1.500 νόμοι, 60 χιλ. σελίδες ΦΕΚ «σκοτώνουν» τις επενδύσεις

Περισ­σό­τε­ροι από 1.478 νόμοι, 3.452 προ­ε­δρικά δια­τάγ­ματα, 19.727 εξου­σιο­δο­τή­σεις και 59.393 σελίδες των ΦΕΚ, συν­θέ­τουν το «τέρας» της πολυ­νο­μίας στη χώρα μας στο διά­στημα των τελευ­ταίων 15 ετών, «μποϊ­κο­τά­ρο­ντας» συστη­μα­τικά τις όποιες προ­σπά­θειες προ­σέλ­κυ­σης ξένων επεν­δύ­σεων. Το γρα­φειο­κρα­τικό ανο­σιούρ­γημα ενός εξαι­ρε­τικά πολύ­πλο­κου -δαιδαλώδους- λαβύ­ριν­θου με χιλιά­δες διοι­κη­τι­κές δομές και πολυ­νο­μία, υπο­λο­γί­ζε­ται ότι κοστί­ζει στην υπερ­χρε­ω­μένη Ελλάδα δύο φορές περισ­σό­τερο απ’ ό,τι οι τόκοι για τον υπέ­ρο­γκο δανει­σμό της.

Το φαι­νό­μενο του κρα­τι­σμού και της πολυ­νο­μίας/κακο­νο­μίας είναι πραγ­μα­τικά εντυ­πω­σιακό, όπως απο­δει­κνύ­ουν τα στοι­χεία έρευνας του φορέα διαΝΕΟσις, υπό τον τίτλο «Πολυ­νο­μία, Κακο­νο­μία και Γρα­φειο­κρα­τία στην Ελλάδα», επι­ση­μαί­νο­ντας πως την τελευ­ταία 15ετία, θεσπί­στη­καν περίπου 100 νόμοι ετησίως, με τους νόμους που δεν είναι κυρώ­σεις διεθνών συμ­βά­σεων ή συμ­φω­νιών να είναι περίπου οι μισοί (749 από τους 1.478). Απο­τέ­λε­σμα αυτού είναι η «καθαρή» εθνική παρα­γωγή να είναι κατά μέσον όρο 50 νόμοι το χρόνο, για την περίοδο 2001 – 2015.

Το πρό­βλημα έχει και την πολι­τική του διά­σταση. Οι εκά­στοτε κυβερ­νώ­ντες θέλουν να επα­νε­κλε­γούν και επι­διώ­κουν να δείξουν πρό­σθετο νομο­θε­τικό έργο

Στο ίδιο διά­στημα, η ανα­λο­γία στα προ­ε­δρικά δια­τάγ­ματα είναι 5 ανά 1 Νόμο, λαμ­βά­νο­ντας υπόψη τη νομο­θε­σία, εξαι­ρου­μέ­νων των κυρώ­σεων διεθνών συμ­βά­σεων και συμ­φω­νιών, με τις κανο­νι­στι­κές και οι ατο­μι­κές διοι­κη­τι­κές πράξεις να αριθ­μούν σε εκα­το­ντά­δες χιλιά­δες, καθώς ο αριθμός των Τευχών Β’ από το 2001 μέχρι το 2015 είναι 38.677, και κάθε τεύχος περι­λαμ­βά­νει τις περισ­σό­τε­ρες φορές παρα­πάνω από 5 πράξεις. Οι νόμοι συμπε­ρι­λαμ­βά­νουν 19.727 εξου­σιο­δο­τή­σεις σε περίπου 60.000 σελίδες νομο­θε­σίας. Τα τελευ­ταία έτη, με την υπο­γραφή της πρώτης δανεια­κής σύμ­βα­σης (Μνη­μό­νιο I, 2010), ο αριθμός των Πράξεων Νομο­θε­τι­κού Περιε­χο­μέ­νου (67 σε σύνολο 80) και των Πολυ­νο­μο­σχε­δίων (24 σε σύνολο 25) είναι αυξη­μέ­νος. Ενώ, σε σχέση με τους τομείς πολι­τι­κής, στο σύνολο των 704 νόμων που ανα­λύ­θη­καν από το 2002 μέχρι το 2015, η πλειο­νό­τητα (41%) εντάσ­σε­ται στην κατη­γο­ρία «Κράτος ? Δημόσια Διοί­κηση», ενώ οι άλλες δύο κατη­γο­ρίες, δηλαδή α) «Οικο­νο­μία ? Αγορά ? Ανά­πτυξη» και β) «Κοι­νω­νία», είναι μοι­ρα­σμέ­νες με 27% και 28% αντί­στοιχα.

