Καλώδιο Ελλάδας – Κύπρου: Το τεστ της Κάσου και η λεπτή γραμμή της «ενημέρωσης» της Τουρκίας

Η επα­νεκ­κί­νηση των ερευνών για την ηλε­κτρική δια­σύν­δεση Ελλάδας–Κύπρου πλη­σιά­ζει σε ένα κρίσιμο τεστ: την επι­στροφή του ερευ­νη­τι­κού πλοίου στην περιοχή της Κάσου. Εκεί θα φανεί εάν οι διπλω­μα­τι­κές συνεν­νο­ή­σεις μπορούν να μετα­τρα­πούν σε ανε­μπό­δι­στες εργα­σίες, χωρίς η Τουρκία να κατο­χυ­ρώ­σει ρόλο έγκρι­σης ενός έργου που η Αθήνα επι­μέ­νει ότι αδειο­δο­τούν απο­κλει­στικά οι ελλη­νι­κές αρχές.

Το ερώτημα ξεπερνά την ημε­ρο­μη­νία έκδοσης μιας NAVTEX. Σήμερα απο­φα­σί­ζε­ται από την ελλη­νική κυβέρ­νηση η ακριβής ανα­κοί­νωση. Αφορά τους όρους με τους οποίους θα προ­χω­ρή­σει το έργο, τη στάση της Άγκυρας και το περιε­χό­μενο μιας ενδε­χό­με­νης ενη­μέ­ρω­σής της. Η διαφορά ανάμεσα στην τεχνική επι­κοι­νω­νία και στην αποδοχή δικαιώ­μα­τος συνα­πό­φα­σης βρί­σκε­ται στον πυρήνα της αντι­πα­ρά­θε­σης.

Πηγές τοπο­θε­τούν την ανα­με­νό­μενη NAVTEX για σήμερα Παρα­σκευή, ενώ πλη­ρο­φο­ρίες ανα­φέ­ρουν χρονικό ορί­ζο­ντα πέντε έως δεκα­πέ­ντε ημερών.

Στην επίσημη συνέ­ντευξή του στον ΑΝΤ1, στις 4 Νοεμ­βρίου, ο Γιώργος Γερα­πε­τρί­της περιέ­γραψε την αλλη­λου­χία: αξιο­λό­γηση του φακέλου από τη διυ­πουρ­γική επι­τροπή, απόφαση του υπουρ­γείου Εξω­τε­ρι­κών, δια­βί­βαση στο υπουρ­γείο Εθνικής Άμυνας και έκδοση NAVTEX. Ανέφερε ότι ο φάκελος κατα­τέ­θηκε στις 8 Οκτω­βρίου, τοπο­θε­τώ­ντας την ολο­κλή­ρωση της δια­δι­κα­σίας στις επό­με­νες ημέρες.

Γιατί η Κάσος απο­τε­λεί το πραγ­μα­τικό τεστ

Σύμφωνα με τις υπάρ­χου­σες πλη­ρο­φο­ρίες, ο σχε­δια­σμός προ­βλέ­πει επα­νέ­ναρξη των ερευνών ανοικτά της Κάσου, εκτός ελλη­νι­κών χωρικών υδάτων, στην περιοχή όπου είχαν δια­κο­πεί οι εργα­σίες τον Ιούλιο του 2024. Η επιλογή αποκτά ιδιαί­τερο βάρος, καθώς εκεί δια­σταυ­ρώ­νο­νται οι ελλη­νι­κές θέσεις με τις τουρ­κι­κές διεκ­δι­κή­σεις στην Ανα­το­λική Μεσό­γειο.

Χωρικά ύδατα και υφα­λο­κρη­πίδα δεν είναι ταυ­τό­ση­μες έννοιες, ούτε τα δικαιώ­ματα επί της δεύ­τε­ρης ισο­δυ­να­μούν με γενική κυριαρ­χία στη θάλασσα. Το άρθρο 79 της Σύμ­βα­σης του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασ­σας ανα­γνω­ρί­ζει την ελευ­θε­ρία τοπο­θέ­τη­σης υπο­θα­λάσ­σιων καλω­δίων στην υφα­λο­κρη­πίδα, υπό συγκε­κρι­μέ­νες προ­ϋ­πο­θέ­σεις. Μάλιστα, δια­κρί­νει τα καλώδια από τους αγωγούς ως προς την απαί­τηση συναί­νε­σης για τη χάραξη της δια­δρο­μής.

Επο­μέ­νως, η συζή­τηση δεν μπορεί να εξα­ντλεί­ται στο ποιος θα εκδώσει μια ναυ­τι­λιακή οδηγία. Το ουσια­στικό κρι­τή­ριο είναι εάν οι εργα­σίες θα πραγ­μα­το­ποι­η­θούν χωρίς να εξαρ­τη­θούν από τουρ­κική συγκα­τά­θεση.

