Τι ξημερώνει για Αθήνα και Λευκωσία μετά τις τουρκικές κάλπες

Αντι­μέ­τω­πες με μια νέα πραγ­μα­τι­κό­τη­τα θα βρί­σκο­νται από τη Δευ­τέ­ρα το πρωί Αθήνα και Λευ­κω­σία, καθώς το δη­μο­ψή­φι­σμα στην Τουρ­κία απο­τε­λεί κομ­βι­κό ση­μείο όχι μόνο γιατί δια­μορ­φώ­νει νέο τοπίο στο εσω­τε­ρι­κό της χώρας, αλλά και γιατί σφρα­γί­ζει και την εξω­τε­ρι­κή πο­λι­τι­κή της, τις σχέ­σεις με τις με­γά­λες δυ­νά­μεις και τους γεί­το­νές της.

Υστε­ρα από μία ιδιαί­τε­ρα δύ­σκο­λη πε­ρί­ο­δο που ακο­λού­θη­σε την από­πει­ρα πρα­ξι­κο­πή­μα­τος, τον πε­ρα­σμέ­νο Ιού­λιο, που έδωσε την ευ­και­ρία στον Ταγίπ Ερ­ντο­γάν να εξα­πο­λύ­σει ένα πρω­το­φα­νές κύμα διώ­ξε­ων ενα­ντί­ον των πο­λι­τι­κών αντι­πά­λων του και να χρη­σι­μο­ποι­ή­σει την πό­λω­ση και το «φά­ντα­σμα» του εσω­τε­ρι­κού εχθρού για να ενι­σχύ­σει την κα­μπά­νια υπέρ του «ναι» στις συ­νταγ­μα­τι­κές με­ταρ­ρυθ­μί­σεις, η Τουρ­κία είναι υπο­χρε­ω­μέ­νη να ασχο­λη­θεί και με τον πε­ρί­γυ­ρό της όπου οι εξε­λί­ξεις είναι ρα­γδαί­ες και δεί­χνουν να έχουν ξε­πε­ρά­σει την τουρ­κι­κή εξω­τε­ρι­κή πο­λι­τι­κή.

Ολα δεί­χνουν ότι τη Δευ­τέ­ρα το πρωί ο κ. Ερ­ντο­γάν θα έχει τε­λειώ­σει με την τε­λευ­ταία «τυ­πι­κή» εκ­κρε­μό­τη­τα που είχε, προ­κει­μέ­νου να επι­βά­λει το δικό του προ­σω­πο­πα­γές κα­θε­στώς? Αθήνα και Λευ­κω­σία πε­ρι­μέ­νουν με αγω­νία το πώς θα κι­νη­θεί σε Αι­γαίο και Κυ­πρια­κό η Αγκυ­ρα, αν και κα­νείς δεν πι­στεύ­ει ότι θα υπάρ­ξει με­τα­στρο­φή της τουρ­κι­κής πο­λι­τι­κής και θα δούμε απέ­να­ντί μας ξαφ­νι­κά έναν Ταγίπ να γί­νε­ται… «αρ­νά­κι».

Ομως, παρά τον αυ­τό­νο­μο χα­ρα­κτή­ρα που έχουν οι σχέ­σεις της Τουρ­κί­ας με την Ελ­λά­δα και την Κύπρο, οι γε­νι­κό­τε­ροι συ­σχε­τι­σμοί που θα δια­μορ­φω­θούν και οι ισορ­ρο­πί­ες που θα ανα­ζη­τη­θούν στις με­γά­λες εξω­τε­ρι­κές προ­κλή­σεις που αντι­με­τω­πί­ζει η Αγκυ­ρα θα επη­ρε­ά­σουν και τη στάση της στο Αι­γαίο και στην Κύπρο.

