Ερευνα: Το Facebook επιδιώκει πλέον να διαβάζει το μυαλό μας

Από καιρό τώρα το Facebook έχει πάψει να αρκεί­ται στο να γνω­ρί­ζει απλώς πού βρι­σκό­μα­στε, με ποιον είμαστε και τι κάνουμε. Δεν του φθάνει να ανα­γνω­ρί­ζει τις προ­σω­πι­κές μας προ­τι­μή­σεις και τις δρα­στη­ριό­τη­τές μας. Αυτές μπορεί να τις γνω­ρί­ζει κάθε τεχνο­λο­γική εφαρ­μογή που βασί­ζε­ται στα likes μας, στον ποιόν ακο­λου­θούμε κι επι­κοι­νω­νούμε και στο τι αγο­ρά­ζουμε.

Επίσης όλες αυτές οι εφαρ­μο­γές και τα δίκτυα μπορούν να ακού­σουν τι λέμε στο τηλέ­φωνό μας. Οι εφαρ­μο­γές αυτές συγκε­ντρώ­νουν τα δεδο­μένα για το τι λέμε και τι κάνουμε, τα ομα­δο­ποιούν και τα πωλούν σε όποια εται­ρεία πλειο­δο­τή­σει.

«Eνας γίγα­ντας της τεχνο­λο­γίας επι­διώ­κει να αντλή­σει δεδο­μένα άμεσα από το μυαλό των ανθρώ­πων», τονίζει το MIT Technology Review

Όμως ακόμη υπάρχει ένα όριο, πέραν του οποίου δεν έχουν κατορ­θώ­σει όλες οι τεχνο­λο­γίες και οι εται­ρείες τους να διεισ­δύ­σουν: το ανθρώ­πινο μυαλό. Φαντά­ζε­ται κανείς τι θα γινόταν εάν κάποια εται­ρεία κατόρ­θωνε να δια­βά­ζει το μυαλό μας και να απο­κο­μί­ζει κέρδη από τις πλη­ρο­φο­ρίες που αντλεί από μέσα του; Αυτός μοιάζει να είναι ο επό­με­νος στόχος του Facebook.

Η εται­ρεία που ίδρυσε ο Μαρκ Ζού­κερ­μπεργκ έχει αρχίσει να χρη­μα­το­δο­τεί διά­φο­ρες έρευνες που ανα­πτύσ­σουν «απο­κω­δι­κο­ποι­η­τές ομιλίας», ικανούς να εντο­πί­σουν τι βού­λο­νται να πουν τα ανθρώ­πινα υπο­κεί­μενα μέσω των εγκε­φα­λι­κών τους μηνυ­μά­των, τονί­ζε­ται σε άρθρο που δημο­σιεύ­ε­ται σε μπλογκ του ίδιου του Facebook.

Μία από τις μελέτες, που χρη­μα­το­δο­τεί­ται από τη δια­δι­κτυακή εφαρ­μογή και επι­κε­φα­λής της είναι επι­στή­μο­νες του Πανε­πι­στη­μίου της Καλι­φόρ­νιας, στο Σαν Ντιέγκο, δημο­σιεύ­θηκε μάλιστα πρό­σφατα στο περιο­δικό Nature Communications. Η έρευνα εστιά­ζε­ται στο πως μπο­ρούμε να χρη­σι­μο­ποιούμε μηχανές μόνο με τη σκέψη μας. Για τον σκοπό αυτόν, έχουν σχε­δια­σθεί μηχα­νι­σμοί που «δια­βά­ζουν» τα εγκε­φα­λικά μηνύ­ματα και προ­σπα­θούν να ταυ­το­ποι­ή­σουν τι είναι εκείνο που προ­τί­θε­ται να πει το ανθρώ­πινο υπο­κεί­μενο.

O ιδρυτής του Facebook έχει αρχίσει να χρη­μα­το­δο­τεί διά­φο­ρες έρευνες που ανα­πτύσ­σουν «απο­κω­δι­κο­ποι­η­τές ομιλίας»

Όπως σχο­λιά­ζει σχετικά το ΜΙΤ (Τεχνο­λο­γικό Ινστι­τούτο της Μασα­χου­σέ­της), «οι ερευ­νη­τές τοπο­θέ­τη­σαν πλάκες με ηλε­κτρό­δια στον εγκέ­φαλο των εθε­λο­ντών. Κατόπιν τους έθεσαν μία σειρά από ερω­τή­σεις, απαι­τώ­ντας από τα υπο­κεί­μενα τις έρευνας να δίνουν απλές απα­ντή­σεις. Όπως για παρά­δειγμα ‘προ­τι­μάς ένα πιάνο, ή ένα βιολί;’. Το σύστημα προ­σπα­θούσε να εντο­πί­σει τόσο την ερώτηση, όσο και την απά­ντηση».

Μολο­νότι τα απο­τε­λέ­σματα της έρευνας βρί­σκο­νται ακόμη στο πρώιμο στάδιό τους, οι ερευ­νη­τές συμπέ­ρα­ναν πως «η εγκε­φα­λική δρα­στη­ριό­τητα που κατα­γρά­φηκε ενόσω οι άνθρω­ποι μιλού­σαν θα μπο­ρούσε να χρη­σι­μο­ποι­η­θεί για να απο­κω­δι­κο­ποι­η­θεί σχεδόν ταυ­τό­χρονα αυτό που λέει και να μετα­φρά­ζε­ται σε κείμενο στην οθόνη ενός υπο­λο­γι­στή».

