Τα «θύματα» του brain drain στην Ελλάδα-140.000 έφυγαν στα 7 χρόνια των μνημονίων

Περι­ζή­τη­τοι οι Ελληνες επι­στή­μο­νες στο εξω­τε­ρικό – Μεγάλη Βρε­τα­νία, Ολλαν­δία, ΗΠΑ, Γερ­μα­νία, Σουηδία, Ελβετία οι χώρες προ­ο­ρι­σμού της επι­στη­μο­νι­κής αφρό­κρε­μας της Ελλάδας – Κατόπιν εορτής σχέδια για startup στα πανε­πι­στή­μια

Σύμφωνα με μελέτη του Πανε­πι­στη­μίου Μακε­δο­νίας, 185.388 Ελληνες πτυ­χιού­χοι έφυγαν από τη χώρα από το 1990 έως σήμερα. Από αυτούς οι 139.041 έφυγαν από το 2010, οπότε υπε­γράφη το πρώτο μνη­μό­νιο μέχρι σήμερα.

Δια­στά­σεις εθνικής αιμορ­ρα­γίας προ­σλαμ­βά­νει πλέον η φυγή των νέων επι­στη­μό­νων της χώρας μας στο εξω­τε­ρικό, προς ανα­ζή­τηση μιας αξιο­πρε­πούς εργα­σίας και ενός ασφα­λούς εργα­σια­κού περι­βάλ­λο­ντος. Τα φωτεινά μυαλά της Ελλάδας δρα­πε­τεύ­ουν καθη­με­ρινά και η Πολι­τεία δείχνει αδύναμη να τα συγκρα­τή­σει, μην έχοντας τίποτα πει­στικό για να τα δελε­ά­σει. Εκτι­μά­ται ότι τα τελευ­ταία επτά χρόνια της κρίσης περίπου ένα εκα­τομ­μύ­ριο Ελληνες εγκα­τέ­λει­ψαν τη χώρα. Από αυτούς, ένα μεγάλο κομμάτι είναι νέοι από 18 έως 30 ετών που ανα­ζη­τούν πρώτα μια αξιό­πι­στη κατάρ­τιση και στη συνέ­χεια μια δουλειά με εγγυ­η­μέ­νες απο­δο­χές, έστω κι αν αυτό τους ανα­γκά­ζει στην ξενιτιά και την αποκοπή από την οικο­γέ­νεια και τους φίλους.

Το μόνο που επι­τεύ­χθηκε τα τελευ­ταία χρόνια είναι όλη αυτή η επι­στη­μο­νική αφρό­κρεμα δια­φό­ρων ειδι­κο­τή­των να στε­λε­χώ­σει όλες τις υπό­λοι­πες ευρω­παϊ­κές, και όχι μόνο, χώρες. Οι Ελληνες επι­στή­μο­νες είναι περι­ζή­τη­τοι στο εξω­τε­ρικό. Οι Ευρω­παίοι μάλιστα κάνουν λόγο για «εξαγωγή ανθρώ­πι­νου κεφα­λαίου», η αξία του οποίου δεν μπορεί ακόμα να προσ­διο­ρι­στεί, αλλά ούτε και να εκτι­μη­θεί, ενώ την ίδια στιγμή ανα­φέ­ρο­νται σε μια «χρυσή περίοδο επεν­δύ­σεων ξένων κεφα­λαίων».

Η μετα­νά­στευση είναι στη μοίρα του Ελληνα. Ωστόσο το σημε­ρινό μετα­να­στευ­τικό ρεύμα δεν μπορεί να συγκρι­θεί με τα προη­γού­μενα. Την πρώτη μετα­νά­στευση τη συνα­ντάμε την περίοδο από το 1903 έως το 1917 και τη δεύτερη από το 1960 έως το 1972. Το τρίτο κατά σειρά κύμα μετα­νά­στευ­σης ξεκί­νησε με το που εμφα­νί­στηκε η οικο­νο­μική κρίση το 2008, και από τότε έως σήμερα ο εξα­γω­γι­κός δείκτης του φαι­νο­μέ­νου «brain drain» διαρκώς αυξά­νε­ται.

