή έχουμε την ηθική υπο­χρέ­ωση να στη­ρί­ξουμε την Ουκρα­νία, αλλά θα έλεγα για δύο επι­πλέον λόγους: ο ένας από αυτούς δεν είναι πολύ γνωστός, έχουμε μια πολύ δυνα­μική ελλη­νική κοι­νό­τητα στις περιο­χές της Μαριού­πο­λης και της Οδησσού. Η Μαριού­πολη, όπως γνω­ρί­ζετε, ήταν μία από τις πόλεις που χτυ­πή­θη­καν πρώτες από τη ρωσική εισβολή.

Ταυ­τό­χρονα, στη δική μας γει­το­νιά, έχουμε να αντι­με­τω­πί­σουμε έναν δύσκολο γείτονα -και ανα­φέ­ρο­μαι στην Τουρκία. Και θέλουμε να δια­σφα­λί­σουμε ότι σε καμία περί­πτωση δεν θα επι­τρέ­ψουμε, να δημιουρ­γη­θεί ένα προη­γού­μενο ότι τα σύνορα μπορούν να αλλά­ξουν με τη βία και ότι δεν θα υπάρχει σεβα­σμός στο Διεθνές Δίκαιο. Έχουμε λοιπόν έναν πρό­σθετο λόγο για να είμαστε πολύ υπο­στη­ρι­κτι­κοί προς την Ουκρα­νία στη μάχη που δίνει για να δια­σφα­λί­σει ότι θα παρα­μεί­νει ένα ανε­ξάρ­τητο, ελεύ­θερο και κυρί­αρχο έθνος.

Ωστόσο, είναι ενδια­φέ­ρον ότι κάθε κρίση παρου­σιά­ζει ευκαι­ρίες. Και αυτή η κρίση, η οποία ανέ­δειξε την εξάρ­τηση της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης από το ρωσικό φυσικό αέριο, προ­σέ­φερε μία ευκαι­ρία στη χώρα μου να επα­να­το­πο­θε­τη­θεί στον περι­φε­ρειακό, τον ευρω­παϊκό αλλά και τον παγκό­σμιο ενερ­γειακό χάρτη.

Πώς τα κατα­φέ­ραμε; Πρώτα απ’ όλα, φρο­ντί­ζο­ντας να προ­σφέ­ρουμε ένα εναλ­λα­κτικό σημείο εισόδου για υγρο­ποι­η­μένο φυσικό αέριο, όχι μόνο για την Ελλάδα, αλλά και την Ευρώπη. Επεν­δύ­ο­ντας σημα­ντικά στις υπο­δο­μές επα­να­ε­ριο­ποί­η­σης στη βόρεια Ελλάδα μπο­ρέ­σαμε να προ­μη­θεύ­σουμε φυσικό αέριο όχι μόνο στους Έλληνες κατα­να­λω­τές και στις ελλη­νι­κές επι­χει­ρή­σεις, αλλά και σε πολλούς από τους εταί­ρους μας στα Βαλ­κά­νια. Και είναι δέσμευσή μου να δια­σφα­λίσω ότι θα είμαστε πάροχος ενερ­γεια­κής ασφά­λειας για τους γεί­το­νές μας.

Παράλ­ληλα, έχουμε όλο και μεγα­λύ­τερο ρόλο σε ό,τι αφορά τις Ανα­νε­ώ­σι­μες Πηγές Ενέρ­γειας. Όπως σας είπα στην εισα­γωγή μου, είμαστε και θέλουμε να παρα­μεί­νουμε ηγετική δύναμη και να ενι­σχύ­σουμε ακόμη περισ­σό­τερο τη θέση μας στις Ανα­νε­ώ­σι­μες Πηγές Ενέρ­γειας. Έχουμε 10 GW εγκα­τε­στη­μένη ισχύ αιο­λι­κής και ηλιακής ενέρ­γειας και άλλα 3 GW υδροη­λε­κτρι­κής ενέρ­γειας. Θέλουμε να φτά­σουμε τα 25 GW μέχρι το 2030.

Θέλουμε να είμαστε σε θέση να εξά­γουμε πράσινη ενέρ­γεια και έχουμε αρκετό επεν­δυ­τικό ενδια­φέ­ρον για να είμαστε σίγου­ροι ότι θα μπο­ρέ­σουμε να επι­τύ­χουμε αυτόν τον στόχο. Και φυσικά να ανα­πτύ­ξουμε εντελώς νέες βιο­μη­χα­νίες, όπως η υπε­ρά­κτια αιολική ενέρ­γεια, η οποία θα παρέχει σε 10-15 χρόνια το μεγα­λύ­τερο μέρος της ενέρ­γειας που παρά­γε­ται από τα αιολικά πάρκα, απλώς και μόνο επειδή μπορούν να τοπο­θε­τη­θούν πολύ μεγα­λύ­τε­ρες ανε­μο­γεν­νή­τριες στη θάλασσα και επειδή οι ροές του ανέμου στη θάλασσα είναι πράγ­ματι πιο στα­θε­ρές και πιο προ­βλέ­ψι­μες από ό,τι στην ξηρά.

