«Χαστούκι» από τους ελεγκτές της Ε.Ε. στην Ελλάδα για Μεταναστευτικό-Προσφυγικό

Οι χρο­νο­βό­ρες δια­δι­κα­σίες στην εξέταση του ασύλου, η απο­τυ­χη­μένη επι­χεί­ρηση μετε­γκα­τά­στα­σης σε ευρω­παϊ­κές χώρες και οι ελλεί­ψεις προ­σω­πι­κού βρέ­θη­καν στο επί­κε­ντρο της κρι­τι­κής του Ευρω­παϊ­κού Ελεγ­κτι­κού Συνε­δρίου για τη μετα­νά­στευση σε Ελλάδα και Ιταλία.

Σύμφωνα με νέα έκθεση των ελεγ­κτών, η Ε.Ε. πρέπει να εντα­τι­κο­ποι­ή­σει τις προ­σπά­θειές της στους τομείς του ασύλου, της μετε­γκα­τά­στα­σης και της επι­στρο­φής μετα­να­στών, προ­κει­μέ­νου να επι­τύ­χει σε μεγα­λύ­τερο βαθμό τους στόχους της στή­ρι­ξής της. Τα προ­γράμ­ματα μετε­γκα­τά­στα­σης έκτα­κτης ανάγκης δεν πέτυχαν, ενώ ο κύριος στόχος τους, η ελάτ­τωση της πίεσης που ασκεί­ται στην Ελλάδα και την Ιταλία, επι­τεύ­χθηκε μόνο μερικώς.

Παρά την αύξηση της ικα­νό­τη­τας διεκ­πε­ραί­ω­σης αιτή­σεων ασύλου στις δύο χώρες, οι δια­δι­κα­σίες παρα­μέ­νουν εξαι­ρε­τικά χρο­νο­βό­ρες και εξα­κο­λου­θούν να εμφα­νί­ζουν σημεία συμ­φό­ρη­σης, ενώ τα ποσοστά επι­στρο­φής παρά­τυ­πων μετα­να­στών παρα­μέ­νουν χαμηλά και η δια­δι­κα­σία της επι­στρο­φής είναι προ­βλη­μα­τική σε ολό­κληρη την Ε.Ε.

«Παρότι αντα­πο­κρι­νό­ταν στις ανάγκες, η δια­χεί­ριση της μετα­νά­στευ­σης από πλευράς της Ε.Ε. στην Ελλάδα και την Ιταλία δεν έχει απο­δώ­σει το μέγιστο των δυνα­το­τή­των της» δήλωσε ο Leo Brincat, μέλος του ΕΕΣ και αρμό­διος για την έκθεση. «Είναι καιρός να εντα­τι­κο­ποι­η­θεί η δράση ώστε να αντι­με­τω­πι­στούν οι απο­κλί­σεις μεταξύ στόχων και απο­τε­λε­σμά­των».

Οι ελεγ­κτές δια­πί­στω­σαν ότι οι ενω­σια­κές δράσεις στή­ρι­ξης που εξε­τά­στη­καν αντα­πο­κρί­θη­καν στις δια­πι­στω­θεί­σες ανάγκες, αλλά και ότι τα περισ­σό­τερα έργα δεν πέτυχαν πλήρως το στόχο που είχαν τεθεί. Οι δια­δι­κα­σίες κατα­γρα­φής και λήψης των δακτυ­λι­κών απο­τυ­πω­μά­των των μετα­να­στών βελ­τιώ­θη­καν σημα­ντικά, ωστόσο η κατά­σταση στα ελλη­νικά ΚΥΤ παρα­μέ­νει ιδιαί­τερα κρίσιμη, ιδίως όσον αφορά τη δυνα­μι­κό­τητά τους και την κατά­σταση των ασυ­νό­δευ­των ανη­λί­κων.

Οι επι­χει­ρή­σεις της Ευρω­παϊ­κής Υπη­ρε­σίας Υπο­στή­ρι­ξης για το Άσυλο (EASO) συνέ­χι­σαν να μαστί­ζο­νται από την έλλειψη εθνικών εμπει­ρο­γνω­μό­νων, ενώ ο Ευρω­παϊ­κός Οργα­νι­σμός Συνο­ριο­φυ­λα­κής και Ακτο­φυ­λα­κής (Frontex) είχε δια­θέ­σει περισ­σό­τερο προ­σω­πικό από το ανα­γκαίο στα ιταλικά ΚΥΤ, τα οποία δια­πι­στώ­θηκε ότι ήταν άδεια ή σχεδόν άδεια.

