N. Γουδής: Eνας αυτοδίδακτος… παλαιοντολόγος που άλλαξε τον ρου της φυσικής ιστορίας της Pόδου!

Νίκο, από πότε ξεκί­νη­σες να ασχο­λεί­σαι με την ανα­σκαφή απο­λι­θω­μά­των;

Από μικρός, από την πρώτη-δευτέρα τάξη του Δημο­τι­κού Σχο­λείου είχα τη ροπή.

Σου έδειξε κάποιος;

Όχι. Ποιος να μου δείξει; Ο πατέρας μου δούλευε στο Δήμο οδο­κα­θα­ρι­στής, δεν είχε καμία σχέση με αυτά. Το παρα­τσού­κλι μου στο δημο­τικό ήταν «αρχαιο­λό­γος». Εψαχνα κι έβρισκα αρχαία νομί­σματα, απο­λι­θώ­ματα, από μικρός… Το 2001, είχα βρει απο­λι­θω­μένα ψάρια που δεν γνω­ρί­ζαμε ως τότε ότι υπήρχαν στη Ρόδο κι ένα δόντι κάτω σια­γό­νας από μάκο καρ­χα­ρία τριών εκα­τομ­μυ­ρίων ετών. Τότε ήρθα σε επαφή με το Καπο­δι­στριακό Πανε­πι­στή­μιο και ήρθε στη Ρόδο ο καθη­γη­τής κ. Βαγ­γέ­λης Βελι­τζέ­λος και όταν είδε τα ευρή­ματα εντυ­πω­σιά­στηκε… Τον πήρα και πήγαμε στο βουνό και του έδειξα την πρώτη θέση με απο­λι­θω­μένα ψάρια που ως τότε κανείς δεν ήξερε ότι υπήρχαν στη Ρόδο. Επίσης έχω βρει οκτώ δόντια καρ­χα­ρία τριών εκα­τομ­μυ­ρίων ετών, από τέσσερα δια­φο­ρε­τικά είδη.

Για πρώτη φορά στη Ρόδο, ανα­κά­λυψα πέντε δια­φο­ρε­τι­κές θέσεις με απο­λι­θω­μένα ψάρια, πανίδες καρ­χα­ριών, αμμω­νί­τες, βρα­χιο­νό­ποδα, δεκάδες είδη αχινών, δεκάδες είδη απο μαλάκια και γαστε­ρό­ποδα και χον­δρί­τες (μετε­ω­ρί­τες που περιέ­χουν ως βάση τον άνθρακα, απο­τε­λούν ίσως την πιο αρχέ­γονη ομάδα ανάμεσα σε όλους τους άλλους μετε­ω­ρί­τες). Επίσης ανα­κά­λυψα μονα­δι­κές θέσεις με πολλά είδη κοραλ­λιών, θέσεις με πολλά είδη απο­λι­θω­μέ­νων φύλλων, ανθούς πεύκων, κου­κου­νά­ρια, διά­φο­ρους κρυ­στάλ­λους χαλαζία, χαλ­κη­δό­νιους και πολλά άλλα, τα οποία είναι μεγάλης επι­στη­μο­νι­κής σημα­σίας και μου­σεια­κής αξίας… Θαύμαζα τους αμμω­νί­τες, που είναι ας πούμε προϊ­στο­ρι­κές σουπιές, στις οποίες βασί­στηκε και η λει­τουρ­γία των υπο­βρυ­χίων. Η ηλικία τους ξεκινά από τα 300 εκα­τομ­μύ­ρια χρόνια μέχρι και τα 65 εκα­τομ­μύ­ρια χρόνια πριν, και τελικά βρήκα. Για να είμαι ειλι­κρι­νής με βρί­σκουν τα απο­λι­θώ­ματα δεν τα βρίσκω εγώ!