Σήμερα η μετα­νά­στευση των Ελλήνων έχει τη μορφή εξα­γω­γής «προ­ϊ­ό­ντων αρίστης ποιό­τη­τας». Σύμφωνα με έρευνες, το μεγα­λύ­τερο ποσοστό των μετα­να­στών έχει πάνω από ένα πτυχίο, μετα­πτυ­χιακό και διδα­κτο­ρικό. Συγκε­κρι­μένα, το 73% κατέχει μετα­πτυ­χιακό τίτλο, το 51% διδα­κτο­ρικό και το 41% του­λά­χι­στον έναν τίτλο σπουδών από ένα από τα 100 καλύ­τερα πανε­πι­στή­μια του κόσμου.

Η Γερ­μα­νία και το Ηνωμένο Βασί­λειο απο­τε­λούν τους πλέον δημο­φι­λείς προ­ο­ρι­σμούς των Ελλήνων μετα­να­στών, απορ­ρο­φώ­ντας πάνω από το 50%, και ακο­λου­θεί η Ολλαν­δία. Πάντως, σύμφωνα με την έρευνα της ICAP, οι κυριό­τε­ροι λόγοι που οδηγούν τους νέους στην ανα­ζή­τηση μιας καλύ­τε­ρης ζωής και εργα­σίας στο εξω­τε­ρικό είναι η έλλειψη αξιο­κρα­τίας και η δια­φθορά στην Ελλάδα (ποσοστό 40%), η οικο­νο­μική κρίση και η αβε­βαιό­τητα (37%) και οι προ­ο­πτι­κές εξέ­λι­ξης στη χώρα του εξω­τε­ρι­κού (34%).

Ενδει­κτικό της διά­στα­σης που προ­σλαμ­βά­νει το όλο ζήτημα είναι η συνεχώς αυξα­νό­μενη φυγή των νοσο­κο­μεια­κών γιατρών στο εξω­τε­ρικό, με απο­τέ­λε­σμα σήμερα να υπάρ­χουν μεγάλες ελλεί­ψεις σε ειδι­κευό­με­νους για­τρούς, κάτι που σημα­το­δο­τεί την αδυ­να­μία στε­λέ­χω­σης πλέον των νοσο­κο­μείων μας.

Το πεδίο σπουδών της πλειο­νό­τη­τας των Ελλήνων που προ­τι­μούν τη μετα­νά­στευση είναι μηχα­νι­κοί (19%) και ακο­λου­θούν οι από­φοι­τοι σχολών Πλη­ρο­φο­ρι­κής (12%), Διοί­κη­σης Επι­χει­ρή­σεων (10%), Λογι­στι­κής και Χρη­μα­το­οι­κο­νο­μι­κών (9%), Οικο­νο­μι­κών Επι­στη­μών (7%). Με πολύ χαμηλό ποσοστό ακο­λου­θούν οι από­φοι­τοι των τμη­μά­των Ιατρι­κής, Βιο­λο­γίας, Επι­στη­μών Υγείας, Διοί­κη­σης Ανθρώ­πι­νου Δυνα­μι­κού, Ψυχο­λο­γίας, Πολι­τι­κών Επι­στη­μών, Του­ρι­στι­κών Επαγ­γελ­μά­των, Δημο­σιο­γρα­φίας και ΜΜΕ γενικά, όπως και άλλες πολλές.

Οι περισ­σό­τε­ροι νέοι που έχουν ολο­κλη­ρώ­σει τις προ­πτυ­χια­κές τους σπουδές στην Ελλάδα (80%) έχουν φύγει στην Αγγλία (49%) για την από­κτηση μετα­πτυ­χια­κού τίτλου σπουδών και διδα­κτο­ρικό (40%). Από τις χώρες του εξω­τε­ρι­κού, το 46% θεωρεί τη Μεγάλη Βρε­τα­νία ιδανική για καλύ­τε­ρες προ­ο­πτι­κές εξέ­λι­ξης, καθώς έχει σε γενικές γραμμές καλύ­τερη οικο­νο­μία σε σχέση με άλλες χώρες (38%) και καλύ­τε­ρες εργα­σια­κές συν­θή­κες (35%).

Χαρα­κτη­ρι­στική είναι η άρνηση του 97% των Ελλήνων που βρί­σκο­νται στο εξω­τε­ρικό να επι­στρέ­ψει στη χώρα, ενώ το 3% εξέ­φρασε τη θέληση κάποια στιγμή να γυρίσει στη χώρα. Επίσης, περισ­σό­τε­ροι από τους μισούς, ήτοι το 54%, έχουν στο μυαλό τους χρονικό ορί­ζο­ντα άνω των 5 χρόνων παρα­μο­νής τους στο εξω­τε­ρικό. Το 70% εργά­ζε­ται χωρίς διοι­κη­τική ευθύνη, ενώ οι απο­δο­χές του 57% είναι της τάξης των 21.000 έως 60.000 ευρώ.

