«Γυρίζοντας τον Κόσμο»-Μια ταινία στο φεστιβάλ Καννών με γυρίσματα στη Ρόδο

Η αλήθεια είναι ότι δε συνη­θί­ζουμε να ακούμε πως η Ελλάδα είναι φιλικός προ­ο­ρι­σμός για κινη­μα­το­γρα­φι­κές παρα­γω­γές. Όταν όμως ο ισχυ­ρι­σμός προ­έρ­χε­ται από δύο Γαλ­λί­δες σκη­νο­θέ­τι­δες, τη Μιριέλ και τη Ντελφίν Κουλέν, οι οποίες επι­σκέ­πτο­νται τη χώρα μας από κορι­τσά­κια, έχουν γυρίσει εδώ ντο­κι­μα­ντέρ και μάλιστα έχουν πρό­σφατα ολο­κλη­ρώ­σει την τελευ­ταία τους μεγάλου μήκους, γυρι­σμένη κατά κύριο λόγο στη Ρόδο, τότε καλό είναι να τον λάβουμε σοβαρά υπόψη.

Το νέο τους, ελλη­νο­γαλ­λι­κής παρα­γω­γής φιλμ με τίτλο «Voir du Pays» (ή όπως το ξέρουμε ήδη εδώ, «Γυρί­ζο­ντας τον Κόσμο»), επι­λέ­χθηκε την περα­σμένη Πέμπτη στο επίσημο πρό­γραμμα του 69ου Φεστι­βάλ Καννών, όπου και θα κάνει παγκό­σμια πρε­μιέρα στο πλαίσιο του τμή­μα­τος Ένα Κάποιο Βλέμμα. Πρό­κει­ται για μια ταινία με έντονο το ελλη­νικό στοι­χείο, αφού φιλο­ξε­νεί στο καστ την Αριάν Λαμπέντ, τον Ανδρέα Κων­στα­ντί­νου και τον Μάκη Παπα­δη­μη­τρίου.

Η Λαμπέντ πρω­τα­γω­νι­στεί μαζί με τη Soko στο ρόλο δύο Γαλ­λί­δων στρα­τιω­τι­κών που έχουν μόλις επι­στρέ­ψει από το Αφγα­νι­στάν σε ευρω­παϊκό έδαφος (το φιλμ υπο­τί­θε­ται δια­δρα­μα­τί­ζε­ται στην Κύπρο, με το μεγα­λύ­τερο μέρος των γυρι­σμά­των ωστόσο να έχει γίνει στη Ρόδο). Κατά την τρι­ή­μερη παρα­μονή τους στο ηλιό­λου­στο νησί, η οποία περι­λαμ­βά­νει διαμονή σε πολυ­τε­λές ξενο­δο­χείο ως μέρος ενός προ­γράμ­μα­τος απο­συ­μπί­ε­σης από την εμπει­ρία του πεδίου της μάχης, οι δύο γυναί­κες αρχί­ζουν να έρχο­νται στα­διακά αντι­μέ­τω­πες με όσα τις κλη­ρο­δό­τησε η συμ­με­τοχή στον πόλεμο, ενώ παράλ­ληλα γνω­ρί­ζουν τους χαρα­κτή­ρες που υπο­δύ­ο­νται οι Κων­στα­ντί­νου και Παπα­δη­μη­τρίου.

Οι αδερφές Κουλέν είχαν ήδη προ­λά­βει να τρα­βή­ξουν το ενδια­φέ­ρον του ελλη­νι­κού κοινού από το 2011 και συγκε­κρι­μένα την πρώτη τους, μεγάλου μήκους σκη­νο­θε­τική από­πειρα, τα «17 Κορί­τσια». Η επι­στροφή τους στο φετινό Φεστι­βάλ Γαλ­λό­φω­νου Κινη­μα­το­γρά­φου που έριξε αυλαία μόλις πριν λίγες ημέρες, τις έφερε εκ νέου σε αυτή που απο­κα­λούν δεύτερη πατρίδα τους, προ­κει­μέ­νου να προ­ε­δρεύ­σουν της κρι­τι­κής επι­τρο­πής, πλάι στους Λήδα Γαλανού, Σπύρο Γιαν­ναρά, Στε­φα­νία Γου­λιώτη και Πανα­γιώτη Ευαγ­γε­λίδη.

