Εναλλακτικές λύσεις (γλυκά-ζάχαρη)

Γράφει ο

Εμμα­νουήλ Μοράρης

Διαιτολόγος-Διατροφολόγος

Μικρός ή μεγάλος δύσκολα αντι­στέ­κε­ται κανείς σε ένα γλυκό ή μια σοκο­λάτα. Καλώς ή κακώς όλοι μας έχουμε συν­δέ­σει τα γλυκά με τις γιορ­τι­νές μέρες, την επι­βρά­βευση ή με το τέλος του γεύ­μα­τός μας. Κι αυτά με τις διά­φο­ρες ουσίες που περιέ­χουν ευθύ­νο­νται για το αίσθημα της ευφο­ρίας που νιώ­θουμε ότα ν τα κατα­να­λώ­νουμε.

Για πολλούς ανθρώ­πους η ζάχαρη απο­τε­λεί βασικό συστα­τικό της καθη­με­ρι­νής τους δια­τρο­φής. Κι αυτό γιατί πολλές φορές βρί­σκε­ται κρυμ­μένη σε τρόφιμα, που λίγο πολύ όλοι γνω­ρί­ζουμε όπως τα γλυκά, τα κέικ και τα μπι­σκότα αλλά και σε τρόφιμα υπεράνω πάσης υποψίας. Φαγητά σε κον­σέρβα, έτοιμες σούπες, προ­μα­γει­ρε­μένα γεύματα, για­ούρ­τια χαμηλών λιπαρών, λευκό ψωμί είναι κάποια από αυτά. Επίσης υπάρχει στα ανα­ψυ­κτικά και στους τυπο­ποι­η­μέ­νους χυμούς.

Η ζάχαρη έχει απο­δει­χθεί όμως ότι ευθύ­νε­ται για πληθώρα προ­βλη­μά­των: Οστε­ο­πό­ρωση, αϋπνία, νεφρό­λι­θοι, φθορά δοντιών, παχυ­σαρ­κία. Τι εναλ­λα­κτι­κές λύσεις υπάρ­χουν;

Μαύρη Ζάχαρη

Αντί­θετα με ό, τι πιστεύ­ουν οι περισ­σό­τε­ροι η μαύρη ζάχαρη δεν έχει λιγό­τε­ρες θερ­μί­δες από τη λευκή. Η βασική διαφορά μεταξύ τους είναι ότι η λευκή είναι χημικά επε­ξερ­γα­σμένη και γι’ αυτό έχει μικρό­τερη περιε­κτι­κό­τητα σε κάλιο, ασβέ­στιο και μαγνή­σιο.

Φρου­κτόζη

Η φρου­κτόζη είναι ένα χημικό συστα­τικό της ζάχαρης, που βρί­σκε­ται κυρίως στο μέλι και τα φρούτα. Η κατα­νά­λωσή της προ­τεί­νε­ται και σε ανθρώ­πους που πάσχουν από σακ­χα­ρώδη διαβήτη. Η φρου­κτόζη απο­δί­δει ενερ­γειακά το ίδιο όπως η ζάχαρη. Η διαφορά της είναι ότι είναι 7 φορές γλυ­κύ­τερη από τη ζάχαρη, άρα χρη­σι­μο­ποιεί­ται σε μικρό­τερη ποσό­τητα. Επίσης, έχει και το θετικό χαρα­κτη­ρι­στικό ότι απορ­ρο­φάτε στο έντερο με πιο αργό ρυθμό.

Μέλι

Οι γνώμες για το μέλι διχά­ζο­νται. Από χημικής πλευράς περιέ­χο­νται περίπου 75% ζάχαρη και 20% νερό. Τα άλλα σημα­ντικά θρε­πτικά συστα­τικά όπως ένζυμα και αντιο­ξει­δω­τικά υπάρ­χουν σε πάρα πολύ μικρές ποσό­τη­τες.

Συγκρι­τικά λοιπόν με τη ζάχαρη δεν απο­τε­λεί ανώτερο τρόφιμο σε σχέση με την δια­τρο­φική του αξία. Π.χ. Μια κου­τα­λιά της σούπας μέλι περιέ­χει 0,1 mg σιδήρου, αλλά ένας ενή­λι­κας θα χρεια­στεί 150 κου­τα­λιές της σούπας μέλι την ημέρα ώστε να προ­σλά­βει 15 mg σιδήρου, τα οποία απο­τε­λούν την ημε­ρή­σια ανάγκη του για σίδηρο.

