Απάντηση της Εταιρείας Νισυριακών Μελετών στον υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας για το θέμα της γεωθερμίας

ΑΝΟΙΚΤΗ ΕΠΙΣΤΟΛΗ

 

Προς

Τον υπουργό Περι­βάλ­λο­ντος και Ενέρ­γειας

κ. Γεώρ­γιον Στα­θά­κην

 

Αγαπητέ κ. υπουργέ

 

Στους σκοπούς της  Εται­ρείας μας, συμπε­ρι­λαμ­βά­νε­ται και «η ευαι­σθη­το­ποί­ηση της κοινής γνώμης σε θέματα προ­στα­σίας του περι­βάλ­λο­ντος ώστε να δια­φυ­λα­χθεί το φυσικό κάλλος και η οικο­λο­γική αρμονία της Νισύρου». Υπο­χρέ­ωσή μας λοιπόν να ενδια­φερ­θούμε για το θέμα της εκμε­ταλ­λεύ­σεως του γεω­θερ­μι­κού πεδίου του νησιού μας. Ανα­φε­ρό­με­νοι στο υπ’ αριθ. 48074/1107/ 9-8-2018 έγγραφό σας προς την βουλή των Ελλήνων, που απο­τε­λεί απά­ντηση σε ερώτηση του βου­λευ­τού Δωδε­κα­νή­σου κ. Εμ. Κόνσολα, σχετικά με την εκμε­τάλ­λευση του γεω­θερ­μι­κού πεδίου της Νισύρου, παρα­τη­ρούμε τα κάτωθι:

 

1. Πρώτη γενική παρα­τή­ρηση. Ενώ παρα­τί­θε­νται πολλές λεπτο­μέ­ρειες, ακόμη και άνευ σημα­σίας για το υπό συζή­τηση θέμα, επί του ουσια­στι­κού ερω­τή­μα­τος (για το οποίο θα ανα­φερ­θούμε στη συνέ­χεια), ούτε ένα σχόλιο. Και μεις είμαστε υπέρ της χρήσεως γεω­θερ­μίας, ακόμη και της υψηλής ενθαλ­πίας. Η περί­πτωση της Νισύρου όμως παρου­σιά­ζει ιδιαι­τε­ρό­τη­τες που δεν μπορούν να αγνοη­θούν, όπως δηλώ­νουν υψηλού κύρους επι­στή­μο­νες Έλληνες και ξένοι, οι οποίοι έχουν μελε­τή­σει επί μεγάλα χρονικά δια­στή­ματα το ηφαί­στειο του νησιού μας και στους οποίους, πολύ βασικό, δεν μπορεί να απο­δο­θεί καμμιά σκο­πι­μό­της. Τα στοι­χεία, είναι στη διάθεσή σας.

 

2. Ανα­φέ­ρε­στε στη δήθεν σύμφωνη γνώμη επι­στη­μο­νι­κών φορέων για τα σχέδια της ΔΕΗ. Ο μόνος αξιό­πι­στος και άξιος λόγου φορέας, εξ αυτών που επι­κα­λεί­στε, είναι το ΕΚΠΑ. Σας υπο­βάλ­λουμε συνημ­μέ­νως έγγραφα, του ΕΚΠΑ το οποίο υπο­γρά­φουν τρεις διε­θνούς κύρους ειδικοί επι­στή­μο­νες, αλλά και του καθη­γη­τού στο Τεχνο­λο­γικό Ινστι­τούτο Ζυρίχης κ. V. Dietrich στα οποία ξεκά­θαρα ανα­φέ­ρο­νται οι δυσμε­νείς και επι­κίν­δυ­νες επι­πτώ­σεις από τυχόν εκμε­τάλ­λευση του πεδίου της Νισύρου.