Σε σχέση με την αντί­στοιχη έρευνα του 2015 δια­πι­στώ­θηκε ότι οι νέοι που εργά­ζο­νται στο εξω­τε­ρικό έχουν πιο βελ­τιω­μένο προφίλ απο­δο­χών. Επίσης, ποσοστό 35% έναντι του 30% του 2015 δηλώνει ότι θεωρεί απίθανη την επι­στροφή του στην Ελλάδα.

Ανα­ζη­τούν την Ανά­σταση εκτός Ελλάδος

Ιωάννα Ισμυ­ρίδη
Μου­σι­κο­λό­γος στη Γερ­μα­νία
Από το 2011 ζει στο Κότμπους της Γερ­μα­νίας

Από το 2011 ζει στη Γερ­μα­νία, και συγκε­κρι­μένα στο Κότμπους, το οποίο βρί­σκε­ται μεταξύ Βερο­λί­νου και Δρέσδης.  Είναι διπλω­μα­τού­χος κλα­σι­κού πιάνου του Εθνικού Ωδείου Αθηνών, με πτυχίο Μου­σι­κο­λο­γίας του Εθνικού και Καπο­δι­στρια­κού Πανε­πι­στη­μίου Αθηνών, αλλά και ΒΑ in Music Musiktheaterkorrepetition (Hochschule für Musik Carl Maria von Weber). Αρχικά πήγε στη Γερ­μα­νία για περαι­τέρω σπουδές και στη συνέ­χεια επα­νήλθε ως μόνιμος κάτοι­κος στο Κότμπους. Στα πρώτα επαγ­γελ­μα­τικά της βήματα εργά­στηκε ως ωρο­μί­σθια δασκάλα πιάνου. Το ωρο­μί­σθιο ήταν υπερ­δι­πλά­σιο του αντί­στοι­χου στην Ελλάδα.

Εδώ και δύο περιό­δους εργά­ζε­ται στην κρατική όπερα του Κότμπους του Βραν­δεμ­βούρ­γου ως κορε­πε­τί­το­ρας (μου­σι­κός συνοδός) και βοηθός μαέ­στρου. Οι απο­δο­χές της είναι του­λά­χι­στον μιάμιση φορά πάνω απ’ ό,τι αν εργα­ζό­ταν στην Ελλάδα στην Εθνική Λυρική Σκηνή.

Δεν παρα­λεί­πει να επι­ση­μά­νει πάντως ότι, ανε­ξαρ­τή­τως του ύψους των μισθών στην Ελλάδα, η κατα­βολή των απο­δο­χών συχνά αργεί, «κάτι το οποίο δεν συμ­βαί­νει ούτε κατά διάνοια εδώ στη Γερ­μα­νία».

Οπως η ίδια λέει, απο­τα­μιεύει σχεδόν κάθε μήνα πάνω από το 50% του μισθού της. Και αυτό γιατί το κόστος ζωής είναι πάρα πολύ χαμηλό. Για παρά­δειγμα, τα ενοίκια των κατοικιών-διαμερισμάτων είναι φθηνά, όπως επίσης και οι συγκοι­νω­νίες.

Οι δε μετα­κι­νή­σεις της μέσα στην πόλη είναι «οικο­λο­γι­κές», με μηδέν κατα­νά­λωση βεν­ζί­νης, αφού καθη­με­ρινά κινεί­ται με ποδή­λατο, καθώς υπάρ­χουν παντού ποδη­λα­τό­δρο­μοι.

Γερά­σι­μος Μαρ­κέ­τος
Aναλυτής δεδο­μέ­νων στις ΗΠΑ
Μετα­κό­μισε το 2011 στη Νέα Υόρκη, όπου και εργά­ζε­ται

Το 2003 πήρε πτυχίο Πλη­ρο­φο­ρι­κής από το Πανε­πι­στή­μιο του Πειραιά και το επόμενο έτος έγινε κάτοχος MSc in Information Sy­stems Engineering από το University of Manchester Institute of Science and Technology. Στη συνέ­χεια πήρε το διδα­κτο­ρικό του δίπλωμα στην Πλη­ρο­φο­ρική από το Πανε­πι­στή­μιο Πειραιά. Στη Νέα Υόρκη μετα­κό­μισε το 2011, όπου μένει και εργά­ζε­ται μέχρι σήμερα ως ανα­λυ­τής δεδο­μέ­νων. Οι απο­δο­χές του είναι τέσ­σε­ρις με πέντε φορές υψη­λό­τε­ρες απ’ ό,τι στην Ελλάδα. Το κόστος ζωής στη Νέα Υόρκη μπορεί να προ­σαρ­μο­στεί ανάλογα με τις οικο­νο­μι­κές δυνα­τό­τη­τες και επι­θυ­μίες.