Άδεια από την Ελλάδα, ενη­μέ­ρωση από ποιον;

Η κυβερ­νη­τική θέση δια­τυ­πώ­θηκε από τον Κυριάκο Μητσο­τάκη στις 3 Νοεμ­βρίου: το καλώδιο θα προ­χω­ρή­σει και την άδεια θα δώσουν οι ελλη­νι­κές αρχές. Ο πρω­θυ­πουρ­γός απέφυγε επι­χει­ρη­σια­κές λεπτο­μέ­ρειες, κρα­τώ­ντας κλειστό το σκέλος της πρα­κτι­κής δια­χεί­ρι­σης ενδε­χό­με­νων αντι­δρά­σεων.

Ο Γερα­πε­τρί­της εξει­δί­κευσε τη διά­κριση: η Ελλάδα δεν θα ζητήσει άδεια ούτε θα ενη­με­ρώ­σει την Τουρκία. Όταν, όμως, ρωτή­θηκε για ενδε­χό­μενη ενη­μέ­ρωση από την εται­ρεία, άφησε περι­θώ­ριο άτυπης επι­κοι­νω­νίας, υπο­στη­ρί­ζο­ντας ότι αυτή δεν παράγει νομικές συνέ­πειες και δεν μετα­βάλ­λει την αρμο­διό­τητα αδειο­δό­τη­σης.

Εδώ βρί­σκε­ται το ευαί­σθητο σημείο. Ποιος ενη­με­ρώ­νει, με ποια δια­τύ­πωση και υπό ποιους όρους; Μια επι­κοι­νω­νία για την ασφά­λεια των εργα­σιών και μια δια­δι­κα­σία που παρου­σιά­ζε­ται ως προ­ϋ­πό­θεση έναρξής τους έχουν δια­φο­ρε­τικό πολι­τικό περιε­χό­μενο. Η ακριβής μορφή της συνεν­νό­η­σης έχει, συνεπώς, μεγα­λύ­τερη σημασία από την ετικέτα της.

Η Άγκυρα επι­διώ­κει να δια­τη­ρή­σει λόγο

Ο Χακάν Φιντάν, σε δηλώ­σεις που δημο­σιεύ­θη­καν τον Οκτώ­βριο, είχε ζητήσει γραπτή ενη­μέ­ρωση με τις συντε­ταγ­μέ­νες των εργα­σιών, συν­δέ­ο­ντας το αίτημα με τη δια­τή­ρηση του υφι­στά­με­νου καθε­στώ­τος και την αποφυγή προη­γου­μέ­νου. Η τουρ­κική προ­σέγ­γιση δείχνει ότι η ενη­μέ­ρωση αντι­με­τω­πί­ζε­ται ως μέρος μιας ευρύ­τε­ρης διεκ­δί­κη­σης ρόλου στην περιοχή.

Αυτό δεν σημαί­νει ότι οποια­δή­ποτε επι­κοι­νω­νία ανα­γνω­ρί­ζει αυτο­μά­τως τουρ­κικά δικαιώ­ματα. Σημαί­νει, όμως, ότι η Αθήνα χρειά­ζε­ται να δια­σφα­λί­σει πως η πρα­κτική διευ­θέ­τηση δεν θα επι­τρέ­ψει στην Άγκυρα να εμφα­νί­σει τις έρευνες ως απο­τέ­λε­σμα δικής της έγκρι­σης.

Ο γαλ­λι­κός παρά­γο­ντας και το ενερ­γειακό δια­κύ­βευμα

Η συμ­φω­νία του Αυγού­στου για την είσοδο της Meridiam ως πλειο­ψη­φι­κού μετόχου στον GSI, μαζί με τη συμ­φω­νία ΑΔΜΗΕ–GSI–Nexans για τις έρευνες βυθού, ενι­σχύει τη γαλλική εμπλοκή. Δεν απο­τε­λεί, ωστόσο, από μόνη της εγγύηση ανε­μπό­δι­στης υλο­ποί­η­σης.

Πίσω από τη διπλω­μα­τική αντι­πα­ρά­θεση βρί­σκε­ται μια υποδομή αρχικής ισχύος 1.000 MW, με ευρω­παϊκή επι­χο­ρή­γηση 657 εκατ. ευρώ, που επι­διώ­κει να συν­δέ­σει την Κύπρο με το ευρω­παϊκό ηλε­κτρικό σύστημα.

Το πραγ­μα­τικό μέτρο επι­τυ­χίας θα είναι η συνέ­χεια των εργα­σιών, με σαφείς όρους, προ­στα­σία των ελλη­νι­κών και κυπρια­κών θέσεων και πρόοδο προς την ολο­κλή­ρωση. Η έξοδος του πλοίου θα απο­τε­λέ­σει την πρώτη δοκι­μα­σία· η απρό­σκο­πτη πορεία του έργου θα δώσει την ουσια­στική απά­ντηση.

Πηγή: topontiki.gr