Η με­γά­λη πρό­κλη­ση για τον Ερ­ντο­γάν είναι το κουρ­δι­κό πρό­βλη­μα στην εξω­τε­ρι­κή διά­στα­σή του, που συν­δέ­ε­ται πρω­τί­στως με τη Συρία αλλά και με το Ιράκ όπου η αυ­τό­νο­μη κουρ­δι­κή πε­ριο­χή, ενι­σχυ­μέ­νη στρα­τιω­τι­κά και πο­λι­τι­κά, λόγω του ανα­βαθ­μι­σμέ­νου ρόλου των μα­χη­τών Πε­σμερ­γκά, αλλά και οι­κο­νο­μι­κά λόγω των συμ­φω­νιών για απευ­θεί­ας εξα­γω­γή κουρ­δι­κού πε­τρε­λαί­ου και φυ­σι­κού αε­ρί­ου, συ­ζη­τά πλέον ανοι­χτά τη διε­ξα­γω­γή δη­μο­ψη­φί­σμα­τος για την ανε­ξαρ­τη­το­ποί­η­σή της.

Η ανάρ­τη­ση κουρ­δι­κών ση­μαιών στο Κιρ­κούκ αλλά και η μάχη που δί­νε­ται για την απε­λευ­θέ­ρω­ση της Μο­σού­λης με τη συμ­με­το­χή και των Κούρ­δων, προ­κα­λεί συ­να­γερ­μό στην Αγκυ­ρα, καθώς εάν προ­χω­ρή­σει αυτή η αλ­λα­γή συ­νό­ρων δεν θα μπο­ρεί να ακυ­ρω­θεί η απαί­τη­ση του κουρ­δι­κού έθνους για συ­νο­λι­κή εθνι­κή ολο­κλή­ρω­ση.

Η απο­στο­λή του νέου σει­σμο­γρα­φι­κού σκά­φους «MTA Oruc Reis» είτε στην ελ­λη­νι­κή υφα­λο­κρη­πί­δα είτε στην κυ­πρια­κή ΑΟΖ, με στόχο την πα­ρε­μπό­δι­ση των ερευ­νών που βρί­σκο­νται σε εξέ­λι­ξη, θα απο­τε­λέ­σει κομ­βι­κό ση­μείο στις τρι­με­ρείς σχέ­σεις.

Στη Συρία, η επί­θε­ση με τα χη­μι­κά που απο­δό­θη­κε στο κα­θε­στώς Ασαντ και η επί­θε­ση που εξα­πέ­λυ­σε η Ουά­σιγ­κτον δη­μιούρ­γη­σαν νέα δε­δο­μέ­να και πε­ριέ­πλε­ξαν και πάλι την κα­τά­στα­ση.

Η Τουρ­κία, μέχρι πριν από δύο εβδο­μά­δες, βρι­σκό­ταν αντι­μέ­τω­πη με μια αμε­ρι­κα­νι­κή κυ­βέρ­νη­ση η οποία στη­ρί­ζει τους Κούρ­δους του YPG της Συ­ρί­ας και είχε πρα­κτι­κά απο­δε­χθεί, στο πλαί­σιο μια γε­νι­κής συ­νεν­νό­η­σης με τη Ρωσία, ότι ο Ασαντ θα μπο­ρού­σε να μεί­νει μέχρι να απο­φα­σί­σει ο συ­ρια­κός λαός για την τύχη του (δή­λω­ση Τί­λερ­σον στη διάρ­κεια της επί­σκε­ψής του στην Αγκυ­ρα).

Μετά την επί­θε­ση με τα χη­μι­κά, η Τουρ­κία βρί­σκε­ται σε αντι­πα­ρά­θε­ση με τη Μόσχα, η οποία στη­ρί­ζει τον Ασαντ και προ­σπα­θεί να αντι­λη­φθεί πώς θα απο­τυ­πω­θεί η αμε­ρι­κα­νι­κη προ­σέγ­γι­ση, καθώς η Ουά­σιγ­κτον στο­χο­ποί­η­σε το κα­θε­στώς Ασαντ χωρίς όμως ακόμη να έχει απο­σα­φη­νι­σθεί εάν ο πρω­ταρ­χι­κός στό­χος που θέτει για εξό­ντω­ση του ISIS συ­μπε­ρι­λαμ­βά­νει και την απο­μά­κρυν­ση του Ασαντ.

Βε­βαί­ως η Ουά­σιγ­κτον κάθε άλλο παρά άλ­λα­ξε τη στάση της σε ό,τι αφορά τους Κούρ­δους.

