Έρευνα – σοκ του ΑΠΘ για τη σεξουαλική κακοποίηση παιδιών

Συνο­λικά 229 παιδιά έπεσαν θύματα σεξουα­λι­κής κακο­ποί­η­σης στην Κεντρική Μακε­δο­νία την τελευ­ταία δεκα­ε­τία, με το μικρό­τερο σε ηλικία να είναι μόλις τριών μηνών. Στη συντρι­πτική πλειο­ψη­φία των περι­πτώ­σεων (93%) ο δράστης είναι γνωστός του θύματος. Σχεδόν σε μία στις πέντε περι­πτώ­σεις (19%) κακο­ποί­η­σης ο δράστης προ­έρ­χε­ται από το ευρύ­τερο οικο­γε­νειακό περι­βάλ­λον (θείος, ξάδερ­φος κτλ.), ενώ στο 15% των περι­πτώ­σεων είναι ο ίδιος του ο πατέρας. Σε κάποιες περι­πτώ­σεις κακο­ποί­η­σης (1,5%) δράστης είναι η ίδια του η μητέρα.

Σχεδόν στο σύνολό τους (98%) οι δράστες είναι άντρες, ενώ  στο 14,6% των περι­πτώ­σεων ο υπαί­τιος της κακο­ποί­η­σης είναι ανή­λι­κος. Πολλές καταγ­γε­λίες (41,7%) αφορούν σε δράστες ενή­λι­κες, που είχαν ανα­πτύ­ξει σχέσεις φιλίας και εμπι­στο­σύ­νης με το παιδί και μόνο το 7,5% των καταγ­γε­λιών σχε­τί­ζο­νται με ενήλικα άτομα, τα οποία ήταν άγνωστα στο παιδί. Σε 17,6% περι­πτώ­σεις οι δράστες είναι περισ­σό­τε­ροι του ενός, ενώ σε 13,1% η πλη­ρο­φο­ρία αυτή είναι άγνωστη

Σε ό,τι αφορά τα θύματα, τα 165 από τα 229 (72,1%) ήταν κορί­τσια και τα 64 (27,9%) αγόρια. Ο μέσος όρος ηλικίας των θυμάτων είναι τα 11,25 έτη. Ειδι­κό­τερα, για τα αγόρια ο μέσος όρος ηλικίας είναι τα εννέα έτη, ενώ για τα κορί­τσια τα δώδεκα έτη. Ο μεγα­λύ­τε­ρος αριθμός των θυμάτων (49,8%) αφορά σε παιδιά εφη­βι­κής ηλικίας (13-18 ετών), ενώ το 36,3% και το 13,9% αφορά σε παιδιά σχο­λι­κής ηλικίας, 6-12 ετών και προ­σχο­λι­κής ηλικίας (5 ετών ή μικρό­τερα), αντί­στοιχα.

Τα αγόρια φαί­νε­ται ότι θυμα­το­ποιού­νται συχνό­τερα σε μικρό­τερη ηλικία σε σχέση με τα κορί­τσια. Επίσης, τα αγόρια φαί­νε­ται, ότι, όταν θυμα­το­ποι­η­θούν μία φορά, συχνό­τερα επα­να­λαμ­βά­νε­ται η κακο­ποί­ηση (57,5%), σε αντί­θεση με τα κορί­τσια, τα οποία συχνό­τερα γίνο­νται θύματα μεμο­νω­μέ­νων συμ­βά­ντων (60,7%).

Τα παρα­πάνω στοι­χεία απο­τε­λούν συμπε­ρά­σματα έρευνας, που εκπο­νή­θηκε στο πλαίσιο διδα­κτο­ρι­κής δια­τρι­βής για τη Σχολή Επι­στη­μών Υγείας του Αρι­στο­τε­λείου Πανε­πι­στη­μίου Θεσ­σα­λο­νί­κης από την παι­δί­α­τρο Ελι­σά­βετ Αντω­νιά­δου και υπό την επί­βλεψη του καθη­γητή του τμή­μα­τος Ιατρι­κής, Θεό­δω­ρου Δαρ­δα­βέση.

Συγκε­ντρώ­θη­καν στοι­χεία μιας δεκα­ε­τίας που αφορούν στη σεξουα­λική κακο­ποί­ηση παιδιών και τα οποία προ­έρ­χο­νται από τα αρχεία του Εργα­στη­ρίου της Ιατρο­δι­κα­στι­κής και Τοξι­κο­λο­γίας του ΑΠΘ και της Ιατρο­δι­κα­στι­κής Υπη­ρε­σίας του Υπουρ­γείου Δικαιο­σύ­νης. Αφορούν σε καταγ­γε­λίες σεξουα­λι­κής κακο­ποί­η­σης παιδιών στα αστυ­νο­μικά τμήματα και στην Εισαγ­γε­λία του νομού Θεσ­σα­λο­νί­κης, καθώς και των όμορων νομών τη δεκα­ε­τία 2005-2015.