 

3. Όσον αφορά στην πλη­ρω­μένη από τη ΔΕΗ κοινή μελέτη με το ΕΚΠΑ, την οποίαν επι­κα­λεί­στε, να μην μας δια­φεύ­γει το γεγονός ότι πρό­κει­ται περί κοινής μελέτης ΔΕΗ και ΕΚΠΑ, και επο­μέ­νως συμπε­ρι­λαμ­βά­νο­νται και απόψεις της ΔΕΗ. Παρ’ όλα αυτά, σας υπεν­θυ­μί­ζουμε μερικές ενδια­φέ­ρου­σες δια­πι­στώ­σεις της μελέτης αυτής:

-«Τα σχέδια της ΔΕΗ είναι η εγκα­τά­σταση μονάδος 20-25 ΜWe …» (Σελ. 132 παρ. 2 της μελέτης). Θα προ­βά­λετε ίσως την ένσταση ότι στην πρό­σκληση για στρα­τη­γικό εταίρο, προ­βλέ­πε­ται σταθμός για 5 MW. Ναι, αλλά υπάρχει και συνέ­χεια, «εάν κριθεί ότι υπάρχει υψη­λό­τερο δυνα­μικό, θα αυξηθεί και η ισχύς των σταθμών». Στη Νίσυρο, είναι δεδο­μένο ότι υπάρχει υψη­λό­τερο δυνα­μικό (50 MWe), επο­μέ­νως, πρόθεση της ΔΕΗ είναι να αυξηθεί η ισχύς για να φθάσει στα 20-25 MWe,

Ποια είναι όμως η θέση του ΕΚΠΑ ως προς το θέμα αυτό; «Η παρά­κτια ζώνη της Αγίας Ειρήνης στην Νίσυρο προ­σφέ­ρε­ται για την εκμε­τάλ­λευση του γεω­θερ­μι­κού πεδίου δεδο­μέ­νου ότι πρό­κει­ται για περιοχή σχετικά απο­μο­νω­μένη, χωρίς οπτική επαφή και μακριά από οικι­στι­κές μονάδες και λοιπές δρα­στη­ριό­τη­τες. Το μέγεθος των εγκα­τα­στά­σεων δεν θα υπερ­βαί­νει τα 5 MWe, ενέρ­γεια η οποία επαρκεί για να καλύψει τις ανάγκες της νήσου και να συμ­βάλ­λει σε μια ήπια ανά­πτυξη καθώς επίσης και στην βελ­τί­ωση των υπο­δο­μών της, ενώ παράλ­ληλα οι όποιες επι­πτώ­σεις θα ελα­χι­στο­ποι­η­θούν. (Σελ. 133 της μελέτης). Εδώ υπάρχει ένα σοβα­ρό­τατο ζήτημα. Στην μελέτη που επι­κα­λεί­στε, ανα­φέ­ρε­ται ξεκά­θαρα ότι για τη Νίσυρο, η ΔΕΗ σχε­διά­ζει σταθμό 20-25 MW. Στην επι­στολή σας απα­ντάτε στον ερω­τώ­ντα βου­λευτή, (όπως σας πλη­ρο­φό­ρησε προ­φα­νώς η ΔΕΗ), ότι ο σταθμός θα είναι μόνο 5 MW. Γιατί σας απο­κρύ­πτουν την αλήθεια; Ελέγξτε το κ. υπουργέ.

Αν τα σχέδια της ΔΕΗ είναι πράγ­ματι για 5MW, αυτό είναι μια ισχύς ικανή μόνο για τις ανάγκες του νησιού μας, όχι για τα μεγα­λε­πί­βολα σχέδιά τους για δια­σύν­δεση και άλλων νησιών.  (Οι ανάγκες της Τήλου έχουν καλυ­φθεί, όπως είναι γνωστό, ενώ για την Κω, οι ανάγκες είναι τερά­στιες, ιδίως τους 6 μήνες, όχι βεβαίως 5MW). Οι ανάγκες της Νισύρου όμως, καλύ­πτο­νται με πολύ πιο απλούς και ανέ­ξο­δους σχετικά τρόπους, όπως πρό­σφατα επα­λη­θεύ­τηκε στην Τήλο. Αν στη μελέτη της Τήλου προ­σθέ­σετε και την γεω­θερ­μία χαμηλής ενθαλ­πίας, τότε όλα τα ενερ­γειακά προ­βλή­ματα της Νισύρου θα βρουν την πιο οικο­λο­γική και ανέξοδη λύση. Μήπως όμως αυτό, δεν αρέσει σε ορι­σμέ­νους; Σενάρια για την κάλυψη των ενερ­γεια­κών αναγκών της Νισύρου προς την κατεύ­θυνση αυτή, υπάρ­χουν σε ειδική μελέτη επι­στη­μό­νων, στην ιστο­σε­λίδα της Εται­ρείας μας στο Κεφ. ΟΙΚΟΛΟΓΙΑ.