Πήγα για να κόψω σύκα και εκεί που στα­μά­τησα με το αυτο­κί­νητο, είδα από το παρά­θυρο, έναν αμμω­νίτη. Ξεκί­νησα να ερευνώ την περιοχή και βρήκα κι άλλους δύο δια­φο­ρε­τι­κών ειδών! Βρήκα και κρανίο από προϊ­στο­ρικό ελάφι ντάμα-ντάμα. Το ίδιο έγινε και με τους κρυ­στάλ­λους χαλαζία, βρήκα πολλούς… Του­λά­χι­στον 200 κιλά. Η πώλησή τους απα­γο­ρεύ­ε­ται, όπως και των απο­λι­θω­μά­των. Επέλεξα και πήρα τους καλύ­τε­ρους. Βέβαια πρέπει να πω ότι υπάρ­χουν πολλοί που τους σπάνε, τους παίρ­νουν για να τους που­λή­σουν στη μαύρη αγορά και που τελικά τους κατα­στρέ­φουν.

Εσύ πώς έμαθες να τα ξεχω­ρί­ζεις όλα αυτά;

Τα βασικά τα γνώριζα, στη συνέ­χεια άρχισα να ψάχνο­μαι… Απλώς, όπως λέω, έχω το μάτι του αετού. Τα ξεχω­ρίζω κατευ­θείαν. Τώρα τελευ­ταία βέβαια άρχισα να διαβάζω βιβλία και να κατα­το­πί­ζο­μαι καλύ­τερα. Είχα εγκα­τα­λεί­ψει το σχολείο και πριν από μερικά χρόνια πήγα ξανά στο Εσπε­ρινό Γυμνά­σιο, απο­φοί­τησα, και τώρα είμαι μαθητής Α΄Λυκείου στο Εσπε­ρινό. Αν γυρ­νούσα το χρόνο πίσω, θα ολο­κλή­ρωνα το σχολείο και σήμερα θα ήμουν είτε παλαιο­ντο­λό­γος είτε αρχαιο­λό­γος, αυτό ήταν το όνειρό μου. Ποτέ όμως δεν είναι αργά! Θέλω να ολο­κλη­ρώσω το σχολείο και στη συνέ­χεια τις σπουδές μου για να γίνω παλαιο­ντο­λό­γος ώστε να μπορώ να φρο­ντίζω τα ευρή­ματα που θα δωρίσω για φιλο­ξε­νη­θούν στο Μουσείο Φυσικής Ιστο­ρίας Αρχαγ­γέ­λου –όταν και όποτε ολο­κλη­ρω­θεί – επι­στη­μο­νι­κός υπεύ­θυ­νος του οποίου είναι ο επί­τι­μος καθη­γη­τής Παλαιο­βο­τα­νι­κής Παλαιο­ντο­λο­γίας κ. Ευάγ­γε­λος Βελι­τζέ­λος.

Το πιο παλιό εύρημα που έχεις ποιο είναι;

Τα παλαιό­τερα απο­λι­θώ­ματα στην Ελλάδα, έχουν βρεθεί στη Ρόδο και στην Κω και είναι 300 εκατ. χρόνων περίπου. Το παλαιό­τερο που έχει βρεθεί στα τελευ­ταία χρόνια είναι το spirifer cameratus, το οποίο έχω βρει εγώ, κι υπο­λο­γί­ζε­ται ότι έζησε στη θαλάσ­σια περιοχή της Ρόδου πριν από 416.000.000 χρόνια! Είναι σίγουρα το παλαιό­τερο απο­λί­θωμα που έχει βρεθεί στη Ρόδο και πιθανόν το παλαιό­τερο στον ελλα­δικό χώρο. Όπως κατα­λα­βαί­νετε αυτό αλλάζει και τη φυσική ιστορία της Ρόδου. Στη Ρόδο έχουμε απο­λι­θώ­ματα από σχεδόν όλες τις περιό­δους εκτός από το Μειό­καινο, αλλά για λόγους ασφα­λείας δεν δημο­σιο­ποιού­νται οι περιο­χές. Γι αυτό κι εγώ δεν αναφέρω θέσεις, διότι αυτοί που τα εμπο­ρεύ­ο­νται θα πάνε και θα τα πάρουν. Και μετά δεν θα μείνει τίποτα για να δουν οι επό­με­νες γενιές.

Νίκο, όλα αυτά τα κάνεις στον ελεύ­θερό σου χρόνο;

Ναι, μου αρέσει να αφιε­ρώνω τον ελεύ­θερό μου χρόνο σε αυτό. Μου αρέσει να ψάχνω πάντα για κάτι που ακόμα δεν έχει βρεθεί ή για πολύ σπάνια απο­λι­θώ­ματα. Με αυτή την ελπίδα πηγαίνω κάθε φορά, ότι θα βρω κάτι ακόμα πιο σπάνιο.

