Ο Κτηματολογικός Δικαστής κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για την τύχη του Κτηματολογίου Ρόδου

Τον κώ­δω­να του κιν­δύ­νου για τις επι­πτώ­σεις, που θα προ­κα­λέ­σει στην ασφά­λεια των συ­ναλ­λα­γών, το σχέ­διο νόμου του Υπουρ­γεί­ου Πε­ρι­βάλ­λο­ντος και Ενέρ­γειας με τίτλο:

«Σύ­στα­ση του Ορ­γα­νι­σμού Εθνι­κού Κτη­μα­το­λο­γί­ου», του οποί­ου η δη­μό­σια δια­βού­λευ­ση ολο­κλη­ρώ­νε­ται σή­με­ρα, έκρου­σε χθες ο Δι­κα­στής του Κτη­μα­το­λο­γί­ου Ρόδου, Πρω­το­δί­κης κ. Ανα­στά­σιος Κα­τσα­φυλ­λού­δης.

Συμ­με­τέ­χο­ντας στην δια­βού­λευ­ση, ο Δι­κα­στής ανα­φέ­ρει συ­μπε­ρα­σμα­τι­κά τα εξής:

«Το προ­κεί­με­νο σχέ­διο νόμου κρί­νε­ται ότι δεν θα δια­σφα­λί­σει τις εμπράγ­μα­τες συ­ναλ­λα­γές στα ακί­νη­τα χω­ρι­κής αρ­μο­διό­τη­τος των λει­τουρ­γού­ντων Κτη­μα­το­λο­γι­κών Γρα­φεί­ων Ρόδου και Κω-Λέρου, αλλά, αντι­θέ­τως, δη­μιουρ­γεί ασά­φειες και απροσ­διό­ρι­στους ει­σέ­τι κιν­δύ­νους στις συ­ναλ­λα­γές, που δι­καιο­λο­γούν την μη εφαρ­μο­γή του και, συ­νε­πώς, την εξαί­ρε­ση (του­λά­χι­στον) των νήσων Ρόδου και Κω-Λέρου από την αρ­μο­διό­τη­τα του υπό ίδρυ­ση Ορ­γα­νι­σμού.

Άλ­λω­στε, παρά την προ­α­να­φερ­θεί­σα ήδη πρό­βλε­ψη του άρ­θρου 20 παρ. 7α του Ν. 2308/1995, όπως ισχύ­ει μετά την αντι­κα­τά­στα­ση της εν λόγω δια­τά­ξε­ως με το άρθρο 3 παρ. 26 του Ν. 4164/2013, περί εντά­ξε­ως στο Εθνι­κό Κτη­μα­το­λό­γιο των πε­ριο­χών που υπά­γο­νται στον Κτη­μα­το­λο­γι­κό Κα­νο­νι­σμό Δω­δε­κα­νή­σου με την έκ­δο­ση προ­ε­δρι­κού δια­τάγ­μα­τος, αυτή δεν έχει ακόμη υλο­ποι­η­θεί, λόγω των σχε­τι­κών προ­βλη­μά­των».

Όπως το­νί­ζει ει­σα­γω­γι­κά με το υπό δη­μό­σια δια­βού­λευ­ση σχέ­διο νόμου προ­βλέ­πε­ται, με­τα­ξύ άλλων, η σύ­στα­ση Ορ­γα­νι­σμού Εθνι­κού Κτη­μα­το­λο­γί­ου ως νο­μι­κού προ­σώ­που δη­μο­σί­ου δι­καί­ου επο­πτευο­μέ­νου από τον Υπουρ­γό Πε­ρι­βάλ­λο­ντος και Ενέρ­γειας, ο οποί­ος θα τηρεί τα χω­ρι­κά και νο­μι­κά δε­δο­μέ­να που αφο­ρούν την ακί­νη­τη πε­ριου­σία σε όλη την ελ­λη­νι­κή επι­κρά­τεια (άρθρο 1 παρ. 1 και 2 ΣχΝ). Τούτο θα επι­τευ­χθεί και διά της κα­ταρ­γή­σε­ως του Κτη­μα­το­λο­γι­κού Γρα­φεί­ου Ρόδου (άρθρο 1 παρ. 5 ΣχΝ), το οποίο κα­λύ­πτει το σύ­νο­λο των ακι­νή­των που κεί­νται στην νήσο της Ρόδου Δω­δε­κα­νή­σου (αντί­στοι­χη δε πρό­βλε­ψη υπάρ­χει και για το Κτη­μα­το­λο­γι­κό Γρα­φείο Κω-Λέρου). Σχε­τι­κώς, και πέραν άλλων ζη­τη­μά­των, όπως η τή­ρη­ση των βι­βλί­ων με­τα­γρα­φών και υπο­θη­κών από μη δι­κα­στι­κούς υπαλ­λή­λους κατά την έν­νοια του άρ­θρου 92 παρ. 4 του Συ­ντάγ­μα­τος.