Αυτός είναι και ο κύριος λόγος που η χώρα δεν μπορεί να ξεφύγει από τη θηλιά του δανει­σμού, που κάθε μέρα την πνίγει, με το γρα­φειο­κρα­τικό φεστι­βάλ και την πολυ­νο­μία να οδηγούν στην υπερ­φο­ρο­λό­γηση, η οποία, με την σειρά της, συνε­πά­γε­ται άνοδο της φορο­δια­φυ­γής, μείωση της ζητή­σεως με συνέ­πεια την οικο­νο­μική ύφεση.

Στην Ελλάδα πολυ­νο­μία παρα­τη­ρεί­ται σε πολλούς τομείς της δημό­σιας πολι­τι­κής, μεταξύ των οποίων «ξεχω­ρί­ζουν» η φορο­λο­γική πολι­τική, η πολε­ο­δο­μική – περι­βαλ­λο­ντική πολι­τική και η πολι­τική κοι­νω­νι­κών ασφα­λί­σεων, και ειδι­κό­τερα των συντά­ξεων. Η μελέτη ανα­δει­κνύει στοι­χεία για την πολυ­νο­μία στον φορο­λο­γικό τομέα και στον τομέα κοι­νω­νι­κών ασφα­λί­σεων, αλλά κυρίως προ­σφέ­ρει μια πανο­ρα­μική εικόνα, στη­ριγ­μένη σε ποσο­τική έρευνα που αφορά τη νομο­θε­σία σε όλους τους τομείς για την περίοδο 2001 έως 2015.

Τα αίτια της πολυ­νο­μίας

Σύμφωνα με την έρευνα, τα αίτια της πολυ­νο­μίας είναι πολλά και έως ένα βαθμό ανα­πό­φευ­κτα. Η ρύθμιση ενός οποιου­δή­ποτε θέματος από το νομο­θέτη μπορεί να αποβεί λαν­θα­σμένη ή με το πέρασμα του χρόνου, να ξεπε­ρα­σθεί από οικο­νο­μι­κές και πολι­τι­κές μετα­βο­λές.

Πίσω, από το τερά­στιο αυτό πρό­βλημα υπάρχει και η πολι­τική του διά­σταση, που μόνον μελαγ­χο­λία προ­κα­λεί, καθώς θεω­ρεί­ται εύλογο στις δημο­κρα­τίες ότι οι εκά­στοτε κυβερ­νώ­ντες θέλουν να επα­νε­κλε­γούν, και για το σκοπό αυτό, μεταξύ άλλων απο­τε­λε­σμά­των δημό­σιας πολι­τι­κής, επι­διώ­κουν να δείξουν πρό­σθετο ή και­νο­τόμο νομο­θε­τικό έργο.

Ωστόσο, στην Ελλάδα η πολυ­νο­μία οφεί­λε­ται και σε άλλα αίτια. Όπως και σε άλλες χώρες με παρό­μοια ιστο­ρική δια­δρομή και συγκρί­σι­μες σχέσεις κράτους-κοινωνίας, όπως κατά δια­στή­ματα σε ορι­σμέ­νες χώρες της Νότιας Ευρώπης, στην Ελλάδα η πολυ­νο­μία θα πρέπει να απο­δο­θεί σε μακρο­χρό­νια και πιο πρό­σφατα αίτια. Αυτά δια­κρί­νο­νται σε κοινωνικο-πολιτικά, διοι­κη­τικά/οργα­νω­σιακά και νομικά αίτια.

Στην έκθεση της η διαΝΕΟσις επι­ση­μαί­νει ότι κοινωνικο-πολιτικά αίτια είναι το πελα­τειακό σύστημα, οι πιέσεις ομάδων συμ­φε­ρό­ντων για εξαί­ρεσή τους από τους γενι­κούς κανόνες που θέτει η πολι­τεία και, γενι­κό­τερα, η κοι­νω­νική υπο­στή­ριξη προς την πολυ­νο­μία, γιατί χωρίς αυτή δεν θα μπο­ρούσε η κάθε ομάδα, επαγ­γελ­μα­τική ή άλλη, να δια­τη­ρή­σει το δικό της, ιδιαί­τερο επαγ­γελ­μα­τικό, φορο­λο­γικό ή ασφα­λι­στικό καθε­στώς.