Καταγ­γέλ­λου­σες η μητέρα, η γιαγιά ή η αδερφή

Η απο­κά­λυψη του συμ­βά­ντος στις αστυ­νο­μι­κές αρχές στις περισ­σό­τε­ρες των περι­πτώ­σεων οφεί­λε­ται σε κάποιο συγ­γε­νικό άτομο του παιδιού, όπως είναι η μητέρα, η γιαγιά και η αδερφή (59%). Επίσης,, πολύ συχνά η καταγ­γε­λία προ­έρ­χε­ται από το νοση­λευ­τικό ή εκπαι­δευ­τικό ίδρυμα, το οποίο φρό­ντιζε το παιδί για οποιο­δή­ποτε λόγο (24,7%). Στο 15,2% των περι­πτώ­σεων η καταγ­γε­λία προήλθε από το ίδιο το παιδί, ενώ κατα­γρά­φη­καν και 1,1% περι­πτώ­σεις, στις οποίες γνωστά στο παιδί άτομα ανέ­φε­ραν πιθανά επει­σό­δια κακο­ποί­η­σης. Η συγκε­κρι­μένη πλη­ρο­φο­ρία δεν ήταν δια­θέ­σιμη σε 22,3% περι­πτώ­σεις.

Τρόποι προ­σέγ­γι­σης του θύματος

Συχνό­τε­ρος τρόπος προ­σέγ­γι­σης του θύματος απο­τε­λεί η εκμε­τάλ­λευση της εμπι­στο­σύ­νης του παιδιού (47,3%) από συγ­γε­νικά του άτομα (πατέρας, θείος, νονός) ή άτομα του στενού οικο­γε­νεια­κού περι­βάλ­λο­ντός του (πατριός, φίλος γονέων). Άλλος τρόπος, που φαί­νε­ται να εφαρ­μό­ζουν οι δράστες είναι η αρχική γνω­ρι­μία του παιδιού με οποιον­δή­ποτε τρόπο και στη συνέ­χεια η κακο­ποί­ησή του με την άσκηση σωμα­τι­κής βίας ή με τη χρήση κατα­σταλ­τι­κών ουσιών, όπως είναι η αλκοόλη και οι ναρ­κω­τι­κές ουσίες (18,8%). Ο βιασμός του παιδιού με την άσκηση σωμα­τι­κής βίας παρα­τη­ρή­θηκε λιγό­τερο συχνά, ενώ σε 11,8% και 5,4% περι­πτώ­σεις η συναί­νεση του θύματος εξα­σφα­λί­σθηκε με τη σύναψη σχέσης και την εξαγορά του αντί­στοιχα. Τέλος, υπάρ­χουν και 18,8% περι­πτώ­σεις, στις οποίες δεν υπάρ­χουν πλη­ρο­φο­ρίες σχετικά με τον τρόπο προ­σέγ­γι­σης των δραστών.

Παιδιά τα οποία κακο­ποιού­νταν κατ’ επα­νά­ληψη φαί­νε­ται να καθυ­στε­ρού­σαν να απο­κα­λύ­ψουν το συμβάν, σε σχέση με εκείνα που κακο­ποι­ή­θη­καν μία φορά. Επίσης, τα περισ­σό­τερα παιδιά, που δεν γνώ­ρι­ζαν και δεν είχαν ανα­πτύ­ξει προη­γου­μέ­νως σχέσεις με το δράστη, κατήγ­γει­λαν άμεσα το γεγονός (76,9%). Σύμφωνα με τον κ. Δαρ­δα­βέση, χαρα­κτη­ρι­στική είναι η περί­πτωση σεξουα­λι­κής κακο­ποί­η­σης 14χρονου από πολύ φιλικό πρόσωπο της οικο­γέ­νειάς του, το οποίο οι γονείς του είχαν απόλυτη εμπι­στο­σύνη. Ο δράστης έμπαινε πολύ συχνά στο σπίτι του θύματος και το εκμε­ταλ­λευό­ταν σεξουα­λικά κατ΄ επα­νά­ληψη.