Επι­ση­μαί­νει συ­νο­πτι­κώς, με­τα­ξύ άλλων, ότι «η λει­τουρ­γία του Κτη­μα­το­λο­γι­κού Γρα­φεί­ου Ρόδου (ομοί­ως και Κω-Λέρου) στη­ρί­ζε­ται σε ει­δι­κό νο­μο­θέ­τη­μα από την εποχή της Ιτα­λι­κής Διοι­κή­σε­ως και δη στον Κτη­μα­το­λο­γι­κό Κα­νο­νι­σμό Δω­δε­κα­νή­σου (Κυ­βερ­νη­τι­κό Διά­ταγ­μα 132 της 1ης Σε­πτεμ­βρί­ου 1929 του Ιτα­λού Κυ­βερ­νή­τη της Δω­δε­κα­νή­σου, όπως ισχύ­ει), καθώς με την διά­τα­ξη της παρ. 2 του άρ­θρου 8 του Ν. 510/1947 «περί της εν Δω­δε­κα­νή­σω εφαρ­μο­στέ­ας Δι­κα­στι­κής Νο­μο­θε­σί­ας» (Φ.Ε.Κ. Α΄ 298) δια­τη­ρή­θη­καν μετά την εν­σω­μά­τω­ση στην Ελ­λά­δα ως το­πι­κό και ει­δι­κό δί­καιο οι κατά την δη­μο­σί­ευ­ση του Νόμου ισχύ­ου­σες δια­τά­ξεις περί Κτη­μα­το­λο­γί­ου. Όπως πα­γί­ως έχει κρι­θεί από την νο­μο­λο­γία, ο χα­ρα­κτή­ρας των δια­τά­ξε­ων του Κτη­μα­το­λο­γι­κού Κα­νο­νι­σμού Δω­δε­κα­νή­σου είναι προ­δή­λως δη­μο­σί­ας τά­ξε­ως, στο πλαί­σιο δε του συ­στή­μα­τος δη­μο­σιό­τη­τος που κα­θιε­ρώ­νει τη­ρού­νται ιδιαί­τε­ρα βι­βλία εγ­γρα­φής των εμπραγ­μά­των δι­καιω­μά­των (μέρος των οποί­ων – και δη οι θε­με­λιώ­δεις εγ­γρα­φές – εξα­κο­λου­θεί να είναι δια­τυ­πω­μέ­νο στην πρω­το­γε­νή ιτα­λι­κή γλώσ­σα) διά της με­τα­γρα­φής πε­ρι­λή­ψε­ως της εγ­γρα­πτέ­ας κάθε φορά πρά­ξε­ως, αντί­στοι­χα του οποί­ου δεν συ­να­ντώ­νται, πλην Ρόδου και Κω-Λέρου, στην υπό­λοι­πη Ελ­λά­δα.