Το ίδιο το Facebook δια­βε­βαιώ­νει πως εάν η μηχανή ήταν ικανή να ανα­γνω­ρί­σει μόνον κάποιες νοη­τι­κές εντολές, όπως «έναρξη», «επιλογή» και «δια­γραφή», ήδη αυτό θα αρκούσε για να εγκα­τα­στή­σει νέες μορφές διά­δρα­σης των υπο­κει­μέ­νων με τις εφαρ­μο­γές.

Στο επίσημο μπλογκ του, το Facebook υπο­στη­ρί­ζει πως στόχος του είναι να δημιουρ­γή­σει μία νέα και μη επεμ­βα­τική διεπαφή (interface), η οποία θα επι­τρέ­πει στους χρήστες να γράφουν άμεσα χρη­σι­μο­ποιώ­ντας τη σκέψη τους, «φαντα­ζό­με­νοι πως μιλούν οι ίδιοι». Πηγαί­νο­ντας ένα βήμα παρα­πέρα, το Facebook επι­διώ­κει να ανα­πτύ­ξει ένα φορητό ακου­στικό, που θα επι­τρέ­πει στους χρήστες να χρη­σι­μο­ποιούν τις σκέψεις τους για να ελέγ­χουν την μουσική, ή να δια­δρούν με την εικο­νική πραγ­μα­τι­κό­τητα. Για την επί­τευξη αυτού του στόχου, το μέσο κοι­νω­νι­κής δικτύ­ω­σης έχει χρη­μα­το­δο­τή­σει έρευνες για συστή­ματα που «ακρο­ώ­νται» τον εγκέ­φαλο έξω από το κρανίο μέσω οπτικών ινών, ή λέιζερ, τα οποία μετρούν τις αλλαγές στη ροή του αίματος—εν είδει φορητού μηχα­νή­μα­τος μαγνη­τι­κής τομο­γρα­φίας.

Η εκτε­λε­στική διευ­θύ­ντρια του Facebook, Regina Dugan, ανα­κοί­νωσε το πρό­τζεκτ “typing-by-brain” στη διά­σκεψη προ­γραμ­μα­τι­στών της εται­ρείας τον Απρίλιο. (Φωτο­γρα­φία: Stephen Lam/Reuters)

Φυσιο­λο­γικά εδώ ενσκή­πτει ένα ερώτημα. Τι θα κάνει το Facebook με τις πλη­ρο­φο­ρίες αυτές;

Η επίσημη εκδοχή είναι πως στόχος της εται­ρείας είναι απλώς να βελ­τιώ­σει τη διά­δραση μεταξύ μηχανής και ανθρώ­που. Όμως ποιο είναι το τίμημα π.χ. της ενερ­γο­ποί­η­σης μέσω της σκέψης του της μου­σι­κής που θέλει το υπο­κεί­μενο να ακούσει; Είναι ότι η εται­ρεία θα μπορεί να επε­ξερ­γά­ζε­ται τα εγκε­φα­λικά κύματα που εκπέ­μπο­νται ενώ κάποιος περπατά. Με αυτά τα μηχα­νή­ματα, το Facebook θα μπορεί να εντο­πί­ζει και να μετα­φρά­ζει τα μηνύ­ματα του εγκε­φά­λου, όποιες και να είναι οι σκέψεις του υπο­κει­μέ­νου. Αυτό θα του προ­σπό­ριζε ακόμη περισ­σό­τε­ρες πλη­ρο­φο­ρίες από αυτές που ήδη δια­θέ­τει και σε πολύ πιο άμεσο χρόνο. Δεν θα χρειά­ζε­ται να περι­μέ­νει τις αντι­δρά­σεις από μία δημο­σί­ευση, αλλά απλώς θα εντο­πί­ζει ποια είναι η αντί­δραση του ίδιου του μυαλού μας σε αυτή. Ουσια­στικά, ανάμεσα στον χρήστη και το μέσο κοι­νω­νι­κής δικτύ­ω­σης δεν θα υπάρχει πλέον κανένα μυστικό.

«Είναι ένα από τα πρώτα τρα­ντα­χτά παρα­δείγ­ματα του ότι ένας γίγα­ντας της τεχνο­λο­γίας επι­διώ­κει να αντλή­σει δεδο­μένα άμεσα από το μυαλό των ανθρώ­πων», τονί­ζε­ται στο MIT Technology Review. Στο ίδιο δημο­σί­ευμα, η καθη­γή­τρια και ειδική στη νευρο-ηθική του Πανε­πι­στη­μίου Ντιουκ Νίτα Φάρα­χανι, δια­πι­στώ­νει πως «βρι­σκό­μα­στε στο σημείο του να δια­βούμε το έσχατο όριο της ιδιω­τι­κής ζωής μας χωρίς να δια­θέ­τουμε κανένα μέσο προ­στα­σίας». Ή απη­χώ­ντας τον Μισέλ Φουκώ, ο πλήρης «βιο­πο­λι­τι­κός» έλεγχος της ανθρώ­πι­νης ζωής και της κοι­νω­νίας, βρί­σκε­ται ήδη προ των πυλών.

^{Πηγή: ΑΠΕ, MIT Tecnhology Review, El Pais}