Μόνιμη παρουσία του ΝΑΤΟ στο Αιγαίο

Οι προ­βλέ­ψεις αρκετών δυτικών χωρών, μεταξύ των οποίων οι ΗΠΑ και η Αγγλία, ότι το Αιγαίο Πέλαγος απο­τε­λεί έναν από τους πλέον κρί­σι­μους κόμβους για την ασφά­λεια του δυτικού κόσμου τις επό­με­νες δεκα­ε­τίες, σχε­τί­ζο­νται άμεσα με την προ­σπά­θεια της Ουά­σιγ­κτον να απο­δώ­σει πάση θυσία η επι­χεί­ρηση του ΝΑΤΟ, να μην προ­κλη­θεί θερμό επει­σό­διο και να επι­λυ­θούν τα ελλη­νο­τουρ­κικά προ­βλή­ματα το συντο­μό­τερο δυνατό.

Στόχος των ΗΠΑ, τονί­ζουν καλά ενη­με­ρω­μέ­νες διπλω­μα­τι­κές και κυβερ­νη­τι­κές πηγές, είναι να παρα­μεί­νει το ΝΑΤΟ στην περιοχή για δεκα­ε­τίες και να επε­κτεί­νει με σχέδιο και ένα νέο δόγμα την ακτίνα δράσης του στη Μεσό­γειο. Το προ­σφυ­γικό πρό­βλημα, σε συν­δυα­σμό με τη μετα­νά­στευση των φτωχών και την κλι­μα­τική μετα­νά­στευση που θα είναι επίσης μαζική τα επόμενα χρόνια, η αντι­με­τώ­πιση της τρο­μο­κρα­τίας, οι κινή­σεις της Ρωσίας στην περιοχή που είναι πλήρως ανα­βαθ­μι­σμέ­νες και η προ­στα­σία των ενερ­γεια­κών οδών καθι­στούν το Αιγαίο και την Ελλάδα μεί­ζο­νος στρα­τη­γι­κής σημα­σίας. Σύμφωνα με έγκυρες πηγές, ξένοι πολι­τι­κοί ηγέτες και διπλω­μά­τες υπο­γραμ­μί­ζουν τα νέα δεδο­μένα στην Αθήνα, η οποία όμως εξα­κο­λου­θεί να είναι αμήχανη και να κινεί­ται χωρίς σχέδιο για να αξιο­ποι­ή­σει τις εξε­λί­ξεις αυτές και να απο­σπά­σει η χώρα τα αυτο­νό­ητα οφέλη. Καλά ενη­με­ρω­μέ­νος διπλω­μά­της, που υπη­ρε­τεί σε ευρω­παϊκή πρω­τεύ­ουσα, είπε στην «Κ» ότι υφί­στα­ται ένας επι­πλέον κίν­δυ­νος για τη χώρα, καθώς οι μεγάλες αλλαγές που συντε­λού­νται στους θεσμούς της Ε.Ε., η νέα συνο­ριο­φυ­λακή, η δράση του ΝΑΤΟ και τα προ­βλή­ματα με την Τουρκία μπορεί να οδη­γή­σουν σε διε­θνο­ποί­ηση ενός τμή­μα­τος του Αιγαίου, με προ­φα­νείς συνέ­πειες για την ελλη­νική κυριαρ­χία, ενδε­χό­μενο που το ελλη­νικό κράτος δεν πρέπει να υπο­τι­μή­σει και να δράσει τώρα, πριν δια­μορ­φω­θούν οι συν­θή­κες για επιβολή απο­φά­σεων.

«Παγώ­νουν» οι συνο­μι­λίες

Οπως στο προ­σκή­νιο, έτσι και στο παρα­σκή­νιο, οι ελλη­νο­τουρ­κι­κές σχέσεις είναι φορ­τι­σμέ­νες, ακόμη και οι διπλω­μα­τι­κοί διά­λο­γοι είναι πλέον ψυχροί. Ενα θερμό επει­σό­διο που φαί­νε­ται να επι­διώ­κει του­λά­χι­στον ένα τμήμα των Τούρκων στρα­τιω­τι­κών και πολι­τι­κών, μπορεί να οδη­γή­σει σε άμεσες δια­πραγ­μα­τεύ­σεις με την Ελλάδα και εκεί να διεκ­δι­κή­σει την αλλαγή του νομικού καθε­στώ­τος του Αιγαίου. Η Ελλάδα αντιδρά, αλλά τα πράγ­ματα είναι ιδιαί­τερα δύσκολα και περί­πλοκα αυτή την ώρα.