Αντι­πα­ρά­θε­ση με Μόσχα

Με αρ­κε­τά ύπο­πτη τα­χύ­τη­τα η Τουρ­κία έσπευ­σε να απο­φαν­θεί για τον υπαί­τιο της επί­θε­σης με χη­μι­κά ώστε να εκ­με­ταλ­λευ­θεί τη συ­γκυ­ρία και να επα­να­φέ­ρει το αί­τη­μά της για ζώνες απα­γό­ρευ­σης πτή­σε­ων στη Βό­ρειο Συρία, που απο­τε­λούν μέρος του Σχε­δί­ου της για Ζώνες Ασφα­λεί­ας στη Βό­ρειο Συρία, ώστε να απο­μα­κρυν­θούν από εκεί οι κουρ­δι­κές δυ­νά­μεις και με πρό­σχη­μα την ασφά­λεια των αμά­χων να ανα­λά­βει ρόλο ο τουρ­κι­κός Στρα­τός στο έδα­φος της Συ­ρί­ας. Αυτό όμως είναι κάτι που, όπως και πριν, πολύ πε­ρισ­σό­τε­ρο τώρα δεν πρό­κει­ται να απο­δε­χθεί η Μόσχα.

Η Τουρ­κία έχει να αντι­με­τω­πί­σει αυτήν τη με­γά­λη απει­λή τη στιγ­μή που οι Ενο­πλες Δυ­νά­μεις της έχουν υπο­στεί ση­μα­ντι­κό πλήγ­μα, με την απώ­λεια χι­λιά­δων έμπει­ρων αξιω­μα­τι­κών και στε­λε­χών, που απο­μα­κρύν­θη­καν ή συ­νε­λή­φθη­σαν ως συ­νερ­γά­τες των γκιου­λε­νι­στών. Αυτή η κα­τά­στα­ση φυ­σι­κά δεν πρέ­πει να υπε­ρε­κτι­μά­ται, καθως η Τουρ­κία, παρά τα σο­βα­ρά αυτά προ­βλή­μα­τα, συ­νε­χί­ζει να έχει στη διά­θε­σή της μια αρ­κε­τά ισχυ­ρή στρα­τιω­τι­κή μη­χα­νή.

Ορια­κές είναι οι σχέ­σεις και με τις αρα­βι­κές χώρες, καθώς ο Ερ­ντο­γάν ου­σια­στι­κά έχει ανα­δει­χθεί στον «προ­στά­τη» των Αδελ­φών Μου­σουλ­μά­νων που όχι μόνο για την Αί­γυ­πτο αλλά και για τα κα­θε­στώ­τα των χωρών του Κόλ­που απο­τε­λούν θα­νά­σι­μο εχθρό. Αλλά και οι συ­γκυ­ρια­κές συμ­μα­χί­ες της Αγκυ­ρας με το Ιράν και ορ­γα­νώ­σεις όπως η Χεζ­μπο­λάχ και η Χαμάς προ­κα­λούν εντο­νό­τα­τη κα­χυ­πο­ψία των Αρά­βων ένα­ντι του Ερ­ντο­γάν. Σε ό,τι αφορά την ΕΕ, η προ­ε­κλο­γι­κή κα­μπά­νια για το «ναι» στο δη­μο­ψή­φι­σμα, άφησε τραυ­μα­τι­σμέ­νες βαριά τις σχέ­σεις της Ευ­ρώ­πης με την Τουρ­κία. Τα ξε­σπά­σμα­τα με τις προ­σβλη­τι­κές ανα­φο­ρές σε «Ναζί» και η προ­σπα­θεια χει­ρα­γώ­γη­σης των Τούρ­κων πο­λι­τών που ζουν και ψη­φί­ζουν στις ευ­ρω­παϊ­κές χώρες αλλά και το κλίμα ανε­λευ­θε­ρί­ας και κα­τα­στο­λής που έχει επι­βά­λει ο Ερ­ντο­γάν, οδή­γη­σαν τις σχέ­σεις αυτές στο ναδίρ τους.

