Συσπείρωση στην τοπική κοινωνία για την επόμενη μέρα της πυρκαγιάς στη Pόδο

Με το βλέμμα στραμ­μένο στην επόμενη ημέρα, η κοι­νω­νία της Ρόδου μετρά τις πληγές που αφήνει πίσω της η πυρ­κα­γιά και η ευαι­σθη­το­ποί­ηση για την επού­λωσή τους, είναι έκδηλη.

Τα απο­κα­ΐ­δια, στον άλλοτε πράσινο πνεύ­μονα, υπεν­θυ­μί­ζουν ότι θα πρέπει να ανα­λη­φθούν πρω­το­βου­λίες που θα υπο­βοη­θή­σουν την περιοχή να ανα­γεν­νη­θεί και όπου αδυ­να­τεί η φύση να επου­λώ­σει τις πληγές, τότε να παρέμ­βει ο άνθρω­πος.

Σύμφωνα με τις εκτι­μή­σεις, περίπου 11.000 καμένα στρέμ­ματα εκ των οποίων 3000 υψηλού πευ­κο­δά­σους αφήνει πίσω της η πυρ­κα­γιά, ενώ κάηκε και τμήμα εντός περιο­χής του δικτύου Natura 2000.

Σύμφωνα με τον δασολόγο-περιβαλλοντολόγο κ. Κων­στα­ντίνο Παπα­δό­πουλο, το πρό­βλημα δεν είναι τόσο η μεγάλη έκταση της καμένης γης όσο ότι απο­γυ­μνώ­θη­καν τα βουνά υπεράνω των οικι­σμών Θεολόγος-Δαματριά-Μαριτσά. «Αν δεν γίνουν άμεσα τα απα­ραί­τητα αντι­δια­βρω­τικά και αντι­πλημ­μυ­ρικά έργα θα έχουμε, εκτός από δύσκολο καλο­καίρι, και δύσκολο χειμώνα» ανέφερε σε σχετική ανάρ­τησή του στο facebook, σημειώ­νο­ντας ωστόσο ότι ο άνθρω­πος μπορεί να παρέμ­βει μόνο στις περιο­χές όπου μετά από χρόνια δια­πι­στώ­νε­ται ότι η φύση δεν μπόρεσε από μόνη της να απο­κα­τα­στή­σει την καμένη βλά­στηση.

Σύμφωνα με τον γεωπόνο κ. Πανα­γιώτη Σταμάτη, υπάρχει εγκε­κρι­μένη μελέτη ανα­δά­σω­σης, την οποία έχει εκπο­νή­σει ο ίδιος για λογα­ρια­σμό της Διεύ­θυν­σης Δασών Δωδε­κα­νή­σου, για την περιοχή της νότιας Ρόδου (Απολ­λα­κιά, Αρνίθα, Ίστριο, κ α.) όπου υπάρχει έντονη ανάγκη για ανα­δά­σωση καθώς οι περιο­χές αυτές έχουν καεί επα­νει­λημ­μένα από το 1992 έως το 2015, έχουν βοσκη­θεί ανε­ξέ­λεγ­κτα και πλέον δεν υπάρχει περί­πτωση φυσικής ανά­καμ­ψης του δασικού οικο­συ­στή­μα­τος καθώς δεν υπάρ­χουν δέντρα – σπορείς στην περιοχή.

Παρότι πολλοί συμπο­λί­τες μας πλέον μετά και την τελευ­ταία κατα­στροφή, συσπει­ρώ­νο­νται και δηλώ­νουν πρό­θυ­μοι να συν­δρά­μουν για την απο­κα­τά­σταση της καμένης γης σε ολό­κληρη τη Ρόδο, γεγονός εξαι­ρε­τικά ελπι­δο­φόρο για την επόμενη ημέρα σε ένα νησί που έχει πολλές ανοι­κτές ακόμα πληγές από πυρ­κα­γιές περα­σμέ­νων ετών.