– στην ίδια μελέτη ΔΕΗ-ΕΚΠΑ, υπάρ­χουν και άλλα ενδια­φέ­ρο­ντα στοι­χεία. Το εργο­στά­σιο παρα­γω­γής, «να γίνει στην Αγιά Ειρήνη, που είναι απο­μο­νω­μένη, χωρίς οπτική επαφή και μακριά από αστικές μονάδες». (Συμπε­ρά­σματα σελ. 133). Προ­σθέ­τουμε εμείς, δίπλα στη θάλασσα, για να εξα­σφα­λι­στεί η ανε­ξέ­λεγ­κτη απόρ­ριψη απο­βλή­των… Και άλλο στοι­χείο. Η μελέτη προ­τεί­νει την εγκα­τά­σταση του εργο­στα­σίου στις νησίδες Περ­γούσα ή Γυαλί, «δεδο­μέ­νου ότι οι όποιες περι­βαλ­λο­ντι­κές επι­πτώ­σεις ελα­χι­στο­ποιού­νται» (Σελ. 133). Τα ερω­τή­ματα που ανα­δύ­ο­νται εδώ είναι, γιατί προ­τεί­νε­ται περιοχή, απο­μο­νω­μένη, χωρίς οπτική επαφή και μακριά από αστικές μονάδες, και επίσης, στις νησίδες, για να ελα­χι­στο­ποι­η­θούν οι όποιες περι­βαλ­λο­ντι­κές επι­πτώ­σεις; Γιατί αυτά τα απο­σιω­πούν οι αρμό­διοι της ΔΕΗ ή του υπουρ­γείου σας; Τελικά υπάρ­χουν ή δεν υπάρ­χουν περι­βαλ­λο­ντι­κές επι­πτώ­σεις, δυσμε­νείς προ­φα­νώς;

Αυτό που ξεκά­θαρα προ­κύ­πτει εκ του συσχε­τι­σμού των ανωτέρω, είναι ότι, στα σχέδια της ΔΕΗ για ισχύ 20-25 ΜW, το ΕΚΠΑ δια­φω­νεί και προ­τεί­νει όχι πάνω από 5MW   και αυτό, υπό προ­ϋ­πο­θέ­σεις. Τα 5 MW όμως είναι και ασύμ­φορα και περιττά, αφού, αφορούν μόνο στη Νίσυρο και  οι ανάγκες της Νισύρου μπορούν να καλυ­φθούν δια­φο­ρε­τικά με ασή­μα­ντο κόστος   και χωρίς επι­κίν­δυ­νους πει­ρα­μα­τι­σμούς.

 

4. Για τη Νίσυρο, το θέμα αυτό είναι υπαρ­ξιακό και κατόπιν τούτου, το ότι με τις υπό ψήφιση δια­τά­ξεις ανα­προ­σαρ­μό­ζε­ται από τους 25 στους 30 βαθμούς ο καθο­ρι­σμός γεω­θερ­μι­κού πεδίου, και άλλα παρό­μοια δεν μας αφορούν. Όσο για τη δημιουρ­γία Εθνικού Μητρώου κλπ, αυτό θεω­ρεί­ται εκ των ών ουκ άνευ και διε­ρω­τώ­μεθα αν έχουν ζητηθεί εξηγήσεις-ευθύνες από τους αρμο­δί­ους για την καθυ­στε­ρη­μένη ρύθμιση. Ή μήπως είναι απη­σχο­λη­μέ­νοι με την περί­πτωση της Νισύρου και δεν τους μένει χρόνος…

