Μιχαήλ Γκορμπατσόφ: Απεβίωσε ο τελευταίος Σοβιετικός ηγέτης

Ο ηγέτης επί των ημερών του οποίου δια­λύ­θηκε η Σοβιε­τική Ενωση, Μιχαήλ Γκορ­μπα­τσόφ, άφησε χθες την τελευ­ταία του πνοή σε νοσο­κο­μείο της Μόσχας, σε ηλικία 92 ετών. «Ο Μιχαήλ Σερ­γκέ­γιε­βιτς Γκορ­μπα­τσόφ πέθανε απόψε έπειτα από βαριά και μακρά ασθέ­νεια», ανα­κοί­νωσε λίγο μετά τις 11 χθες το βράδυ η Κεντρική Κλινική της Μόσχας.

Ο Γκορ­μπα­τσόφ ανήλθε στο αξίωμα του γενικού γραμ­μα­τέα του Κομ­μου­νι­στι­κού Κόμ­μα­τος της Σοβιε­τι­κής Ενωσης το 1985 και σύντομα έθεσε σε εφαρ­μογή πρό­γραμμα μεταρ­ρυθ­μί­σεων για μεγα­λύ­τερη δια­φά­νεια στη δημόσια ζωή (γκλάσ­νοστ), καθώς και την ανα­διάρ­θρωση του πολι­τι­κού και του οικο­νο­μι­κού συστή­μα­τος (περε­στρόικα).

Οι συμ­φω­νίες που υπέ­γραψε με τον Αμε­ρι­κανό ομόλογό του, Ρόναλντ Ρέιγκαν, για την από­συρση των πυρη­νι­κών πυραύ­λων μέσου βελη­νε­κούς χαμή­λω­σαν τη θερ­μο­κρα­σία της αντι­πα­ρά­θε­σης μεταξύ των υπερ­δυ­νά­μεων. Ο Γκορ­μπα­τσόφ διέταξε την απο­χώ­ρηση των σοβιε­τι­κών στρα­τευ­μά­των από το Αφγα­νι­στάν, το 1988-1989.

Καθώς ο άνεμος της αλλαγής σάρωνε τις χώρες του συμ­φώ­νου της Βαρ­σο­βίας, ο Γκορ­μπα­τσόφ δέχθηκε να απο­σύ­ρει τα σοβιε­τικά στρα­τεύ­ματα από τις χώρες της ανα­το­λι­κής Ευρώπης που εγκα­τέ­λει­παν τον υπαρκτό σοσια­λι­σμό.

Παρότι δεν σκόπευε να δια­λύ­σει τη Σοβιε­τική Ενωση, παρα­κο­λού­θησε χωρίς να εμπο­δί­σει την κατάρ­ρευση του υπαρ­κτού σοσια­λι­σμού από τη Βαλτική έως τα Βαλ­κά­νια.

Μέσα σε λιγό­τερο από έξι χρόνια, ο Γκορ­μπα­τσόφ άλλαξε τον χάρτη της χώρας του και της Ευρώπης. Παρότι δεν σκόπευε να δια­λύ­σει τη Σοβιε­τική Ενωση, παρα­κο­λού­θησε χωρίς να εμπο­δί­σει την κατάρ­ρευση του υπαρ­κτού σοσια­λι­σμού από τη Βαλτική έως τα Βαλ­κά­νια.

Η διάθεση του Γκορ­μπα­τσόφ για ανοικτή και ειλι­κρινή συζή­τηση των σφαλ­μά­των της Σοβιε­τι­κής Ενωσης ήταν δίκοπο μαχαίρι, καθώς από τη μία πλευρά η κομ­μου­νι­στική γρα­φειο­κρα­τία, συναι­σθα­νό­μενη την απειλή, εξα­πέ­λυε επι­θέ­σεις ενα­ντίον του, ενώ από την άλλη πλευρά οι ανυ­πό­μο­νοι σύμ­μα­χοί του τον κατέ­κρι­ναν για έλλειψη τόλμης.

Στη Δύση ο Γκορ­μπα­τσόφ απο­θε­ώ­θηκε, παρα­λαμ­βά­νο­ντας το βραβείο Νομπέλ Ειρήνης το 1990. Ομως οι υπο­σχέ­σεις για τα οφέλη που θα προ­έ­κυ­πταν από την αλλαγή του οικο­νο­μι­κού μοντέ­λου δεν έγιναν πράξη και σύντομα το ανέκ­δοτο που κυκλο­φο­ρούσε ήταν ότι ο Γκορ­μπα­τσόφ θα μπο­ρούσε να εκλεγεί πρό­ε­δρος σε οποια­δή­ποτε χώρα εκτός από τη Σοβιε­τική Ενωση.

Δεν υπάρχει καμία αμφι­βο­λία ότι ο Γκορ­μπα­τσόφ ήταν ο κατα­λύ­της της αλλαγής, ο ηγέτης που απο­μά­κρυνε τη Σοβιε­τική Ενωση από το Δόγμα Μπρέν­ζιεφ περί ανά­μει­ξης της Μόσχας στα εσω­τε­ρικά των χωρών της ανα­το­λι­κής Ευρώπης.

Το γεγονός ότι έδωσε το πράσινο φως για την απο­χώ­ρηση των σοβιε­τι­κών στρα­τευ­μά­των από την Ανα­το­λική Γερ­μα­νία, επι­τρέ­πο­ντας τη γερ­μα­νική ενο­ποί­ηση, σήμανε την αρχή μιας νέας αρχι­τε­κτο­νι­κής ασφα­λείας για την ευρω­παϊκή ήπειρο και, παρότι δεν το είχε συμ­φω­νή­σει την εποχή εκείνη, τη μεγάλη διεύ­ρυνση του ΝΑΤΟ προς ανα­το­λάς. Ο Γκορ­μπα­τσόφ θα εντα­φια­στεί στο κοι­μη­τή­ριο Νοβο­ντε­βί­τσι, δίπλα στη σύζυγό του Ραΐσα.