Ωστό­σο, όπως προ­κύ­πτει από τον συν­δυα­σμό των δια­τά­ξε­ων των παρ. 2, 5, 7, 8 του άρ­θρου 1 και του άρ­θρου 41, το υπό δη­μό­σια δια­βού­λευ­ση σχέ­διο νόμου αγνο­εί πα­ντε­λώς και αδι­καιο­λο­γή­τως την ύπαρ­ξη του ιδιαι­τέ­ρου και δια­κρι­τού αυτού νο­μο­θε­τι­κού κα­θε­στώ­τος δη­μο­σιό­τη­τος των εμπραγ­μά­των δι­καιω­μά­των, με ό,τι τούτο συ­νε­πά­γε­ται για την ασφά­λεια των εμπραγ­μά­των συ­ναλ­λα­γών (παρά το γε­γο­νός ότι σχε­τι­κή πρό­βλε­ψη ήδη υπάρ­χει στο άρθρο 20 παρ. 7α του Ν. 2308/1995, όπως ισχύ­ει μετά την αντι­κα­τά­στα­ση της εν λόγω δια­τά­ξε­ως με το άρθρο 3 παρ. 26 του Ν. 4164/2013). Ει­δι­κό­τε­ρα, ενώ κα­ταρ­γού­νται μαζί με τα Υπο­θη­κο­φυ­λα­κεία της Χώρας και τα (εντασ­σό­με­να με τον τρόπο αυτό στον νέο Ορ­γα­νι­σμό) Κτη­μα­το­λο­γι­κά Γρα­φεία Ρόδου και Κω-Λέρου εντός εί­κο­σι τεσ­σά­ρων μηνών από την δη­μο­σί­ευ­ση του οι­κεί­ου νόμου στην Εφη­με­ρί­δα της Κυ­βερ­νή­σε­ως, ο υπό ίδρυ­ση Ορ­γα­νι­σμός Εθνι­κού Κτη­μα­το­λο­γί­ου θα είναι αρ­μό­διος (μόνο, κατά την δια­τύ­πω­ση του σχε­δί­ου) για την τή­ρη­ση, ενη­μέ­ρω­ση και λει­τουρ­γία του συ­στή­μα­τος του κτη­μα­το­λο­γί­ου, το οποίο λει­τουρ­γεί στο πλαί­σιο του υπάρ­χο­ντος Εθνι­κού Κτη­μα­το­λο­γί­ου, και για την τή­ρη­ση, ενη­μέ­ρω­ση και λει­τουρ­γία του συ­στή­μα­τος με­τα­γρα­φών και υπο­θη­κών σύμ­φω­να με το Κ.Δ. 19/1941 (όπως ισχύ­ει) στις πε­ριο­χές που δεν έχει επε­κτα­θεί η λει­τουρ­γία του Εθνι­κού Κτη­μα­το­λο­γί­ου και έως την ολο­κλή­ρω­ση της κτη­μα­το­γρα­φή­σε­ως του συ­νό­λου της Χώρας, όχι δε (ρητώς, του­λά­χι­στον) και για την τή­ρη­ση του προ­πα­ρα­τε­θέ­ντος συ­στή­μα­τος του Κτη­μα­το­λο­γι­κού Κα­νο­νι­σμού Δω­δε­κα­νή­σου, κα­τα­λεί­πο­ντας εν προ­κει­μέ­νω κενό δι­καί­ου ως προς την εφαρ­μο­στέα νο­μο­θε­σία και δη­μιουρ­γώ­ντας απροσ­διό­ρι­στους κιν­δύ­νους στον μελ­λο­ντι­κό ερ­μη­νευ­τή και εφαρ­μο­στή του εμπραγ­μά­του δι­καί­ου στις εν λόγω νή­σους».