 

5. Μας ενη­με­ρώ­νετε ότι στο υπό ψήφιση σχέδιο νόμου προ­βλέ­πε­ται η σύσταση Επι­τρο­πών. Εδώ υπάρχει ένα άλλο σοβαρό ζήτημα. Κύριε υπουργέ, τα όποια θετικά ή αρνη­τικά απο­τε­λέ­σματα προ­κύ­ψουν από την ενδε­χο­μένη εκμε­τάλ­λευση, θα τα υπο­στούμε εμείς, οι Νισύ­ριοι, και οι άλλοι κάτοι­κοι των περιο­χών όπου υπάρ­χουν πεδία. Όχι οι κύριοι της Απο­κε­ντρω­μέ­νης Διοί­κη­σης, ή του ΙΓΜΕ, ή του υπουρ­γείου σας, οι οποίο, κατ’ απο­κλει­στι­κό­τητα θα στε­λε­χώ­σουν τις Επι­τρο­πές αυτές, σύμφωνα πάντα με το σχέδιο νόμου. Γιατί λοιπόν προ­κλη­τικά αγνο­ού­νται και απο­κλεί­ο­νται οι τοπικοί φορείς, Δήμοι, Περι­φέ­ρειες και τοπικές κοι­νω­νίες ακόμη και στις περι­πτώ­σεις που το γεω­θερ­μικό πεδίο θεω­ρεί­ται τοπικού ενδια­φέ­ρο­ντος; Με ποιο ηθικό ή νομικό έρεισμα; Έτσι εννοούν την απο­κέ­ντρωση οι συντά­κτες του σχεδίου; Έτσι εννοούν αυτοί οι ίδιοι, την συμ­με­τοχή των τοπικών κοι­νω­νιών στα θέματα που τις αφορούν άμεσα; Έτσι εννοούν τη δημο­κρα­τική δια­κυ­βέρ­νηση; Σημειώ­νουμε ότι η Απο­κε­ντρω­μένη Διοί­κηση απο­τε­λεί τμήμα της κεντρι­κής εξου­σίας.

 

6. Η Ελλάδα, έχει κυρώσει με το Ν. 3422/05 την Δ. Σύμβαση του ΟΗΕ, που ψηφί­στηκε στην πόλη Aarhus το 1998, και επο­μέ­νως απο­τε­λεί εσω­τε­ρικό μας δίκαιο και μάλιστα με την ηυξη­μένη ισχύ του άρθ. 28 του Συντάγ­μα­τος. Παραλ­λή­λως, η Οδηγία 2003/35 του Ευρ. Κοι­νο­βου­λίου και του Συμ­βου­λίου της ΕΕ, έχει ενσω­μα­τω­θεί στο εσω­τε­ρικό μας δίκαιο. Και τα δύο αυτά, προ­βλέ­πουν την υπο­χρέ­ωση της πολι­τείας, να ενη­με­ρώ­νει τις τοπικές κοι­νω­νίες για θέματα σχέσιν έχοντα με το περι­βάλ­λον, να δια­βου­λεύ­ε­ται μαζί τους και να λαμ­βά­νει υπ’ όψιν της την απόφασή τους.   

Αντι­θέ­τως προς τις πρό­νοιες των ανωτέρω νομικών κει­μέ­νων, το 2017 χωρίς καμιά δια­βού­λευση ή ενη­μέ­ρωση των ενδια­φε­ρο­μέ­νων κατοί­κων, και ενώ γνω­ρί­ζει την αρνη­τική θέση μας, η ΔΕΗ, προ­κή­ρυξε για δεύτερη φορά, δια­γω­νι­σμό για την επιλογή στρα­τη­γι­κού εταίρου προς εκμε­τάλ­λευση της γεω­θερ­μίας στη Νίσυρο και πρό­σφατα εξήγ­γειλε πανη­γυ­ρικά,  ότι κατέ­ληξε και στην επιλογή του εταίρου της.

