Πώς η μεσαία τάξη έχασε 13 δισ. ευρώ από το 2011

Οταν ο υπουρ­γός Οικο­νο­μι­κών παρα­δε­χό­ταν δημο­σίως από το βήμα της Βουλής ότι η ακο­λου­θού­μενη οικο­νο­μική πολι­τική «βου­λιά­ζει» τη μεσαία τάξη, πιθα­νό­τατα θα είχε κατά νουν τα στοι­χεία από την επε­ξερ­γα­σία των φορο­λο­γι­κών δηλώ­σεων. Σε σύνολο 6,2 εκατ. νοι­κο­κυ­ριών, έχουν απο­μεί­νει πλέον μόνο 955.000 να εμφα­νί­ζουν οικο­γε­νειακό φορο­λο­γη­τέο εισό­δημα από 20.000 έως 50.000 ευρώ τον χρόνο, όταν το 2011 ήταν περίπου 400.000 περισ­σό­τερα. Και επειδή το φορο­λο­γη­τέο εισό­δημα ενσω­μα­τώ­νει και τον φόρο εισο­δή­μα­τος και την εισφορά αλλη­λεγ­γύης και το τέλος επι­τη­δεύ­μα­τος η «απο­φο­ρο­λό­γηση» οδηγεί στο ακό­λουθο συμπέ­ρα­σμα:

Στην Ελλάδα του 2016, έχουν απο­μεί­νει 955.000 νοι­κο­κυ­ριά με καθαρές απο­δο­χές που μπορεί να κυμαί­νο­νται –ανάλογα με την κατα­νομή των εισο­δη­μά­των μεταξύ των μελών της οικο­γέ­νειας αλλά και την προ­έ­λευσή τους– από 1.450 έως 2.850 ευρώ τον μήνα, όταν το 2011 ο αντί­στοι­χος αριθμός έφτανε στο 1.356.817. Από την ταχύ­τατη συμπί­εση της μεσαίας τάξης χάθηκαν εισο­δή­ματα της τάξεως των 13 δισ. ευρώ. Νοι­κο­κυ­ριά με ετήσιο φορο­λο­γη­τέο εισό­δημα από 20.000 έως 50.000 ευρώ μοι­ρά­ζο­νται πλέον περίπου 28,2 δισ. ευρώ, όταν το εισό­δημα το 2010 ήταν 41,4 δισ. ευρώ, κάτι που σημαί­νει ότι οι απώ­λειες –του­λά­χι­στον στα χαρτιά– έχουν ξεπε­ρά­σει ήδη το 31%.

Συρ­ρί­κνωση

Η «επίθεση» στη μεσαία τάξη συνε­χί­ζε­ται με αμείωτη ένταση από την κυβέρ­νηση, γεγονός που ανα­μέ­νε­ται να οδη­γή­σει τα επόμενα 2-3 χρόνια σε περαι­τέρω συρ­ρί­κνωσή της, τόσο για αντι­κει­με­νι­κούς λόγους (μείωση καθαρού εισο­δή­μα­τος) όσο και για λόγους απο­φυ­γής φόρων και εισφο­ρών. Η εμμονή στους υψηλούς συντε­λε­στές που ανέ­δειξε την Ελλάδα για μια ακόμη χρονιά ως τη χώρα με την υψη­λό­τερη επι­βά­ρυνση μεταξύ των μελών του ΟΟΣΑ (ειδικά για τις οικο­γέ­νειες με παιδιά) οδηγεί στην εκούσια ή ακούσια μείωση του αριθμού των νοι­κο­κυ­ριών που εμφα­νί­ζουν το λεγό­μενο «μεσαίο» εισό­δημα για τους ακό­λου­θους λόγους:

1. Στις τάξεις των 955.000 «μεσαίων» νοι­κο­κυ­ριών συμπε­ρι­λαμ­βά­νο­νται και ζευ­γά­ρια με βασική πηγή εισο­δή­μα­τος το ελεύ­θερο επάγ­γελμα. Με τη σύνδεση των ασφα­λι­στι­κών εισφο­ρών με το δηλωθέν εισό­δημα, το άθροι­σμα φόρων και εισφο­ρών οδηγεί σε κρα­τή­σεις που μπορεί να αντι­στοι­χούν ακόμη και στο 55%-60% του δηλω­θέ­ντος εισο­δή­μα­τος. Δύο τινά θα συμβούν: Οι επαγ­γελ­μα­τίες θα συνε­χί­σουν να εμφα­νί­ζουν απο­δο­χές των 20.000-50.000 ευρώ, αλλά του­λά­χι­στον τα μισά θα κατα­λή­γουν στο Δημόσιο, κάτι που σημαί­νει ότι οι καθαρές απο­δο­χές θα πέφτουν ακόμη και στα επίπεδα των 800-1.000 ευρώ ανά μήνα. Το δεύτερο ενδε­χό­μενο είναι οι επαγ­γελ­μα­τίες να απο­κρύ­ψουν τα εισο­δή­ματα για να περιο­ρί­σουν και τις επι­βα­ρύν­σεις φόρων και ασφα­λι­στι­κών εισφο­ρών.