Σε ό,τι αφορά τα έξοδα δια­τρο­φής, το κόστος είναι αρκετά υψη­λό­τερο απ’ ό,τι την Ελλάδα, ωστόσο υπάρ­χουν πολλές επι­λο­γές, ενώ οι τιμές των αγαθών εμφα­νί­ζουν μεγάλες δια­κυ­μάν­σεις ακόμα και στην ίδια περιοχή. Οσο όμως απο­μα­κρύ­νε­σαι από το κέντρο μειώ­νο­νται οι τιμές των ενοι­κίων. Για παρά­δειγμα, τα ενοίκια για αντί­στοιχο δια­μέ­ρι­σμα σε περιο­χές που απέχουν 30 λεπτά από το κέντρο με το μετρό μπορεί να πέσουν ακόμη και στο μισό. Πάντως, υπάρ­χουν πολλές ευκαι­ρίες για επαγ­γελ­μα­τική εξέλιξη, αλλά και αρκετές δυσκο­λίες για όσους δεν έχουν αμε­ρι­κα­νική υπη­κο­ό­τητα, όπως η χορή­γηση άδειας εργα­σίας.

Μαρία Γεωρ­γο­πού­λου
Γιατρός στη Σουηδία
Εγκα­τέ­λειψε την Ελλάδα τον περα­σμένο Αύγου­στο

Η Μαρία Γεωρ­γο­πού­λου είναι αναι­σθη­σιο­λό­γος και σήμερα μένει μόνιμα στο Κάρλ­σταντ της Σου­η­δίας. Εγκα­τέ­λειψε την Ελλάδα τον περα­σμένο Αύγου­στο, καθώς από μόνη της ανα­ζή­τησε εργασία στη Σουηδία. Ηρθε σε επαφή με το δημόσιο νοσο­κο­μείο της Κάρλ­σταντ. Κατόπιν προ­σλή­φθηκε, με το δημόσιο νοσο­κο­μείο να της καλύ­πτει τα έξοδα μετα­φο­ράς της οικο­σκευής της. Τώρα μένει σε δια­μέ­ρι­σμα των 100 τ.μ., πλη­ρώ­νο­ντας μηνιαίως 700 ευρώ. Στο νοσο­κο­μείο εργά­ζε­ται πεν­θή­μερο 40 ωρών και οι καθαρές απο­δο­χές της είναι τρι­πλά­σιες απ’ ό,τι στην Ελλάδα. Ωστόσο, υπάρχει μία βασική και σημα­ντική διαφορά: στις απο­δο­χές της στην Ελλάδα περι­λαμ­βά­νο­νταν και οι εφη­με­ρίες, ενώ στη Σουηδία όχι. Στην σκαν­δι­να­βική χώρα οι εφη­με­ρίες των γιατρών απο­τε­λούν ξεχω­ρι­στό κεφά­λαιο. Και αυτό γιατί την εφη­με­ρία (8 ώρες) μπορείς να τη λάβεις σε χρήμα ή σε ημέρες δια­κο­πών.

Χάρης Κεβεν­τζί­δης
Μηχα­νι­κός Η/Υ σε Νορ­βη­γία και Γαλλία
Τεχνο­λο­γία και υπο­λο­γι­στές στη Βόρεια Ευρώπη