Έναντι 160.000 μετα­να­στών που ήταν η αρχική τιμή-στόχος, οι χώρες της Ε.Ε. δεσμεύ­θη­καν νομικά να μετε­γκα­τα­στή­σουν 98.256. Εντού­τοις, τελικώς μετε­γκα­τα­στά­θη­καν μόλις 34.705 (21.999 από την Ελλάδα και 12 706 από την Ιταλία). Κατά την εκτί­μηση των ελεγ­κτών, οι χαμηλές επι­δό­σεις των προ­γραμ­μά­των μετε­γκα­τά­στα­σης οφεί­λο­νται κυρίως στο πολύ μικρό ποσοστό των δυνάμει επι­λέ­ξι­μων για μετε­γκα­τά­σταση μετα­να­στών, καθώς οι αρχές αμφό­τε­ρων των χωρών αρχικώς αδυ­να­τού­σαν να εντο­πί­σουν το σύνολο των δυνη­τι­κών υπο­ψή­φιων και να τους προ­σα­να­το­λί­σουν επι­τυ­χώς προς την κατεύ­θυνση της αίτησης μετε­γκα­τά­στα­σης. Από τη στιγμή που οι μετα­νά­στες εντάσ­σο­νταν σε πρό­γραμμα μετε­γκα­τά­στα­σης, οι προ­σπά­θειες τελε­σφο­ρού­σαν σε μεγα­λύ­τερο βαθμό. Παρ’ όλα αυτά, οι ελεγ­κτές εντό­πι­σαν σειρά επιχει­ρη­σια­κών αδυ­να­μιών στη δια­δι­κα­σία μετε­γκα­τά­στα­σης.

Στην Ελλάδα, η αυξη­μένη ικα­νό­τητα διεκ­πε­ραί­ω­σης αιτή­σεων ασύλου εξα­κο­λου­θούσε να μην επαρκεί για την εκκα­θά­ριση του αυξα­νό­με­νου όγκου των εκκρε­μών υπο­θέ­σεων. Η Κοινή Δήλωση Ε.Ε.-Τουρκίας του 2016 είχε σημα­ντικό αντί­κτυπο στις αφίξεις. Εντού­τοις, ο ακρο­γω­νιαίος λίθος της, η ταχεία δια­δι­κα­σία εξέ­τα­σης αιτή­σεων ασύλου στα σύνορα δεν διε­ξά­γε­ται με την απαι­τού­μενη ταχύ­τητα. Το 2018 χρειά­ζο­νταν κατά μέσο όρο 215 ημέρες από την υποβολή της αίτησης έως την έκδοση της πρω­το­βάθ­μιας από­φα­σης.

Οι καθυ­στε­ρή­σεις αυτές οφεί­λο­νταν κυρίως σε προ­βλή­ματα όπως η έλλειψη ιατρών για τη διε­νέρ­γεια των αξιο­λο­γή­σεων ευα­λω­τό­τη­τας στα ελλη­νικά νησιά. Όσον αφορά την ταχύρ­ρυθμη και την τακτική δια­δι­κα­σία, η κατά­σταση ήταν ακόμη πιο προ­βλη­μα­τική, καθώς οι ημε­ρο­μη­νίες των συνε­ντεύ­ξεων ορί­ζο­νται σε τέτοιο βάθος χρόνου που φθάνουν το 2021 και το 2023, αντί­στοιχα. Επι­πλέον, μεγάλος αριθμός απορ­ρι­πτι­κών πρω­το­βάθ­μιων απο­φά­σεων μετα­κι­νεί­ται στο στάδιο των προ­σφυ­γών, όπου εκκρε­μεί ήδη μεγάλος όγκος υπο­θέ­σεων.

Στην Ελλάδα, την Ιταλία, αλλά και συνο­λικά στην Ε.Ε., ο αριθμός των μετα­να­στών που επι­στρέ­φο­νται είναι σημα­ντικά μικρό­τε­ρος από τον αριθμό των απο­φά­σεων επι­στρο­φής που εκδί­δο­νται. Η από­κλιση αυτή οφεί­λε­ται στη μεγάλη διάρ­κεια των δια­δι­κα­σιών ασύλου, την απουσία ολο­κλη­ρω­μέ­νων συστη­μά­των δια­χεί­ρι­σης της επι­στρο­φής, την απουσία αμοι­βαίας ανα­γνώ­ρι­σης και την έλλειψη συστη­μα­τι­κής κατα­γρα­φής των απο­φά­σεων επι­στρο­φής, στην ανε­παρκή χωρη­τι­κό­τητα των κέντρων κρά­τη­σης, την προ­βλη­μα­τική συνερ­γα­σία με τις χώρες κατα­γω­γής των μετα­να­στών ή στο γεγονός ότι οι μετα­νά­στες απλώς δια­φεύ­γουν μόλις εκδοθεί η οικεία απόφαση επι­στρο­φής.

Οι ελεγ­κτές δια­τύ­πω­σαν σειρά συστά­σεων προς την Ευρω­παϊκή Επι­τροπή και τους δύο οργα­νι­σμούς, οι οποίες απο­σκο­πούν στην αξιο­ποί­ηση των αντλη­θέ­ντων διδαγ­μά­των ως βάση για την ανά­πτυξη τυχόν μελ­λο­ντι­κών μηχα­νι­σμών εθε­λο­ντι­κής μετε­γκα­τά­στα­σης, την ενί­σχυση της δια­χεί­ρι­σης της στή­ρι­ξης έκτα­κτης ανάγκης, των συστη­μά­των ασύλου και των δια­δι­κα­σιών επι­στρο­φής, και την ενί­σχυση της υπο­στή­ρι­ξης των δια­δι­κα­σιών ασύλου από την EASO και την προ­σαρ­μογή της στή­ρι­ξης της δια­δι­κα­σίας επι­στρο­φής και της τοπο­θέ­τη­σης εμπει­ρο­γνω­μό­νων από τον Frontex στις εκά­στοτε συν­θή­κες.

πηγή ethnos.gr