Επι­ση­μαί­νει πα­ρα­πέ­ρα ότι «στην παρ. 2 του άρ­θρου 1 ΣχΝ, σκο­πός του υπό ίδρυ­ση Ορ­γα­νι­σμού είναι και η γε­ω­δαι­τι­τι­κή και χαρ­το­γρα­φι­κή κά­λυ­ψη της Χώρας και η τή­ρη­ση ψη­φια­κών γε­ω­χω­ρι­κών δε­δο­μέ­νων στο πλαί­σιο της λει­τουρ­γί­ας του Εθνι­κού Κτη­μα­το­λο­γί­ου. Η πρό­βλε­ψη αυτή μπο­ρεί μεν να έχει κά­ποια ση­μα­σία για την υπό­λοι­πη Χώρα, όπου προ­βλέ­πε­ται εντός των προ­σε­χών ετών η κτη­μα­το­γρά­φη­ση των μη κτη­μα­το­γρα­φη­μέ­νων ήδη πε­ριο­χών, ωστό­σο πα­ρα­βλέ­πει το γε­γο­νός ότι οι νήσοι Ρόδος και Κως-Λέρος αφε­νός δεν λει­τουρ­γούν επί τη βάσει ενός σύγ­χρο­νου γε­ω­δαι­τι­τι­κού συ­στή­μα­τος, αλλά επί τη βάσει ενός ανα­λο­γι­κού χαρ­το­γρα­φι­κού συ­στή­μα­τος που σχε­διά­σθη­κε την εποχή της Ιτα­λο­κρα­τί­ας (που εξα­κο­λου­θεί να τη­ρεί­ται στο πλαί­σιο λει­τουρ­γού­ντος Τε­χνι­κού Τμή­μα­τος εντός του Κτη­μα­το­λο­γι­κού Γρα­φεί­ου), και αφε­τέ­ρου δεν προ­βλέ­πε­ται από το προ­κη­ρυ­χθέν έως τώρα πρό­γραμ­μα κτη­μα­το­γρα­φή­σε­ως η σύγ­χρο­νη κτη­μα­το­γρά­φη­ση των νήσων Ρόδου και Κω-Λέρου».

Το­νί­ζει μά­λι­στα ότι αυτό το πρό­βλη­μα «επι­τεί­νε­ται από τον κίν­δυ­νο αμ­φι­σβη­τή­σε­ως των ανα­λο­γι­κώς σχε­δια­σθέ­ντων ορίων των ακι­νή­των σε πε­ρί­πτω­ση εν­δε­χό­με­νης μελ­λο­ντι­κής χαρ­το­γρα­φή­σε­ως, καθώς το σχέ­διο νόμου ουδέν δια­λαμ­βά­νει επί των σχε­τι­κών ζη­τη­μά­των. Εκ τού­του πα­ρέ­πε­ται ότι αμ­φί­βο­λη είναι η λει­τουρ­γία ή ή δυ­να­τό­τη­τα λει­τουρ­γί­ας του συ­στή­μα­τος του Εθνι­κού Κτη­μα­το­λο­γί­ου σε εύ­λο­γο χρόνο στις εν λόγω νή­σους, δια­πί­στω­ση, ωστό­σο, που κα­θι­στά αλυ­σι­τε­λή την επέ­κτα­σή του σε αυτές».

Εξαι­ρε­τι­κό εν­δια­φέ­ρον έχει εξάλ­λου και η επι­σή­μαν­ση του Δι­κα­στή ότι «στο ίδιο πλαί­σιο της αγνο­ή­σε­ως του ιδιαι­τέ­ρου νο­μο­θε­τι­κού κα­θε­στώ­τος, δεν ανα­φέ­ρε­ται στην δια­τή­ρη­ση ή μη της (αρ­χι­κής) θε­με­λιώ­δους και ακα­τα­μά­χη­της κα­τα­γρα­φής (από την εποχή της Ιτα­λι­κής Διοι­κή­σε­ως) των εμπραγ­μά­των δι­καιω­μά­των υπό το νέο θε­σμι­κό πλαί­σιο ή στο εν­δε­χό­με­νο νέας κτη­μα­το­γρα­φή­σε­ως με την αρ­χή­θεν δή­λω­ση αυτών και την ορι­στι­κο­ποί­η­σή τους κατά την έν­νοια της νο­μο­θε­σί­ας περί Εθνι­κού Κτη­μα­το­λο­γί­ου, εφό­σον ήθελε υπο­τε­θεί ότι αυτή είναι η πρό­θε­ση του νο­μο­θέ­τη κατ’ άρθρο 8 περ. β΄ ΣχΝ (ανα­λό­γως, αλλά αμ­φι­βό­λως, νο­ού­με­νο (;) ως εφαρ­μο­ζό­με­νο)».