Σπού­δασε στο Πολυ­τε­χνείο της Ξάνθης και έλαβε το πτυχίο του μηχα­νι­κού υπο­λο­γι­στών. Εκανε μετα­πτυ­χιακό στην Αγγλία και επέ­στρεψε στην Ελλάδα. Η πρώτη μετα­νά­στευσή του ήταν στη Νορ­βη­γία όπου εργά­στηκε στον κλάδο της ναυ­τι­λίας, και συγκε­κρι­μένα σε πολυ­ε­θνική η οποία σχε­διά­ζει και κατα­σκευά­ζει κρουα­ζιε­ρό­πλοια. Εκεί οι απο­δο­χές του ήταν τέσ­σε­ρις φορές πάνω απ’ ό,τι των Ελλήνων συνα­δέλ­φων του. Σήμερα είναι εγκα­τε­στη­μέ­νος στη Γαλλία, και συγκε­κρι­μένα στη Νάντη, που βρί­σκε­ται σε από­σταση 400 χλμ. από το Παρίσι. Και πάλι εργά­ζε­ται ως μηχα­νι­κός υπο­λο­γι­στών στην ίδια εται­ρεία. Οι σημε­ρι­νές απο­δο­χές του είναι πιο πάνω και από τα στάνταρ των Γάλλων συνα­δέλ­φων του και τρεις φορές πάνω από τις αντί­στοι­χες των συμπα­τριω­τών του. Η εται­ρεία στην οποία εργά­ζε­ται του παρέχει αυτο­κί­νητο και τη βενζίνη που κατα­να­λώ­νει ακόμη και για τις προ­σω­πι­κές του κινή­σεις.

Ναταλία Παξινού
Δικη­γό­ρος στην Ελβετία
Τον περα­σμένο μήνα εξέδωσε την πρώτη της μονο­γρα­φία

Την τριετία 2005-2008 εργά­στηκε στο νομικό τμήμα της Ελλη­νι­κής Ενωσης Τρα­πε­ζών. Το 2012 βρέθηκε στο Μόναχο και έως το 2014 εργα­ζό­ταν εκεί σε εται­ρεία φορο­λο­γι­κών συμ­βού­λων. Στην εκπνοή του 2014 εγκα­τέ­λειψε το Μόναχο και μετα­κό­μισε στην Ελβετία, όπου εργά­ζε­ται από τότε έως σήμερα σε τράπεζα της Ζυρίχης, στο νομικό τμήμα με ειδί­κευση στον φορο­λο­γικό τομέα. Στην τράπεζα εργά­ζε­ται πεν­θή­μερο 42 ωρών, χωρίς να υπάρ­χουν υπε­ρω­ρίες, και οι απο­δο­χές της είναι τετρα­πλά­σιες απ’ ό,τι στην Ελλάδα. Το κόστος ζωής στην Ελβετία είναι μεν υψηλό, αλλά ανά­λο­γες είναι και οι απο­δο­χές που καθι­στούν άνετη τη δια­βίωση. Τον περα­σμένο μήνα η Ναταλία εξέδωσε στην Ελλάδα (εκδό­σεις Νομική Βιβλιο­θήκη) την πρώτη μονο­γρα­φία της (500 σελίδες) με τίτλο «Φορο­λο­γία τόκων απο­τα­μί­ευ­σης και ανταλ­λαγή πλη­ρο­φο­ριών».

Αλέ­ξαν­δρος Λεο­ντα­ρί­της
Σκη­νο­θέ­της στην Κύπρο
Ιδια γλώσσα, ίδια έθιμα, άλλη χώρα

Εχει εργα­στεί σε κινη­μα­το­γρα­φι­κές εται­ρείες παρα­γω­γής στο Λος Αντζε­λες και στη Νέα Υόρκη. Εχει σκη­νο­θε­τή­σει  στην Ελλάδα πέντε μικρού μήκους ταινίες, όπως και τη μεγάλου μήκους «Τελική απο­πλη­ρωμή».  Ξεκί­νησε από το Deree College (1998-2005), απ’ όπου πήρε πτυχίο Κοι­νω­νιο­λο­γίας (Bachelor of Arts in Sociology). Κατόπιν σπού­δασε Σκη­νο­θε­σία στο Department Film and Television Studies του New York College και συνέ­χισε τις σπουδές του στη Σκη­νο­θε­σία στο UCLA λαμ­βά­νο­ντας Certi­fi­cate in Producing. Στη Μεγα­λό­νησο σκη­νο­θέ­τησε για λογα­ρια­σμό του ΡΙΚ το σίριαλ «Οσα δεν ξέρεις». Τα έσοδά του σήμερα είναι τρεις φορές περισ­σό­τερα απ’ ό,τι στην Ελλάδα, ενώ το κόστος ζωής στη Λευ­κω­σία είναι πολύ χαμη­λό­τερο. Για δια­μέ­ρι­σμα 90 τ.μ. το μίσθωμα κυμαί­νε­ται στα 350-400 ευρώ, ενώ για την κατα­νά­λωση ηλε­κτρι­κού ρεύ­μα­τος και νερού αρκούν 60-70 ευρώ.