Όλα αυτά τα απο­λι­θώ­ματα πού τα φυλάσ­σεις;

Εχω μια αποθήκη στο σπίτι η οποία έχει γεμίσει. Κάποια μπορεί και λόγω έλλει­ψης χώρου να κατα­στρα­φούν. Τα πολύ σπάνια, τα έχω στο δωμάτιό μου, κοι­μά­μαι μαζί τους! Σε λίγο βέβαια ούτε εκεί θα υπάρχει χώρος… Γι αυτό λέω και ξαναλέω και θα συνε­χίσω να λέω, ότι πρέπει πια να ολο­κλη­ρω­θεί το Μουσείο Φυσικής Ιστο­ρίας στον Αρχάγ­γελο. Τα χρήματα υπάρ­χουν αλλά το μισο­τε­λειω­μένο κτήριο ρημάζει και παρου­σιά­ζει εικόνες εγκα­τά­λει­ψης. Από το 2012, ενώ υπάρ­χουν τα χρήματα, το Μουσείο παρα­μέ­νει ημι­τε­λές και δεν έχει παρα­δο­θεί ακόμα. Ο,τι απο­λι­θώ­ματα έχω θα φυλα­χθούν εκεί, ή για να το πω δια­φο­ρε­τικά στο Μουσείο θα εκτί­θε­νται τα απο­λι­θώ­ματα που έχω ανα­κα­λύ­ψει εγώ. Να σας δώσω να κατα­λά­βετε, στον κ. Βελι­τζέλο έχω δώσει για συντή­ρηση έναν κάβουρα 40 εκα­τομ­μυ­ρίων ετών, ατόφιο χωρίς πέτρωμα και πιθανόν να είναι και ο μονα­δι­κός στην Ελλάδα. Εχω δώσει και δόντια καρ­χα­ρία, σπάνια, αλλά τώρα πια δεν δίνω τίποτα σε κανέναν… Όταν γίνει το Μουσείο θα τα παρα­δώσω.

Μίλησες πριν για μαύρη αγορά και παρά­νομο εμπόριο. Σε έχουν πλη­σιά­σει άνθρω­ποι για να τους που­λή­σεις απο­λι­θώ­ματα;

Μόνο οι κρύ­σταλ­λοι που έχω στην κατοχή μου, απο­τι­μώ­νται πάνω από 200.000ευρώ… Πρό­κει­ται για τερά­στιας αξίας απο­λι­θώ­ματα. Παρ΄ότι όμως είμαι βιο­πα­λαι­στής και παρ΄ότι βεβαίως με έχουν πλη­σιά­σει αρκετοί συλ­λέ­κτες και από την Ελλάδα και από το εξω­τε­ρικό, δεν δέχθηκα να πουλήσω τίποτα. Προτιμώ να πεινάσω παρά να τα πουλήσω, γι αυτό και κάποιοι φίλοι μου με λένε… βλάκα! Ειδικά για τους κρυ­στάλ­λους έχω δεχθεί πολλές προ­σφο­ρές είτε για να τους πουλήσω είτε ακόμα από κάποιους για να τους δείξω τις τοπο­θε­σίες που τους βρήκα, αλλά αυτό το λάθος δεν το ξανα­κάνω. Μια φορά έκανα το λάθος και έδειξα σε κάποιον δυο-τρεις θέσεις και όταν ξανα­πήγα σοκα­ρί­στηκα. Ηταν σαν να είχε πέσει βόμβα ναπάλμ. Τα πάντα ήταν σκαμ­μένα, δια­λυ­μένα. Προ­φα­νώς τους πήρε για να τους που­λή­σει. Εγώ είμαι σε συνεχή επαφή με τους καθη­γη­τές και με τον κ. Βελι­τζέλο, τους οποίους ενη­με­ρώνω για τα ευρή­ματά μου. Αλλοι που ασχο­λού­νται στην Ελλάδα, δεν το κάνουν αυτό. Δου­λεύ­ουν για τον εαυτό τους, για να τα που­λή­σουν και να βγάλουν χρήματα στη μαύρη αγορά, παρά­νομα.