Μνεία κάνει εξάλ­λου και στην δια­τή­ρη­ση του θε­σμού του Δι­κα­στού επί του Κτη­μα­το­λο­γί­ου, ο οποί­ος, στο πλαί­σιο των προ­δή­λως δη­μο­σί­ας τά­ξε­ως δια­τά­ξε­ων του Κτη­μα­το­λο­γι­κού Κα­νο­νι­σμού, δεν είναι απλώς όρ­γα­νο τα­κτο­ποι­ή­σε­ως των κα­τα­τι­θε­μέ­νων εγ­γρά­φων, αλλά δι­καιο­δο­τι­κό όρ­γα­νο με ευ­ρύ­τα­τη εξου­σία ελέγ­χου, όχι μόνο του τύπου, αλλά και της ου­σί­ας των κα­τα­χω­ρι­στέ­ων πρά­ξε­ων, τί­τλων και εγ­γρά­φων, ερευ­νώ­ντας το υπο­στα­τό της αι­τή­σε­ως με βάση την απει­κο­νι­ζό­με­νη στα κτη­μα­το­λο­γι­κά βι­βλία πραγ­μα­τι­κή κα­τά­στα­ση και την εναρ­μό­νι­ση με εκεί­νη των αναμ­φι­σβή­τη­της γνη­σιό­τη­τος και από­λυ­της απο­δει­κτι­κής δυ­νά­με­ως εγ­γρά­φων.

«Το προ­κεί­με­νο σχέ­διο νόμου, στο προ­πε­ρι­γρα­φέν πλαί­σιο της αγνο­ή­σε­ως του ιδιαι­τέ­ρου νο­μο­θε­τι­κού κα­θε­στώ­τος, δεν ανα­φέ­ρε­ται στην δια­τή­ρη­ση ή μη του συ­γκε­κρι­μέ­νου θε­σμού, ο οποί­ος, ωστό­σο, είναι σύμ­φυ­τος με την λει­τουρ­γία του όλου συ­στή­μα­τος του Κτη­μα­το­λο­γι­κού Κα­νο­νι­σμού Δω­δε­κα­νή­σου και την έν­νοια της «δη­μο­σί­ας πί­στε­ως των κτη­μα­τι­κών βι­βλί­ων». Αντί αυτού, προ­βλέ­πε­ται η σύ­στα­ση θέ­σε­ως (Υπαλ­λή­λου) Προϊ­στα­μέ­νου Κτη­μα­το­λο­γι­κού Γρα­φεί­ου, ο οποί­ος θα ασκεί την σχε­τι­κή αρ­μο­διό­τη­τα, υπο­στη­ρι­ζό­με­νος από ιδιαί­τε­ρο εντός του Γρα­φεί­ου Νο­μι­κό Τμήμα αλλά και από το Τμήμα Νο­μι­κής Υπο­στη­ρί­ξε­ως του Ορ­γα­νι­σμού, οι απορ­ρι­πτι­κές πρά­ξεις του οποί­ου προ­σβάλ­λο­νται με εν­δι­κο­φα­νή προ­σφυ­γή ενώ­πιον τρι­με­λούς «Επι­τρο­πής Επι­λύ­σε­ως Αμ­φι­σβη­τή­σε­ων» προ της εν­δε­χό­με­νης προ­σφυ­γής, και σε πε­ρί­πτω­ση ρητής ή σιω­πη­ρής απορ­ρί­ψε­ως της εν­δι­κο­φα­νούς προ­σφυ­γής, ενώ­πιον του αρ­μο­δί­ου δι­κα­στη­ρί­ου για την εκ­δί­κα­ση των εν­δί­κων βοη­θη­μά­των.