Ιωάννα Μαυ­ρί­δου

Υπεύ­θυνη προ­σω­πι­κού σε ελλη­νική εται­ρεία στο Κατάρ

Από τη Βέροια στη Μέση Ανατολή

Η Ιωάννα Μαυ­ρί­δου, με κατα­γωγή από τη Βέροια, σπού­δασε Διοί­κηση Επι­χει­ρή­σεων και Συμ­βου­λευ­τική Ψυχο­λο­γία στη Θεσ­σα­λο­νίκη, ενώ εργά­στηκε στον ιδιω­τικό τομέα. Πήρε τη μεγάλη απόφαση να φύγει στο εξω­τε­ρικό γιατί δια­πί­στωσε ότι στην Ελλάδα δεν υπήρχαν περι­θώ­ρια επαγ­γελ­μα­τι­κής εξέ­λι­ξης ούτε αξιο­πρε­πούς δια­βί­ω­σης. «Επί έναν χρόνο έστελνα βιο­γρα­φικά στο εξω­τε­ρικό και κυρίως στις αρα­βι­κές χώρες. Στην Ελλάδα δυστυ­χώς δεν μπορείς να εκπλη­ρώ­σεις τα όνειρά σου και δεν έχεις δυνα­τό­τητα εξέ­λι­ξης. Ολα αυτά σε συν­δυα­σμό με τους ιδιαί­τερα χαμη­λούς μισθούς με ώθησαν να ανα­ζη­τήσω εργασία στο εξω­τε­ρικό. Βρήκα δουλειά στο Κατάρ, σε ελλη­νική κατα­σκευα­στική εται­ρεία. Στο Κατάρ όπου εργά­ζο­μαι και ζω ανα­γνω­ρί­ζο­νται όλα τα προ­σό­ντα μου, εξάλλου με αυτά με προ­σέ­λα­βαν, πλη­ρώ­νο­μαι σύμφωνα με τις τιμές της αγοράς του Κόλπου και το δια­βα­τή­ριό μου, γιατί σε αυτές τις χώρες είναι πολύ ελκυ­στικό το ευρω­παϊκό δια­βα­τή­ριο. Σήμερα στο Κατάρ ο χαμη­λό­τε­ρος μισθός ξεκι­νάει περίπου από τα 2.000 ευρώ για έναν μηχα­νικό με πτυχίο χωρίς προ­ϋ­πη­ρε­σία και ξεπερ­νάει τα 10.000 ευρώ τον μήνα για κάποιον με προ­ϋ­πη­ρε­σία. Και φυσικά είναι tax free. Θα ήθελα πολύ να επι­στρέψω στην πατρίδα, γιατί δεν υπάρχει ομορ­φό­τερη χώρα από την Ελλάδα, αλλά όχι με τα σημε­ρινά δεδο­μένα», ανα­φέ­ρει στο «ΘΕΜΑ».

Παντε­λής Σταυ­ρι­νού
Νευ­ρο­χει­ρουρ­γός στην Κολονία
Εφυγε, αλλά γνώριζε ότι δύσκολα θα επι­στρέ­ψει

Ο Παντε­λής Σταυ­ρι­νού είναι ειδικός νευ­ρο­χει­ρουρ­γός στην Πανε­πι­στη­μιακή Κλι­νι­κή Κολο­νίας στη Γερ­μα­νία. Εφυγε στο εξω­τε­ρικό για μετεκ­παί­δευση, αλλά γνώριζε πολύ καλά ότι δύσκολα θα επι­στρέ­ψει στην πατρίδα. Οπως λέει στο «ΘΕΜΑ», «οι λόγοι που απο­φά­σισα να φύγω στο εξω­τε­ρικό ήταν καθαρά ακα­δη­μαϊ­κοί. Ετυχε η κρίση -ή του­λά­χι­στον ο κοι­νω­νι­κο­οι­κο­νο­μι­κός αντί­κτυ­πός της- να γιγα­ντώ­νε­ται τώρα. Από αυτή την άποψη χαί­ρο­μαι που έχω ήδη φύγει. Αυτή τη στιγμή η κατά­σταση στην Ελλάδα είναι τραγική. Το δημόσιο σύστημα υγείας νοσεί, οι συνά­δελ­φοι γιατροί ανα­γκά­ζο­νται να δου­λεύ­ουν σε άσχημες συν­θή­κες για μισθούς οι οποίοι είναι πολύ χαμη­λό­τε­ροι από την υπό­λοιπη Ευρώπη. Η συζή­τηση είναι τερά­στια, αλλά νομίζω ότι έτσι όπως είναι σήμερα το δημόσιο σύστημα υγείας δεν σέβεται ούτε την αξιο­πρέ­πεια του γιατρού ούτε του ασθε­νούς. Υπάρ­χουν σαφώς αξιό­λο­γοι γιατροί. Πολλοί μάλιστα. Δυστυ­χώς όμως συχνά κατα­δι­κά­ζο­νται σε δον­κι­χω­τι­σμό ή αλλο­τρί­ωση».