Όπως και να το κάνουμε, η ζάχαρη είναι ένα προϊόν που χρη­σι­μο­ποιεί­ται τα τελευ­ταία 100 χρόνια και δέχεται εργο­στα­σιακή επε­ξερ­γα­σία (το ίδιο συμ­βαί­νει βέβαια και για πολλά είδη μελιού).Το μέλι υπάρχει στη δια­τροφή του ανθρώ­που απο τα αρχαία χρόνια και παρα­μέ­νει ένα θρε­πτικό συστα­τικό στη συνεί­δηση μας. Δεν υπάρ­χουν επι­στη­μο­νι­κές έρευνες που ν’ απο­δει­κνύ­ουν τα πλε­ο­νε­κτή­ματα του μελιού, αλλά παρα πολλές καθη­με­ρι­νές εμπει­ρίες.

Τεχνη­τές Γλυ­κα­ντι­κές ύλες

Ασπαρ­τάμη

Η ασπαρ­τάμη είναι μία τεχνητή γλυ­κα­ντική ουσία, 200 φορές γλυ­κύ­τερη από τη ζάχαρη.

Έχει 4 θερ­μί­δες ανά γραμ­μά­ριο, αλλά επειδή είναι πολύ γλυκιά χρη­σι­μο­ποιεί­ται σε μικρό­τε­ρες δόσεις κι έτσι οι συνο­λι­κές θερ­μί­δες που έχουν τα τρόφιμα και τα ποτά που την περιέ­χουν είναι ελά­χι­στες. Σύμφωνα με την ιατρι­κές έρευνες, η ασπαρ­τάμη είναι ένα ασφαλές πρό­σθετο τρο­φί­μων και μπορεί να κατα­να­λώ­νε­ται άφοβα από τόσο από υγιείς ανθρώ­πους όσο και από δια­βη­τι­κούς ασθε­νείς.

Σακ­χα­ρίνη ή Ζαχα­ρίνη

Είναι η πρώτη τεχνητή, μη θρε­πτική γλυ­κα­ντική ουσία. Είναι 300 φορές γλυ­κύ­τερη από τη ζάχαρη, αλλά έχει ως βάση το τολουό­λιο, μια τοξική και καρ­κι­νο­γόνο ουσία κι έτσι η χρήση της έχει περιο­ρι­στεί με νόμο σε οποια­δή­ποτε χώρα στον κόσμο (εκτός της Ελλάδας).

Το 1977, σε πει­ρά­ματα που έγιναν σε ποντι­κούς απο­δεί­χθηκε ότι υπήρχε σχέση μεταξύ σακ­χα­ρί­νης και καρ­κί­νου της ουρο­δό­χου κύστης. Αυτό μέχρι σήμερα δεν έχει απο­δει­χθεί στον άνθρωπο και έτσι η σακ­χα­ρίνη δεν θεω­ρεί­ται ως καρ­κι­νο­γό­νος ουσία και χρη­σι­μο­ποιεί­ται ευρέως σε ανα­ψυ­κτικά δίαιτας, σε τρόφιμα και αντί για ζάχαρη σε ροφή­ματα όπως ο καφές.

Neotame

Τεχνητή γλυ­κα­ντική ουσία, 7.000 έως 13.000 χιλιά­δες φορές γλυ­κύ­τερη από τη ζάχαρη, που μόλις πρό­σφατα εγκρί­θηκε η χρήση της ως γλυ­κα­ντικό για τρόφιμα και ποτά για τον άνθρωπο.

Έγιναν για αυτήν έρευνες που δεν έδειξαν πρό­βλημα για την ανθρώ­πινη υγεία. Χρη­σι­μο­ποιεί­ται για προ­μα­γει­ρε­μένα φαγητά, ανα­ψυ­κτικά, τυπο­ποι­η­μέ­νους χυμούς φρούτων, επε­ξερ­γα­σμένα τρόφιμα, ζελα­τί­νες, που­τί­γκες, ζελέ, γλυ­κί­σματα.