Επίσης, τέτοιου είδους αίτια είναι και η τάση των εκά­στοτε κυβερ­νώ­ντων να νομο­θε­τούν, συχνά εκ του περισ­σού, προ­κει­μέ­νου να υπε­ρα­κο­ντί­σουν τη νομο­θε­τική «προ­σφορά» των προη­γου­μέ­νων που βρί­σκο­νταν στην κυβέρ­νηση. Και, ενώ αυτό απο­τε­λεί γενική τάση σε πολλές δημο­κρα­τίες, αποκτά οξεία μορφή σε δημο­κρα­τίες με πολω­μένα κομ­μα­τικά συστή­ματα, όπως το ελλη­νικό, στο οποίο σπάνια υπάρχει συναί­νεση στη δια­μόρ­φωση μέτρων πολι­τι­κής.

Ο πολω­μέ­νος δικομ­μα­τι­σμός, δηλαδή, «τρέφει» την πολυ­νο­μία, όπως άλλωστε το κάνει και η τάση για συχνούς κυβερ­νη­τι­κούς ανα­σχη­μα­τι­σμούς. Ένα ακόμη αίτιο είναι η αδύναμη ως προς τις δεξιό­τη­τές της και ετε­ρό­νομη -καθότι μακρο­χρό­νια κομματικοποιημένη- δημόσια διοί­κηση και η συνα­κό­λουθη δυσπι­στία μεταξύ διοί­κη­σης και πολι­τι­κής εξου­σίας.

Στα διοι­κη­τικά/οργα­νω­σιακά αίτια συμπε­ρι­λαμ­βά­νο­νται, πρώτον, η ανα­πό­φευ­κτη νομο­θε­τική παρα­γωγή σε ένα κράτος όπως το ελλη­νικό, με ιδιαί­τερα συγκε­ντρω­τικό διοι­κη­τικό σύστημα, ακόμη και μετά την περι­φε­ρειακή και την τοπική απο­κέ­ντρωση των τελευ­ταίων δύο δεκα­ε­τιών, και, δεύ­τε­ρον, η διεύ­ρυνση του ρόλου του κράτους. Το τελευ­ταίο τόσο όταν ακο­λου­θούσε παρεμ­βα­τι­κές πολι­τι­κές, «εισβάλ­λο­ντας» σε πολλούς τομείς της κοι­νω­νίας και της οικο­νο­μίας, ώστε να τους ρυθ­μί­ζει, όσο και όταν άρχισε να απο­σύ­ρε­ται, π.χ., από την παρα­γωγή αγαθών ή την κοι­νω­νική προ­στα­σία, πάλι χρεια­ζό­ταν να παράγει νόμους ρύθ­μι­σης των σχέσεων στα πεδία από τα οποία το ίδιο απο­συ­ρό­ταν.

Στα νομικά αίτια περι­λαμ­βά­νο­νται, πρώτον, η σύνδεση του εθνικού με το ευρω­παϊκό και το διεθνές δίκαιο, με την έννοια της εισα­γω­γής και της υιο­θέ­τη­σης ρυθ­μί­σεων οι οποίες προ­κύ­πτουν από διε­θνείς συν­θή­κες που συνά­πτει η χώρα. Άλλωστε, ως χώρα-μέλος της Ευρω­παϊ­κής Ένωσης, η Ελλάδα υπο­χρε­ού­ται να συγ­χρο­νί­ζει το βήμα της με τη νομο­θε­τική παρα­γωγή της Ένωσης. Δεύ­τε­ρον, η Ελλάδα δια­θέ­τει ένα μάλλον μακρο­σκε­λές και υπερ­φορ­τω­μένο σύνταγμα, το οποίο ανοίγει πολλές ευκαι­ρίες στον κοινό νομο­θέτη να νομο­θε­τεί. Του επι­τρέ­πει να ψηφίζει νομο­σχέ­δια στην Ολο­μέ­λεια και στα Τμήματα Δια­κο­πών της Βουλής, να ψηφίζει επεί­γο­ντα και κατε­πεί­γο­ντα νομο­σχέ­δια, να ψηφίζει νόμους-πλαίσια, να εξου­σιο­δο­τεί τη διοί­κηση να εκδίδει πληθώρα κανο­νι­στι­κών πράξεων με ειδική εξου­σιο­δό­τηση, ενώ επι­τρέ­πει και στην κυβέρ­νηση να εκδίδει έναν πρα­κτικά απε­ριό­ρι­στο αριθμό Πράξεων Νομο­θε­τι­κού Περιε­χο­μέ­νου (ΠΝΠ).