Ψάχνουν αντί­με­τρα κατόπιν εορτής

Η διαρροή των Ελλήνων επι­στη­μό­νων στο εξω­τε­ρικό ανη­συ­χεί ιδιαι­τέ­ρως και την κυβέρ­νηση, που δια­πι­στώ­νει ότι αν δεν πάρει άμεσα μέτρα, στην Ελλάδα δεν θα μείνει κανείς με δεύτερο πτυχίο ή μετα­πτυ­χιακό.

Ακόμη περισ­σό­τερο το εν λόγω φαι­νό­μενο ανη­συ­χεί την ηγεσία του υπουρ­γείου Παι­δείας, που δια­πι­στώ­νει ότι οι χαμηλές δυνα­τό­τη­τες επαγ­γελ­μα­τι­κής εξέ­λι­ξης επη­ρέ­α­σαν το κύμα νέων επι­στη­μό­νων που απο­φοι­τούν από τα ελλη­νικά πανε­πι­στή­μια, αλλά δεν μπορούν πια να ελπί­ζουν σε μια αξιο­πρεπή και ασφαλή εργασία.

Μιλώ­ντας στο «ΘΕΜΑ», ο ανα­πλη­ρω­τής υπουρ­γός Παι­δείας αρμό­διος για θέματα Ερευνας Κώστας Φωτάκης προ­α­ναγ­γέλ­λει θεσμι­κές και νομο­θε­τι­κές παρεμ­βά­σεις στον ανα­πτυ­ξιακό νόμο, ο οποίος περιέ­χει στοι­χεία που στη­ρί­ζουν επι­χει­ρή­σεις, τύπου startup, οι οποίες μπορούν να χαρα­κτη­ρι­στούν και­νο­τό­μες και θα δημιουρ­γη­θούν από νέους επι­στή­μο­νες στα πανε­πι­στή­μια και τα ερευ­νη­τικά κέντρα. Ο ίδιος τονίζει: «Στόχος μας είναι η ανα­χαί­τιση της μονό­πλευ­ρης φυγής και στη θέση της να υπάρξει μια ισορ­ρο­πη­μένη αμφί­δρομη κινη­τι­κό­τητα επι­στη­μό­νων».

Ο κ. Φωτάκης, αφού επι­ση­μαί­νει ότι η κυβέρ­νηση ανα­γνω­ρί­ζει τις επι­πτώ­σεις από το brain drain, περι­γρά­φει το σχέδιο του υπουρ­γείου Παι­δείας για την αντι­με­τώ­πιση του προ­βλή­μα­τος: «Δια­μορ­φώ­νο­νται οι προ­ϋ­πο­θέ­σεις για την απα­σχό­ληση επι­στη­μό­νων με υψηλές δεξιό­τη­τες σε τμήματα έρευνας και ανά­πτυ­ξης επι­χει­ρή­σεων και μέσω της δημιουρ­γίας νέων και­νο­τό­μων επι­χει­ρή­σεων από τους ίδιους τους επι­στή­μο­νες (startups)».

Η υλο­ποί­ηση του σχεδίου βασί­ζε­ται σε μια σειρά από θεσμι­κές, νομο­θε­τι­κές και χρη­μα­το­δο­τι­κές παρεμ­βά­σεις.