Η σοκο­λάτα

Η σοκο­λάτα υπάρχει στην καθη­με­ρι­νό­τητά μας με πολλές και δια­φο­ρε­τι­κές μορφές. Η γεύση της σοκο­λά­τας δεν είναι γλυκιά όπως όλοι έχουμε συνη­θί­σει να πιστεύ­ουμε. Αντι­θέ­τως είναι πικρή και στυφή. Έτσι για να γίνει αρεστή σε μεγά­λους και μικρούς προ­στί­θε­ται ζάχαρη, γάλα και άλλα συστα­τικά. Η μέτρια κατα­νά­λωση καλής σοκο­λά­τας είναι ωφέλιμη για τον οργα­νι­σμό. Μπορεί να λει­τουρ­γή­σει προ­λη­πτικά ενα­ντίον των καρ­δια­κών νοση­μά­των, του καρ­κί­νου και άλλων εκφυ­λι­στι­κών παθή­σεων. Συνήθως η σοκο­λάτα περιέ­χει τα ακό­λουθα: πρω­τε­ΐ­νες, λιπαρές ουσίες, βιτα­μίνη Ε, ασβέ­στιο, φωσφόρο, μαγνή­σιο, σίδηρο, καφεΐνη, χαλκό και φυτικές ουσίες με αντι-οξειδωτικές ιδιό­τη­τες.

Για να μπο­ρέ­σουμε όμως να κάνουμε τις κατάλ­λη­λες επι­λο­γές για εμάς και την οικο­γέ­νειά μας και για να είμαστε σε θέση να ξέρουμε τι κατα­να­λώ­νουμε πρέπει να ομα­δο­ποι­ή­σουμε τα προ­ϊ­ό­ντα που εμπε­ριέ­χουν σοκο­λάτα.

Έτσι λοιπόν μπο­ρούμε να δια­κρί­νουμε 4 βασικές κατη­γο­ρίες:

1. σκόνη κακάο και σκόνη για ροφή­ματα σοκο­λά­τας

2. σοκο­λά­τες σε στερεά μορφή

3. κου­βερ­τούρα ζαχα­ρο­πλα­στι­κής

4. γλυ­κί­σματα ή ροφή­ματα με μικρή περιε­κτι­κό­τητα σε κακάο

Επίσης τα είδη σοκο­λά­τας εξαρ­τώ­νται από την περιε­κτι­κό­τητα σε:

* Κακάο – στερεά

* Βούτυρο κακάο

* Ζάχαρη

* Γάλα

* Πρό­σθε­τους ξηρούς καρπούς (αμύ­γδαλα, φου­ντού­κια)

* Πρό­σθετα άλλα υλικά (στα­φί­δες, διο­γκω­μένο ρύζι κλπ)

Λευκή σοκο­λάτα

Η λευκή σοκο­λάτα στην πραγ­μα­τι­κό­τητα δεν έχει καθόλου σοκο­λάτα. Συνήθως περιέ­χει φυτικά βούτυρα και τεχνητά γευ­στικά πρό­σθετα που δίνουν γεύση κακάο, γάλα, ζάχαρη και βανίλια. Όλα αυτά την καθι­στούν ένα κοινό γλυκό χωρίς καμία θρε­πτική αξία.

Μαύρη σοκο­λάτα

Είναι φτιαγ­μένη από κακάο το οποίο περιέ­χει κάποιες ουσίες που λέγο­νται φλα­βο­νοει­δείς. Οι ουσίες αυτές έχουν ισχυρή αντιο­ξει­δω­τική δράση, επι­δρούν ευερ­γε­τικά στο κυκλο­φο­ρικό σύστημα αφού εμπο­δί­ζουν το κλεί­σιμο των αρτη­ριών κι έτσι μειώ­νε­ται η πίεση του αίματος.

Μια καλή μαύρη σοκο­λάτα περιέ­χει κακάο σε ποσοστό μεγα­λύ­τερο από 72% και το ανα­γρά­φει στην μπρο­στινή όψη της συσκευα­σίας. Γι’ αυτό πρέπει να είμαστε προ­σε­χτι­κοί με παρα­πλα­νη­τι­κούς τίτλούς όπως «μαύρη σοκο­λάτα», «σοκο­λάτα υγείας», «dark», «noir» και να στρέ­ψουμε την προσοχή μας στο ποσοστό κακάο που περιέ­χει το κάθε προϊόν.