«Christmas effect»

Νομίζω πως όλο και περισ­σό­τε­ροι πάσχουμε από το «σύν­δρομο» των Χρι­στου­γέν­νων» Εκείνο το κάτι σαν θλίψη, σαν μελαγ­χο­λία  που ανα­κα­τεύ­ε­ται με το «πνεύμα των Χρι­στου­γέν­νων»  και το άρωμα κανέλας, κρύ­βε­ται μέσα σε αμπαλάζ από δώρα κάτω από κου­ρα­μπιε­δό­σκονη και αλλάζει χρώματα από λαμπά­κια…

Τα συμ­πτώ­ματα της χρι­στου­γεν­νιά­τι­κης ψυχο­σω­μα­τι­κής δυσφο­ρίας είναι τόσο εξό­φθαλμα και μαζικά, ώστε, πριν από τρεις δεκα­ε­τίες, οι Αμε­ρι­κα­νοί ψυχί­α­τροι επι­νό­η­σαν τον όρο «φαι­νό­μενο των Χρι­στου­γέν­νων» (αγγλι­στί «Christmas effect») για να περι­γρά­ψουν το έντονο άγχος, τη βαθιά κατά­θλιψη, τα αισθή­ματα δυστυ­χίας και ενοχής που βιώνει ένας πολύ μεγάλος αριθμός ανθρώ­πων αυτή την περίοδο του έτους.

Τι είναι ευτό το πολυ­συ­ζη­τη­μένο «σύν­δρομο» ή «φαι­νό­μενο των Χρι­στου­γέν­νων», τα αρνη­τικά συμ­πτώ­ματα του οποίου επι­δει­νώ­νο­νται δρα­μα­τικά σε περιό­δους μεγάλης οικο­νο­μι­κής ύφεσης και κοι­νω­νι­κής απο­σά­θρω­σης, όπως αυτή που δια­νύ­ουμε; το περι­βό­ητο «φαι­νό­μενο των Χρι­στου­γέν­νων» ο ψυχί­α­τρος Τζέιμς Ρ. Χίλαρντ (J. R. Hillard) περιέ­γραψε στις ΗΠΑ ήδη από το 1981, ενώ πιο πρό­σφα­τες κλι­νι­κές και στα­τι­στι­κές μελέτες έδειξαν ότι πάνω από το 45% των ασθενών που εισά­γο­νται κατά την περίοδο των Χρι­στου­γέν­νων σε κάποια ψυχια­τρική κλινική υπο­φέ­ρει από ψυχικές δια­τα­ρα­χές οι οποίες δεν είχαν εκδη­λω­θεί πριν από την «εορ­τα­στική» περίοδο. Τις «άγιες μέρες» των Χρι­στου­γέν­νων οι ώριμοι (ηλι­κιακά) κατα­να­λω­τές δια­πι­στώ­νουν και επα­να­συ­νει­δη­το­ποιούν την ορι­στική απώλεια των παι­δι­κών τους ψευ­δαι­σθή­σεων. Η Πρω­το­χρο­νιά, πάλι, είναι η οδυνηρή στιγμή για τον απο­λο­γι­σμό του χρόνου που πέρασε ανε­πι­στρε­πτί! Σε αυτά τα αρνη­τικά -αλλά δικαιο­λο­γη­μένα!- συναι­σθή­ματα θα πρέπει να απο­δο­θεί και το διο­γκού­μενο κίνημα «Μισώ τα Χρι­στού­γεννα» («I hate Christmas», αγγλι­στί), το οποίο ξεκί­νησε από το Δια­δί­κτυο πριν από αρκετά χρόνια. Σήμερα, δεν είναι λίγοι αυτοί που εκφρά­ζουν ή προ­πα­γαν­δί­ζουν ανοιχτά τις «αντι-χριστουγεννιάτικες» αντι­λή­ψεις τους, δηλώ­νο­ντας αλλερ­γι­κοί όχι μόνο στους παι­δα­ριώ­δεις και υπο­κρι­τι­κούς ετή­σιους εορ­τα­σμούς αλλά και στις εντελώς κιτς ή αντιαι­σθη­τι­κές δια­κο­σμή­σεις των πόλεων και των σπιτιών με φωτάκια και στο­λι­σμένα κινέ­ζικα δέντρα. Πράγ­ματι, οι πρό­σφα­τες μελέτες των ανθρώ­πι­νων αντι­δρά­σεων στην παρα­τε­τα­μένη -από κατα­να­λω­τι­κές και κερ­δο­σκο­πι­κές σκοπιμότητες- περίοδο εορ­τα­σμού των Χρι­στου­γέν­νων μάς απο­κα­λύ­πτουν μία κάθε άλλο παρά απρό­σμενη εικόνα ψυχο­λο­γι­κής δυσφο­ρίας και παρακ­μής: για έναν πολύ μεγάλο αριθμό ανθρώ­πων, οι παρα­δο­σια­κές χρι­στου­γεν­νιά­τι­κες γιορτές απο­τε­λούν πλέον πηγή άγχους ή και πανικού. Αγχος για τις ανε­πι­θύ­μη­τες αλλά υπο­χρε­ω­τι­κές οικο­γε­νεια­κές ή φιλικές συνευ­ρέ­σεις, για την οργά­νωση των ετήσιων δεξιώ­σεων, για την αγορά δώρων. Και πανικός για την ανάγκη να εμφα­νί­ζουμε ένα ευχάριστο-εορταστικό προ­σω­πείο που δεν είναι πάντα ικανό να συγκα­λύ­πτει την κατά­θλιψή μας για τα επαγ­γελ­μα­τικά, οικο­γε­νειακά και κοι­νω­νικά δεινά που μας ταλα­νί­ζουν ή για τον χρόνο που κυλά ανε­πι­στρε­πτί. Ολο και μεγα­λύ­τε­ρος αριθμός ιατρικών-ψυχολογικών και κοι­νω­νι­κών ερευνών επι­βε­βαιώ­νουν αυτό που κάθε ενή­λι­κος οφείλει κάποτε να υπο­ψια­στεί: η δυσφο­ρία από τους εορ­τα­σμούς των Χρι­στου­γέν­νων δεν οφεί­λε­ται τόσο στην υπερ­κα­τα­νά­λωση τροφής και αλκοόλ, ούτε στο άγχος για την αγορά των κατάλ­λη­λων αλλά οικο­νο­μικά απα­γο­ρευ­μέ­νων δώρων, αλλά μάλλον στη διά­ψευση ή στην απο­μά­γευση των επί­πλα­στων «εορ­τα­στι­κών» προσ­δο­κιών που μας έχουν επι­βλη­θεί κοι­νω­νικά. (με πλη­ρο­φο­ρίες σχετικά με τις έρευνες από τον Σπύρο Μανου­σέλη)