Το πρό­βλημα της κακο­νο­μίας

Ακόμη και λίγοι νόμοι να υπήρχαν, δεν θα είχε απα­ραί­τητα απο­φευ­χθεί το παράλ­ληλο πρό­βλημα της κακο­νο­μίας. Τα συμ­πτώ­ματά του είναι οι αντι­φά­σεις των νόμων μεταξύ τους, τα κενά δικαίου, οι δυσερ­μή­νευ­τες και πολύ­πλο­κες δια­τυ­πώ­σεις, η ατέλεια και η ανε­πάρ­κεια των ρυθ­μί­σεων, η θέσπιση νέων κανόνων δικαίου, προ­κει­μέ­νου αυτοί να ερμη­νεύ­σουν τι πραγ­μα­τικά εννο­ούσε ο νομο­θέ­της όταν θέσπιζε κάποιον προη­γού­μενο κακό­τε­χνο κανόνα δικαίου, καθώς και τα αυξη­μένα -από ό,τι φαί­νε­ται? φαι­νό­μενα εκφρα­στι­κών και άλλων λαθών στη χρήση της ελλη­νι­κής.

Συνο­πτικά, χωρίς αυτό να είναι το απο­κλει­στικό αίτιο, η πολυ­νο­μία παράγει κακο­νο­μία, αφού, μετά από κάποιο όριο αριθ­μη­τι­κής αύξησης των νόμων, οι αντι­φά­σεις μεταξύ τους είναι ανα­με­νό­με­νες. Η δε κακο­νο­μία, με τη σειρά της, «τρο­φο­δο­τεί» την πολυ­νο­μία, αφού απαι­τού­νται νέοι νόμοι για να επι­λυ­θούν τα προ­βλή­ματα που ήδη κατά τη θέσπισή τους τυχόν προ­κά­λε­σαν οι παλαιοί κακό­τε­χνοι νόμοι.

Μέτρα επί­λυ­σης

Τα μέτρα επί­λυ­σης του προ­βλή­μα­τος συν­δέ­ο­νται με τη διά­γνωση των αιτίων και των συνε­πειών του. Τα βαθύ­τερα αίτια, όπως ο πολω­μέ­νος κομ­μα­τι­κός αντα­γω­νι­σμός ή η μακρο­χρό­νια αδυ­να­μία και εξάρ­τηση της διοί­κη­σης από την πολι­τική, δεν επι­δέ­χο­νται άμεσες λύσεις. Χωρίς να χάνεται ο στόχος της ανα­βάθ­μι­σης της δημο­κρα­τίας στο μέλλον, ώστε μαζί με αυτή να υπο­χω­ρή­σει η πολυ­νο­μία, η έμφαση πρέπει να δοθεί σε μεσο­πρό­θε­σμες και βρα­χυ­πρό­θε­σμες παρεμ­βά­σεις.

Οι μεσο­πρό­θε­σμες παρεμ­βά­σεις προ­ϋ­πο­θέ­τουν ανα­θε­ώ­ρηση του Συντάγ­μα­τος, εφόσον ισχύει το συμπέ­ρα­σμά μας ότι το Σύνταγμα, όπως έχει σήμερα, ευνοεί την πολυ­νο­μία. Μεσο­πρό­θε­σμα θα πρέπει να ανα­σχε­θεί η τάση του Συντάγ­μα­τος να ωθεί τη Βουλή να επι­τα­χύ­νει τη νομο­θε­τική παρα­γωγή και να επι­τρέ­πει σε βου­λευ­τές και σε υπουρ­γούς να δια­γκω­νί­ζο­νται για το ποιος θα παρα­γά­γει περισ­σό­τερη νομο­θε­σία στη διάρ­κεια της θητείας τους.