«Δυστυ­χώς, το ζήτημα είναι υπαρκτό. Μπορεί να υπάρχει στη διπλανή μας πόρτα. Με την έρευνα θέλουμε να ενη­με­ρώ­σουμε και να ευαι­σθη­το­ποι­ή­σουμε τους πολίτες και κυρίως τους γονείς. Η σεξουα­λική είναι η χει­ρό­τερη μορφή κακο­ποί­η­σης και οι δράστες εκμε­ταλ­λεύ­ο­νται το άβουλο του παιδιού. Δυστυ­χώς, όποια παιδιά πέσουν θύματα σεξουα­λι­κής κακο­ποί­η­σης, είναι πολύ πιθανό να γίνουν και αυτά δράστες στην ενήλικη ζωή τους. Από το Μάρτιο θα ξεκι­νή­σουμε σειρά δράσεων ενη­μέ­ρω­σης σε συμ­βού­λια γονέων και αθλη­τι­κούς συλ­λό­γους. Δυστυ­χώς, θύματα κακο­ποί­η­σης πέφτουν παιδιά και από προ­πο­νη­τές τους, οι οποίοι τους ασκούν γοητεία, αλλά και από δασκά­λους», σημεί­ωσε στο ethnos.gr o κ. Δαρ­δα­βέ­σης. 

Ιατρο­δι­κα­στική εξέταση

Η ιατρο­δι­κα­στική εξέταση των παιδιών για σωμα­τι­κές κακώ­σεις, σε ένα μεγάλο ποσοστό (79%) απέβη αρνη­τική, όπως επίσης και για τυχόν ευρή­ματα, ενδει­κτικά σεξουα­λι­κής κακο­ποί­η­σης οποιασ­δή­ποτε μορφής (51,3%). Συγκε­κρι­μένα, ενδει­κτικά ευρή­ματα για κατά φύση και παρά φύση συνου­σία εντο­πί­σθη­καν σε 28,6% και 7,6% παιδιά, αντί­στοιχα. Επι­πλέον, σε 3,6% περι­στα­τικά η ιατρο­δι­κα­στική εξέταση απο­κά­λυψε ευρή­ματα συμβατά, όχι μόνο κατά φύση συνου­σίας, αλλά και παρά φύση. Στο 8,9% των περι­στα­τι­κών δια­πι­στώ­θη­καν μη ειδικά ευρή­ματα σεξουα­λι­κής κακο­ποί­η­σης, τα οποία θα μπο­ρού­σαν να θεω­ρη­θούν ενδει­κτικά ασέλ­γειας, χωρίς όμως να είναι δια­γνώ­σιμα, ενώ στο 51,3% των περι­πτώ­σεων δεν ήταν δυνατό να ανι­χνευ­θεί κάποιο στοι­χείο κακο­ποί­η­σης. «Πολλές φορές οι ιατρο­δι­κα­στές δεν μπορούν να εντο­πί­σουν το συμβάν, διότι, όταν γίνει η καταγ­γε­λία, κάποιες εκδορές ή μελα­νιές έχουν φύγει από το σώμα του παιδιού», σημειώ­νει ο κ. Δαρ­δα­βέ­σης.

Επίσης, αν και ο χρόνος του συμ­βά­ντος είναι άγνω­στος, σε πολλές περι­πτώ­σεις (59,8%), οι απο­γευ­μα­τι­νές και νυχτε­ρι­νές ώρες υπε­ρέ­χουν κατά πολύ (72,8%) σε σχέση με τις πρωινές (8,7%) και τις μεσημ­βρι­νές (18,5%). Ο τόπος, στον οποίο η κακο­ποί­ηση λάμβανε χώρα, ανα­φέ­ρε­ται, ότι είναι σε 32,4% περι­πτώ­σεις το σπίτι του δράστη, σε 15,8% το αυτο­κί­νητο, σε 28,1% η οικία του παιδιού και σε 23,7% περι­πτώ­σεις σε διά­φο­ρους άλλους χώρους. Η συγκε­κρι­μένη πλη­ρο­φο­ρία απου­σιά­ζει σε 39,3% ανα­φο­ρές.

Η βία φαί­νε­ται ότι χρη­σι­μο­ποι­ή­θηκε από τους δράστες ως μέσο επί­τευ­ξης της κακο­ποί­η­σης συχνό­τερα σε παιδιά μεγα­λύ­τε­ρης ηλικίας από ό,τι μικρό­τε­ρης. Στα μικρό­τερα παιδιά οι υπαί­τιοι της κακο­ποί­η­σης πιθα­νό­τατα να χρη­σι­μο­ποιούν άλλα μέσα, όπως είναι η δωρο­δο­κία ή η απο­πλά­νηση, προ­κει­μέ­νου να εξα­σφα­λι­σθεί η συναί­νεση του παιδιού.

Τέλος, ο χρόνος καταγ­γε­λίας του περι­στα­τι­κού κακο­ποί­η­σης σχε­τί­ζε­ται με την επα­νά­ληψη του συμ­βά­ντος στο παρελ­θόν. Το μεγα­λύ­τερο ποσοστό των παιδιών που κατήγ­γει­λαν άμεσα (εντός τριών ημερών) το συμβάν στις αρχές, είχαν κακο­ποι­η­θεί σεξουα­λικά για πρώτη φορά (76,9%).

πηγή ethnos.gr