Εσύ έχεις βεβαί­ωση από το Καπο­δι­στριακό Πανε­πι­στή­μιο.

Ναι, από το 2009. Στην ουσία δουλεύω αφι­λο­κερ­δώς για το ημι­τε­λές Μουσείο Φυσικής Ιστο­ρίας Αρχαγ­γέ­λου. Επειδή το πονάω αυτό που κάνω, αφήνω και αρκετά απο­λι­θώ­ματα πίσω, σε θέσεις που τις γνωρίζω μόνο εγώ, απά­τη­τες. Οι εντολές είναι να αφή­νουμε και για τις επό­με­νες γενιές ευρή­ματα αλλά και για τα παιδιά που έρχο­νται για να κάνουν την πρα­κτική τους. Ασχετα που εγώ είμαι ερα­σι­τέ­χνης, μου στέλ­νουν παιδιά που θέλουν να κάνουν την πρα­κτική τους ως παλαιο­ντο­λό­γοι, τους κατευ­θύνω εγώ σε τοπο­θε­σίες για να βρουν πιο εύκολα αυτό που τους ενδια­φέ­ρει. Γνωρίζω πολύ καλά την ορεινή Ρόδο. Εχει απο­λι­θώ­ματα και μέσα στην πόλη αλλά τα πιο σπάνια και τα πιο εντυ­πω­σιακά είναι σε βουνά που είναι απάτητα. Η Ρόδος έχει ακόμα παρθένα μέρη στα οποία είμαι ο πρώτος που πατάει. Βέβαια Οπωσ­δή­ποτε χρειά­ζε­ται τζιπ, έχω δια­λύ­σει ήδη δύο-τρία αυτο­κί­νητα, μου έχουν συμβεί και ατυ­χή­ματα και σε νερο­φα­γώ­ματα… Μετά, σε κάποιες περιο­χές ανα­γκα­στικά πας με τα πόδια.

Με δικά σου έξοδα όλα αυτά;

Ναι, με δικά μου αλλά αυτό δεν με πει­ρά­ζει. Με νοιάζει όλα αυτά να μείνουν στη Ρόδο, να μπουν στο Μουσείο Φυσικής Ιστο­ρίας. Είναι αμαρτία να έρχο­νται οι ξένοι και να τα παίρ­νουν και να φεύγουν… Ερχο­νται κάποιοι μεγάλης ηλικίας, συνήθως Μάιο, ή Σεπτέμ­βριο και Οκτώ­βριο, μαζεύ­ουν κάποια γαστε­ρό­ποδα, δίθυρα και τα παίρ­νουν για να τα που­λή­σουν σε άλλους συλ­λέ­κτες. Απορώ βέβαια πώς κατα­φέρ­νουν να τα περά­σουν και να τα πάρουν μαζί τους.

Εσύ πώς τα συντη­ρείς όλα αυτά τα απο­λι­θώ­ματα;

Εχω οδηγίες και υλικά από το Πανε­πι­στή­μιο για όσα χρειά­ζο­νται συντή­ρηση. Είναι και κάποια που δεν χρειά­ζο­νται. Οταν θα έρθει η ώρα να μπουν στο Μουσείο, θα τα ανα­λά­βουν οι ειδικοί.

Το όνειρό σου ποιο είναι;

Εκτός από το γίνω παλαιο­ντο­λό­γος; Το όνειρό μου είναι να βρω κάτι από δει­νό­σαυρο.

Υπάρ­χουν ενδεί­ξεις δηλαδή ότι έζησαν δει­νό­σαυ­ροι στη Ρόδο;

Από τη στιγμή που εδώ ήταν θάλασσα, από τα 300 εκα­τομ­μύ­ρια χρόνια έως και τρία εκα­τομ­μύ­ρια χρόνια πριν ήμασταν βυθι­σμέ­νοι κάτω από νερό σχεδόν όλη η Ρόδος, υπάρχει πιθα­νό­τητα να είχαμε θαλάσ­σιους δει­νό­σαυ­ρους, ή μου­σό­σαυ­ρους. Αυτό ψάχνω κι ελπίζω να το βρω!