Οι επτά (7) μεσο­πρό­θε­σμες προ­τά­σεις, οι οποίες θα έχουν μέλλον εφόσον βέβαια συνα­ντή­σουν ευρύ­τε­ρες πολι­τι­κές συναι­νέ­σεις, αφορούν: 1. Μείωση του ρυθ­μι­στι­κού όγκου με τη χρήση του εργα­λείου της «γκι­λο­τί­νας». 2. Μείωση του ρυθ­μι­στι­κού όγκου, μέσω στο­χευ­μέ­νων κωδι­κο­ποι­ή­σεων, και συνταγ­μα­τική προ­στα­σία των νέων κωδίκων. 3. Εξορ­θο­λο­γι­σμός και έλεγχος των βου­λευ­τι­κών προ­σθη­κών και τρο­πο­λο­γιών. 4. Ενο­ποί­ηση όλων των συνο­δευ­τι­κών εκθέ­σεων ενός νομο­σχε­δίου σε μια ανα­βαθ­μι­σμένη Ανάλυση Ρυθ­μι­στι­κών ή Κανο­νι­στι­κών Επι­πτώ­σεων. 5. Ουσια­στι­κός νομο­θε­τι­κός προ­γραμ­μα­τι­σμός με ανώτατα όρια ανά υπουρ­γείο στην ετήσια παρα­γωγή νομο­θε­σίας, βάσει ποσο­τι­κών στόχων και ανα­φο­ρές πεπραγ­μέ­νων σε εξα­μη­νιαία βάση. 6. Αξιο­λό­γηση της εφαρ­μο­γής της νομο­θε­σίας μετά τη θέση της σε ισχύ και αυτο­δί­καιη κατάρ­γηση νόμων δύο χρόνια μετά την ψήφιση τους, εφόσον ψηφί­στη­καν για να αντι­με­τω­πί­σουν έκτα­κτες ή επεί­γου­σες ανάγκες. 7. Αλλαγή του νομο­θε­τι­κού πλαι­σίου και βαθ­μιαία μετα­βολή της νομο­λο­γίας, ώστε τα δικα­στή­ρια να ελέγ­χουν σε συγκε­κρι­μέ­νες περι­πτώ­σεις την ίδια τη δια­δι­κα­σία παρα­γω­γής νόμων από τη Βουλή.

Ταυ­τό­χρονα, οι δώδεκα άμεσες παρεμ­βά­σεις, που προ­τεί­νο­νται στο τελευ­ταίο μέρος της μελέτης, θα ωφε­λού­νταν βέβαια από τυχόν ευρύ­τερη κοινωνικο-πολιτική στήριξή τους, αλλά κυρίως επι­ζη­τούν ισχυρή και διαρκή πολι­τική βούληση για την προ­ώ­θησή τους. Δεν έχουν οικο­νο­μικό κόστος και οι περισ­σό­τε­ρες είναι άμεσα εφαρ­μό­σι­μες. Πολλές είναι ήδη γνωστές, γιατί έχουν συζη­τη­θεί στη δημόσια σφαίρα, ενώ άλλες παρου­σιά­ζο­νται ίσως για πρώτη φορά εδώ, με βάση την ανάλυση της ελλη­νι­κής και της διε­θνούς εμπει­ρίας σε ό,τι αφορά την αντι­με­τώ­πιση της πολυ­νο­μίας και της κακο­νο­μίας. Επι­γραμ­μα­τικά, οι προ­τει­νό­με­νες άμεσες παρεμ­βά­σεις είναι οι εξής: 1. Ακριβής διά­γνωση του προ­βλή­μα­τος και χρη­μα­το­δό­τηση από το ΕΣΠΑ. 2. Ανα­δια­μόρ­φωση της εσω­τε­ρι­κής δομής της Γενικής Γραμ­μα­τείας της Κυβέρ­νη­σης, με σκοπό την εφαρ­μογή της Καλής Νομο­θέ­τη­σης. 3. Ενδυ­νά­μωση της Κεντρι­κής Νομο­πα­ρα­σκευα­στι­κής Επι­τρο­πής και ανε­ξαρ­τη­το­ποί­ησή της. 4. Δημιουρ­γία Κυβερ­νη­τι­κής Επι­τρο­πής Καλής Νομο­θέ­τη­σης. 5. Ενερ­γο­ποί­ηση Μονάδων Νομο­θε­τι­κής Πρω­το­βου­λίας Υπουρ­γείων. 6. Ανα­βάθ­μιση του Κοι­νο­βου­λίου – Δημιουρ­γία Ειδικής Διαρ­κούς Κοι­νο­βου­λευ­τι­κής Επι­τρο­πής Καλής Νομο­θέ­τη­σης. 7. Απο­σύν­δεση του υπουρ­γι­κού αξιώ­μα­τος από το βου­λευ­τικό αξίωμα. 8. Μείωση του αριθμού των υπουρ­γείων και των υπουρ­γών. 9. Ευρύ­τερη δια­βού­λευση πριν από τη δια­μόρ­φωση των νομο­σχε­δίων. 10. Τήρηση του χρο­νι­κού ελα­χί­στου (minimum) για ηλε­κτρο­νική δια­βού­λευση επί των δια­μορ­φω­μέ­νων νομο­σχε­δίων. 11. Επε­ξερ­γα­σία νομο­σχε­δίων από το Συμ­βού­λιο της Επι­κρα­τείας (Σ.τ.Ε.) πριν από την κατά­θεσή τους στη Βουλή. 12. Μείωση των πηγών πίεσης από την ίδια τη Βουλή για αύξηση της νομο­θε­τι­κής παρα­γω­γής (μείωση βου­λευ­τών, αλλαγή εκλο­γι­κού νόμου).