Πολύ δύ­σκο­λα οι σχέ­σεις της Τουρ­κί­ας με την ΕΕ θα επα­νέλ­θουν στο προ 2016 επί­πε­δο και πλέον θα ανα­ζη­τη­θεί ένα νέο modus vivendi τόσο από τις Βρυ­ξέλ­λες όσο και από την Αγκυ­ρα, καθώς είναι προ­φα­νές ότι ακόμη και σε θε­ω­ρη­τι­κό επί­πε­δο η προ­ο­πτι­κή έντα­ξης της Τουρ­κί­ας στην ΕΕ, έχει ακυ­ρω­θεί ορι­στι­κά.

Οι σχέ­σεις με την Ελ­λά­δα είναι ου­σια­στι­κά πα­γω­μέ­νες τους τε­λευ­ταί­ους μήνες με αφορ­μή κυ­ρί­ως την υπό­θε­ση των 8+2 Τούρ­κων αξιω­μα­τι­κών που βρή­καν κα­τα­φύ­γιο στην Ελ­λά­δα, καθώς ο Ερ­ντο­γάν θε­ω­ρεί ότι επρό­κει­το για προ­σω­πι­κό πλήγ­μα στον ίδιο, το γε­γο­νός ότι δεν πα­ρα­δό­θη­καν στις τουρ­κι­κές Αρχές (όπως ο ίδιος πί­στευε ότι του είχε υπο­σχε­θεί η ελ­λη­νι­κή κυ­βέρ­νη­ση).

Μο­χλός πί­ε­σης

Καθώς όμως ο Ερ­ντο­γάν δεί­χνει ότι απο­μα­κρύ­νε­ται από την ΕΕ, απο­δυ­να­μώ­νε­ται πλή­ρως το «ερ­γα­λείο» των ευ­ρω­τουρ­κι­κών σχέ­σε­ων που για τρεις του­λά­χι­στον δε­κα­ε­τί­ες χρη­σι­μο­ποί­η­σε η Ελ­λά­δα ένα­ντι της Τουρ­κί­ας. Οι ανα­φο­ρές του Ερ­ντο­γάν για τη Συν­θή­κη της Λω­ζά­νης, για «σύ­νο­ρα της καρ­διάς» έχουν κα­τα­γρα­φεί, είναι σαφές ότι δεν πρό­κει­ται μόνο για ρη­το­ρι­κές εξάρ­σεις, αλλά όλοι πε­ρι­μέ­νουν να δουν κατά πόσον θα απο­τυ­πω­θούν και στην εξω­τε­ρι­κή πο­λι­τι­κή της «νέας» Τουρ­κί­ας.

Η επι­μο­νή με την οποία τέ­θη­κε εκ νέου το θέμα των «γκρί­ζων ζωνών» στο Αι­γαίο, η απαί­τη­ση για απο­στρα­τιω­τι­κο­ποί­η­ση των νη­σιών αλλά και η αναγ­γε­λία σει­σμο­γρα­φι­κών ερευ­νών για υδρο­γο­νάν­θρα­κες στη Με­σό­γειο, προ­κα­λούν ανη­συ­χία στην Αθήνα, καθώς τα ζη­τή­μα­τα αυτά μπο­ρεί να προ­κα­λέ­σουν μια επι­κίν­δυ­νη κλι­μά­κω­ση, που θα έφερ­νε πιο κοντά τον δια­χρο­νι­κό εφιάλ­τη της ελ­λη­νι­κής δι­πλω­μα­τί­ας, την εφ’ όλης της ύλης δια­πραγ­μά­τευ­ση επί των μο­νο­με­ρών διεκ­δι­κή­σε­ων της Τουρ­κί­ας.

Και στο Κυ­πρια­κό, όπου κα­τα­βάλ­λε­ται προ­σπά­θεια για επα­νέ­ναρ­ξη των συ­νο­μι­λιών, τα εμπό­δια που ορ­θώ­νο­νται για μια γρή­γο­ρη κα­τά­λη­ξη των συ­νο­μι­λιών, όλο και πλη­θαί­νουν, καθώς η τουρ­κο­κυ­πρια­κή πλευ­ρά επι­μέ­νει σε μα­ξι­μα­λι­στι­κούς στό­χους.