Οι ειδικοί πάντως ανα­φέ­ρουν πως ακο­λου­θεί­ται συγκε­κρι­μένη δια­δι­κα­σία και υπάρχει ορι­σμένο χρονικό διά­στημα και ειδικές προ­ϋ­πο­θέ­σεις προς αυτή την κατεύ­θυνση.

Ειδι­κό­τερα, ανα­δά­σωση γίνεται υπό τις εξής προ­ϋ­πο­θέ­σεις:

– Έλλειψη δένδρων σπορέων μετά από εκτε­τα­μένη πυρ­κα­γιά. Η περί­πτωση αυτή εμφα­νί­ζε­ται όταν κατα­στρα­φεί μία πολύ μεγάλη έκταση από φωτιά και τα σπέρ­ματα που παρά­γο­νται από τα δένδρα που έχουν παρα­μεί­νει στις παρυφές της έκτασης αυτής δεν μπορούν να μετα­κι­νη­θούν τόσο μακριά, ώστε να καλύ­ψουν όλη την καμένη έκταση. Όσο πιο βαριά είναι τα παρα­γό­μενα σπέρ­ματα τόσο λιγό­τερη είναι και η από­σταση που μετα­φέ­ρο­νται. Αυτό οφεί­λε­ται στο ότι τα σπέρ­ματα σχεδόν όλων των δασο­πο­νι­κών ειδών μετα­φέ­ρο­νται με τον άνεμο. Στις περι­πτώ­σεις αυτές γνω­ρί­ζο­ντας την από­σταση που μετα­φέ­ρο­νται τα σπέρ­ματα από τους ανέμους, κατά μέσο όρο, γίνο­νται ανα­δα­σώ­σεις στις περιο­χές που είναι μακριά από τα δένδρα σπορείς.

– Επα­να­λαμ­βα­νό­μενη κατα­στροφή σε πυκνά χρονικά δια­στή­ματα. Τα περισ­σό­τερα δασικά είδη και ιδίως αυτά των μεσο­γεια­κών κωνο­φό­ρων έχουν την ικα­νό­τητα να ανα­γεν­νιού­νται μετά από πυρ­κα­γιές, κυρίως χάρη στην τράπεζα σπερ­μά­των που δια­τη­ρεί­ται στο έδαφος και τα οποία μετά τη φωτιά δίνουν νέα άτομα. Σε περί­πτωση, όμως, που προ­κύ­ψει νέα πυρ­κα­γιά σε πολύ σύντομο χρονικό διά­στημα είναι πολύ πιθανό τα νέα δένδρα να μην έχουν φτάσει ακόμα σε ηλικία καρ­πο­φο­ρίας και επο­μέ­νως δε θα υπάρ­χουν σπέρ­ματα. Έτσι, τα νεαρά δένδρα θα κατα­στρα­φούν μεν από τη φωτιά, αλλά δε θα υπάρ­χουν σπέρ­ματα για να δώσουν την επόμενη γενιά. Γι’ αυτό, είναι σημα­ντικό να τηρού­νται αρχεία των δασικών πυρ­κα­γιών, έτσι ώστε να είναι πάντα γνωστό αν η καμένη περιοχή έχει τη δυνα­τό­τητα να ανα­γεν­νη­θεί με φυσικό τρόπο.