Αυτή είναι λοιπόν μια μικρή περί­ληψη του τι έχουμε επι­τύ­χει και πώς κατα­φέ­ραμε να αντι­με­τω­πί­σουμε κρίσεις και να τις μετα­τρέ­ψουμε σε ευκαι­ρίες.

Θέλω να σάς αφήσω με ένα θετικό μήνυμα προτού περά­σουμε σε ερω­τή­σεις που μπορεί να έχετε. Αν έχουμε χρόνο να τις απα­ντή­σουμε, θα χαρώ πολύ να το κάνω: ιστο­ρίες αλλαγής σελίδας μπορούν πράγ­ματι να συμβούν. Υπάρ­χουν ορι­σμέ­νες συγκε­κρι­μέ­νες προ­ϋ­πο­θέ­σεις. Πιστεύω ότι χρεια­ζό­μα­στε σταθερή και ικανή ηγεσία, αλλά χρειά­ζε­ται επίσης η απα­ραί­τητη κοι­νω­νική συναί­νεση.

Το αξιο­ση­μεί­ωτο με την Ελλάδα είναι ότι πολλές από τις δύσκο­λες μεταρ­ρυθ­μί­σεις που εφαρ­μό­σαμε δεν απο­δεί­χθη­καν τόσο δύσκο­λες τελικά. Σκε­φτό­μα­σταν με όρους του τι ήταν δύσκολο πριν από πέντε ή δέκα χρόνια, αλλά η ελλη­νική κοι­νω­νία έχει ωρι­μά­σει πολύ. Για παρά­δειγμα, έννοιες όπως οι ιδιω­τι­κο­ποι­ή­σεις ή το κεφα­λαιο­ποι­η­τικό σύστημα στις επι­κου­ρι­κές συντά­ξεις ήταν ανάθεμα πριν από 5 ή 10 χρόνια. Αυτό δεν ισχύει πλέον. Όταν μιλάμε στους νέους μας και τους λέμε «κοι­τάξτε, θέλουμε να ανοί­ξουμε τα πανε­πι­στή­μια σε συνερ­γα­σίες με τον ιδιω­τικό τομέα» -κάτι που είναι αυτο­νό­ητο για κάθε κορυ­φαίο πανε­πι­στή­μιο, αλλά εξα­κο­λου­θούσε να θεω­ρεί­ται κάτι «κακό» στην Ελλάδα- ξαφνικά υπάρχει πολύ μεγα­λύ­τερη αποδοχή, επειδή οι περισ­σό­τε­ροι κατα­λα­βαί­νουν ότι αν ο κόσμος αλλάζει, πρέπει και εμείς να αλλά­ζουμε και να προ­σαρ­μο­ζό­μα­στε.

Όλες αυτές οι αλλαγές που εφαρ­μό­σαμε δεν θα είχαν γίνει, εκτιμώ, αν δεν ήμασταν σε θέση να εξη­γή­σουμε γιατί είναι σημα­ντι­κές και να βεβαιω­θούμε ότι έχουμε αρκετή υπο­στή­ριξη για να τις προ­ω­θή­σουμε. Και ελπίζω ότι οι ιαπω­νι­κές εται­ρείες, οι Ιάπωνες επεν­δυ­τές θα μπο­ρέ­σουν επίσης να επω­φε­λη­θούν από αυτή την ελλη­νική ιστορία ανά­πτυ­ξης.

Θα ανα­χω­ρήσω από την Ιαπωνία πολύ αισιό­δο­ξος, όπως σας είπα, για το επίπεδο των σχέσεών μας. Πιστεύω ότι εξη­γή­σαμε όσο καλύ­τερα μπο­ρού­σαμε σε ανθρώ­πους που μπορεί να μην είναι τόσο ενη­με­ρω­μέ­νοι για το τι συμ­βαί­νει στη δική μας «γωνιά» του κόσμου γιατί η Ελλάδα απο­τε­λεί μια ενδια­φέ­ρουσα ιστορία αλλαγής σελίδας. Οι επεν­δυ­τές συχνά κινού­νται αντί­θετα στο ρεύμα, δεν ανα­ζη­τούν απα­ραί­τητα τους πιο προ­βλέ­ψι­μους επεν­δυ­τι­κούς προ­ο­ρι­σμούς. Και είμαι απόλυτα βέβαιος ότι κάτι πραγ­μα­τικά καλό θα προ­κύ­ψει από αυτό το ταξίδι.

Για όσους είναι φοι­τη­τές της δημό­σιας πολι­τι­κής, όπως πολλοί από εσάς σε αυτή την αίθουσα -και επίσης για τους φοι­τη­τές του αύριο- οι επι­τυ­χίες μας, οι απο­τυ­χίες μας, αυτή η ελλη­νική ιστορία, παρέχει ένα πολύ ενδια­φέ­ρον παρά­δειγμα προς μελέτη θα έλεγα, μια ενδια­φέ­ρουσα περί­πτωση για το τι πραγ­μα­τικά σημαί­νει δημόσια πολι­τική στην πράξη. Χαί­ρο­μαι πάντα όταν έχω την ευκαι­ρία να μιλήσω για την εμπει­ρία μας, όπως σήμερα, στο υψηλού κύρους πανε­πι­στή­μιό σας.

Ευχα­ρι­στώ πολύ για την προσοχή σας.