Συνέ­πειες της Πολυ­νο­μίας

Απο­θαρ­ρύ­νο­νται οι εγχώ­ριοι και ξένοι επεν­δυ­τές

Εκτός από την τάση προς κακο­νο­μία, υπάρ­χουν και άλλες δυσμε­νείς επι­πτώ­σεις της πολυ­νο­μίας. Προ­φα­νέ­στερη είναι η δημιουρ­γία περαι­τέρω γρα­φειο­κρα­τίας, επι­φορ­τι­σμέ­νης να εφαρ­μό­ζει τη διο­γκού­μενη νομο­θε­τική παρα­γωγή. Ο κακός νομο­θέ­της γεννά τον κακό γρα­φειο­κράτη. Επι­πλέον, δημιουρ­γεί­ται η εντύ­πωση, αν δεν επι­διώ­κε­ται η θεσμο­ποί­ηση, της δια­κρι­τι­κής μετα­χεί­ρι­σης υπέρ κάποιων δημο­φι­λών ή ευνο­ού­με­νων κατη­γο­ριών επι­χει­ρή­σεων, εργα­ζο­μέ­νων ή ασφα­λι­σμέ­νων, που απο­λαμ­βά­νουν δια­φο­ρε­τικό καθε­στώς δικαιω­μά­των και υπο­χρε­ώ­σεων από τους υπο­λοί­πους, μέσα σε ένα αδια­φα­νές θεσμικό πλαίσιο, καθότι είναι πυκνό και διο­γκού­μενο.

Η εφαρ­μογή των νέων νόμων καθυ­στε­ρεί από τη διοί­κηση, ιδίως όταν, όπως συμ­βαί­νει συχνό­τατα, οι υπη­ρε­σίες ανα­μέ­νουν την έκδοση υπουρ­γι­κών εγκυ­κλίων προς εφαρ­μογή κάποιου νόμου. Διο­γκώ­νε­ται η ύλη των δικα­στη­ρίων, γεγονός το οποίο, μαζί με άλλους παρά­γο­ντες, οδηγεί στην καθυ­στέ­ρηση της απο­νο­μής δικαιο­σύ­νης. Οδη­γεί­ται, τέλος, η χώρα σε καθε­στώς ανα­σφά­λειας δικαίου, πράγμα που απο­θαρ­ρύ­νει τους εγχώ­ριους και, κυρίως, τους ξένους επεν­δυ­τές.

