Έρευνα ΙΝΕ-ΓΣΕΕ: Ένας κατώτατος μισθός «φεύγει» για την εκπαίδευση των παιδιών

Σε του­λά­χι­στον έναν κατώ­τατο μισθό ανέρ­χε­ται το δυσβά­στα­χτο κόστος της εκπαί­δευ­σης των παιδιών για έναν στους τρεις εργα­ζό­με­νους του ιδιω­τι­κού τομέα.

Αυτό απο­κα­λύ­πτει ειδική θεμα­τική έρευνα κοινής γνώμης που διε­ξή­γαγε η ΓΣΕΕ σε συνερ­γα­σία με την εται­ρεία Alco, και απευ­θύ­νε­ται σε εργα­ζό­με­νους ιδιω­τι­κού τομέα, για την καταγραφή-μέτρηση απο­τί­μηση δεικτών σχετικά με το κόστος των εκπαι­δευ­τι­κών δαπανών στα οικο­γε­νειακά εισο­δή­ματα των μισθω­τών.

Όπως επι­ση­μαί­νουν οι συντά­κτες της έρευνας, το αντι­κεί­μενό της και τα συμπε­ρά­σματα απο­κτούν ιδιαί­τερη σημασία λαμ­βά­νο­ντας υπόψη ότι διε­ξή­χθη και ανα­κοι­νώ­νε­ται σε μια συγκυ­ρία όπου οι πιέσεις από την αυξή­σεις των τιμών σε αγαθά και υπη­ρε­σίες δεν μπορούν να καλυ­φθούν με επάρ­κεια από τις προ­τει­νό­με­νες ή/και εφαρ­μο­ζό­με­νες αυξή­σεις των μισθών του ιδιω­τι­κού τομέα. Παράλ­ληλα, τίθε­νται στη δημόσια σφαίρα νέες δημό­σιες εκπαι­δευ­τι­κές πολι­τι­κές, χωρίς όμως να απο­τε­λεί αντι­κεί­μενο συζή­τη­σης το κόστος που ενδε­χο­μέ­νως αυτές θα έχουν για τους οικο­γε­νεια­κούς προ­ϋ­πο­λο­γι­σμούς των νοι­κο­κυ­ριών ή τη συμβολή τους στην μετα­τροπή των εκπαι­δευ­τι­κών ανι­σο­τή­των σε κοι­νω­νι­κές ανι­σό­τη­τες, μέσω των κοι­νω­νικά δια­φο­ρο­ποι­η­μέ­νων οικο­γε­νεια­κών εκπαι­δευ­τι­κών στρα­τη­γι­κών και της επίσης δια­φο­ρο­ποι­η­μέ­νης δια­θε­σι­μό­τη­τας του ανα­γκαίου οικο­νο­μι­κού και μορ­φω­τι­κού κεφα­λαίου.

Κυβερ­νη­τι­κές δαπάνες: Δια­χρο­νικά «ριγ­μέ­νες» Υγεία και Εκπαί­δευση

Τα σημα­ντι­κό­τερα ευρή­ματά της είναι τα παρα­κάτω:

· Το 74% του δείγ­μα­τος δηλώνει ότι τους τελευ­ταίου 12 μήνες έχει κατα­βά­λει δαπάνες για «φρο­ντι­στή­ρια». Ποιο συγκε­κρι­μένα, το 36% αφο­ρούσε φρο­ντι­στή­ρια ενί­σχυ­σης της σχο­λι­κής επί­δο­σης, ενώ ένα ακόμη 38% χρειά­στηκε να πλη­ρώ­σει ιδιω­τι­κές υπη­ρε­σίες διδα­σκα­λίας ξένων γλωσσών για τα παιδιά του, παρά το γεγονός ότι η διδα­σκα­λία ξένων γλωσσών συμπε­ρι­λαμ­βά­νε­ται στα ανα­λυ­τικά προ­γράμ­ματα της δωρεάν υπο­χρε­ω­τι­κής και μέσης εκπαί­δευ­σης. Είναι σαφές ότι οι εκπαι­δευ­τι­κές δαπάνες που κατα­βά­λουν οι εργα­ζό­με­νοι του ιδιω­τι­κού τομέα με παιδιά φέρουν το ίχνος του εξε­τα­σιο­κε­ντρι­κού τρόπου λει­τουρ­γίας του εκπαι­δευ­τι­κού συστή­μα­τος και συν­δέ­ο­νται άμεσα με την ανάγκη βελ­τί­ω­σης της σχο­λι­κής επί­δο­σης ή την κάλυψη δομικών του ανε­παρ­κειών.