Η συνά­ντηση μαζί τους πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε πριν τις ανα­κοι­νώ­σεις των Καννών, όμως οι ήδη γνωστές πλη­ρο­φο­ρίες για τη νέα τους δουλειά προ­σφέ­ρο­νταν για μία εξαι­ρε­τικά ενδια­φέ­ρουσα κου­βέ­ντα. Το «Γυρί­ζο­ντας τον Κόσμο», άλλωστε, μιλά σύμφωνα με τις ίδιες τις σκη­νο­θέ­τι­δες για τη «γυναι­κεία βία», θέτο­ντας ταυ­τό­χρονα το ζήτημα της ισό­τη­τας μεταξύ των φύλων στο τραπέζι, και μάλιστα εντός ενός ανδρο­κρα­τού­με­νου πλαι­σίου όπως είναι ο στρατός. Την ίδια στιγμή, ανα­φέ­ρε­ται σε έναν πόλεμο, τις συνέ­πειες του οποίου εξα­κο­λου­θούμε να αντι­με­τω­πί­ζουμε, είτε μέσω της προ­σφυ­γι­κής κρίσης είτε μέσω της ανόδου του λεγό­με­νου Ισλα­μι­κού Κράτους. Η Δύση και οι ευθύνες της, οι λεγό­με­νες «ευρω­παϊ­κές αξίες» στο όνομα των οποίων ισο­πε­δώ­θη­καν εκ νέου χώρες στη Μέση Ανατολή, καθώς και άλλες παρά­με­τροι μπαί­νουν στην εξίσωση μιας συζή­τη­σης που μεταξύ άλλων εντεί­νει την προ­σμονή να δούμε πώς όλα αυτά κατα­φέρ­νουν να συν­δε­θούν στο σύμπαν της ταινίας.

Φωτο­γρα­φία από την ταινία «17 Κορί­τσια»

Έχετε έρθει στην Ελλάδα αρκετές φορές, και για να γυρί­σετε ταινίες…

Μιριέλ Κουλέν: Ναι, ερχό­μα­στε εδώ με την Ντελφίν από όταν ήμασταν μικρά παιδιά. Αγαπάμε την Ελλάδα, είναι κάτι σαν τη δεύτερη πατρίδα μας. Έχω κάνει δύο ντο­κι­μα­ντέρ εδώ, στα οποία έκανε παρα­γωγή η αδερφή μου, το ένα στα Δωδε­κά­νησα και το άλλο στην Αθήνα. Ήταν περισ­σό­τερο σαν ταξι­διω­τικά ημε­ρο­λό­για, σχετικά με το πώς βλέπεις τα πράγ­ματα γύρω σου. Μια προ­σω­πική ματιά του να ταξι­δεύ­εις σε αυτή τη χώρα. Αυτή τη φορά όμως (σ.σ. εννοεί με το «Voir Du Pays») το πήγαμε ένα βήμα παρα­πέρα γυρί­ζο­ντας μια ταινία μυθο­πλα­σίας στην Ελλάδα και πρέπει να πούμε πως πραγ­μα­τικά απο­λαύ­σαμε πολύ το μοι­ρα­στούμε αυτή την εμπει­ρία με τους συντε­λε­στές. Η μισή ομάδα άλλωστε ήταν Γάλλοι και η άλλη μισή Έλληνες.

Το μεγα­λύ­τερο μέρος του «Voir Du Pays» έχει γυρι­στεί στη Ρόδο αλλά δια­δρα­μα­τί­ζε­ται υπο­τί­θε­ται στην Κύπρο. Τι στοι­χεία δανει­στή­κατε από το νησί για την ταινία;

Μ.Κ.: Για λόγους που έχουν να κάνουν με την παρα­γωγή, ήταν πολύ ευκο­λό­τερο να πραγ­μα­το­ποι­ή­σουμε γυρί­σματα στη Ρόδο από ότι στην Κύπρο. Άλλωστε δεν ήταν το σκηνικό στην Κύπρο αυτό που ήταν το σημα­ντικό, αλλά αυτοί οι στρα­τιώ­τες που έρχο­νται απ’ το Αφγα­νι­στάν, οι οποίοι καλού­νταν να μπουν σε αυτή τη συγκε­κρι­μένη ατμό­σφαιρα. Χρεια­ζό­μα­σταν ένα πεντά­στερο ξενο­δο­χείο, θάλασσα και ήλιο για να βάλουμε εκεί τους στρα­τιώ­τες. Η Ντελφίν μάλιστα έγραψε ένα μυθι­στό­ρημα στη Ρόδο…