– Κατα­στροφή του εδάφους. Υπάρ­χουν περι­πτώ­σεις που το έδαφος είναι ευάλωτο στη διά­βρωση, όταν χάσει το προ­στα­τευ­τικό κάλυμμα της βλά­στη­σης. Το πρό­βλημα είναι πιο έντονο όσο πιο απότομο είναι το ανά­γλυφο και όσο ελα­φρύ­τερο είναι το έδαφος (μεγάλη περιε­κτι­κό­τητα σε άμμο). Σε τέτοιες περι­πτώ­σεις μετά από μια δια­τα­ραχή στη βλά­στηση από φωτιά, υλο­το­μία και ανε­μορ­ρι­ψίες επι­βάλ­λε­ται η άμεση απο­κα­τά­σταση του εδα­φο­κα­λύμ­μα­τος. Εάν η απο­κα­τά­σταση δεν γίνει ή αργήσει πολύ μπορεί τα απο­τε­λέ­σματα να είναι μη ανα­στρέ­ψιμα αν στο μεταξύ προ­κύ­ψει δυνατή βροχή, το νερό της οποίας μπορεί να παρα­σύ­ρει μεγάλες ποσό­τη­τες από το επι­φα­νειακό γόνιμο έδαφος. Σε αυτή την περί­πτωση υπο­βαθ­μί­ζε­ται δρα­στικά το έδαφος και οι συν­θή­κες για τη βλά­στηση επι­δει­νώ­νο­νται. Εάν δε, συμβεί παρό­μοια κατα­στροφή σε σύντομο διά­στημα, το απο­τέ­λε­σμα μπορεί να είναι η πλήρης απο­μά­κρυνση του εδάφους και η απο­κά­λυψη του μητρι­κού πετρώ­μα­τος που βρί­σκε­ται από κάτω, οπότε η επα­νε­γκα­τά­σταση του δάσους είναι αδύνατη τόσο φυσικά όσο και τεχνητά.

Εποχή φύτευ­σης

Η φύτευση πρέπει να γίνεται εκείνη την εποχή κατά την οποία εξα­σφα­λί­ζε­ται:

– Η άμεση και δρα­στή­ρια ριζο­βό­ληση των φυτα­ρίων

– Η αντοχή των φυτα­ρίων στο δυσμε­νές περι­βάλ­λον του πρώτου έτους μετά τη μετα­φύ­τευση

– Η μεγα­λύ­τερη κατά το δυνατόν ανά­πτυξη των φυτα­ρίων κατά τα πρώτα έτη.

– Η οικο­νο­μική αρχή. Για παρά­δειγμα, τα φυτάρια στην αρχή ή στο τέλος της φυτευ­τι­κής περιό­δου έχουν δια­φο­ρε­τική τιμή, γιατί τα φυτάρια είναι μικρό­τερα ή μεγα­λύ­τερα.

Ριζο­βό­ληση: ο στόχος είναι η καλή ριζο­βό­ληση και αυτό σημαί­νει να πιάσει η ρίζα του φυτού όταν το φυτέ­ψουμε και να μπο­ρέ­σει να ανα­πτυ­χθεί σωστά.

Η καλύ­τερη εποχή ριζο­βό­λη­σης είναι αυτή κατά την οποία:

– Το έδαφος είναι υγρό σε βάθος του­λά­χι­στον 30 εκα­το­στών

– Η θερ­μο­κρα­σία του εδάφους, στο βάθος του ριζικού συστή­μα­τος, είναι μεγα­λύ­τερη από 5ο C.

– Η σχετική υγρασία του αέρα είναι υψηλή και η εξά­τμιση χαμηλή.

– Το υπέρ­γειο τμήμα των φυτα­ρίων βρί­σκε­ται σε ηρεμία, ενώ το ριζικό σύστημα αυξάνει ακόμα ή έχει ήδη αρχίσει την αύξησή του.

Η εκλογή μεταξύ φθι­νο­πω­ρι­νής και ανοι­ξιά­τι­κης φύτευ­σης γίνεται ανάλογα με τους κιν­δύ­νους που εμφα­νί­ζο­νται αμέσως μετά τη φύτευση. Δύσκο­λες συν­θή­κες για τα νεο­φυ­τευ­θέ­ντα φυτάρια υπάρ­χουν το καλο­καίρι λόγω της επι­κρα­τού­σας ξηρα­σίας και το χειμώνα εξαι­τίας των παγετών.