· Επι­ση­μαί­νε­ται ότι από το ποσοστό του δείγ­μα­τος των εργα­ζο­μέ­νων των οποίων τα παιδιά φοιτούν στο Λύκειο, δεν υπάρχει ούτε ένας που να μη κατα­βά­λει δίδα­κτρα για «φρο­ντι­στή­ρια» και «φρο­ντι­στή­ρια ξένων γλωσσών». Ενώ ήδη από το Γυμνά­σιο τα αντί­στοιχα ποσοστά ανέρ­χο­νται στο 80% για «φρο­ντι­στή­ρια» και 80% για «φρο­ντι­στή­ρια ξένων γλωσσών».

· Ένας στους δύο εργα­ζό­με­νους του ιδιω­τι­κού τομέα (49%) κατα­βά­λει του­λά­χι­στον 500 ευρώ σε εκπαι­δευ­τι­κές δαπάνες για τα παιδιά του σε μηνιαία βάση, ενώ το 30% ξοδεύει του­λά­χι­στον 750 ευρώ, δηλαδή σχεδόν του­λά­χι­στον έναν μηνιαίο κατώ­τατο μισθό.

· Οι εργα­ζό­με­νοι του ιδιω­τι­κού τομέα με παιδιά εκτι­μούν ότι οι ιδιω­τι­κές δαπάνες για την εκπαί­δευση τους είναι ανε­λα­στι­κές και δύσκολα μπορούν να μειω­θούν. Έτσι, εμφα­νί­ζε­ται μόνο ένα 9% να δηλώνει ότι τις μείωσε σημα­ντικά, ένα 48% λίγο και ένα 43% καθόλου.

· Όπως είναι ανα­με­νό­μενο, οι μειώ­σεις είναι ευθέως ανά­λο­γες του ύψους του οικο­γε­νεια­κού εισο­δή­μα­τος. Στα οικο­γε­νειακά εισο­δή­ματα μέχρι 1000 ευρώ τον μήνα, μόνο το 14% δηλώνει ότι δεν προ­χώ­ρησε σε καμιά μείωση των εκπαι­δευ­τι­κών δαπανών ενώ το 86% δηλώνει ότι προ­χώ­ρησε σε μειώ­σεις δαπανών. Πρό­κει­ται για την πλη­θυ­σμιακή ομάδα που βρί­σκουμε τους εργα­ζό­με­νους που αμεί­βο­νται με τον κατώ­τατο μισθό, ή απα­σχο­λού­νται με ευέ­λι­κτες μορφές εργα­σίας, ή ακόμη για οικο­γέ­νειες που βασί­ζο­νται σε έναν και μονα­δικό μισθό προ­κει­μέ­νου να καλύ­ψουν τις ανάγκες του νοι­κο­κυ­ριού. Στους αντί­πο­δες, το 100% των μηνιαίων οικο­γε­νεια­κών εισο­δη­μά­των άνω των 2500 ευρώ, δηλώνει ότι δεν έχει προ­χω­ρή­σει σε απο­λύ­τως καμιά περι­κοπή. Από την κατα­νομή των απα­ντή­σεων σε συσχέ­τιση με το εισό­δημα, είναι εμφα­νείς οι ενδεί­ξεις σημα­ντι­κής εκπαι­δευ­τι­κής και κοι­νω­νι­κής ανι­σό­τη­τας μεταξύ χαμηλών και υψηλών μηνιαίων απο­δο­χών.

· Το 91% των συμ­με­τε­χό­ντων στο δείγμα, δηλώνει ότι τα τελευ­ταία τρία χρόνια το κόστος των εκπαι­δευ­τι­κών δαπανών αυξά­νε­ται συνεχώς. Παράλ­ληλα ένα 20% των απα­ντή­σεων του δείγ­μα­τος δηλώνει ότι λαμ­βά­νει υπο­στή­ριξη από συγ­γε­νείς του ευρύ­τε­ρου οικο­γε­νεια­κού περι­βάλ­λο­ντος, προ­κει­μέ­νου να καλύψει τα κόστη των οικο­γε­νεια­κών ιδιω­τι­κών εκπαι­δευ­τι­κών δαπανών.