Ντελφίν Κουλέν: Ξεκί­νησα…

Μ.Κ.: Σωστά, το ξεκί­νησε. Οπότε, παρα­τή­ρησε πως γνω­ρί­ζαμε την Κύπρο πολύ καλά και τη Ρόδο επίσης, και συνει­δη­το­ποί­ησε πως υπάρ­χουν πολλές ομοιό­τη­τες μεταξύ π.χ. της Λάρ­να­κας και της πόλης της Ρόδου. Έτσι, για λόγους που εξυ­πη­ρε­τού­σαν την παρα­γωγή, σκε­φτή­καμε πως δε θα ήταν τόσο ψεύτικο να κάνουμε γυρί­σματα στο νησί.

Ν.Κ: Έτσι, γυρί­σαμε αρκετές μέρες στην Κύπρο και το υπό­λοιπο στη Ρόδο.

Άρα γυρί­σατε και στην Κύπρο, τελικά.

Μ.Κ.: Ναι, κυρίως για κάποια γενικά πλάνα χρεια­ζό­μα­σταν το κυπριακό σκηνικό.

Ν.Κ.: Και στο μισό φιλμ οι ηρωίδες παρα­μέ­νουν στο ξενο­δο­χείο, οπότε θα μπο­ρού­σαν να είναι στην Κορσική, το Μαρόκο ή οπου­δή­ποτε.

Η ταινία ασχο­λεί­ται με τη γυναι­κεία βία. Δεν είναι η βία κάτι που αφορά ως επί το πλεί­στον το ανδρικό φύλο;

Ν.Κ.: Δε βλέπω γιατί οι άνδρες έχουν το μονο­πώ­λιο στη βία, νομίζω πως μπο­ρούμε να είμαστε εξίσου βίαιες με εκεί­νους. Όμως είναι συνήθης η εντύ­πωση πως οι γυναί­κες είναι λιγό­τερο βίαιες ή ότι αν εκείνες ήταν επι­κε­φα­λής στον κόσμο δε θα υπήρχαν πόλεμοι – είμαι σίγουρη πως θα υπήρχαν. Ήταν ενδια­φέ­ρον λοιπόν για μένα να στο­χα­στώ πάνω στις γυναί­κες και τη βία, γιατί πιστεύω πως οι γυναί­κες και οι άνδρες είναι ίσοι, αλλά την ίδια στιγμή θα προ­τι­μούσα να είναι περισ­σό­τερο έξυπνες και να μην κάνουν πόλεμο.

Μ.Κ.: Έχει επίσης να κάνει, νομίζω, και με τον μοντερ­νι­σμό. Γιατί, αν πάρεις για παρά­δειγμα τον Α’ παγκό­σμιο πόλεμο, οι άνδρες πήγαι­ναν στον πόλεμο γιατί έπρεπε ασφαλώς να δώσουν μάχες σώμα με σώμα. Χρεια­ζό­ταν δηλαδή να είναι κανείς δυνατός σωμα­τικά. Δεν είναι κάτι άγνωστο πως εν γένει ένας άνδρας είναι συνήθως πιο δυνατός σωμα­τικά από μια γυναίκα. Σήμερα όμως, με τα drones και όλα αυτά μπορεί κάλ­λι­στα να είναι μια γυναίκα αυτή που θα πατήσει ένα κουμπί και ξαφνικά να πέσει μια βόμβα κάπου στο Ιράκ ή τη Συρία. Τα μέσα στον πόλεμο είναι πλέον δια­φο­ρε­τικά.

Ν.Κ.: Ταυ­τό­χρονα βέβαια όλο αυτό είναι μια σύμβαση που έχει υπε­ρι­σχύ­σει, γιατί στη Γαλλία για παρά­δειγμα, κατά το Μεσαί­ωνα, μια αρι­στο­κρά­τισσα είχε περισ­σό­τε­ρες πιθα­νό­τη­τες να πάει να πολε­μή­σει από έναν φτωχό άνδρα, κι αυτό διότι ο πόλεμος ήταν υπόθεση των πλου­σίων. Οι φτωχοί τότε δεν πήγαι­ναν στον πόλεμο και για τις γυναί­κες ήταν μάλλον φυσιο­λο­γικό να πολε­μή­σουν, αρκεί να ήταν πλού­σιες. Στις σταυ­ρο­φο­ρίες ή στην περί­πτωση υπε­ρά­σπι­σης ενός κάστρου, μια γυναίκα μπο­ρούσε να πάρει τα όπλα, όπως π.χ. η Ιωάννα της Λωραί­νης. Αλλά αυτά δεν είναι τα μόνα παρα­δείγ­ματα, νομίζω και εσείς έχετε αντί­στοι­χες ηρωίδες, ενώ υπάρ­χουν και οι Αμα­ζό­νες.