Το θέμα μας δεν είναι το ποιος είναι ο εταίρος, ούτε αν ερευ­νή­θη­καν τα δημο­σιεύ­ματα σύμφωνα με τα οποία, εταιρία του ιδίου Ομίλου απε­κλεί­σθη πρό­σφατα από την κυπριακή κυβέρ­νηση για 5 χρόνια από κάθε δια­γω­νι­σμό δημο­σίου έργου, επειδή οι υπεύ­θυ­νοι της εται­ρίας, πάντα κατά τα δημο­σιεύ­ματα, δωρο­δό­κη­σαν δημο­σί­ους υπαλ­λή­λους για έργο σε ΧΥΤΑ και ότι προ­χω­ρεί στο κακουρ­γιο­δι­κείο Λευ­κω­σίας η δίκη κατά του εκπρο­σώ­που και άλλων εμπλε­κο­μέ­νων της εται­ρίας αυτής για τον ίδιο λόγο. Αυτά αφορούν άλλους. Εμάς μας ενδια­φέ­ρει ότι ενώ προ­χω­ρεί ακά­θε­κτη για την προ­ώ­θηση των σχεδίων της, ταυ­τό­χρονα, σας δια­βε­βαιώ­νει, και σεις, μέσω της βουλής, το λαό της Νισύρου, ότι δεν πρό­κει­ται να προ­χω­ρή­σει αν δεν εξα­σφα­λί­σει τη συναί­νεση των κατοί­κων. Ας μην υπο­τι­μούν τη νοη­μο­σύνη μας. Τι άλλο απο­μέ­νει πλέον; Η έναρξη των                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                 εργα­σιών κατα­σκευής του εργο­στα­σίου, αφού οι γεω­τρή­σεις έχουν πραγ­μα­το­ποι­η­θεί από ετών και έχουν τα στοι­χεία που τους ενδια­φέ­ρουν. Όπως και να έχει, βρι­σκό­μα­στε στο τελικό στάδιο. Πότε σκο­πεύ­ουν να αρχί­σουν την ενη­μέ­ρωση και τις δια­βου­λεύ­σεις; Ας σοβα­ρευ­τούμε!

7. Αυτά αφορούν τη ΔΕΗ. Υπάρχει όμως και ένα ακόμη θέμα που αφορά στο υπουρ­γείο σας κ. υπουργέ. Στο υπό προ­ώ­θηση στη βουλή σχέδιο νόμου, στο οποίο ανα­φέ­ρε­στε και στην επι­στολή σας, δεν υπάρχει καμιά απο­λύ­τως πρόνοια για ενη­μέ­ρωση των κατοί­κων των περιο­χών όπου σχε­διά­ζε­ται η εκμε­τάλ­λευση γεω­θερ­μι­κού πεδίου. Όταν προ ημερών ετέθη δημο­σίως το θέμα αυτό υπ’ όψιν του Γεν. Γραμ­μα­τέως κ. Βεροιό­που­λου (;), απή­ντησε ότι αυτό προ­βλέ­πε­ται από άλλες δια­τά­ξεις. Του απα­ντή­σαμε, αν πράγ­ματι καλύ­πτε­ται, γιατί δεν εφαρ­μό­ζε­ται στην περί­πτωσή μας; Πάντως, αφού όπως και σεις παρα­θέ­τετε, το σχέδιο αυτό απο­τε­λεί εκσυγ­χρο­νι­σμό της περί την γεω­θερ­μία νομο­θε­σίας, γιατί δεν συμπε­ρι­λαμ­βά­νε­ται και κάποια σχετική με το θέμα πρόνοια; Μόνο έτσι, θα απο­κτή­σουν νόημα οι δια­βε­βαιώ­σεις σας ότι, «τίθε­νται αυστη­ροί κανόνες ικανοί να εγγυ­η­θούν την ανα­στροφή του κλί­μα­τος που δημιούρ­γη­σαν εμπει­ρίες προη­γου­μέ­νων ετών και να καλ­λιερ­γή­σουν κλίμα εμπι­στο­σύ­νης στις τοπικές κοι­νω­νίες…». Πείσατέ μας περί των καλών προ­θέ­σεών σας!