Γενι­κό­τερα συμπε­ρά­σματα που προ­κύ­πτουν από τα ευρή­ματα της έρευνας, έχουν να κάνουν με την δικαιο­λο­γη­μένα δια­φο­ρο­ποι­η­μένη επί­δραση του κόστους των ιδιω­τι­κών υπη­ρε­σιών εκπαί­δευ­σης ανάλογα με το μέγεθος των νοι­κο­κυ­ριών και την ύπαρξη εξαρ­τώ­με­νων μελών στη σύνθεσή του. Οι δαπάνες υπο­στή­ρι­ξης της σχο­λι­κής επί­δο­σης σε φρο­ντι­στή­ρια, δομές εκμά­θη­σης ξένων γλωσσών ή η υπο­στή­ριξη της δια­βί­ω­σης των φοι­τη­τών εκτός της οικο­γε­νεια­κής εστίας, αξιο­λο­γού­νται από τους ίδιους τους εργα­ζό­με­νους ως μη επι­δε­χό­με­νες εύκολα οποια­δή­ποτε μείωση, στον βαθμό που αυτές συν­δέ­ο­νται με τις όποιες προσ­δο­κίες θετικής κοι­νω­νι­κής κινη­τι­κό­τη­τας μέσω της επι­τυ­χούς σχο­λι­κής επί­δο­σης.

Την ίδια στιγμή, ωστόσο, οι ίδιοι οι μηχα­νι­σμοί μέτρη­σης και κατά­τα­ξης της σχο­λι­κής επί­δο­σης (εξε­τά­σεις, δια­γω­νι­σμοί πρό­σβα­σης, κ.λπ.), απο­τε­λούν πιθα­νό­τατα και μια από τις βασικές αιτίες του υψηλού επι­πέ­δου ποσο­στού εκπαι­δευ­τι­κών δαπανών στους προ­ϋ­πο­λο­γι­σμούς των νοι­κο­κυ­ριών του ιδιω­τι­κού τομέα. Υπεν­θυ­μί­ζε­ται, άλλωστε, ότι σύμφωνα και με τα δεδο­μένα της Eurostat, τα τελευ­ταία 20 χρόνια η Ελλάδα όταν δεν κατα­λαμ­βά­νει την υψη­λό­τερη θέση, βρί­σκε­ται δια­χρο­νικά ανάμεσα στις πρώτες θέσεις μεταξύ των χωρών της ΕΕ-27 σε ποσοστά συμ­με­το­χής των ιδιω­τι­κών εκπαι­δευ­τι­κών δαπανών στην συνο­λική κατα­να­λω­τική δαπάνη των νοι­κο­κυ­ριών.

Η ΓΣΕΕ κατα­λή­γει επι­ση­μαί­νο­ντας: «Θεω­ρούμε λοιπόν εμφανές ότι ο τρόπος λει­τουρ­γίας του ελλη­νι­κού εκπαι­δευ­τι­κού συστή­μα­τος συμ­βάλ­λει στην αύξηση του μερι­δίου των ιδιω­τι­κών δαπανών στην εκπαί­δευση. Την ίδια στιγμή, μάλιστα, που η δημόσια χρη­μα­το­δό­τηση συνε­χί­ζει να δια­τη­ρεί­ται σε ιδιαί­τερα χαμηλά ποσοστά. Σε κάθε περί­πτωση, θεω­ρούμε ότι οι δημό­σιες εκπαι­δευ­τι­κές πολι­τι­κές που υιο­θε­τού­νται δεν λαμ­βά­νουν στο βαθμό που θα όφειλαν την παρά­με­τρο του υψηλού κόστους των ιδιω­τι­κών εκπαι­δευ­τι­κών δαπανών που πραγ­μα­τικά αυτές προ­κα­λούν. Επι­πλέον, δεν ενσω­μα­τώ­νε­ται ως κρίσιμη παρά­με­τρος των δημό­σιων εκπαι­δευ­τι­κών πολι­τι­κών η δια­φο­ρο­ποι­η­μένη δομή των εκπαι­δευ­τι­κών δαπανών ως ποσο­στού του δια­θέ­σι­μου εισο­δή­μα­τος, απο­τε­λώ­ντας έναν επι­πλέον παρά­γο­ντα ανι­σό­τη­τας για τα πλέον ευάλωτα νοι­κο­κυ­ριά.

Από αυτή την άποψη, θα προ­τεί­ναμε κάθε νέα νομο­θε­τική παρέμ­βαση στη λει­τουρ­γία του εκπαι­δευ­τι­κού συστή­μα­τος να συνο­δεύ­ε­ται όχι μόνο από εκτι­μή­σεις για το ύψος των δαπανών που αυτή θα προ­κα­λέ­σει στο εθνικό προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό, αλλά και από ρεα­λι­στι­κές εκτι­μή­σεις ως προς το ύψος των νέων δαπανών που ενδε­χο­μέ­νως αυτή θα προ­κα­λέ­σει στους οικο­γε­νεια­κούς προ­ϋ­πο­λο­γι­σμούς».