Το­νί­ζει ακόμη ότι «εάν υπο­τε­θεί ότι σκο­πός του σχε­δί­ου νόμου είναι η πα­ράλ­λη­λη (με­ρι­κή ή ολική, κατά τα προ­α­να­φερ­θέ­ντα) εφαρ­μο­γή του Κτη­μα­το­λο­γι­κού Κα­νο­νι­σμού Δω­δε­κα­νή­σου, στην πραγ­μα­τι­κό­τη­τα το απο­τέ­λε­σμα θα είναι η διοι­κη­τι­κή συγ­χώ­νευ­ση όλων των Υπο­θη­κο­φυ­λα­κεί­ων και των Κτη­μα­το­λο­γι­κών Γρα­φεί­ων της Δω­δε­κα­νή­σου στο (νέο, υπό ίδρυ­ση) Κτη­μα­το­λο­γι­κό Γρα­φείο Δω­δε­κα­νή­σου, το οποίο θα κα­λύ­πτει το σύ­νο­λο της Δω­δε­κα­νή­σου. Τούτο, ωστό­σο, θα οδη­γή­σει στο φαι­νό­με­νο το νέο Κτη­μα­το­λο­γι­κό Γρα­φείο Δω­δε­κα­νή­σου να τηρεί ταυ­το­χρό­νως, σε μία απροσ­διό­ρι­στη χρο­νι­κώς με­τα­βα­τι­κή φάση, τρία δια­φο­ρε­τι­κά νο­μι­κά συ­στή­μα­τα δη­μο­σιό­τη­τος των εμπραγ­μά­των δι­καιω­μά­των επί των ακι­νή­των με αντί­στοι­χη τή­ρη­ση δια­φο­ρε­τι­κών βι­βλί­ων και αντί­στοι­χη υπέρ­με­τρη διοι­κη­τι­κή επι­βά­ρυν­ση της Υπη­ρε­σί­ας, λαμ­βα­νο­μέ­νης υπ’ όψιν και της προ­α­να­φερ­θεί­σας ιδιαι­τε­ρό­τη­τος του θε­σμού του Δι­κα­στού επί του Κτη­μα­το­λο­γί­ου (Ρόδου και Κω-Λέρου).

Συ­γκε­κρι­μέ­να, στο πλαί­σιο λει­τουρ­γί­ας της ιδίας Υπη­ρε­σί­ας, στα ακί­νη­τα που κεί­νται στις νή­σους Ρόδου και Κω-Λέρου θα εφαρ­μό­ζε­ται ο Κτη­μα­το­λο­γι­κός Κα­νο­νι­σμός Δω­δε­κα­νή­σου, στα ακί­νη­τα των νήσων Σύμης και Πά­τμου θα εφαρ­μό­ζε­ται η νο­μο­θε­σία του Εθνι­κού Κτη­μα­το­λο­γί­ου, ενώ στα ακί­νη­τα των υπο­λοί­πων νήσων θα εφαρ­μό­ζε­ται το εξα­κο­λου­θούν σύ­στη­μα με­τα­γρα­φών και υπο­θη­κών (μέχρι την με­τά­βα­ση στο σύ­στη­μα του Εθνι­κού Κτη­μα­το­λο­γί­ου). Ήτοι, στο πλαί­σιο λει­τουρ­γί­ας της μίας Υπη­ρε­σί­ας του Κτη­μα­το­λο­γι­κού Γρα­φεί­ου Δω­δε­κα­νή­σου θα ισχύ­ουν συγ­χρό­νως α) το σύ­στη­μα με­τα­γρα­φών και υπο­θη­κών, το οποίο λει­τουρ­γεί στο πλαί­σιο των νυν λει­τουρ­γού­ντων Υπο­θη­κο­φυ­λα­κεί­ων, β) το σύ­στη­μα του κτη­μα­το­λο­γί­ου, το οποίο λει­τουρ­γεί στο πλαί­σιο του Εθνι­κού Κτη­μα­το­λο­γί­ου, και γ) το σύ­στη­μα του Κτη­μα­το­λο­γι­κού Κα­νο­νι­σμού Δω­δε­κα­νή­σου, γε­γο­νός, όμως, που θα κα­τα­στή­σει το προ­κεί­με­νο Γρα­φείο προ­δή­λως δυ­σλει­τουρ­γι­κό και «υδρο­κέ­φα­λο»».