Οπως απο­κα­λύ­πτει ο κ. Φωτάκης, οι νομο­θε­τι­κές παρεμ­βά­σεις περι­λαμ­βά­νουν άρθρα του νέου ανα­πτυ­ξια­κού νόμου που έχει δια­μορ­φώ­σει το υπουρ­γείο Οικο­νο­μίας και Ανά­πτυ­ξης και ευνοούν τη δημιουρ­γία και ανά­πτυξη και­νο­τό­μων επι­χει­ρή­σεων και δια­τά­ξεις του νόμου για την έρευνα που δημιουρ­γούν ένα ιδιαί­τερα ελκυ­στικό περι­βάλ­λον για την ανάληψη και υλο­ποί­ηση ερευ­νη­τι­κών έργων από νέους επι­στή­μο­νες. Μεταξύ αυτών, ξεχω­ρί­ζει η δυνα­τό­τητα που δίνεται σε μετα­δι­δά­κτο­ρες ερευ­νη­τές να είναι οι ίδιοι οι επι­στη­μο­νι­κοί υπεύ­θυ­νοι ερευ­νη­τι­κών έργων που έχουν προ­τεί­νει και έχουν κριθεί θετικά. Η δυνα­τό­τητα αυτή είναι ιδιαί­τερα ελκυ­στική, αφού επι­τρέ­πει τη δημιουρ­γία της δικής τους ερευ­νη­τι­κής ομάδας και την ανά­δειξη της δημιουρ­γι­κό­τη­τας, των δεξιο­τή­των και του ταλέ­ντου τους. Ταυ­τό­χρονα, επειδή τα έργα αυτά υλο­ποιού­νται σε ελλη­νικά ΑΕΙ και ερευ­νη­τικά κέντρα, εμπλου­τί­ζουν το ανθρώ­πινο δυνα­μικό που ήδη υπάρχει σε αυτά και μπορεί να οδη­γή­σουν σε ενδια­φέ­ρου­σες μοχλεύ­σεις ανθρώ­πι­νου δυνα­μι­κού και πόρων συνο­λικά.

Οι πόροι, όπως εξηγεί ο ανα­πλη­ρω­τής υπουρ­γός, «προ­έρ­χο­νται κατ’ αρχάς από το Δημόσιο. Παρα­δείγ­ματα απο­τε­λούν η έγκριση 1.000 νέων θέσεων τακτι­κού προ­σω­πι­κού σε ΑΕΙ και ερευ­νη­τικά κέντρα για τη διετία 2017-2018 και η σημα­ντική αύξηση της χρη­μα­το­δό­τη­σης της έρευνας από το Πρό­γραμμα Δημο­σίων Επεν­δύ­σεων (ΠΔΕ) που έφθασε από τα 97 εκατ. ευρώ το 2014 σε 148 εκατ. το 2016».  Επίσης, όπως τόνισε ο ανα­πλη­ρω­τής υπουρ­γός, «το ερευ­νη­τικό πρό­γραμμα της Ε.Ε. “Ορί­ζο­ντας 2020” στο οποίο, παρά τον έντονο αντα­γω­νι­στικό του χαρα­κτήρα, οι Ελληνες ερευ­νη­τές δια­πρέ­πουν, είναι μια άλλη πηγή χρη­μα­το­δό­τη­σης και, τέλος, το ΕΣΠΑ 2014-2020 που προ­βλέ­πει ιδιαί­τερα υψηλή χρη­μα­το­δό­τηση, της τάξεως των 1,2 δισ. ευρώ, κυρίως, για δράσεις εφαρ­μο­σμέ­νης έρευνας και και­νο­το­μίας. Κατά την επταετή διάρ­κεια ΕΣΠΑ ανα­μέ­νε­ται να ωφε­λη­θούν περισ­σό­τε­ροι από 9.000 νέοι επι­στή­μο­νες.

Σε αυτό έρχο­νται να προ­στε­θούν πόροι και από πρό­σφατη πρω­το­βου­λία που ανα­λά­βαμε με τη δανειακή σύμβαση μεταξύ του Ελλη­νι­κού Δημο­σίου και της Ευρω­παϊ­κής Τρά­πε­ζας Επεν­δύ­σεων, ύψους 240 εκατ. Πόροι τους οποίους δια­χει­ρί­ζε­ται το Ελλη­νικό Ιδρυμα Ερευνας και Και­νο­το­μίας (ΕΛΙΔΕΚ)».

Σύμφωνα με τον κ. Φωτάκη, «οι πόροι αυτοί κατα­νέ­μο­νται εμπρο­σθο­βα­ρώς. Συγκε­κρι­μένα για το 2017 ένα ποσό περίπου 107 εκατ. ευρώ προ­βλέ­πε­ται για τη στήριξη υπο­ψή­φιων διδα­κτό­ρων (23,5 εκατ.), ερευ­νη­τι­κών έργων μετα­δι­δα­κτό­ρων (24 εκατ.), μελών ΔΕΠ και ερευ­νη­τών (23 εκατ.), για επι­στη­μο­νικό εξο­πλι­σμό (30 εκατ.) και προβολή της επι­στή­μης στην κοι­νω­νία (6 εκατ.)».

protothema.gr