 

8. Ως υπουρ­γείο περι­βάλ­λο­ντος, γνω­ρί­ζετε ασφαλώς, ότι η Νίσυρος και οι πέριξ αυτής νησίδες, έχουν εντα­χθεί στο δίκτυο ΝΑΤURA 2000 με Κωδ. GR167 και έχουν χαρα­κτη­ρι­στεί ως Ζώνη Ειδικής Προ­στα­σίας με Κωδ. GR4210032, λόγω της ειδικής θέσεώς τους στο δρόμο που ακο­λου­θούν τα απο­δη­μη­τικά πουλιά από Ασία και Αφρική. Στην απευ­κταία για μας περί­πτωση εκμε­ταλ­λεύ­σεως της γεω­θερ­μίας, αν εφαρ­μο­στεί το σύστημα της επα­νει­σα­γω­γής του ρευστού, θα πρέπει διαρκώς να ευρί­σκο­νται σε λει­τουρ­γία γεω­τρύ­πανα για τη συνεχή διά­νοιξη των γεω­τρή­σεων, αφού, όπως μας έχει δια­βε­βαιώ­σει, μέλος, σήμερα,  του Δ.Σ. της ΔΕΗ, θα κλεί­νουν συνεχώς, λόγω της υψηλής περιε­κτι­κό­τη­τας του ρευστού της Νισύρου σε άλατα, γεγονός που απο­τε­λεί και σημα­ντικό μειο­νέ­κτημα του πεδίου του νησιού.

Εύκολά λοιπόν μπορεί ο καθ’ ένας να αντι­λη­φθεί την όχληση που θα προ­κα­λεί στα δυστυχή πουλιά η ύπαρξη και λει­τουρ­γία οχληρών, τόσον από πλευράς εμφα­νί­σεως, όσο κυρίως θορύβου, των τερα­τώ­δους μορφής γεω­τρυ­πά­νων. Έτσι όμως δεν προ­στα­τεύ­ο­νται οι περιο­χές ΝATURA. Αυτό δεν εμπί­πτει στις αρμοδιότητες-υποχρεώσεις του υπουρ­γείου Περι­βάλ­λο­ντος;

 

9. Προ­σω­πικά εσείς κ. υπουργέ, δια­τη­ρείτε ευχά­ρι­στες ανα­μνή­σεις από την πολυ­ή­μερη παρα­μονή σας στη Νίσυρο σε παλιές ξέγνοια­στες εποχές, όταν απο­λαμ­βά­νατε την αμό­λυ­ντη φύση της. Αυτή η φύση, σάς καλεί σήμερα να την προ­στα­τεύ­σετε. Ελπί­ζουμε στην προ­σω­πική σας παρέμ­βαση. Όπως και σεις σημειώ­νετε στην απά­ντησή σας, η χρήση της χαμηλής ενθαλ­πίας, μπορεί να καλύψει ορι­στικά τις ενερ­γεια­κές ανάγκες της Νισύρου. Βοη­θεί­στε λοιπόν το δήμο Νισύρου να πραγ­μα­το­ποι­ή­σει το πρό­γραμμά του ώστε το νησί μας να γίνει «πράσινο» νησί.

 

Με εκτί­μηση

 

Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ                                       Η ΓΕΝ. ΓΡΑΜΜΑΤΕΥΣ

Κων­στα­ντί­νος Διαμ. Χαρ­το­φύ­λης                     Ειρήνη Παν. Κατσι­μα­τί­δου