Η δια­δι­κα­σία των ΜΟΕ έχει παγώσει και όχι μόνον αυτό, αλλά και το μνη­μό­νιο Παπού­λια – Γιλμάζ, που άντεξε ώς ένα βαθμό στον χρόνο, έχει πλέον ακυ­ρω­θεί στην πράξη, ενώ οι διε­ρευ­νη­τι­κές συνο­μι­λίες έχουν παρα­λύ­σει παρά τις δημό­σιες δεσμεύ­σεις των κυρίων Τσίπρα και Ντα­βού­το­γλου για σύντομα απο­τε­λέ­σματα.

Εντονη ανη­συ­χία

Η Ουά­σιγ­κτον, που γνω­ρί­ζει πολύ καλά τι συντε­λεί­ται στο παρα­σκή­νιο, έχει εκφρά­σει την έντονη ανη­συ­χία της στα υπουρ­γεία Εξω­τε­ρι­κών και Αμυνας, καθώς για πρώτη φορά μετά τη «διπλω­μα­τία των σεισμών», από την περίοδο 1999-2000, είναι ορατό το ενδε­χό­μενο να κλεί­σουν ή να περιο­ρι­στούν στο ελά­χι­στο οι πολι­τι­κοί, διπλω­μα­τι­κοί και στρα­τιω­τι­κοί δίαυλοι μεταξύ Αθήνας και Αγκυρας. Η ανα­βάθ­μιση της επι­θε­τι­κό­τη­τας της Τουρ­κίας ότι πλέον 17 νησιά δεν απο­τε­λούν γκρίζα ζώνη αλλά ανήκουν στην Τουρκία προ­κα­λεί, πέραν της στρα­τιω­τι­κής έντασης, και διπλω­μα­τική υπερ­θέρ­μανση. Τα ηχητικά μηνύ­ματα που λαμ­βά­νει το ΝΑΤΟ από την Αγκυρα με τις φωνές Τούρκων λιμε­νι­κών ή από τα ραντάρ ότι η περιοχή των Οινουσ­σών ή του Φαρ­μα­κο­νη­σίου είναι «τουρ­κικό έδαφος» έχουν προ­κα­λέ­σει την αντί­δραση της Αθήνας, που επίσης φέρεται απο­φα­σι­σμένη να κλι­μα­κώ­σει με τη σειρά της τη στρα­τιω­τική της αντί­δραση. Η πρώτη συζή­τηση για εγκα­τά­λειψη της παθη­τι­κής άμυνας έγινε, σύμφωνα με έγκυρες πηγές, στη συνε­δρί­αση του ΚΥΣΕΑ στις 15 Απρι­λίου, όταν ο πρω­θυ­πουρ­γός απο­δέ­χθηκε εισή­γηση για «κλεί­δωμα» των τουρ­κι­κών αερο­σκα­φών και πλοίων και λει­τουρ­γία της αερά­μυ­νας, ενώ αυξά­νε­ται η στρα­τιω­τική παρου­σία στα νησιά και η ναυτική στο Αιγαίο.

Η πολι­τική ίσων απο­στά­σεων, όμως, εκ μέρους του ΝΑΤΟ παρα­μέ­νει. Στο κλίμα αυτό ανα­μέ­νε­ται να πραγ­μα­το­ποι­η­θεί η συνά­ντηση Τσίπρα – Ντα­βού­το­γλου (αν και ο τελευ­ταίος ανα­κοί­νωσε ότι απο­χω­ρεί από την πρω­θυ­πουρ­γία) στη Θεσ­σα­λο­νίκη στις 17 Μαΐου στο περι­θώ­ριο της εκδή­λω­σης για τα εγκαί­νια του ΤΑΡ. Μέχρι προχθές εθε­ω­ρείτο βέβαιη η παρου­σία του Τούρκου πρω­θυ­πουρ­γού, ο οποίος σχε­δί­αζε μάλιστα να επι­σκε­φθεί και τη Θράκη. Ωστόσο, η πολι­τική της Τουρ­κίας στο Αιγαίο δεν άλλαξε επειδή άλλαζαν πρω­θυ­πουρ­γοί.