Δώδεκα προτάσεις-παρεμβάσεις βρα­χυ­πρό­θε­σμου ορί­ζο­ντα

• Ακριβής διά­γνωση του προ­βλή­μα­τος και χρη­μα­το­δό­τηση από το ΕΣΠΑ.
• Ανα­δια­μόρ­φωση της εσω­τε­ρι­κής δομής της Γενικής Γραμ­μα­τείας της Κυβέρ­νη­σης, με σκοπό την εφαρ­μογή της Καλής Νομο­θέ­τη­σης.
• Ενδυ­νά­μωση της Κεντρι­κής Νομο­πα­ρα­σκευα­στι­κής Επι­τρο­πής και ανε­ξαρ­τη­το­ποί­ησή της.
• Δημιουρ­γία Κυβερ­νη­τι­κής Επι­τρο­πής Καλής Νομο­θέ­τη­σης.
• Ενερ­γο­ποί­ηση Μονάδων Νομο­θε­τι­κής Πρω­το­βου­λίας Υπουρ­γείων.
• Ανα­βάθ­μιση του Κοι­νο­βου­λίου – Δημιουρ­γία Ειδικής Διαρ­κούς Κοι­νο­βου­λευ­τι­κής Επι­τρο­πής Καλής Νομο­θέ­τη­σης.
• Απο­σύν­δεση του υπουρ­γι­κού αξιώ­μα­τος από το βου­λευ­τικό αξίωμα.
• Μείωση του αριθμού των υπουρ­γείων και των υπουρ­γών.
• Ευρύ­τερη δια­βού­λευση πριν από τη δια­μόρ­φωση των νομο­σχε­δίων.
• Τήρηση του χρο­νι­κού ελα­χί­στου (minimum) για ηλε­κτρο­νική δια­βού­λευση επί των δια­μορ­φω­μέ­νων νομο­σχε­δίων.
• Επε­ξερ­γα­σία νομο­σχε­δίων από το Συμ­βού­λιο της Επι­κρα­τείας (Σ.τ.Ε.) πριν από την κατά­θεσή τους στη Βουλή.
• Μείωση των πηγών πίεσης από την ίδια τη Βουλή για αύξηση της νομο­θε­τι­κής παρα­γω­γής (μείωση βου­λευ­τών, αλλαγή εκλο­γι­κού νόμου).

Επτά προτάσεις-παρεμβάσεις μεσο­πρό­θε­σμου ορί­ζο­ντα

• Μείωση του ρυθ­μι­στι­κού όγκου με τη χρήση του εργα­λείου της «γκι­λο­τί­νας».
• Μείωση του ρυθ­μι­στι­κού όγκου, μέσω στο­χευ­μέ­νων κωδι­κο­ποι­ή­σεων, και συνταγ­μα­τική προ­στα­σία των νέων κωδίκων.
• Εξορ­θο­λο­γι­σμός και έλεγχος των βου­λευ­τι­κών προ­σθη­κών και τρο­πο­λο­γιών.
• Ενο­ποί­ηση όλων των συνο­δευ­τι­κών εκθέ­σεων ενός νομο­σχε­δίου σε μια ανα­βαθ­μι­σμένη Ανάλυση Ρυθ­μι­στι­κών ή Κανο­νι­στι­κών Επι­πτώ­σεων.
• Ουσια­στι­κός νομο­θε­τι­κός προ­γραμ­μα­τι­σμός με ανώτατα όρια ανά Υπουρ­γείο στην ετήσια παρα­γωγή νομο­θε­σίας, βάσει ποσο­τι­κών στόχων και ανα­φο­ρές πεπραγ­μέ­νων σε εξα­μη­νιαία βάση.
• Αξιο­λό­γηση της εφαρ­μο­γής της νομο­θε­σίας μετά τη θέση της σε ισχύ και αυτο­δί­καιη κατάρ­γηση νόμων δύο χρόνια μετά την ψήφισή τους, εφόσον ψηφί­στη­καν για να αντι­με­τω­πί­σουν έκτα­κτες ή επεί­γου­σες ανάγκες.
• Αλλαγή του νομο­θε­τι­κού πλαι­σίου και βαθ­μιαία μετα­βολή της νομο­λο­γίας, ώστε τα δικα­στή­ρια να ελέγ­χουν σε συγκε­κρι­μέ­νες περι­πτώ­σεις την ίδια τη δια­δι­κα­σία παρα­γω­γής νόμων από τη Βουλή.
• Ημε­ρη­σία