Το επόμενο ερώτημα που προ­κύ­πτει εδώ είναι πώς ακριβώς προ­σεγ­γί­ζετε στην ταινία τη γυναι­κεία βία μέσα σε ένα ανδρο­κρα­τού­μενο πλαίσιο όπως εξα­κο­λου­θεί να είναι ο στρατός.

Μ.Κ.: Το δεί­χνουμε μέσω των δύο κεντρι­κών γυναι­κείων χαρα­κτή­ρων, που στην αρχή βλέ­πουμε να μην έχουν κανένα πρό­βλημα να είναι γυναί­κες και να πηγαί­νουν στον πόλεμο. Προ­έρ­χο­νται από μια περιοχή όπου δεν υπάρ­χουν δου­λειές κι έτσι απο­φα­σί­ζουν να κατα­τα­γούν, όπως κάνουν και τα αγόρια που προ­σπα­θούν να πάρουν τη ζωή στα χέρια τους. Πιστεύ­ουν πως είναι ίσες με εκεί­νους και προ­τι­μούν να είναι στρα­τιώ­τες από σύζυγοι στρα­τιω­τών. Στον πόλεμο όμως συνει­δη­το­ποιούν πως δε μπορείς να σκε­φτείς πως είσαι ίσος όταν αυτοί που έχεις μπροστά σου πιστεύ­ουν πως δεν είσαι. Οι άνδρες, σε αυτό τον ανδρο­κρα­τού­μενο κόσμο πιστεύ­ουν πως είναι ανώ­τε­ροι, και στην Κύπρο, όπου οι ηρωίδες βρί­σκο­νται για τρεις μέρες προ­κει­μέ­νου να απο­φορ­τι­στούν από την εξάμηνη παρα­μονή τους πεδίο της μάχης και να δώσουν αναφορά της απο­στο­λής τους, αντι­λαμ­βά­νο­νται πως οι συνά­δελ­φοί τους δεν τις αντι­με­τω­πί­ζουν ως ίσες. Πίσω στο Αφγα­νι­στάν, υπήρξε ένα κρούσμα προ­δο­σίας μέσα στο τάγμα, και οι άνδρες πιστεύ­ουν πως οι γυναί­κες ήταν υπεύ­θυ­νες.

Ν.Κ.: Υπάρχει μια φράση που μία απ’ τις πρω­τα­γω­νί­στριες λέει κατά τη διάρ­κεια του φαγητού: «μας θεω­ρείτε το ίδιο καλές με τους άνδρες όταν πολε­μάμε καλά, αλλά με το που πάει κάτι στραβά, τότε γινό­μα­στε πάλι γυναί­κες». Κατα­λα­βαί­νεις; Είναι δηλαδή ίσες, μέχρι κάτι να πάει στραβά. Αυτό είναι το πρό­βλημα, και είναι τρομερό για εμάς τις γυναί­κες. Στην Κύπρο για παρά­δειγμα, σοκα­ρί­στηκα όταν έγινε αυτή η αερο­πει­ρα­τεία πριν δυο εβδο­μά­δες και ο Κύπριος πρό­ε­δρος είπε «όταν υπάρχει πρό­βλημα, να θυμάστε πως πάντα μια γυναίκα από πίσω». Και ξέρεις κάτι; Όλοι γέλασαν με αυτό, ακόμη και γυναί­κες δημο­σιο­γρά­φοι, ότι και καλά ήταν ωραίο αστείο. Ακόμα και μέσα από μικρά πράγ­ματα λοιπόν δια­πι­στώ­νει κανείς πως είναι μακριά ακόμα η μάχη προ­κει­μέ­νου να επι­τευ­χθεί πραγ­μα­τική ισότητα μεταξύ των δύο φύλων.

cinemag.gr