Το γε­γο­νός μά­λι­στα ότι ο με­σο­λα­βη­τής Ε. Αϊντα επι­ζη­τεί και ρόλο δια­με­σο­λά­βη­σης, με την υπο­βο­λή δικών του «γε­φυ­ρω­τι­κών» προ­τά­σε­ων στα ζη­τή­μα­τα δια­φω­νί­ας, μάλ­λον υπο­νο­μεύ­ει τη δια­δι­κα­σία, καθώς πα­ρα­πέ­μπει στον τρόπο που δια­μορ­φώ­θη­κε το σχέ­διο Ανάν.

Στις συ­νο­μι­λί­ες όμως δεν αρκεί η δια­μόρ­φω­ση ενός νέου σχε­δί­ου και η καλή προ­διά­θε­ση του Νίκου Ανα­στα­σιά­δη, καθώς το όποιο απο­τέ­λε­σμα θα πρέ­πει να έχει πι­θα­νό­τη­τες έγκρι­σης και στο Δη­μο­ψή­φι­σμα. Αλλά και για την Κύπρο κομ­βι­κό ση­μείο στις σχέ­σεις με την Τουρ­κία είναι τα ενερ­γεια­κά. Η Τουρ­κία απει­λεί και απαι­τεί τη δια­κο­πή των ενερ­γεια­κών πρό­τζεκτ, τα οποία όμως έχουν δρο­μο­λο­γη­θεί σε συ­νερ­γα­σία με πε­τρε­λαϊ­κούς κο­λοσ­σούς, οι οποί­οι κάθε άλλο πάρα κάμ­πτο­νται από την τουρ­κι­κή στάση.

Hδη στην Κυ­πρια­κή ΑΟΖ ξε­κί­νη­σε νέο πρό­γραμ­μα σει­σμο­γρα­φι­κών ερευ­νών από το ει­δι­κό σκά­φος «Ramform Hyperion» που θα διαρ­κέ­σουν μέχρι τις 16 Αυ­γού­στου, ενώ και η TOTAL ανα­μέ­νε­ται να ξε­κι­νή­σει τις δια­δι­κα­σί­ες για την πρώτη γε­ώ­τρη­σή της στο Οι­κό­πε­δο 11, μέχρι τον Ιού­λιο.

Κάθε προ­σπά­θεια της Τουρ­κί­ας να υλο­ποι­ή­σει τις απει­λές της για έρευ­νες σε πε­ριο­χές της Με­σο­γεί­ου με την απο­στο­λή του νέου σει­σμο­γρα­φι­κού σκά­φους «MTA Oruc Reis» (όπως με­το­νο­μά­στη­κε το MTA Turkuaz) είτε στην ελ­λη­νι­κή υφα­λο­κρη­πί­δα είτε στην κυ­πρια­κή ΑΟΖ, και πα­ρε­μπό­δι­σης των ερευ­νών που ήδη γί­νο­νται στην κυ­πρια­κή ΑΟΖ, θα απο­τε­λέ­σει πά­ντως το ση­μείο κα­μπής στις σχέ­σεις με την Τουρ­κία, καθώς θα απο­σκο­πεί στη δη­μιουρ­γία τε­τε­λε­σμέ­νων με αμ­φι­σβή­τη­ση κυ­ριαρ­χι­κών δι­καιω­μά­των που ούτε η Αθήνα ούτε η Λευ­κω­σία μπο­ρούν να ανε­χθούν.

‘ΝΕΥ­ΡΙ­ΚΟΣ ΓΕΙ­ΤΟ­ΝΑΣ’

Στο υπουρ­γείο Εξω­τε­ρι­κών, πα­ράλ­λη­λα με την προ­σέγ­γι­ση του Ν. Κο­τζιά περί «νευ­ρι­κού γεί­το­να» και τη γνω­στή θε­ώ­ρη­ση ότι τα ξε­σπά­σμα­τα Ερ­ντο­γάν εντάσ­σο­νται στην προ­ε­κλο­γι­κή τα­κτι­κή, δεν ανα­μέ­νε­ται ση­μα­ντι­κή αλ­λα­γή της στά­σης της Τουρ­κί­ας σε ό,τι αφορά τα κρί­σι­μα ζη­τή­μα­τα των ελ­λη­νο­τουρ­κι­κών σχέ­σε­ων.

ΓΙΑΝ­ΝΗΣ ΚΑ­ΣΤΡΙΩ­ΤΗΣ-ΕΘΝΟΣ