Μαζέψτε βιταμίνη D

Γράφει ο

Εμμα­νουήλ Μοράρης

Διαιτολόγος- Δια­τρο­φο­λό­γος

Αυξη­μένα είναι τα ποσοστά των Ελλήνων που παρου­σιά­ζουν ανε­πάρ­κεια της βιτα­μί­νης D. Παρότι ζούμε σε μία από τις πιο ηλιό­λου­στες μεσο­γεια­κές χώρες, περίπου 7 στους 10 έχουν έλλειψη βιτα­μί­νης D.

Η βιτα­μίνη D είναι ο κυριό­τε­ρος ρυθ­μι­στής της ομοιό­στα­σης του ασβε­στίου. Πρό­κει­ται για ένα λιπο­δια­λυτό σεκο­στε­ροει­δές που συντί­θε­ται κυρίως στο δέρμα μετά από έκθεση στην ηλιακή ακτι­νο­βο­λία ενώ σε μικρό­τερο ποσοστό προ­σλαμ­βά­νε­ται με τις τροφές (εργο­καλ­σι­φε­ρόλη από τις φυτικές και χολη­καλ­σι­φε­ρόλη από τις ζωικές τροφές).

Η εργο­καλ­σι­φε­ρόλη και η χολη­καλ­σι­φε­ρόλη έχουν παρό­μοια βιο­λο­γική δρα­στη­ριό­τητα.

Φυτικές τροφές πλού­σιες σε βιτα­μίνη D είναι μόνο ο κρόκος των αβγών, το συκώτι και τα παχιά ψάρια (σολομός, φρέσκος τόνος, σκου­μπρί).

Το γάλα, τόσο το μητρικό όσο και το αγε­λα­δινό είναι πτωχά σε βιτα­μίνη D. Τροφές εμπλου­τι­σμέ­νες σε βιτα­μίνη D είναι τρο­πο­ποι­η­μένα βρεφικά γάλατα πρώτου και δευ­τέ­ρου εξα­μή­νου, διά­φο­ρες παι­δι­κές τροφές και μερικές μαρ­γα­ρί­νες.

Οι ημε­ρή­σιες ανάγκες σε βιτα­μίνη D ανέρ­χο­νται στα 5 μg για τα παιδιά και στα 10 μg στις εγκύους και τις θηλά­ζου­σες μητέρες.

Ανε­πάρ­κεια της βιτα­μί­νης D προ­κα­λεί ραχί­τιδα στα μικρά παιδιά μία νόσο κατά την οποία τα παιδιά παρου­σιά­ζουν χαμηλή οστική πυκνό­τητα ως απο­τέ­λε­σμα της χαμηλής απορ­ρό­φη­σης ασβε­στίου απουσία επαρ­κούς ποσό­τη­τας καλ­σι­τριό­λης.

Στους ενή­λι­κους η ανε­πάρ­κεια αυτή προ­κα­λεί οστε­ο­μα­λα­κία η οποία ισο­δυ­να­μεί με την παιδική ραχί­τιδα. Οφεί­λε­ται στην απο­με­τάλ­λωση του οστού και όχι στην απο­τυ­χία ενα­πό­θε­σης ασβε­στίου όπως συμ­βαί­νει στη ραχί­τιδα. Γυναί­κες που εκτί­θε­νται ελά­χι­στα στον ήλιο δια­τρέ­χουν μεγάλο κίνδυνο να εμφα­νί­σουν οστε­ο­μα­λα­κία, ιδιαί­τερα εάν έχουν πολλές εγκυ­μο­σύ­νες, λόγω των αυξη­μέ­νων απαι­τή­σεων κατά την εγκυ­μο­σύνη οι οποίες θα πρέπει να καλυ­φθούν με τα οριακά απο­θέ­ματα ασβε­στίου του οργα­νι­σμού τους.

Η οστε­ο­μα­λα­κία παρου­σιά­ζε­ται επίσης και στους ηλι­κιω­μέ­νους. Αυτό μπορεί να οφεί­λε­ται είτε εξαι­τίας της ανε­παρ­κούς έκθεσης στον ήλιο είτε της μειω­μέ­νης ικα­νό­τη­τας του νεφρού να την μετα­τρέ­πει σε ενεργή μορφή με την πάροδο της ηλικίας.

Αν και η βιτα­μίνη D είναι απα­ραί­τητη για την πρόληψη αλλά και θερα­πεία της οστε­ο­μα­λα­κίας στους ηλι­κιω­μέ­νους, υπάρ­χουν στοι­χεία που δεί­χνουν ότι η χορή­γηση της θερα­πεύει ή προ­λαμ­βά­νει την άλλη συνη­θι­σμένη εκφυ­λι­στική νόσο των οστών, την οστε­ο­πό­ρωση, η οποία οφεί­λε­ται στην απώλεια της οστικής μήτρας, παρά σε αυξη­μένη απε­λευ­θέ­ρωση ασβε­στίου από τα οστά χωρίς αυτό να επιδρά στην οργα­νική μήτρα όπως συμ­βαί­νει στην οστε­ο­μα­λα­κία.

Απο­τέ­λε­σμα της κατά­στα­σης αυτής είναι το αρνη­τικό ισο­ζύ­γιο ασβε­στίου και η απώλεια μεταλ­λι­κών αλάτων των οστών, κάτι που συμ­βαί­νει δευ­τε­ρο­γε­νώς λόγω της απώ­λειας της οργα­νι­κής μήτρας και της προ­ο­δευ­τι­κής απώ­λειας οιστρο­γό­νων και ανδρο­γό­νων παρά λόγω απο­τυ­χίας του συστή­μα­τος της βιτα­μί­νης D.

Γι΄ αυτό και στους ηλι­κιω­μέ­νους η ημε­ρή­σια πρό­σληψη βιτα­μί­νης D είναι μεγα­λύ­τερη της συνι­στώ­με­νης λόγω της πρό­λη­ψης της μείωσης της οστικής μάζας.