Στη δεύτερη αυτή περί­πτωση, η εφορία θα κατα­γρά­ψει νέα μείωση στον αριθμό των φορο­λο­γου­μέ­νων με τα μεσαία εισο­δή­ματα, νέα μείωση φορο­λο­γη­τέας ύλης και νέα μείωση φορο­λο­γι­κών εσόδων. Το πρώτο «τεστ» θα είναι οι φετινές δηλώ­σεις, καθώς θα φανεί κατά πόσον οι επαγ­γελ­μα­τίες θα «μαγει­ρέ­ψουν» τις επαγ­γελ­μα­τι­κές δαπάνες για να πέσουν σε χαμη­λό­τερα επίπεδα. Ακόμη πιο κρί­σι­μες θα είναι οι δηλώ­σεις του 2018, καθώς τότε θα απο­τυ­πω­θεί το κατά πόσον το νέο σύστημα υπο­λο­γι­σμού φόρων και εισφο­ρών θα οδη­γή­σει και στην έκδοση λιγό­τε­ρων τιμο­λο­γίων.

2. Στη μεσαία τάξη συγκα­τα­λέ­γο­νται και ζευ­γά­ρια συντα­ξιού­χων με άθροι­σμα καθαρών απο­δο­χών άνω των 1.500-2.000 ευρώ. Με τη δρο­μο­λο­γη­μένη μείωση των συντά­ξεων αλλά και τη μείωση του αφο­ρο­λο­γή­του της κλί­μα­κας, οι απο­δο­χές τους θα υπο­χω­ρή­σουν ακόμη και πάνω από 25%. Τα νοι­κο­κυ­ριά αυτής της κατη­γο­ρίας εκτι­μά­ται ότι θα είναι πολλές εκα­το­ντά­δες χιλιά­δες.

3. Στη μεσαία τάξη ανήκουν εργα­ζό­με­νοι που βρί­σκο­νται ένα βήμα πριν από τη σύνταξη. Ο υψηλός μισθός που έχουν σήμερα, της τάξεως των 2.000-2.500 ευρώ καθαρά, θα αντι­κα­τα­στα­θεί από μια σύνταξη η οποία θα υπο­λο­γι­στεί με βάση τον νόμο Κατρού­γκα­λου. Το νέο σύστημα υπο­λο­γι­σμού δεν παράγει καθαρές συντά­ξεις άνω των 1.000 ευρώ, παρά μόνο για εργα­ζό­με­νους με περισ­σό­τερα από 30 χρόνια ασφά­λι­σης και συντά­ξι­μες απο­δο­χές της τάξεως των 3.000 ευρώ. Αυτοί οι συν­δυα­σμοί σπα­νί­ζουν, οπότε η μεσαία τάξη θα υποστεί πρό­σθε­τες απώ­λειες. Τα στοι­χεία από τις Ανα­λυ­τι­κές Περιο­δι­κές Δηλώ­σεις που υπο­βάλ­λο­νται στον ΕΦΚΑ δεί­χνουν ότι οι υψη­λό­μι­σθοι που απο­χω­ρούν από την αγορά εργα­σίας δεν αντι­κα­θί­στα­νται, καθώς οι απο­δο­χές όσων παρα­μέ­νουν εν ενερ­γεία εμφα­νί­ζο­νται «παγω­μέ­νες».

4. Για να εισπράτ­τει ένας φορο­λο­γού­με­νος καθαρό μισθό της τάξεως των 2.000 ευρώ τον μήνα, ο εργο­δό­της του πρέπει να επι­βα­ρύ­νε­ται με 45.000 ευρώ τον χρόνο ή 3.750 ευρώ τον μήνα, ποσό που κατα­τάσ­σει την Ελλάδα στις χώρες με τις μεγα­λύ­τε­ρες κρα­τή­σεις διεθνώς ειδικά για όσους αμεί­βο­νται με απο­δο­χές πάνω από τον μέσο όρο της χώρας. Σε χιλιά­δες περι­πτώ­σεις, οι εργο­δό­τες επι­λέ­γουν να αμεί­βουν τα στελέχη τους με εναλ­λα­κτι­κούς τρόπους («μαύρα», μέσω εται­ρειών, μέσω κου­πο­νιών κ.λπ.) προ­κει­μέ­νου να απο­φεύ­γουν τις υψηλές κρα­τή­σεις. Είναι ένας ακόμη λόγος που οδηγεί στο φαι­νό­μενο να φυλ­λορ­ροεί η μεσαία τάξη, του­λά­χι­στον στα χαρτιά της εφορίας.